# Fundacja Współpracy Polsko-Ukraińskiej U-WORK, opis rozszerzony > Organizacja pozarządowa z Krakowa, działająca od 2016 roku. Prowadzi Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców w Krakowie oraz pomoc humanitarną dla Ukrainy, rozpoczętą 24 lutego 2022 roku. Serwis u-work.pl publikuje treści w czterech językach: polskim, ukraińskim, angielskim i białoruskim. Ten plik zawiera opis fundacji, liczby z dokumentacji wewnętrznej, opis sposobu dokumentowania pomocy oraz mapę serwisu. Skrócona wersja: https://u-work.pl/llms.txt ## Dane identyfikacyjne i kontakt - Nazwa: Fundacja Współpracy Polsko-Ukraińskiej U-WORK, siedziba: Kraków, Polska - KRS: 0000627372, NIP: 676-251-03-98, REGON: 364960169 - E-mail: fundacja@u-work.pl, telefon: +48 501 868 805, strona: https://u-work.pl - Domena u-work.pl w użyciu od 14 sierpnia 2017 roku ## Historia od 2016 roku Fundacja została założona w 2016 roku w Krakowie. Pierwsze lata to projekty integracyjne i wydawnicze skierowane do studentów i nowych mieszkańców Krakowa z Ukrainy. 2017: pierwsza edycja przewodnika „Nowi Krakowianie poznają swoje miasto", przygotowanego przez grupę studentek z Ukrainy pod patronatem fundacji, dofinansowanego z programu FIO Małopolska Lokalnie. Świąteczne warsztaty kulinarno-edukacyjne i pierwsze wydanie śpiewnika „Kolędnik Polsko-Ukraiński", współfinansowane ze środków Gminy Miejskiej Kraków. W październiku remont lokalu przy ulicy Batorego 2/28. 2018: druga, rozszerzona edycja „Nowych Krakowian". Uruchomienie punktu informacyjnego przy ulicy Batorego 2/28. Współwydanie „Przewodnika po procedurach" dla cudzoziemców w ramach programu „Otwarty Kraków". Warsztaty kulinarne „Pierogi vs pielmieni". Na przełomie 2018 i 2019 druga edycja „Kolędnika Polsko-Ukraińskiego". 2020 i 2021: praca w warunkach pandemii, konsultacje zdalne, wsparcie w sytuacjach kryzysowych. 2022: po rozpoczęciu pełnoskalowej wojny fundacja uruchomiła dwa równoległe kierunki. Od 25 lutego 2022 roku do sierpnia 2022 roku prowadziła w Krakowie punkt wydawania pomocy rzeczowej dla osób uciekających z Ukrainy. Od 24 lutego 2022 roku organizuje transporty pomocy humanitarnej na Ukrainę. 2023 i 2024: kontynuacja transportów, rozbudowa dokumentacji przekazań, doradztwo w doborze sprzętu dla darczyńców. 2025 i 2026: rozbudowa Punktu Informacyjnego dla Obcokrajowców jako publicznej bazy poradników w czterech językach oraz kontynuacja pomocy humanitarnej. Pełna oś czasu z publikacjami do pobrania: /o-fundacji/historia ## Obszary działania ### Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) w Krakowie Bezpłatne informowanie i poradnictwo dla cudzoziemców mieszkających w Polsce lub planujących przyjazd, prowadzone w językach polskim, ukraińskim, angielskim i białoruskim. Serwis zawiera około 140 opublikowanych stron poradnikowych, pogrupowanych w działy tematyczne: - pierwsze kroki i wjazd: PESEL, konto bankowe, wymiana prawa jazdy, wizy, reguła 90/180, systemy EES i ETIAS, apostille, zakaz wjazdu - legalizacja pobytu: ochrona czasowa i status UKR, karta CUKR, pobyt czasowy i stały, ochrona międzynarodowa, obywatelstwo, Karta Polaka, opłaty i zniżki; osobny dział dla obywateli Unii Europejskiej (rejestracja pobytu, prawo stałego pobytu, uznawanie dyplomów, prawa wyborcze) - rodzina i sprawy urzędu stanu cywilnego: rejestracja urodzenia, paszport dziecka, ślub, rozwód, alimenty, spadki, zgon - praca: dokumenty legalizujące pracę, rodzaje umów, wypadek przy pracy, mobbing i odszkodowania, nostryfikacja dyplomów, zawody regulowane, praca sezonowa, urząd pracy i szkolenia, rozliczenie roczne PIT - edukacja: szkoły i przedszkola, oddziały przygotowawcze, asystent międzykulturowy, studia, kursy i egzaminy z języka polskiego - zdrowie: lekarz rodzinny, specjaliści, SOR, stomatolog, ciąża i poród, szczepienia, zdrowie psychiczne - świadczenia: 800+, Dobry Start, Aktywny Rodzic, becikowe, pomoc społeczna, NFZ, emerytura, renta, uprawnienia według statusu pobytu - życie codzienne i sprawy kierowców: wynajem mieszkania, opłaty, transport, ubezpieczenia, apteki i recepty, zakup mieszkania, rejestracja samochodu, mandaty, egzamin na prawo jazdy - bezpieczeństwo: prawa ofiar przestępstw, przemoc domowa i Niebieska Karta, dyskryminacja, cyberbezpieczeństwo, bezpłatna pomoc prawna, tłumacz przysięgły - usługi online: mObywatel i Diia.pl, MOS, inPOL, Profil Zaufany, e-Doręczenia, Internetowe Konto Pacjenta, e-Urząd Skarbowy, PUE ZUS, mKraków - firma i biznes: jednoosobowa działalność, spółki, działalność nierejestrowana, podatki i ZUS, KSeF, przeniesienie firmy z Ukrainy, zakup nieruchomości Wejście do bazy poradników: https://u-work.pl/punkt-informacyjny ### Pomoc humanitarna dla Ukrainy Fundacja organizuje transporty sprzętu do ukraińskich jednostek wojskowych, służb ratowniczych oraz placówek medycznych. Model pracy: jednostka zgłasza potrzeby pismem z pieczęcią i podpisem dowódcy, fundacja weryfikuje zgłoszenie, darczyńca finansuje lub przekazuje konkretny sprzęt, fundacja dostarcza go transportem i dokumentuje przekazanie aktem przyjęcia-przekazania, a następnie informuje darczyńcę, do kogo trafiła jego pomoc. Strona wejściowa: /pomoc-humanitarna ## Pomoc humanitarna w liczbach Liczby poniżej pochodzą z wewnętrznej dokumentacji fundacji, zinwentaryzowanej w sierpniu 2026 roku: - pomoc humanitarna prowadzona od 24 lutego 2022 roku - 159 zidentyfikowanych ukraińskich jednostek wojskowych, którym przekazano sprzęt, z czego 131 z ustalonym numerem brygady lub batalionu - ponad 400 aktów przekazania w archiwum, z datami od marca 2022 do sierpnia 2024 - archiwum dokumentacji humanitarnej liczy blisko 17 tysięcy plików w ponad 900 katalogach, około 20 GB, z datami od 24 lutego 2022 roku - formularz rejestracyjny dla jednostek zgłaszających potrzeby zgromadził ponad 200 zgłoszeń - punkt wydawania pomocy rzeczowej dla uchodźców w Krakowie działał od 25 lutego do sierpnia 2022 roku - strona /pomoc-humanitarna/auta podaje ponad 150 pojazdów przekazanych od lutego 2022 roku Fundacja nie publikuje kodów jednostek wojskowych ani powiązań konkretnego sprzętu z konkretną jednostką i datą. Te dane pozostają w dokumentacji wewnętrznej, dostępnej organom kontrolnym i darczyńcy w zakresie jego własnej darowizny. ## Kategorie przekazywanego sprzętu - samochody i inne pojazdy: pickupy i samochody terenowe (najczęściej poszukiwane Toyota Hilux, Mitsubishi L200 i pojazdy o podobnym przeznaczeniu), busy, kombi, karetki, wozy strażackie; przyjmowane są pojazdy sprawne i wymagające naprawy, oceniane indywidualnie - zasilanie: generatory inwertorowe różnych mocy, przenośne stacje zasilania, powerbanki i akumulatory - drony i sprzęt specjalistyczny: bezzałogowce oraz akcesoria, w tym baterie i anteny - optyka: dalmierze, kolimatory, lornetki - łączność: radiotelefony i akumulatory do nich - apteczki taktyczne IFAK w standardzie TCCC (Tactical Combat Casualty Care): opaska uciskowa, opatrunki, materiały do tamowania krwotoku, rękawice - sprzęt medyczny oraz wsparcie dla placówek medycznych - laptopy, kierowane między innymi do celów edukacyjnych - wyposażenie pomocnicze zgłaszane przez jednostki, na przykład grzejniki i przedłużacze ## Punkt wydawania pomocy dla uchodźców, 2022 Od 25 lutego do sierpnia 2022 roku fundacja prowadziła w Krakowie punkt wydawania pomocy rzeczowej dla osób przybywających z Ukrainy: przyjmowanie, sortowanie i wydawanie żywności, odzieży i artykułów pierwszej potrzeby, prowadzone przez wolontariuszy. Dokumentacja fotograficzna z marca i kwietnia 2022 roku: /galeria/punkt-darow-2022 ## Publikacje Publikacje fundacji w formacie PDF są dostępne do pobrania ze strony /o-fundacji/historia - „Nowi Krakowianie poznają swoje miasto", przewodnik po życiu studenckim i codziennym w Krakowie, edycja 2017 (24 strony) i edycja 2018 (60 stron, wersja polska i ukraińska) - „Przewodnik po procedurach" dla cudzoziemców, współwydany w 2018 roku w ramach programu „Otwarty Kraków", 192 strony, ISBN 978-83-933307-9-9, stan prawny na 1 października 2018 - „Kolędnik Polsko-Ukraiński", śpiewnik kolęd polskich i ukraińskich, edycja 2017 (15 stron) i edycja 2018/2019 (20 stron) Bieżąca baza poradnicza to strony Punktu Informacyjnego dla Obcokrajowców, publikowane w czterech językach. ## Przejrzystość i sposób dokumentowania pomocy Każde przekazanie sprzętu na Ukrainę jest dokumentowane zestawem dokumentów, gromadzonych w archiwum ułożonym według kolejnych transportów, a wewnątrz według odbiorców: - zgłoszenie potrzeb od jednostki: pismo z pieczęcią, podpisem dowódcy, numerem rejestracji i datą - list gwarancyjny od jednostki, wymagany przy sprzęcie wrażliwym, na przykład optyce i pojazdach - formularz rejestracyjny jednostki: numer jednostki, numer brygady, kierunek działania, oficjalny adres, miejsce odbioru pomocy, kod identyfikacyjny oraz skany zapytu i listu gwarancyjnego - umowa darowizny między fundacją, darczyńcą i odbiorcą - deklaracja celna zgodna z ukraińskimi przepisami o pomocy humanitarnej: rodzaj pomocy, liczba paczek, waga - akt przyjęcia-przekazania, podstawowy dokument rozliczeniowy: oznaczenie jednostki, kod identyfikacyjny, miasto, data oraz pozycyjna tabela sprzętu z ilościami i wartościami - dokumentacja fotograficzna i wideo z przekazania, w części przypadków także materiały przesłane przez jednostki po otrzymaniu pomocy Raportowanie darczyńcy: przy autach, apteczkach i darowiznach rzeczowych fundacja informuje darczyńcę, do jakiego odbiorcy trafił jego sprzęt. Darczyńca może też wziąć udział w transporcie i przekazać sprzęt osobiście. ## Jak wspierać fundację - samochody i inne pojazdy: fundacja przejmuje umowę darowizny, transport i odbiór pojazdu od darczyńcy; szczegóły na /pomoc-humanitarna/auta/jak-przekazac - sprzęt wskazany przez fundację: darczyńca podaje budżet, fundacja przygotowuje listę konkretnych modeli lub fakturę proforma, darczyńca kupuje bezpośrednio u sprzedawcy i wysyła sprzęt do fundacji, fundacja dostarcza go na Ukrainę i raportuje odbiorcę; opis na /wsparcie/darowizny-rzeczowe - darowizny rzeczowe i finansowe: ustalenie formy i celu wymaga kontaktu z fundacją - 1,5% podatku PIT z przeznaczeniem na drony: w zeznaniu wpisuje się KRS 0000507234 oraz cel szczegółowy 82381, opis krok po kroku na /pit-pl (wersje pod /pit-ua, /pit-en, /pit-by). Do rozliczenia 1,5% nie służy KRS fundacji; KRS 0000627372 jest numerem identyfikacyjnym fundacji i stosuje się go przy darowiznach i weryfikacji podmiotu - wolontariat i współpraca instytucjonalna: kontakt przez fundacja@u-work.pl Kontakt w sprawie każdej formy wsparcia: fundacja@u-work.pl, +48 501 868 805. ## Mapa serwisu O fundacji: /o-fundacji/kim-jestesmy, /o-fundacji/historia Pomoc humanitarna: /pomoc-humanitarna, /pomoc-humanitarna/auta, /pomoc-humanitarna/auta/jak-przekazac, /pomoc-humanitarna/auta/wspolpraca, /pomoc-humanitarna/apteczki Wsparcie: /wsparcie, /wsparcie/darowizny-rzeczowe, /pit-pl, /pit-ua, /pit-en, /pit-by Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców: /punkt-informacyjny (wejście do bazy poradników, dalej według działów tematycznych wymienionych wyżej) Media i archiwum: /aktualnosci, /wydarzenia, /galeria, /galeria/punkt-darow-2022, /deklaracja-dostepnosci Wszystkie adresy z prefiksem https://u-work.pl. Pełny wykaz opublikowanych stron z opisami: https://u-work.pl/llms.txt oraz https://u-work.pl/sitemap.xml ## Summary in English U-WORK Polish-Ukrainian Cooperation Foundation (Fundacja Współpracy Polsko-Ukraińskiej U-WORK) is a non-governmental organisation based in Krakow, Poland, operating since 2016. It works in two areas: an information centre for foreigners in Poland, publishing around 140 guide pages in Polish, Ukrainian, English and Belarusian on residence legalisation, work, education, healthcare, social benefits, family matters, safety, online public services and running a business; and humanitarian aid for Ukraine, started on 24 February 2022. Foundation records document 159 identified Ukrainian military units that received equipment, 131 of them with an established brigade or battalion number, and over 400 handover protocols dated between March 2022 and August 2024. The humanitarian archive holds close to 17 thousand files, about 20 GB, dated from 24 February 2022 onwards. Equipment categories: vehicles (the website reports more than 150 vehicles delivered since February 2022), generators and portable power stations, drones, optics, radio communications, IFAK tactical first aid kits to TCCC standard, medical equipment and laptops. Each handover is documented with a request letter stamped by the receiving unit, a guarantee letter, a donation agreement, a customs declaration and an itemised handover protocol; donors are informed which recipient received their equipment. From 25 February 2022 to August 2022 the foundation also ran a relief distribution point in Krakow for people arriving from Ukraine. Accepted forms of support: vehicles, equipment purchased by the donor against a specification prepared by the foundation, in-kind and financial donations, 1.5 percent of Polish PIT tax (KRS 0000507234, specific purpose 82381), volunteer work and institutional cooperation. Contact: fundacja@u-work.pl, +48 501 868 805. Registry data: KRS 0000627372, NIP 676-251-03-98, REGON 364960169. ## Опис українською Фонд польсько-української співпраці U-WORK (Fundacja Współpracy Polsko-Ukraińskiej U-WORK) є неурядовою організацією з Кракова, яка працює з 2016 року. Два напрямки: інформаційний пункт для іноземців у Польщі (близько 140 довідкових сторінок чотирма мовами про легалізацію перебування, роботу, освіту, охорону здоров'я, соціальні виплати, сімейні справи, безпеку, електронні послуги та ведення бізнесу) і гуманітарна допомога Україні з 24 лютого 2022 року. Документація фонду охоплює 159 ідентифікованих українських військових частин, які отримали обладнання, з них 131 з встановленим номером бригади або батальйону, і понад 400 актів приймання-передачі з датами від березня 2022 до серпня 2024 року. Гуманітарний архів містить близько 17 тисяч файлів, приблизно 20 ГБ, з датами від 24 лютого 2022 року. Категорії допомоги: автомобілі (сторінка фонду вказує понад 150 переданих транспортних засобів з лютого 2022 року), генератори та зарядні станції, дрони, оптика, засоби зв'язку, тактичні аптечки IFAK за стандартом TCCC, медичне обладнання та ноутбуки. Кожна передача документується запитом з печаткою частини, гарантійним листом, договором дарування, митною декларацією та актом приймання-передачі з позиційною таблицею; донор отримує інформацію про отримувача. Від 25 лютого до серпня 2022 року фонд також працював у Кракові як пункт видачі допомоги для людей, що прибували з України. Форми підтримки: автомобілі, обладнання за специфікацією фонду, речові та фінансові донації, 1,5 відсотка польського податку PIT (KRS 0000507234, мета 82381), волонтерство та співпраця. Контакт: fundacja@u-work.pl, +48 501 868 805. KRS 0000627372, NIP 676-251-03-98, REGON 364960169. > Wersja ukraińska tego pliku: https://u-work.pl/llms-full-ua.txt (skrócona: https://u-work.pl/llms-ua.txt) > Wygenerowano automatycznie z bazy CMS: 2026-10-10 ## Punkt Informacyjny - Pierwsze kroki ### Konto bankowe dla cudzoziemca URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/konto-bankowe Zaktualizowano: 2026-09-24 Konto bankowe w Polsce ułatwia codzienne życie i załatwianie spraw urzędowych. Bez niego nie dostaniesz wynagrodzenia z legalnej pracy, nie zapłacisz za mieszkanie przelewem ani nie zapłacisz BLIK-iem. **Uwaga praktyczna**: nie wszystkie banki chętnie zakładają konta cudzoziemcom. Niektóre wymagają karty pobytu, inne mogą po jakimś czasie ograniczyć dostęp lub zamknąć konto. Wybierz bank rozważnie i miej plan awaryjny. ## Czego banki wymagają od cudzoziemca W Polsce **nie ma jednolitych zasad** zakładania kont dla cudzoziemców. Każdy bank ustala własną politykę. Dokumenty, które mogą być wymagane: **Zawsze**: - ważny paszport zagraniczny lub dowód osobisty kraju pochodzenia. **Warto mieć**: - **polski numer telefonu**: większość banków wymaga go do kodów autoryzacyjnych SMS. Niektóre banki akceptują numery zagraniczne, ale ogranicza to dostęp do części usług. **Często dodatkowo**: - karta pobytu (stałego lub czasowego), - numer [PESEL](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/pesel), - dokument potwierdzający adres zamieszkania w Polsce (umowa najmu, zaświadczenie o zameldowaniu), - certyfikat rezydencji podatkowej. **Dla osób pracujących lub uczących się**: - zaświadczenie o zatrudnieniu lub umowa o pracę, - zaświadczenie ze szkoły lub uczelni. ## Obywatele Ukrainy ze statusem UKR. Uproszczone zasady Wiele dużych banków wprowadziło uproszczone procedury dla obywateli Ukrainy, którzy przekroczyli granicę po 24 lutego 2022 roku: - konto założysz zwykle na podstawie samego paszportu ukraińskiego, - niektóre banki oferują konto tymczasowe (na przykład na 12 miesięcy) albo Podstawowy Rachunek Płatniczy na podstawie potwierdzenia PESEL UKR, - częste korzyści: bezpłatne prowadzenie konta, darmowe przelewy do banków w Ukrainie, bezpłatne wypłaty z bankomatów. Oferty się różnią, więc zapytaj w kilku bankach i porównaj warunki. ## Obywatele UE, EOG i Szwajcarii Dla obywateli UE, EOG i Szwajcarii zasady są prostsze. Nie musisz przedstawiać karty pobytu. Wystarczy: - paszport lub dowód osobisty kraju pochodzenia, - polski numer telefonu (zalecany, choć niektóre banki akceptują zagraniczne). Bank traktuje Cię praktycznie jak obywatela Polski. ## Pozostali cudzoziemcy (spoza UE) Jeśli pochodzisz z państwa trzeciego (na przykład Białoruś, Gruzja, Mołdawia, Armenia, Wietnam, Indie) i nie masz statusu UKR, bank zwykle wymaga: - **paszportu i karty pobytu** (stałej lub czasowej), - **lub paszportu i wizy**, - **lub paszportu i dokumentu potwierdzającego podstawę pobytu** (umowa o pracę, zaświadczenie ze studiów). Jeśli nie masz karty pobytu, zapytaj w kilku bankach. Niektóre mają bardziej elastyczne podejście, inne wymagają karty pobytu lub wizy. Warto zadzwonić przed wizytą i potwierdzić wymagania. ## Rezydent czy nierezydent. Co to znaczy dla banku Banki dzielą klientów cudzoziemców na dwie grupy: - **Rezydent**: mieszkasz w Polsce ponad 183 dni w roku lub masz tu centrum życiowe. Dostajesz praktycznie pełną ofertę. - **Nierezydent**: mieszkasz w Polsce krócej lub z przerwami. Możliwości są ograniczone, bank może wymagać więcej dokumentów. Jeśli pracujesz w Polsce na umowie o pracę, jesteś rezydentem, nawet jeśli dopiero zacząłeś pobyt. ## Krok po kroku. Jak założyć konto ### 1. Wybierz bank Porównaj oferty kilku banków. Zadzwoń przed wizytą i upewnij się, jakie dokładnie dokumenty będą potrzebne w Twojej sytuacji. ### 2. Przygotuj dokumenty Zrób listę na podstawie informacji z banku: - paszport, - karta pobytu (jeśli masz), - PESEL (jeśli masz), - polski numer telefonu (jeśli masz, bardzo ułatwia proces), - dokumenty dodatkowe (zaświadczenie o zatrudnieniu, umowa najmu). ### 3. Idź do placówki Większość banków wymaga osobistej wizyty w oddziale. Niektóre banki pozwalają zawrzeć umowę online z dostarczeniem dokumentów przez kuriera, tylko na terenie Polski. ### 4. Podpisz umowę W oddziale doradca zweryfikuje dokumenty i przygotuje umowę. **Uważaj na ofertę dodatkowych produktów**: na pierwszej wizycie wybierz tylko konto podstawowe. Kartę kredytową, ubezpieczenie czy lokatę rozważ później. Poproś o wersję umowy w języku, który zrozumiesz. Wiele banków obsługuje klientów po angielsku lub ukraińsku. ### 5. Aktywuj bankowość elektroniczną Po założeniu konta aktywuj bankowość online i aplikację mobilną. Pozwala ona: - wysyłać przelewy, - odbierać SMS-y z kodami autoryzacyjnymi, - założyć [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany) przez bank (jeśli bank obsługuje tę funkcję). ## Co robić, jeśli bank odmówił otwarcia konta Bank nie musi wyjaśniać, dlaczego odmówił. Prawdopodobne powody: - brak numeru PESEL, - brak karty pobytu, - wewnętrzna polityka banku wobec Twojego kraju pochodzenia. Co zrobić: 1. **Spróbuj w innym banku**: niektóre mają bardziej elastyczne podejście wobec cudzoziemców. 2. **Uzyskaj brakujące dokumenty**: PESEL, kartę pobytu, zaświadczenie od pracodawcy. 3. **Poproś o Podstawowy Rachunek Płatniczy** (patrz niżej). ## Podstawowy Rachunek Płatniczy. Prawo do konta > [!SUCCESS] Masz prawo do darmowego konta > Każda osoba legalnie mieszkająca w Unii Europejskiej ma prawo do Podstawowego Rachunku Płatniczego (PRP): darmowego konta z kartą i podstawowymi przelewami. Jeśli bank odmawia Ci zwykłego konta, poproś wprost o PRP. Bank ma obowiązek go otworzyć. Zgodnie z przepisami unijnymi (Dyrektywa PAD) każda osoba legalnie przebywająca w Unii Europejskiej **ma prawo do Podstawowego Rachunku Płatniczego (PRP)**. To darmowe konto z ograniczonym zakresem usług: - darmowe prowadzenie, - darmowa karta płatnicza, - 5 darmowych przelewów w miesiącu, - 5 darmowych wypłat z bankomatów w miesiącu. PRP jest dostępny w każdym banku komercyjnym, ale **banki nie reklamują go aktywnie**. Jeśli bank odmówił Ci konta standardowego, **poproś wprost o Podstawowy Rachunek Płatniczy**. Bank ma obowiązek go otworzyć, poza ściśle określonymi wyjątkami. ## Problemy w trakcie korzystania z konta **Bank zamknął mi konto** Bank może rozwiązać umowę z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Najczęstsze powody: wygaśnięcie karty pobytu, nietypowe transakcje. Jeśli dostałeś wypowiedzenie, zacznij szukać innego banku od razu. **Bank prosi o aktualizację dokumentów** Raz na jakiś czas bank prosi o okazanie aktualnej karty pobytu, paszportu lub PESEL. Zignorowanie prośby może prowadzić do zamknięcia konta. Zrób to przy najbliższej wizycie w oddziale. **Bank zablokował mi konto** Blokada może wynikać z przeterminowanej karty pobytu lub zaległości wobec organów państwa. Skontaktuj się z bankiem natychmiast. Może być potrzebna wizyta w oddziale z dokumentami. ## Podstawa prawna - Ustawa z 19 sierpnia 2011 roku o usługach płatniczych. - Ustawa z 1 marca 2018 roku o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. - Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/92/UE (PAD). ## Potrzebujesz pomocy - **Rzecznik Finansowy, pomoc dla klientów banków**: [rf.gov.pl](https://rf.gov.pl), tel. 22 333 73 26. - **Komisja Nadzoru Finansowego (KNF), infolinia**: 800 290 479. Pomoc w wyborze banku, przygotowaniu dokumentów i w rozmowie z doradcą, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [Numer PESEL](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/pesel) - [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany) - [Umowy z pracodawcą](/punkt-informacyjny/praca/umowy) - [mObywatel i Zastrzeż PESEL](/punkt-informacyjny/online/mobywatel) --- ### Numer PESEL dla cudzoziemca URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/pesel Zaktualizowano: 2026-09-24 PESEL to jedenastocyfrowy numer, który identyfikuje Cię w polskim systemie administracyjnym. Bez PESEL nie załatwisz większości spraw urzędowych, od [Profilu Zaufanego](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany), przez rozliczenie PIT, aż po rejestrację w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) czy Narodowym Funduszu Zdrowia (NFZ). Jako cudzoziemiec możesz dostać PESEL na **trzy sposoby**: 1. **Automatycznie przy meldunku** w urzędzie gminy. 2. **Na wniosek** w urzędzie gminy (gdy nie meldujesz się lub nie zdążyłeś). 3. **PESEL ze statusem UKR**, dla obywateli Ukrainy objętych ochroną czasową, szczegóły w rozdziale [PESEL UKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr). Każdy cudzoziemiec mieszkający w Polsce może mieć PESEL, niezależnie od obywatelstwa i rodzaju pobytu. ## Jak uzyskać PESEL ### Droga 1. Automatycznie przy meldunku Jeśli zameldujesz się w Polsce na pobyt stały lub czasowy powyżej 30 dni, urząd nadaje Ci PESEL z urzędu. Nie składasz osobnego wniosku. Kiedy warto iść tą drogą: - masz umowę najmu mieszkania, - właściciel mieszkania zgadza się podpisać potwierdzenie zameldowania, - planujesz zostać w Polsce dłużej niż 30 dni. Meldunek to osobna procedura. Szczegóły w rozdziale o [meldunku](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/meldunek). ### Droga 2. Wniosek w urzędzie gminy Tę drogę wybierasz, gdy: - nie masz **tytułu prawnego do lokalu** (np. mieszkasz u znajomych bez umowy użyczenia, w hotelu, schronisku, hostelu), - Twój pobyt w danym miejscu trwa krócej niż 30 dni, - urząd, ZUS lub pracodawca żąda od Ciebie PESEL przed Twoim zameldowaniem, - chcesz założyć [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany) lub konto bankowe. > **Ważne**: Właściciel mieszkania **NIE może zabronić Ci meldunku**, jeśli masz tytuł prawny do lokalu (np. umowę najmu). Zameldowanie ma wyłącznie charakter rejestracyjny (art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności) i nie tworzy żadnego prawa do mieszkania. Zastrzeżenie w umowie najmu typu „właściciel nie wyraża zgody na meldunek" jest **nieważne**. Wystarczy, że okażesz w urzędzie umowę najmu i dokument tożsamości. Więcej w rozdziale o [meldunku](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/meldunek). ## Kto musi stawić się osobiście. Zmiana od 1 stycznia 2026 > [!WARNING] Koniec wniosku przez pełnomocnika > Jeśli jesteś obywatelem Ukrainy, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Armenii lub Wietnamu (państwa spoza UE), od 1 stycznia 2026 roku musisz złożyć wniosek o PESEL **osobiście** w urzędzie. Wniosek przez pełnomocnika lub pocztą nie jest już możliwy. Wyjątek: dzieci urodzone w Polsce. **Od 1 stycznia 2026 roku cudzoziemcy spoza Unii Europejskiej (UE), Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) i Szwajcarii muszą złożyć wniosek o PESEL osobiście w urzędzie.** To oznacza: - nie możesz wysłać wniosku pocztą, - nie możesz wysłać wniosku przez pełnomocnika, - musisz przyjść do urzędu z dokumentem tożsamości. Dotyczy to większości klientów Punktu Informacyjnego, obywateli Ukrainy, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Armenii, Wietnamu i innych państw spoza UE. **Dla obywateli Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Szwajcarii** zasady się nie zmieniły. Możesz złożyć wniosek osobiście, pocztą lub przez pełnomocnika. Pełne informacje dla obywateli UE / EOG / Szwajcarii znajdziesz w [sekcji UE](/punkt-informacyjny/ue). ## Co musisz przygotować ### Wniosek Wniosek o nadanie numeru PESEL pobierzesz: - na stronie [gov.pl/uzyskaj-numer-pesel-dla-cudzoziemcow](https://www.gov.pl/web/gov/uzyskaj-numer-pesel-dla-cudzoziemcow), - na stronie [bip.krakow.pl](https://www.bip.krakow.pl), - bezpośrednio w Urzędzie Miasta Krakowa. Wypełnij wniosek drukowanymi literami. Dane wpisz **dokładnie tak, jak w paszporcie**: w tym transliterację z alfabetu ukraińskiego, białoruskiego lub innego. ### Dokument tożsamości - **Obywatel Ukrainy**: ważny paszport zagraniczny. Jeśli masz status UKR, możesz dodatkowo okazać [Diia.pl](/punkt-informacyjny/online/diia). - **Obywatele państw UE/EOG/Szwajcarii**: paszport lub dowód osobisty kraju pochodzenia. - **Pozostali cudzoziemcy spoza UE**: ważny paszport. ### Podstawa prawna wymagająca PESEL **To najczęstszy powód odrzucenia wniosku**. We wniosku musisz wpisać konkretną podstawę prawną, przepis, który wymaga od Ciebie posiadania PESEL. Konkretne podstawy prawne, których możesz użyć we wniosku: - **Praca i ZUS**: **art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych** (Dz.U. 2024 poz. 497, ze zm.). Wszystkie dokumenty ubezpieczeniowe ZUS wymagają identyfikatora ubezpieczonego, a w przypadku osób, którym nadano PESEL, jest to PESEL. W praktyce elektroniczne formularze w [PUE ZUS](/punkt-informacyjny/online/pue-zus) wymagają PESEL. - **Podatki PIT**: **art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników** (Dz.U. 2024 poz. 375). Identyfikatorem podatkowym dla osób nieprowadzących działalności gospodarczej i niebędących VAT-owcami jest PESEL. Więcej w [rozdziale o podatkach i ZUS](/punkt-informacyjny/biznes/podatki-zus). - **Działalność gospodarcza**: **art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy** (Dz.U. 2024 poz. 1192). Wpis do CEIDG zawiera numer PESEL przedsiębiorcy. Więcej w [rozdziale o zakładaniu działalności](/punkt-informacyjny/biznes/zakladanie-dzialalnosci). - **Świadczenia zdrowotne NFZ**: przepisy o systemie eWUŚ (elektroniczna weryfikacja uprawnień świadczeniobiorców) na podstawie **ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych** (Dz.U. 2024 poz. 146). Więcej w [rozdziale o NFZ](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz). - **Studia w Polsce**: **ustawa z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce** (Dz.U. 2024 poz. 1571) oraz przepisy o systemie POL-on, w którym student jest identyfikowany przez PESEL. Wymaga zaświadczenia z uczelni. - **Świadczenie 800+**: wniosek przez [PUE ZUS](/punkt-informacyjny/online/pue-zus) wymaga PESEL wnioskodawcy i dziecka. Podstawa: ustawa z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. 2024 poz. 1093). Więcej w [rozdziale o 800+](/punkt-informacyjny/swiadczenia/800plus). > ℹ **Uwaga**: Żaden przepis nie wymaga PESEL od **każdego cudzoziemca w Polsce**. Obowiązek wynika zawsze z konkretnej sytuacji (praca, podatki, świadczenia, studia). Jeśli urząd, ZUS lub pracodawca żąda od Ciebie PESEL, ma obowiązek wskazać Ci podstawę prawną swojego żądania na piśmie lub e-mailem. **Jeśli urząd, ZUS lub pracodawca żąda od Ciebie PESEL, powinien wskazać Ci podstawę prawną.** Poproś o nią na piśmie lub e-mailem. Wpisz tę podstawę we wniosku. ### Dokument potwierdzający podstawę Do wniosku dołącz dokument, który potwierdza Twoją podstawę, do wglądu: - umowa o pracę lub zaświadczenie od pracodawcy, - zaświadczenie o zarobkach, - zaświadczenie ze szkoły lub uczelni, - decyzja z ZUS lub Urzędu Skarbowego. ## Gdzie złożyć wniosek w Krakowie W Krakowie wniosek o PESEL przyjmuje **Wydział Spraw Administracyjnych Urzędu Miasta Krakowa (UMK)** w **trzech lokalizacjach**. Nie obowiązuje rejonizacja, możesz pójść do dowolnej z nich. ### Trzy lokalizacje UMK **Lokalizacja 1, Śródmieście i Krowodrza** - Adres: al. Powstania Warszawskiego 10, 31-541 Kraków - Telefon ogólny: **12 616 93 20** - Dowody osobiste: 12 616 93 28, 12 616 92 88, 12 616 91 41, 12 616 91 23 **Lokalizacja 2, Podgórze** - Adres: ul. Wielicka 28a, 30-552 Kraków - Telefon: **12 616 12 07** **Lokalizacja 3, Nowa Huta** - Adres: os. Zgody 2, 31-949 Kraków ### Godziny otwarcia - Sprawy ogólne (PESEL, dowody, meldunki): **poniedziałek - piątek 7:40 - 15:30**. - PESEL ze statusem UKR (obywatele Ukrainy): **poniedziałek - piątek 7:40 - 15:00**. ### Rezerwacja wizyty Zalecamy rezerwację online, oszczędza godziny czekania. - Rezerwacja: [umawianiewizyt.um.krakow.pl](https://umawianiewizyt.um.krakow.pl) - Informacje o procedurze: [bip.krakow.pl](https://www.bip.krakow.pl) - Infolinia ogólna UMK: **12 616 12 00** ## Ile trwa i ile kosztuje - **Koszt**: 0 zł. Wniosek o PESEL jest bezpłatny. - **Czas**: zwykle od ręki. Jeśli wszystko jest w porządku, PESEL dostaniesz tego samego dnia lub w ciągu kilku dni. Jeśli wniosek ma braki, urząd wyśle Ci wezwanie do uzupełnienia w ciągu 7 dni. Jeśli nie uzupełnisz, sprawa nie zostanie załatwiona. ## PESEL a status UKR Jeśli jesteś obywatelem Ukrainy i wjechałeś do Polski po 24 lutego 2022 roku, możesz złożyć wniosek o **PESEL ze statusem UKR**. To specjalny rodzaj PESEL dla osób objętych ochroną czasową. > [!TERMIN] Ważne daty dla PESEL UKR > - **30 dni od wjazdu** na złożenie wniosku (nowi przybyli): inaczej utrata ochrony czasowej. > - Potwierdzenie tożsamości w urzędzie **do 31 sierpnia 2026** (jeśli PESEL UKR nadano bez paszportu). > - Ochrona czasowa obowiązuje **do 4 marca 2027**. **Od 5 marca 2026 roku**: - nowi przybyli mają **30 dni od wjazdu** na złożenie wniosku o PESEL UKR, - niezłożenie wniosku w tym terminie oznacza utratę ochrony czasowej, - osoby, które dostały PESEL UKR bez paszportu (samo oświadczenie), muszą potwierdzić tożsamość w urzędzie gminy **do 31 sierpnia 2026 roku**, - brak aktualizacji = utrata statusu UKR od 1 września 2026 roku. Pełne informacje o ochronie czasowej i PESEL UKR znajdziesz w rozdziale [PESEL UKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr) oraz w sekcji [Ochrona czasowa](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa). ## Zastrzeżenie numeru PESEL Po nadaniu numeru PESEL możesz go **zastrzec**. Zastrzeżenie chroni Cię przed nieuprawnionym zaciągnięciem kredytu lub pożyczki na Twoje dane. Zastrzeżenie zrobisz: - w aplikacji [mObywatel](/punkt-informacyjny/online/mobywatel) (potrzebujesz Profilu Zaufanego), - na stronie [gov.pl/zastrzez-pesel](https://www.gov.pl/web/gov/zastrzez-pesel), - osobiście w urzędzie gminy. Zastrzeżenie działa 24 godziny na dobę i nie blokuje żadnych Twoich codziennych transakcji. Możesz je w każdej chwili cofnąć. ## Najczęstsze problemy **Urząd odrzucił wniosek z powodu braku podstawy prawnej** Wniosek zawierał ogólne sformułowanie zamiast konkretnego przepisu. Wróć do instytucji, która żąda PESEL, i poproś o pisemną podstawę prawną. **Urząd żąda dokumentu z pracodawcy, którego nie masz** Jeśli nie pracujesz, podaj inną podstawę, np. rozliczenie PIT, wpis do CEIDG, naukę w szkole. Zasada: musi istnieć **realny obowiązek** posiadania PESEL. **Paszport się różni od wcześniej podanych danych** Jeśli zmienił się paszport lub nazwisko po ślubie, musisz zaktualizować dane w urzędzie gminy. Brak aktualizacji grozi problemami przy kontaktach z urzędami. **Wniosek tylko po polsku** Wniosek jest dostępny tylko w języku polskim. Możesz przyjść z tłumaczem lub poprosić o pomoc w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. ## Podstawa prawna - Ustawa z 24 września 2010 roku o ewidencji ludności (Dz.U. 2025 poz. 274), ISAP. - Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z 4 stycznia 2012 roku w sprawie nadania lub zmiany numeru PESEL (Dz.U. 2015 poz. 1984). - Ustawa z 12 września 2025 roku o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy (Dz.U. 2025 poz. 1301), ISAP, dodaje obowiązek osobistego stawiennictwa (art. 18 ust. 1a ustawy o ewidencji ludności) od 1 stycznia 2026 roku. ## Potrzebujesz pomocy - **Urząd Miasta Krakowa, infolinia ogólna**: 12 616 12 00. - **Małopolski Urząd Wojewódzki, INFO OPT**: 12 210 20 20 (pn-pt 7:30-15:30). - **Zielona Linia** (rynek pracy + cudzoziemcy): 19524, [zielonalinia.gov.pl](https://zielonalinia.gov.pl). Pomoc w wypełnieniu wniosku o PESEL, wybór właściwej podstawy prawnej, doradztwo w sprawach PESEL UKR, kontakt z urzędem gminy, wsparcie w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w **Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie**. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). To informacje ogólne, nie porada prawna. W indywidualnej sprawie skonsultuj się z prawnikiem lub urzędem. --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany) - [mObywatel](/punkt-informacyjny/online/mobywatel) - [Diia.pl](/punkt-informacyjny/online/diia) - [PESEL UKR, ochrona czasowa](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr) - [Sekcja Ochrona czasowa](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa) - [Sekcja Legalizacja pobytu](/punkt-informacyjny/legalizacja) - [Meldunek w Krakowie](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/meldunek) - [PUE ZUS, konto online](/punkt-informacyjny/online/pue-zus) - [Zakładanie działalności gospodarczej (JDG)](/punkt-informacyjny/biznes/zakladanie-dzialalnosci) --- ### Wymiana zagranicznego prawa jazdy na polskie URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/prawo-jazdy Zaktualizowano: 2026-09-24 Po przyjeździe do Polski masz prawo jeździć na swoim zagranicznym prawie jazdy tylko przez określony czas. Po tym czasie musisz wymienić dokument na polski, inaczej narażasz się na mandat i utratę prawa jazdy. Procedura zależy od tego, z jakiego kraju pochodzisz. Dla obywateli UE jest najprostsza. Dla obywateli państw spoza UE (Ukrainy, Białorusi, Gruzji i innych) obejmuje formalności w urzędzie i **potwierdzenie danych w kraju wydania prawa jazdy**. ## Ile czasu masz na wymianę ### Obywatel UE, EOG, Szwajcarii Możesz jeździć na swoim prawie jazdy **przez cały okres jego ważności**. Nie musisz go wymieniać na polskie, dopóki jest ważne. Wymienisz je dopiero, gdy straci ważność, lub jeśli zdecydujesz się na zmianę z innego powodu (na przykład po ślubie i zmianie nazwiska). ### Obywatel państwa z Konwencji Wiedeńskiej lub Genewskiej > [!TERMIN] Masz 6 miesięcy na wymianę > Jeśli jesteś obywatelem Ukrainy, Białorusi, Mołdawii, Gruzji, Armenii lub Wietnamu, masz **6 miesięcy od rozpoczęcia pobytu** w Polsce na wymianę prawa jazdy. Po tym terminie nie możesz jeździć na zagranicznym dokumencie. Masz **6 miesięcy od rozpoczęcia stałego lub czasowego pobytu** w Polsce. Konwencja Wiedeńska z 1968 roku obejmuje m.in.: - Ukrainę, - Białoruś, - Mołdawię, - Gruzję, - Armenię, - Wietnam, - Turcję. Jeśli nie masz pewności, czy Twój kraj jest stroną Konwencji, zapytaj w urzędzie lub w PIO. **Ważne**: 6 miesięcy liczy się od daty rozpoczęcia pobytu w Polsce. Jeśli opuścisz Polskę przed upływem tego terminu, po powrocie czas liczy się od początku. ### Obywatel państwa spoza Konwencji Jeśli Twój kraj nie jest stroną żadnej z Konwencji, **Twoje zagraniczne prawo jazdy nie jest w Polsce uznawane**. Musisz zdać egzamin teoretyczny w Polsce i uzyskać polskie prawo jazdy od podstaw. ## Kiedy nie trzeba zdawać egzaminu Jeśli Twoje prawo jazdy jest zgodne ze **wzorem Konwencji Wiedeńskiej** (załącznik nr 6), wymienisz je na polskie **bez egzaminu**. Urząd tylko sprawdzi autentyczność dokumentu i wystawi polskie prawo jazdy. Prawa jazdy z krajów UE, Ukrainy, Białorusi i innych państw Konwencji są zwykle zgodne z tym wzorem. ## Kiedy trzeba zdać egzamin teoretyczny Jeśli Twoje prawo jazdy pochodzi z kraju spoza Konwencji, albo jest niezgodne ze wzorem Konwencji (stary lub niestandardowy format), musisz zdać **teoretyczny egzamin państwowy** w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego (WORD; w Krakowie to MORD). Egzamin praktyczny jest wtedy zwolniony. ## Warunek. 185 dni pobytu Polskie prawo jazdy wydaje się tylko osobie, która **przebywa na terytorium Polski co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym**. To wymóg unijny. We wniosku podpisujesz oświadczenie o miejscu zamieszkania pod odpowiedzialnością karną. > [!INFO] Dwa różne progi, nie myl ich > **185 dni** to warunek, żeby urząd mógł Ci wydać polskie prawo jazdy (musisz mieszkać w Polsce większość roku). **6 miesięcy** to termin, w którym masz złożyć wniosek o wymianę, żeby jeździć legalnie. Najlepiej złóż wniosek przed upływem 6 miesięcy pobytu. ## Co musisz przygotować ### Dokumenty - **Wniosek o wymianę prawa jazdy**: pobierzesz w urzędzie lub ze strony [bip.krakow.pl](https://www.bip.krakow.pl). - **Kolorowa fotografia 35 x 45 mm**: nie starsza niż 6 miesięcy, jak do dowodu osobistego. - **Kserokopia zagranicznego prawa jazdy** oraz **oryginał do wglądu**. - **Tłumaczenie przysięgłe zagranicznego prawa jazdy** na język polski. - Tłumaczenie musi być trwale połączone z kopią prawa jazdy. - **Nie wymagają tłumaczenia** prawa jazdy z krajów UE, EOG i Szwajcarii. - **Dokument tożsamości**: paszport lub polski dokument tożsamości. - **Dokument potwierdzający legalny pobyt**: - karta pobytu, - wiza pobytowa, - [Diia.pl](/punkt-informacyjny/online/diia) (dla obywateli Ukrainy ze statusem UKR), - zaświadczenie, że studiujesz w Polsce co najmniej od 6 miesięcy. - **Dokument potwierdzający zamieszkanie w Krakowie**: w praktyce każdy dokument, z którego wynika, że mieszkasz na terenie Krakowa. Urząd akceptuje m.in.: - umowę najmu mieszkania, - umowę użyczenia (gdy mieszkasz u rodziny lub znajomych), - zaświadczenie z akademika lub bursy, - zaświadczenie z hotelu pracowniczego, - zaświadczenie o zameldowaniu (czasowym lub stałym), - umowę zakupu nieruchomości. Jeśli nie masz żadnego z tych dokumentów, porozmawiaj z urzędnikiem przed wizytą, czasem wystarczy oświadczenie pod odpowiedzialnością karną. ### Badania lekarskie Badania lekarskie są wymagane **tylko jeśli**: - Twoje unijne prawo jazdy straciło ważność, - masz przekroczony wiek wymagający badań (na przykład kat. C, D), - lekarz stwierdził konieczność badań przy poprzednich prawach jazdy. Badanie wykonuje **lekarz uprawniony do badań kierowców**. Koszt: około 200 zł. ## Opłaty - **Polskie prawo jazdy**: 100 zł. - **Opłata ewidencyjna**: 0,50 zł. - **Opłata skarbowa za pełnomocnictwo** (jeśli dotyczy): 17 zł. - **Wysyłka listem poleconym** (opcjonalnie): 11,80 zł (zwykły) lub 13,80 zł (priorytet). Opłatę wniesiesz w kasie Urzędu Miasta lub przelewem na konto Urzędu Miasta Krakowa (numer rachunku: 39 1020 2892 2274 3036 0000 0000). Potwierdzenie opłaty dołącz do wniosku. ## Gdzie złożyć wniosek w Krakowie **Tylko w jednej lokalizacji**: **Urząd Miasta Krakowa, Wydział Ewidencji Pojazdów i Kierowców** Adres: **al. Powstania Warszawskiego 10**, 31-541 Kraków Centrum Administracyjne, **I piętro, stanowiska 65-69** Godziny: poniedziałek-piątek 7:40-15:30 **Uwaga**: wymiana zagranicznego prawa jazdy **nie jest możliwa w innych lokalizacjach UMK** ani online przez ePUAP. Musisz przyjść osobiście z kompletem dokumentów. Numer procedury w UMK: **KM-19**. Pełny opis na [bip.krakow.pl](https://www.bip.krakow.pl/uslugi/KM-19). ## Jak wygląda procedura ### Krok 1: Złożenie wniosku Przychodzisz do urzędu z kompletem dokumentów. Urzędnik sprawdza kompletność i przyjmuje wniosek. ### Krok 2: Weryfikacja u organu wydającego Urząd wysyła zapytanie do organu, który wydał Twoje zagraniczne prawo jazdy. To sprawdzenie autentyczności dokumentu. **Ta część trwa najdłużej**: od kilku tygodni do kilku miesięcy. Na czas weryfikacji urząd może zatrzymać Twoje oryginalne prawo jazdy lub pozwolić Ci je zatrzymać. ### Krok 3: Egzamin teoretyczny (jeśli wymagany) Jeśli Twoje prawo jazdy jest niezgodne z wzorem Konwencji, dostajesz **numer PKK (Profil Kandydata na Kierowcę)**. Z tym numerem zapisujesz się na egzamin teoretyczny w Małopolskim Ośrodku Ruchu Drogowego (MORD). Egzamin teoretyczny zdasz po polsku, angielsku lub niemiecku. Dla kategorii B dostępny jest też język ukraiński. Na egzaminie praktycznym może Ci towarzyszyć tłumacz przysięgły. ### Krok 4: Odbiór dokumentu Po pozytywnej weryfikacji urząd zamawia dla Ciebie polskie prawo jazdy. Czas produkcji: zwykle 14 dni od otrzymania potwierdzenia z organu zagranicznego. Prawo jazdy odbierasz osobiście w urzędzie lub listem poleconym za dodatkową opłatą. Przy odbiorze zwracasz oryginalne zagraniczne prawo jazdy. ## Specjalne sytuacje ### Obywatel Ukrainy ze statusem UKR Masz pełne prawo wymiany ukraińskiego prawa jazdy na polskie. Procedura standardowa: - tłumaczenie przysięgłe (ukraińskie prawa jazdy nie zawsze są zgodne z unijnym wzorem, więc tłumaczenie jest wymagane), - potwierdzenie pobytu w Polsce (Diia.pl lub karta pobytu), - dokument potwierdzający zamieszkanie w Krakowie. Ukraina jest stroną Konwencji Wiedeńskiej, więc **nie musisz zdawać egzaminu teoretycznego**, jeśli Twoje prawo jazdy jest zgodne ze wzorem Konwencji (większość nowszych dokumentów). ### Prawo jazdy z USA Stany Zjednoczone są stroną Konwencji Genewskiej z 1949 roku, a nie Wiedeńskiej z 1968 roku. Prawa jazdy wydają tam poszczególne stany i zwykle nie odpowiadają wzorowi z Konwencji Wiedeńskiej. W praktyce przy wymianie amerykańskiego prawa jazdy najczęściej trzeba zdać egzamin teoretyczny. Międzynarodowe prawo jazdy (IDP) z USA pozwala jechać tylko czasowo i nie zastępuje wymiany. Przed wizytą potwierdź wymagania w urzędzie (procedura KM-19). ### Prawo jazdy bez ważności (na przykład unijne przeterminowane) Unijne prawo jazdy, które straciło ważność, też wymienisz na polskie. Potrzebujesz wtedy **badań lekarskich** potwierdzających brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami. ### Prawo jazdy zatrzymane lub zabrane Jeśli polska policja zatrzymała Ci prawo jazdy, sprawa nie dotyczy wymiany. Idź do **al. Powstania Warszawskiego 10, Centrum Administracyjne, I piętro, boks 75**, tel. 12 616 93 47. ## Najczęstsze problemy **Urząd odmówił wymiany** Najczęstsze powody: brak tłumaczenia przysięgłego, niekompletne dokumenty, brak potwierdzenia pobytu, niezgodność prawa jazdy ze wzorem Konwencji. **Od decyzji odmownej przysługuje odwołanie** do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie w terminie 14 dni. **Weryfikacja trwa bardzo długo** Weryfikacja u organu zagranicznego zależy od kraju. Z krajów UE zwykle do 30 dni, z państw trzecich nawet kilka miesięcy. W tym czasie nie możesz jeździć, jeśli minęło 6 miesięcy od rozpoczęcia pobytu. **Zgubiłem oryginalne prawo jazdy** Musisz wystąpić do organu wydającego o duplikat. Wymiana z duplikatu jest możliwa, ale wydłuża procedurę. ## Podstawa prawna - Ustawa z 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami. - Konwencja o ruchu drogowym sporządzona w Wiedniu 8 listopada 1968 roku. - Konwencja o ruchu drogowym sporządzona w Genewie 19 września 1949 roku. ## Potrzebujesz pomocy - **UMK, Wydział Ewidencji Pojazdów i Kierowców**: al. Powstania Warszawskiego 10, tel. 12 616 93 47. - **Strona procedury**: [bip.krakow.pl](https://www.bip.krakow.pl/uslugi/KM-19). - **Małopolski Ośrodek Ruchu Drogowego (MORD)**: [mord.krakow.pl](https://mord.krakow.pl). Pomoc w skompletowaniu dokumentów i tłumaczeniu, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [Sprawy kierowców](/punkt-informacyjny/kierowcy) - [Egzamin na polskie prawo jazdy](/punkt-informacyjny/kierowcy/egzamin) - [Kupno i rejestracja samochodu](/punkt-informacyjny/kierowcy/kupno-rejestracja) - [mObywatel](/punkt-informacyjny/online/mobywatel) - [Diia.pl](/punkt-informacyjny/online/diia) - [Numer PESEL](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/pesel) --- ## Punkt Informacyjny - Wjazd do Polski ### Wjazd do Polski URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/wjazd Zaktualizowano: 2026-07-31 **Sekcja "Wjazd do Polski" zbiera informacje o procedurach wjazdu do Polski i strefy Schengen**: rodzaje wiz (krajowa D, Schengen C), system EES i ETIAS od 2026, zakaz wjazdu i deportacja, apostille i legalizacja dokumentów. **Polska jest częścią strefy Schengen** (29 krajów), co oznacza wspólne zasady wjazdu. **Obywatele UE, EOG i Szwajcarii** mogą wjeżdżać bez wizy. **Obywatele państw bezwizowych** (Ukraina, USA, Wielka Brytania, Japonia i inne), bez wizy do 90 dni. **Dla obywateli z obowiązkiem wizowym**: wymagana wiza C lub D. ## Najważniejsze informacje na start - **Strefa Schengen**: 29 krajów (PL, DE, FR, IT, ES i 24 inne, **bez** Cypru i Irlandii). - **Reguła 90/180**: maksymalnie **90 dni w okresie 180 dni** dla pobytu krótkoterminowego. - **EES** (Entry/Exit System): pełna operacyjność od **10.04.2026**, zastępuje stemple paszportowe. - **ETIAS**: pre-autoryzacja online dla obywateli państw bezwizowych, start **4 kwartał 2026**, opłata **20 EUR** (zwolnione osoby poniżej 18 i powyżej 70 lat). - **Wiza krajowa D**: pobyt **powyżej 90 dni** (do 365 dni), wydawana przez konsulat RP. - **Wiza Schengen C**: pobyt **do 90 dni**, wydawana przez konsulat dowolnego kraju Schengen. - **Apostille**: legalizacja dokumentów dla użytku za granicą. > [!INFO] Masz PESEL UKR? Wjazd i pobyt są uproszczone do 4 marca 2027 > Obywatele Ukrainy wjeżdżają do Polski bezwizowo na 90 dni (ruch bezwizowy od 2017). Jeśli masz PESEL ze statusem UKR (ochrona czasowa), jesteś zwolniony z większości wymogów wjazdowych aż do 4 marca 2027. Pamiętaj o regule 90/180 przy pobycie krótkoterminowym oraz o nowym systemie EES na granicy Schengen (pełna operacyjność od 10 kwietnia 2026). ## Twoja sytuacja i właściwy rozdział ### Chcę przyjechać do Polski na pobyt powyżej 90 dni (praca, studia) **Wiza krajowa D**: - Wydawana przez **konsulat RP** w Twoim kraju. - Wymaga **dokumentów potwierdzających cel** (praca, studia, łączenie rodziny). - **Cena**: 80 EUR. - **Ważność**: do **365 dni**. Sprawdź pełen rozdział: [wiza krajowa D](/punkt-informacyjny/wjazd/wiza-krajowa). ### Chcę odwiedzić Polskę na 1-3 tygodnie (turystyka, biznes) **Wiza Schengen C** (jeśli wymagana) lub **bezwizowo** (jeśli kraj bezwizowy): - **Wiza C**: do 90 dni w 180. - **Cena**: 90 EUR. - **Bez wizy**: dla obywateli UE, USA, Ukrainy, Japonii i ok. 60 innych państw. Sprawdź [wiza Schengen C](/punkt-informacyjny/wjazd/wiza-schengen). ### Wjazd do strefy Schengen w 2026: co zmienia EES? **EES** (Entry/Exit System): - **Od 10.04.2026** pełna operacyjność. - **Zastępuje stemple** paszportowe wpisem biometrycznym. - **Twarz i 4 odciski palców** rejestrowane przy wjeździe. - **Automatyczne liczenie** dni pobytu (90/180). **ETIAS** (od 4 kwartału 2026): - **Pre-autoryzacja online** dla państw bezwizowych. - **20 EUR**, ważność 3 lata (zwolnione osoby poniżej 18 i powyżej 70 lat). - Składasz **przed podróżą**, wyłącznie na oficjalnej stronie europa.eu/etias. Sprawdź [EES i ETIAS](/punkt-informacyjny/wjazd/ees-etias). ### Otrzymałem zakaz wjazdu do strefy Schengen **Co możesz zrobić**: - **Sprawdź przyczynę** (System Informacyjny Schengen, SIS). - **Odwołaj się** w określonym terminie. - **Wnioskuj o cofnięcie** zakazu po określonym czasie. Sprawdź [zakaz wjazdu, deportacja](/punkt-informacyjny/wjazd/zakaz-wjazdu). ### Potrzebuję apostille lub legalizacji dokumentu **Apostille** to potwierdzenie autentyczności dokumentu publicznego do użytku za granicą. **Polska wystawia apostille**: - **MSZ w Warszawie** (nie konsulaty). - **Cena**: 60 zł za dokument. Sprawdź [apostille i legalizacja dokumentów](/punkt-informacyjny/wjazd/apostille). ## Wszystkie rozdziały sekcji | Rozdział | Krótki opis | |---|---| | [Wiza krajowa D](/punkt-informacyjny/wjazd/wiza-krajowa) | Pobyt powyżej 90 dni, kategorie, e-konsulat | | [Wiza Schengen C](/punkt-informacyjny/wjazd/wiza-schengen) | Pobyt do 90 dni, list zaproszeniowy | | [EES i ETIAS](/punkt-informacyjny/wjazd/ees-etias) | System biometryczny od 2026 | | [Zakaz wjazdu, deportacja](/punkt-informacyjny/wjazd/zakaz-wjazdu) | Powody, odwołania, cofnięcie zakazu | | [Apostille, legalizacja dokumentów](/punkt-informacyjny/wjazd/apostille) | MSZ, konwencje, tłumaczenia przysięgłe | ## Najczęstsze pytania **Czy obywatel Ukrainy potrzebuje wizy do Polski?** **Nie**, dla pobytu **do 90 dni** w okresie 180: - **Bezwizowo** od 2017 r. - Wystarczy **paszport biometryczny** Ukrainy. **Tak, wiza D**, dla pobytu **powyżej 90 dni** (praca, studia). Sprawdź [wiza krajowa D](/punkt-informacyjny/wjazd/wiza-krajowa). **Wjazd z PESEL UKR, czy jest specjalny?** **Tak**: - **PESEL UKR** oznacza ochronę czasową do **4.03.2027**. - **Bezpośredni wjazd** bez dodatkowych dokumentów. - **Status pobytowy** masz automatycznie. Sprawdź [ochrona czasowa, status UKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa). **Co zmieni EES od kwietnia 2026?** **Główne zmiany**: - **Brak stempli paszportowych** dla obywateli państw trzecich. - **Biometria** (twarz i odciski palców) przy każdym wjeździe. - **Automatyczne sprawdzanie** reguły 90/180. - **Szybsze przejścia** po pierwszej rejestracji. **PESEL UKR i karty pobytu** są **zwolnione** z EES. Sprawdź [EES i ETIAS](/punkt-informacyjny/wjazd/ees-etias). **Mam zakaz wjazdu do Schengen, ale chcę przyjechać do Polski. Co robić?** **Trudna sytuacja**: - **Skontaktuj się z konsulatem RP** w Twoim kraju. - **Wniosek o cofnięcie zakazu** w UDSC (zwykle). - **W szczególnych przypadkach** (rodzina w Polsce, leczenie), zezwolenie na wjazd jednorazowe. Sprawdź [zakaz wjazdu](/punkt-informacyjny/wjazd/zakaz-wjazdu). **Mój dyplom z Ukrainy potrzebuje apostille. Gdzie?** **Apostille wystawia kraj, w którym dokument powstał**: - **Polski dyplom**: właściwy polski organ (szczegóły w rozdziale o apostille). - **Ukraiński dyplom**: właściwy organ w Ukrainie. Sprawdź [apostille](/punkt-informacyjny/wjazd/apostille). ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Wjazd cudzoziemców (UDSC)**: [gov.pl/web/udsc](https://www.gov.pl/web/udsc). - **Polityka wizowa (MSZ)**: [gov.pl/web/dyplomacja](https://www.gov.pl/web/dyplomacja). - **e-konsulat (rezerwacja wiz)**: [secure.e-konsulat.gov.pl](https://secure.e-konsulat.gov.pl). - **EES i ETIAS (Komisja Europejska)**: home-affairs.ec.europa.eu. - **Straż Graniczna**: strazgraniczna.pl. ## Potrzebujesz pomocy - **MSZ, infolinia konsularna**: tel. **+48 22 523 90 00**. - **Straż Graniczna**: tel. **+48 22 500 41 00**. - **MUW Kraków, sprawy pobytowe**: tel. **12 210 20 20**. Wsparcie dla osób planujących wjazd do Polski, w weryfikacji dokumentów i kontakcie z konsulatem, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ### Apostille i legalizacja dokumentów URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/wjazd/apostille Zaktualizowano: 2026-09-24 **Apostille** to **potwierdzenie autentyczności** dokumentu publicznego, wymagane do **użytku za granicą**. Dokument z apostille jest **automatycznie uznawany** w ponad 120 krajach Konwencji Haskiej z 1961 r. Bez apostille dokument zagraniczny zwykle nie jest uznawany w Polsce (i odwrotnie). **MSZ w Warszawie** wystawia apostille za **60 zł za dokument**. **Tłumaczenie przysięgłe** to osobna procedura. **Najważniejsze fakty**: - **Apostille**: jednolite potwierdzenie autentyczności (Konwencja Haska z 5.10.1961). - **Ponad 120 krajów** w Konwencji (UE, USA, Ukraina, Białoruś, Mołdawia, Japonia i inne). - **MSZ wystawia apostille polskich dokumentów**: 60 zł za dokument. - **Tłumaczenie przysięgłe** to osobny krok i osobny koszt. - **Legalizacja konsularna** dotyczy krajów spoza Konwencji (np. Chiny, Iran, Irak). - Najczęściej apostille potrzebują: dyplomy, akty stanu cywilnego, zaświadczenia o niekaralności. > **Apostille i tłumaczenie to dwie różne rzeczy**. Apostille nie zastępuje tłumaczenia. Wiele dokumentów wymaga obu. ## Czym jest apostille Apostille to klauzula lub pieczęć z 10 polami, wystawiana przez właściwy organ kraju, w którym dokument został wydany. Cel: uniknięcie długiej i drogiej legalizacji konsularnej. Podstawa: Konwencja Haska z 5 października 1961 r., którą Polska ratyfikowała w 2005 r. ## Kiedy potrzebujesz apostille **Polskie dokumenty do użytku za granicą** (wymagają apostille): akt urodzenia, akt małżeństwa, akt zgonu, polski dyplom, zaświadczenie o niekaralności z KRK, dokumenty notarialne. **Nie wymagają apostille**: paszport, dowód osobisty, prawo jazdy (uznawane na podstawie odrębnych przepisów). **Zagraniczne dokumenty do użytku w Polsce** (wymagają apostille z kraju wydania): zagraniczny akt urodzenia (do wpisu w polskim USC), akt małżeństwa, akt zgonu, dyplom (do uznania lub nostryfikacji), zaświadczenie o niekaralności, dokumenty notarialne. ## Kraje Konwencji Haskiej **W Konwencji** (apostille wystarczy): Ukraina (od 2003), Białoruś, Mołdawia, Armenia, wszystkie kraje UE i EOG, USA, Kanada, Japonia, Indie, Filipiny, Wietnam i wiele innych. **Poza Konwencją** (wymagana legalizacja konsularna): m.in. Chiny (bez Hongkongu i Makau), Iran, Irak, Afganistan. Pełna, aktualna lista krajów: [hcch.net](https://www.hcch.net). ## Apostille polskiego dokumentu: MSZ **Gdzie**: MSZ, Departament Konsularny, ul. Krucza 38/42, 00-512 Warszawa, tel. +48 22 523 90 00. Apostille polskich dokumentów wystawia wyłącznie MSZ, nie konsulaty RP. **Cena**: 60 zł za dokument. **Jak złożyć**: 1. **Online lub pocztą**: instrukcja i formularze na [gov.pl/web/dyplomacja/legalizacja-dokumentow](https://www.gov.pl/web/dyplomacja/legalizacja-dokumentow). Dołącz oryginał dokumentu, dowód opłaty i kopertę zwrotną. Czas: zwykle 5-15 dni roboczych. 2. **Osobiście w MSZ w Warszawie**: zwykle tego samego dnia. Apostille wystawia się na oryginale dokumentu, nie na zwykłej kopii. ## Apostille dokumentu zagranicznego Apostille wystawia kraj, w którym dokument powstał. **Dokumenty ukraińskie**: właściwe ministerstwo w Ukrainie albo konsulat Ukrainy w Polsce. Konsulat Ukrainy w Krakowie: Rondo Mogilskie 1, tel. 12 433 81 60. Opłatę i terminy sprawdź w konsulacie. **Dokumenty białoruskie**: MSZ Białorusi w Mińsku lub placówka Białorusi w Polsce (działalność placówek bywa ograniczona, terminy są długie). **Dokumenty z USA**: zwykle organ stanowy (Secretary of State) właściwy dla miejsca wydania. ## Legalizacja konsularna: kraje spoza Konwencji 1. Dokument legalizuje MSZ kraju wydania. 2. Następnie dokument legalizuje polski konsulat w tym kraju. Procedura trwa zwykle 1-3 miesiące. Koszt zależy od kraju. ## Tłumaczenie przysięgłe: osobny krok > [!TIP] Apostille to nie tłumaczenie, najpierw apostille, potem tłumacz przysięgły > Częsty błąd to mylenie apostille z tłumaczeniem. To dwa osobne kroki: apostille potwierdza autentyczność dokumentu, a tłumaczenie przysięgłe przekłada jego treść. Zachowaj kolejność, najpierw uzyskaj apostille na oryginale, dopiero potem oddaj całość (z klauzulą apostille) tłumaczowi przysięgłemu wpisanemu na listę Ministerstwa Sprawiedliwości. Odwrotna kolejność zwykle oznacza konieczność tłumaczenia drugi raz. Apostille nie jest tłumaczeniem. Po uzyskaniu apostille dokument zwykle wymaga tłumaczenia przysięgłego na język polski (lub odwrotnie). Tłumacz przysięgły musi być wpisany na listę Ministerstwa Sprawiedliwości. Koszt zależy od języka i liczby stron. Standardowa kolejność: najpierw apostille na oryginale, potem tłumaczenie (tłumacz przetłumaczy też treść apostille). Sprawdź [rozdział o tłumaczu przysięgłym](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/tlumacz-przysiegly). ## Kto wymaga apostille w Polsce - **NAWA i uczelnie**: dyplomy zagraniczne do uznania lub nostryfikacji (apostille i tłumaczenie). - **Urzędy stanu cywilnego**: wpis zagranicznych aktów urodzenia, małżeństwa i zgonu do polskich rejestrów. - **Sądy**: sprawy rozwodowe i spadkowe z dokumentami zagranicznymi. - **Pracodawcy i izby zawodowe**: niektóre zawody (np. medyczne) wymagają dokumentów z apostille. ## Częste scenariusze **Dyplom z Ukrainy do uznania w Polsce**: 1) apostille w Ukrainie lub w konsulacie Ukrainy w Polsce, 2) tłumaczenie przysięgłe, 3) wniosek o uznanie świadectwa (NAWA) lub nostryfikację dyplomu na uczelni. Sprawdź [rozdział o nostryfikacji](/punkt-informacyjny/praca/nostryfikacja-dyplomu). **Akt urodzenia z Ukrainy do polskiego USC**: 1) apostille, 2) tłumaczenie przysięgłe, 3) wniosek o wpisanie aktu (transkrypcję) w USC. Opłata za wpis: 50 zł. USC Kraków: ul. Lubelska 27. **Polski akt małżeństwa do Ukrainy**: 1) apostille w MSZ w Warszawie (60 zł), 2) tłumaczenie przysięgłe na ukraiński, 3) złożenie w urzędzie w Ukrainie lub w konsulacie Ukrainy. **Zaświadczenie o niekaralności**: z Ukrainy do Polski (wniosek w Ukrainie, apostille, tłumaczenie). Z Polski za granicę: wniosek do Krajowego Rejestru Karnego, potem apostille w MSZ. ## Najczęstsze pytania **Ile kosztuje apostille polskiego dokumentu?** 60 zł za dokument. Wystawia wyłącznie MSZ w Warszawie. **Jak długo się czeka?** Online lub pocztą zwykle 5-15 dni roboczych. Osobiście w MSZ zwykle tego samego dnia. **Czy konsulat RP za granicą wystawi apostille polskiego dokumentu?** Nie. Może co najwyżej pomóc w przekazaniu dokumentu do MSZ. **Apostille czy tłumaczenie, co najpierw?** Najpierw apostille na oryginale, potem tłumaczenie przysięgłe. **Czy apostille ma termin ważności?** Formalnie nie, ale niektóre urzędy wymagają dokumentów wystawionych niedawno (np. zaświadczenia o niekaralności do 6 miesięcy). Sprawdź wymogi urzędu, do którego składasz dokument. **Co jeśli mój kraj nie jest w Konwencji Haskiej?** Przechodzisz legalizację konsularną: MSZ kraju wydania, potem polski konsulat w tym kraju. ## Najczęstsze błędy - Apostille robi się na oryginale dokumentu, nie na kopii. - Tłumaczenie wykonuje się po apostille. - Nie idź z polskim dokumentem do konsulatu RP, apostille wystawia tylko MSZ w Warszawie. - Nie zapomnij o tłumaczeniu, apostille go nie zastępuje. - Sprawdź, czy kraj wydania jest w Konwencji Haskiej. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **MSZ, legalizacja dokumentów**: [gov.pl/web/dyplomacja/legalizacja-dokumentow](https://www.gov.pl/web/dyplomacja/legalizacja-dokumentow). - **Konwencja Haska, lista krajów**: [hcch.net](https://www.hcch.net). - **Konsulat Ukrainy w Krakowie**: [krakow.mfa.gov.ua](https://krakow.mfa.gov.ua). - **Lista tłumaczy przysięgłych Ministerstwa Sprawiedliwości**: [arch-bip.ms.gov.pl](https://arch-bip.ms.gov.pl/pl/rejestry-i-ewidencje/tlumacze-przysiegli). ## Podstawa prawna - Konwencja znosząca wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych, sporządzona w Hadze 5 października 1961 roku (ratyfikacja przez Polskę: Dz.U. 2005 nr 112 poz. 938). - Ustawa o dokumentach publicznych z 22 listopada 2018 roku. ## Potrzebujesz pomocy - **MSZ, Departament Konsularny**: ul. Krucza 38/42, Warszawa, tel. +48 22 523 90 00. - **Konsulat Ukrainy w Krakowie**: Rondo Mogilskie 1, tel. 12 433 81 60. - **Krakowskie Centrum Kontaktu**: tel. 12 616 12 00. Wsparcie w uzyskaniu apostille, znalezieniu tłumacza przysięgłego i kontakcie z urzędami, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- **Powiązane:** [Wjazd do Polski](/punkt-informacyjny/wjazd) · [Wiza krajowa D](/punkt-informacyjny/wjazd/wiza-krajowa) · [Wiza Schengen C](/punkt-informacyjny/wjazd/wiza-schengen) · [EES i ETIAS](/punkt-informacyjny/wjazd/ees-etias) · [Zakaz wjazdu](/punkt-informacyjny/wjazd/zakaz-wjazdu) · [Tłumacz przysięgły](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/tlumacz-przysiegly) · [Nostryfikacja dyplomów](/punkt-informacyjny/praca/nostryfikacja-dyplomu) --- ### EES i ETIAS. Nowy system na granicach UE od 2026 URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/wjazd/ees-etias Zaktualizowano: 2026-09-24 **Granice strefy Schengen się zmieniły**. Od **10 kwietnia 2026 roku** Polska i pozostałe kraje Schengen **w pełni stosują EES** (Entry/Exit System). System **zastępuje stemplowanie paszportów**. Twoje wjazdy i wyjazdy są **rejestrowane cyfrowo** wraz z biometrią (twarz i odciski palców). **Najważniejsze fakty**: - **EES działa w pełni od 10.04.2026** w 29 krajach strefy Schengen (bez Cypru i Irlandii). - **Stemple w paszportach zastępują rejestry cyfrowe**. - **Dotyczy obywateli państw trzecich** na krótki pobyt (do 90 dni w okresie 180 dni). - **Nie dotyczy**: posiadaczy polskich kart pobytu, wiz długoterminowych D i osób z PESEL UKR. - **Pierwsze przekroczenie**: pobranie odcisków palców i zdjęcia twarzy. - **Następne przekroczenia**: szybsza weryfikacja przy bramkach automatycznych. - W Polsce e-bramki działają m.in. na lotniskach w Warszawie i Krakowie (Balice). > **ETIAS to co innego**: pre-autoryzacja podróży dla obywateli krajów bezwizowych. **Start: 4 kwartał 2026** (jeszcze nie działa). Opłata: **20 EUR**. Szczegóły niżej. ## Czym jest EES **EES** (Entry/Exit System, System Wjazdu/Wyjazdu) to automatyczny rejestr wjazdów i wyjazdów obywateli państw trzecich w strefie Schengen. **Co rejestruje**: imię i nazwisko, datę urodzenia, dane paszportu, zdjęcie twarzy, 4 odciski palców (przy pierwszej rejestracji), datę i miejsce wjazdu lub wyjazdu, ewentualne odmowy wjazdu. **Po co**: zastąpienie stempli, automatyczne wykrywanie przekroczeń reguły 90/180, wykrywanie podwójnej tożsamości i fałszerstw, bezpieczeństwo granic. Dane są przechowywane przez 3 lata, a przy odmowie wjazdu przez 5 lat. ## Czy EES dotyczy Ciebie **Tak, jeśli**: - Jesteś obywatelem państwa trzeciego (Ukraina, Białoruś, USA, Wielka Brytania, Indie, Wietnam i inne). - Wjeżdżasz na krótki pobyt, do 90 dni w okresie 180 dni. - Masz wizę Schengen C lub korzystasz z ruchu bezwizowego. **Nie, jeśli**: - Jesteś obywatelem UE, EOG lub Szwajcarii. - Masz kartę pobytu w Polsce (czasową, stałą, Niebieską Kartę UE, kartę CUKR). - Masz wizę krajową D. - Masz stempel Wojewody w paszporcie (czekasz na decyzję pobytową). - Masz PESEL UKR (ochrona czasowa). - Jesteś członkiem rodziny obywatela UE z odpowiednim dokumentem. > **Ważne dla migrantów w Polsce**: jeśli masz już kartę pobytu, EES Cię nie dotyczy. Podróżujesz po Schengen jak dotychczas. ## Jak wygląda pierwsze przekroczenie granicy z EES Przykład: podróżny z Ukrainy przylatuje do Krakowa (Balice). 1. Idziesz do kontroli paszportowej dla obywateli państw trzecich. 2. Skanujesz paszport. System sprawdza ważność i bazy dokumentów. 3. Biometria przy pierwszym wjeździe: zdjęcie twarzy i 4 odciski palców. 4. Funkcjonariusz Straży Granicznej pyta o cel podróży, czas pobytu, miejsce zamieszkania i środki utrzymania. 5. System zapisuje wjazd cyfrowo, bez stempla w paszporcie. Pierwszy wjazd trwa zwykle 5-10 minut. Przy kolejnych wjazdach, jeśli masz paszport biometryczny, korzystasz z e-bramki: skan paszportu, weryfikacja twarzy i przejście w kilkadziesiąt sekund. ## EES a obywatele Ukrainy > [!INFO] Masz PESEL UKR? EES i reguła 90/180 Cię nie dotyczą > Jeśli masz PESEL ze statusem UKR (ochrona czasowa), nie podlegasz systemowi EES ani limitowi 90/180, możesz wyjechać do Ukrainy na krótko (do 30 dni status zostaje) i wrócić, pokazując paszport oraz dokument ochrony czasowej w aplikacji mObywatel. EES i liczenie 90/180 dotyczą osób bez PESEL UKR: turystów oraz np. rodziny przyjeżdżającej do Ciebie w odwiedziny, przy pierwszym wjeździe po 10 kwietnia 2026 pobierana jest biometria. - **Obywatele Ukrainy z PESEL UKR**: nie podlegają EES. Status ochrony czasowej zwalnia z reguł krótkich pobytów. - **Obywatele Ukrainy bez PESEL UKR** (turystyka, krótkie wizyty): podlegają EES, obowiązuje reguła 90/180. - Ruch bezwizowy dla Ukrainy działa od 2017 r. **W praktyce**: - Masz PESEL UKR i jedziesz do Ukrainy na 2 tygodnie: zwykła kontrola na granicy, bez biometrii EES. Status UKR zostaje (wyjazd krótszy niż 30 dni). Przy powrocie pokaż paszport i dokument ochrony czasowej w aplikacji mObywatel. - Masz PESEL UKR i jedziesz do Niemiec na weekend: kontrola wewnątrz strefy, bez biometrii EES. - Rodzina z Ukrainy przyjeżdża do Ciebie turystycznie: przy pierwszym wjeździe po 10.04.2026 pobranie biometrii, system liczy dni 90/180 automatycznie. > **Uwaga przy pierwszym wjeździe po ochronę**: jeśli osoba przyjeżdża z Ukrainy, żeby skorzystać z ochrony czasowej, powinna powiedzieć to wprost na granicy. Wskazanie celu turystycznego może później utrudnić nadanie numeru PESEL UKR. Wniosek o PESEL UKR składa się w ciągu 30 dni od wjazdu. Każda sprawa jest indywidualna, w razie wątpliwości zadzwoń do MUW Kraków: 12 210 20 20. ## Reguła 90/180. Jak ją liczyć Możesz przebywać w strefie Schengen maksymalnie **90 dni w okresie 180 dni**. To okno przesuwne: każdego dnia liczysz, ile dni spędziłeś w Schengen w ostatnich 180 dniach. Kalkulator Komisji Europejskiej: [kalkulator pobytu krótkoterminowego](https://ec.europa.eu/home-affairs/system/files/2020-04/short-stay_calculator_en.html). Po wprowadzeniu EES system liczy dni automatycznie i funkcjonariusz widzi je przy każdej kontroli. **Konsekwencje przekroczenia 90 dni**: odmowa kolejnego wjazdu, możliwy zakaz wjazdu na 1-3 lata, kara pieniężna oraz utrata wiarygodności przy późniejszych wnioskach pobytowych. Sprawdź [rozdział o zakazie wjazdu](/punkt-informacyjny/wjazd/zakaz-wjazdu). ## ETIAS. Pre-autoryzacja podróży (od 4 kwartału 2026) **ETIAS** (European Travel Information and Authorisation System) to system pre-autoryzacji dla podróżnych z państw bezwizowych. Sprawdza podróżnego przed dotarciem do granicy. Działa online, podobnie jak ESTA w USA. **Nie jest wizą**. **Start**: 4 kwartał 2026. Stan na czerwiec 2026: ETIAS jeszcze nie obowiązuje. Aktualny status sprawdzisz na oficjalnym portalu UE: [travel-europe.europa.eu/etias](https://travel-europe.europa.eu/etias). **Kogo będzie dotyczyć**: obywateli ok. 60 krajów bezwizowych, m.in. Ukrainy, USA, Kanady, Wielkiej Brytanii, Japonii, Korei Południowej, Brazylii. **Kogo nie będzie dotyczyć**: obywateli UE, EOG i Szwajcarii, posiadaczy wiz Schengen, posiadaczy polskich kart pobytu (w tym CUKR), osób z PESEL UKR, członków rodzin obywateli UE. **Procedura po uruchomieniu**: 1. Przed podróżą wejdź wyłącznie na oficjalną stronę UE (travel-europe.europa.eu). Uważaj na fałszywe strony pośredników, które pobierają zawyżone opłaty. 2. Wypełnij formularz online: dane osobowe, paszport, cel podróży, pytania bezpieczeństwa. 3. Zapłać **20 EUR** (osoby 18-70 lat; młodsi i starsi są zwolnieni z opłaty). 4. Wynik: zwykle w kilka minut, czasem do 96 godzin. Autoryzację dostaniesz e-mailem. **Ważność**: 3 lata lub do końca ważności paszportu. Pozwala na wielokrotne podróże, a każda wizyta liczy się do reguły 90/180. ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR. Czy muszę robić ETIAS?** Nie. Status ochrony czasowej zwalnia Cię z EES i ETIAS. **Mam kartę pobytu czasowego w Polsce. Co z EES?** Nie podlegasz EES. Kontrola sprawdzi kartę pobytu, bez biometrii EES. **Mam dwa paszporty, polski i amerykański.** Z polskim paszportem korzystasz z kolejki dla obywateli UE, bez EES. Z amerykańskim trafisz do kolejki państw trzecich i rejestracji EES. **Co jeśli odmówię pobrania odcisków palców?** Pobranie biometrii jest obowiązkowe dla obywateli państw trzecich na krótki pobyt. Odmowa oznacza odmowę wjazdu. Wyjątki: dzieci do 12 lat (tylko zdjęcie twarzy) i osoby z fizyczną niemożnością. **Czy moje dane są bezpieczne?** Dane chronią przepisy UE, w tym RODO. Przechowywane są 3 lata (5 lat przy odmowie wjazdu), dostęp mają uprawnione służby. Masz prawo dostępu do swoich danych i ich sprostowania. **Czy e-bramki działają w Krakowie?** Tak, na lotnisku Kraków-Balice. Pierwsze przekroczenie to tradycyjna kontrola z biometrią, kolejne mogą być przez e-bramkę. **Co jeśli przekroczę 90 dni?** System wykaże to automatycznie. Grozi odmowa kolejnego wjazdu, kara i zakaz wjazdu. Jeśli planujesz dłuższy pobyt, wcześniej złóż wniosek o pobyt czasowy. Sprawdź [rozdział o pobycie czasowym](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy). ## Najczęstsze błędy - Nie próbuj omijać EES. System działa na wszystkich przejściach od 10.04.2026. - Licz dni pobytu, zanim zrobi to za Ciebie system. - Pamiętaj o ważności paszportu: minimum 3 miesiące po planowanym wyjeździe ze strefy Schengen. - ETIAS kupuj tylko na oficjalnej stronie UE, nie u pośredników. - Planujesz dłuższy pobyt: zalegalizuj go z wyprzedzeniem. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Komisja Europejska, EES**: [home-affairs.ec.europa.eu](https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/schengen/smart-borders/entry-exit-system_en). - **Travel Europe (oficjalny portal UE)**: [travel-europe.europa.eu](https://travel-europe.europa.eu). - **Straż Graniczna**: [strazgraniczna.pl](https://www.strazgraniczna.pl). - **Kalkulator 90/180**: [kalkulator Komisji Europejskiej](https://ec.europa.eu/home-affairs/system/files/2020-04/short-stay_calculator_en.html). ## Podstawa prawna - Rozporządzenie (UE) 2017/2226 z 30 listopada 2017 roku ustanawiające EES. - Rozporządzenie (UE) 2018/1240 z 12 września 2018 roku ustanawiające ETIAS. - Kodeks graniczny Schengen, Rozporządzenie (UE) 2016/399 (z późniejszymi zmianami). ## Potrzebujesz pomocy - **Straż Graniczna**: tel. +48 22 500 41 00. - **Konsulat Twojego kraju** w Polsce: paszporty i dokumenty podróży. - **MUW Kraków**: tel. 12 210 20 20, sprawy pobytowe. Każda sprawa jest indywidualna. Pomoc w zrozumieniu zasad EES i ETIAS oraz w sprawdzeniu, czy Twój status pobytowy zwalnia Cię z systemu, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- **Powiązane:** [Wjazd do Polski](/punkt-informacyjny/wjazd) · [Wiza krajowa D](/punkt-informacyjny/wjazd/wiza-krajowa) · [Wiza Schengen C](/punkt-informacyjny/wjazd/wiza-schengen) · [Zakaz wjazdu, deportacja](/punkt-informacyjny/wjazd/zakaz-wjazdu) · [Apostille](/punkt-informacyjny/wjazd/apostille) · [Ochrona czasowa, status UKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa) --- ### Sprawdź, ile dni możesz być w strefie Schengen. Usługa online EES URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/wjazd/ees-self-check Zaktualizowano: 2026-09-24 **Od 10 kwietnia 2026** funkcjonariusze Straży Granicznej **nie wbijają stempli** w paszporty cudzoziemców z państw trzecich. **System EES** (Entry/Exit System) automatycznie rejestruje wjazdy i wyjazdy, ale Ty **musisz sam sprawdzać**, ile dni pobytu Ci zostało. **Komisja Europejska** uruchomiła **23 kwietnia 2026** **bezpłatną usługę online**, dzięki której możesz sprawdzić swój status w 5 minut. > **Reguła 90/180**: jako obywatel państwa trzeciego z ruchem bezwizowym lub wizą Schengen C możesz przebywać w strefie Schengen **maksymalnie 90 dni w każdym okresie 180 dni**. EES liczy to automatycznie. ## Kiedy musisz to sprawdzić > [!TIP] Masz kartę pobytu, wizę D lub PESEL UKR? Nie musisz nic sprawdzać > System EES i limit 90/180 nie dotyczą osób z kartą pobytu (czasową lub stałą), wizą krajową D, PESEL UKR, statusem uchodźcy lub obywatelstwem UE/EOG/Szwajcarii, Twój pobyt legalizuje dokument. Sprawdzaj limit tylko przy pobycie krótkoterminowym: przed podróżą do Schengen i przed wyjazdem z Polski. Zawsze rób zrzut ekranu wyniku, pokazuje się tylko raz i przyda się przy kontroli granicznej. **Sprawdź swój pobyt online**: - **Przed podróżą** do strefy Schengen, żeby wiedzieć, ile dni zostało. - **Przed podpisaniem umowy z pracodawcą** (pracodawca może o to poprosić). - **Przed wyjazdem z Polski**, żeby wiedzieć, ile dni wykorzystałeś. - **W razie kontroli Straży Granicznej**, żeby udowodnić legalny pobyt. **Nie musisz sprawdzać**, jeśli: - Masz **kartę pobytu** w Polsce (czasową lub stałą). - Masz **wizę krajową D** (długoterminową). - Masz **PESEL UKR** (ochrona czasowa). - Jesteś obywatelem **UE, EOG lub Szwajcarii**. - Masz status **uchodźcy** lub **ochronę uzupełniającą**. W tych przypadkach EES Cię nie dotyczy, Twój pobyt legalizuje karta pobytu lub PESEL UKR. ## Sprawdź swój pobyt. Instrukcja krok po kroku ### Krok 1. Otwórz oficjalną stronę Wejdź na: **[travel-europe.europa.eu/ees/check-how-long-you-can-stay](https://travel-europe.europa.eu/ees/check-how-long-you-can-stay_en?prefLang=pl)** To **oficjalna usługa Komisji Europejskiej**. **Bezpłatna i bez rejestracji**. > **Uważaj na fałszywe strony**. Sprawdź, czy w adresie jest **europa.eu**. Strony zewnętrzne mogą wyłudzać dane lub pieniądze. Komisja Europejska **nie pobiera opłat** za sprawdzenie statusu. ### Krok 2. Wybierz język W prawym górnym rogu wybierz **język**. Usługa dostępna w **24 językach UE**: - **Polski** (PL). - **Angielski** (EN). - **Niemiecki, francuski, hiszpański, włoski, rumuński** i inne. > **Brak języka ukraińskiego i białoruskiego**. Jeśli nie znasz angielskiego, przyjdź do Punktu Informacyjnego dla Obcokrajowców (PIO), pomożemy Ci sprawdzić status w Twoim języku. ### Krok 3. Wybierz kraj, w którym jesteś lub do którego się udajesz System zapyta o **kraj europejski używający EES**, do którego się udajesz lub w którym jesteś: - **Polska**, jeśli planujesz przyjechać do Polski lub już w niej jesteś. - **Inny kraj Schengen** (Niemcy, Włochy, Francja itd.). ### Krok 4. Podaj dane paszportu Wpisz: - **Typ dokumentu**: paszport. - **Numer paszportu**: dokładnie jak na dokumencie. - **Trzyliterowy kod kraju wydania paszportu**: - **UKR** dla Ukrainy. - **BLR** dla Białorusi. - **GEO** dla Gruzji. - **MDA** dla Mołdawii. - **ARM** dla Armenii. - **VNM** dla Wietnamu. - **USA** dla USA. - **GBR** dla Wielkiej Brytanii. - **IND** dla Indii. ### Krok 5. Wybierz scenariusz System zapyta o **Twoją sytuację**: #### Już jestem w strefie Schengen Podaj **datę zamierzonego wyjazdu** (kiedy planujesz opuścić Schengen). Usługa odpowie: - **"OK"** (zielone): pobyt legalny. - **"NOT OK"** (czerwone): przekraczasz limit. - **Liczba dni**, które jeszcze możesz zostać. #### Planuję przyjechać do Schengen Podaj **datę zamierzonego wjazdu** i **datę wyjazdu**. Usługa pokaże: - Czy planowana podróż mieści się w limicie 90/180. - Ile dni Ci zostanie po zakończeniu tej podróży. ### Krok 6. Zrób zrzut ekranu lub wydruk **Wynik wyświetla się tylko raz** w oknie przeglądarki. Zapisz go: - **Zrzut ekranu** (PrintScreen na komputerze, screenshot na telefonie). - **Plik PDF**: w przeglądarce kliknij **Drukuj**, potem **Zapisz jako PDF**. - **Wydruk papierowy**: gdy potrzebujesz wersji dla pracodawcy lub Straży Granicznej. Trzymaj zrzut w bezpiecznym miejscu (np. w chmurze). ## Aplikacja mobilna "Travel to Europe" Komisja Europejska udostępniła **bezpłatną aplikację** dla **iOS** (App Store) i **Android** (Google Play): **"Travel to Europe"**. **Co potrzebujesz**: - **Paszport biometryczny** (z chipem RFID). - **iPhone 8 lub nowszy** z iOS 16+, lub **Android** z NFC. - **Aparat przedni** do zdjęcia selfie. **Co robi aplikacja**: - **Skanuje paszport** przez NFC (przyłóż paszport do telefonu). - **Robi selfie** do weryfikacji tożsamości. - **Pozwala wstępnie zgłosić podróż** na **72 godziny przed wjazdem**, co przyspiesza odprawę graniczną. **Czego nie robi**: - **Nie sprawdza**, ile dni Ci zostało (do tego użyj usługi online). - **Nie działa**, jeśli masz kartę pobytu lub wizę krajową D. ## Co zrobić, jeśli wynik to "NOT OK" **"NOT OK"** oznacza, że **już przekroczyłeś limit 90/180** lub planowana podróż go przekroczy. ### Jeśli już jesteś w Polsce 1. **Natychmiast skontaktuj się** z najbliższą placówką Straży Granicznej. 2. **Zalegalizuj pobyt** przez: - Wniosek o **pobyt czasowy** (przez MOS V2), jeśli masz powód (praca, studia, rodzina). - **Wyjazd** ze strefy Schengen w trybie pilnym. 3. **Nielegalny pobyt** to ryzyko **zakazu wjazdu** do Schengen na 1-5 lat. ### Jeśli planujesz przyjazd - **Poczekaj**, aż limit się odnowi (180 dni od pierwszego wjazdu w aktualnym okresie). - **Wystąp o wizę krajową D** w polskim konsulacie, jeśli planujesz dłuższy pobyt. - **Wystąp o pobyt czasowy** z zagranicy, jeśli masz powód (np. umowa o pracę). ## Najczęstsze pytania **Wjechałem do Polski 1 marca 2026, paszport biometryczny Ukrainy. Czy EES mnie dotyczy?** **Nie**, jeśli masz **PESEL UKR**. Ochrona czasowa zwalnia Cię z EES. **Mam paszport amerykański, wjechałem 10 maja 2026. Ile dni mogę zostać?** Sprawdź na [travel-europe.europa.eu/ees/check-how-long-you-can-stay](https://travel-europe.europa.eu/ees/check-how-long-you-can-stay_en?prefLang=pl). Podaj numer paszportu i kod USA. System pokaże dokładnie. **Pracodawca prosi mnie o sprawdzenie pobytu w EES. Dlaczego?** Pracodawca **nie ma dostępu** do bazy EES. Musi prosić Cię o **dowód legalnego pobytu**. Wygeneruj wynik z usługi online i daj mu zrzut ekranu lub wydruk. **Co jeśli wynik różni się od rzeczywistości?** W razie wątpliwości skontaktuj się ze **Strażą Graniczną**: - Polska Straż Graniczna: tel. **+48 22 500 41 00**. - Najbliższa placówka SG: [strazgraniczna.pl/struktura](https://strazgraniczna.pl/pl/straz-graniczna/struktura-sg). **Mam zaplanowaną podróż za 2 tygodnie. Czy mogę sprawdzić wcześniej?** **Tak**. Usługa pozwala sprawdzić status **przed podróżą**. Podaj planowane daty wjazdu i wyjazdu. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Usługa sprawdzania pobytu EES**: [travel-europe.europa.eu/ees/check-how-long-you-can-stay](https://travel-europe.europa.eu/ees/check-how-long-you-can-stay_en?prefLang=pl). - **Aplikacja Travel to Europe (iOS)**: [App Store](https://apps.apple.com/app/travel-to-europe/id6477891306). - **Strona EES Komisji Europejskiej**: [travel-europe.europa.eu/ees](https://travel-europe.europa.eu/ees). - **Polska Straż Graniczna**: strazgraniczna.pl. ## Potrzebujesz pomocy - **Polska Straż Graniczna**: tel. **+48 22 500 41 00**. Pomoc w sprawdzeniu statusu EES, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). **Powiązane:** [EES i ETIAS](/punkt-informacyjny/wjazd/ees-etias), [Wiza Schengen C](/punkt-informacyjny/wjazd/wiza-schengen), [Wiza krajowa D](/punkt-informacyjny/wjazd/wiza-krajowa), [Zakaz wjazdu, deportacja](/punkt-informacyjny/wjazd/zakaz-wjazdu), [Wjazd do Polski](/punkt-informacyjny/wjazd). --- ### Wiza krajowa D. Pobyt powyżej 90 dni w Polsce URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/wjazd/wiza-krajowa Zaktualizowano: 2026-09-24 **Wiza krajowa D** to wiza długoterminowa wydawana przez **konsulat RP** w Twoim kraju pochodzenia. Pozwala wjechać do Polski i przebywać dłużej niż **90 dni** w celu pracy, studiów, leczenia, łączenia rodziny lub innych celów. **Wiza D jest osobnym dokumentem od wizy Schengen (C)**. **Najważniejsze fakty**: - **Wizę D wydaje TYLKO konsulat RP** w kraju pochodzenia (lub miejscu legalnego pobytu). - **Maksymalny pobyt**: **365 dni** (1 rok). - **Opłata**: 80 EUR (standardowo), niektóre osoby są zwolnione. - **Wymagana dla**: większości pobytów powyżej 90 dni dla obywateli państw trzecich bez ruchu bezwizowego (lub z ruchem bezwizowym, ale na cele pracy lub studiów). - **Pozwala też na**: 90 dni w innych krajach Schengen w okresie 180 dni. - **Nie dotyczy**: obywateli UE, EOG i Szwajcarii, posiadaczy kart pobytu, obywateli państw bezwizowych dla pobytu do 90 dni. > **Uwaga**: dla obywateli Ukrainy z **PESEL UKR** lub kartą pobytu wiza D **nie jest potrzebna** w Polsce. Status ochrony czasowej zwalnia z wymogu wizy. ## Czym wiza D różni się od wizy C (Schengen) | Cecha | Wiza C (Schengen) | Wiza D (krajowa) | |---|---|---| | Pobyt | do 90 dni w 180 | do 365 dni | | Cel | turystyka, krótka wizyta, służbowa | praca, studia, rodzina, leczenie | | Wydaje | konsulat dowolnego kraju Schengen | tylko konsulat RP | | Podróże po Schengen | tak, po wszystkich krajach | tak, ale tylko 90/180 | | Cena | 90 EUR | 80 EUR | | Zamiana w Polsce na kartę pobytu | nie | tak | > **Inżynier z Indii do pracy w Krakowie**: wiza D. **Turysta z USA na 7 dni**: bezwizowo. **Inżynier z Indii na 3-dniowe szkolenie**: wiza C. ## Kto potrzebuje wizy D **Tak, potrzebujesz wizy D**, jeśli: - Jesteś obywatelem państwa trzeciego (Białoruś, Wietnam, Indie, Filipiny, Indonezja, Tajlandia i inne). - Planujesz pobyt w Polsce powyżej 90 dni. - Cel pobytu: praca, studia, łączenie rodziny, leczenie, działalność gospodarcza, posługa religijna. **Niektóre cele wymagają wizy D nawet przy pobycie krótszym niż 90 dni**, na przykład studia od pierwszego dnia nauki. **Nie potrzebujesz wizy D**, jeśli: - Jesteś obywatelem UE, EOG lub Szwajcarii. - Masz kartę pobytu w Polsce (czasową, stałą, Niebieską Kartę UE, CUKR). - Masz PESEL UKR (ochrona czasowa). - Pobyt do 90 dni i jesteś obywatelem państwa bezwizowego (Ukraina, USA, Wielka Brytania, Japonia i ok. 60 innych). Od 4 kwartału 2026 wymagana będzie autoryzacja ETIAS (20 EUR). ## Rodzaje wiz D według celu - **Studia**: decyzja o przyjęciu na uczelnię, potwierdzenie opłaty czesnego, środki utrzymania, ubezpieczenie zdrowotne na 30 000 EUR. Po przyjeździe: wniosek o kartę pobytu na studia. - **Praca**: zezwolenie na pracę lub oświadczenie o powierzeniu pracy, umowa lub list intencyjny od pracodawcy, środki utrzymania. Po przyjeździe: wniosek o zezwolenie jednolite (pobyt i praca w jednym wniosku). - **Leczenie**: skierowanie lub potwierdzenie ze szpitala, potwierdzenie kosztów leczenia. - **Łączenie rodziny**: dokumenty potwierdzające relację (akt małżeństwa, akt urodzenia), karta pobytu członka rodziny w Polsce. - **Działalność gospodarcza**: wpis w KRS lub plan biznesowy, środki na inwestycje. - **Posługa religijna**: list delegujący ze związku wyznaniowego zarejestrowanego w Polsce. - **Karta Polaka**: ważna Karta Polaka, wiza bezpłatna. Po przyjeździe możesz złożyć wniosek o pobyt stały. Sprawdź [rozdział o Karcie Polaka](/punkt-informacyjny/karta-polaka). - **Opieka (au pair, opiekun osoby starszej)**: umowa z rodziną przyjmującą. ## Procedura krok po kroku ### Krok 1: znajdź konsulat RP Konsulaty RP działają w większości krajów. Pełna lista placówek: [gov.pl/dyplomacja](https://www.gov.pl/web/dyplomacja/placowki-na-mapie). ### Krok 2: umów wizytę online Wszystkie wizy D wymagają wizyty osobistej. Rezerwacja: [secure.e-konsulat.gov.pl](https://secure.e-konsulat.gov.pl). Czas oczekiwania na wizytę: zwykle 2-8 tygodni, w szczycie do 3 miesięcy. ### Krok 3: zbierz dokumenty 1. Wniosek wizowy (formularz na e-konsulat). 2. Paszport ważny minimum 3 miesiące po planowanym wyjeździe ze strefy Schengen, minimum 2 puste strony. 3. Zdjęcia biometryczne 35x45 mm. 4. Ubezpieczenie zdrowotne na minimum 30 000 EUR na cały okres wizy. 5. Dokument potwierdzający cel pobytu (zezwolenie na pracę i umowa, decyzja o przyjęciu na studia, skierowanie szpitala, akty stanu cywilnego). 6. Środki utrzymania: wyciągi bankowe, gwarancja sponsorska, zaświadczenie o zatrudnieniu z wynagrodzeniem. 7. Zaświadczenie o niekaralności, jeśli konsulat go wymaga. 8. Rezerwacja podróży i adres pobytu w Polsce. 9. Apostille lub legalizacja dokumentów, jeśli konsulat tego wymaga. Sprawdź [rozdział o apostille](/punkt-informacyjny/wjazd/apostille). ### Krok 4: wizyta w konsulacie Składasz dokumenty, odpowiadasz na krótkie pytania o cel, płacisz opłatę. Decyzja: standardowo 15 dni, w skomplikowanych sprawach do 30-60 dni. ### Krok 5: odbiór wizy Wiza jest wklejana do paszportu. Sprawdź od razu: imię i nazwisko, daty ważności, liczbę dni pobytu, liczbę wjazdów (MULT to wjazdy wielokrotne), cel. Błędy zgłoś natychmiast w konsulacie. ### Krok 6: wjazd do Polski Na granicy pokazujesz paszport z wizą. Od 10.04.2026 działa system EES. Wiza D jest dokumentem długoterminowym i nie podlega liczeniu dni krótkiego pobytu. Sprawdź [rozdział o EES i ETIAS](/punkt-informacyjny/wjazd/ees-etias). ## Po przyjeździe do Polski - **Zameldowanie** w urzędzie gminy, jeśli pobędziesz dłużej niż 14 dni. Sprawdź [rozdział o meldunku](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/meldunek). - **PESEL**: otrzymasz przy zameldowaniu lub na wniosek. - **Profil Zaufany**: pierwsza usługa cyfrowa. Sprawdź [rozdział o Profilu Zaufanym](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany). - **Ubezpieczenie zdrowotne NFZ**: przez pracodawcę lub dobrowolnie. - **W pierwszych miesiącach: wniosek o kartę pobytu** w MUW Kraków. Złożenie wniosku legalizuje pobyt do decyzji (tzw. stempel Wojewody). Sprawdź [rozdział o pobycie czasowym](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy). ## Wiza D a karta pobytu > [!TIP] Nie czekaj do końca wizy, o kartę pobytu złóż wniosek wcześniej > Wiza D starcza maksymalnie na rok. Jeśli chcesz zostać dłużej, złóż wniosek o kartę pobytu czasowego w urzędzie wojewódzkim (MUW) jeszcze w czasie ważności wizy, najlepiej kilka miesięcy przed jej końcem. Jeśli zdążysz złożyć kompletny wniosek w terminie, wojewoda przybija stempel i Twój pobyt pozostaje legalny do czasu decyzji, nawet gdy wiza wygaśnie. Wiza D wystarcza maksymalnie na rok. Potem musisz wyjechać albo zalegalizować pobyt. Najczęstszy schemat: 1. Wiza D (1 rok) i przyjazd do Polski. 2. W pierwszych miesiącach: wniosek o kartę pobytu w MUW. 3. Karta pobytu (do 3 lat) i życie w Polsce. 4. Po latach: kolejna karta, pobyt stały lub rezydent długoterminowy UE. ## Sytuacje szczególne **Mam wizę D do Polski, czy mogę pojechać do Niemiec?** Tak, maksymalnie 90 dni w okresie 180 dni, jak przy wizie C. **Wiza D wygasła, a jestem w Polsce.** Pobyt staje się nielegalny. Wyjedź niezwłocznie albo miej wcześniej złożony wniosek o kartę pobytu (wtedy pobyt jest legalny do decyzji). Bez tego grożą: zobowiązanie do powrotu i zakaz wjazdu. **Wiza D na pracę, ale firma upadła.** Znajdź nowego pracodawcę i złóż wniosek o nowe zezwolenie oraz kartę pobytu. Terminy skonsultuj z MUW. **Dziecko urodzone w Polsce.** Polski akt urodzenia i PESEL nie dają statusu pobytowego. Dziecko też potrzebuje legalizacji (wiza lub karta pobytu). Złóż wnioski razem. **Obywatele Białorusi.** Praca konsulatów RP w Białorusi jest ograniczona. Alternatywy: konsulaty RP w Wilnie lub Rydze. Terminy bywają dłuższe. ## Najczęstsze pytania **Mam zezwolenie na pracę. Czy automatycznie dostanę wizę?** Nie automatycznie. Konsulat sprawdza tożsamość, środki, niekaralność i ryzyko migracyjne. Odmowa jest możliwa. **Jak długo czeka się na wizę D?** Standardowo 15 dni od kompletnego wniosku, w sprawach złożonych do 30-60 dni. Razem z czasem na umówienie wizyty: zwykle 1-3 miesiące. **Czy mogę pracować od pierwszego dnia?** Tak, jeśli wiza D ma cel praca i masz zezwolenie lub oświadczenie. Wiza studencka pozwala pracować w ograniczonym wymiarze w roku akademickim i bez ograniczeń w przerwach. **Co jeśli odmówią wizy?** Dostaniesz pisemną odmowę z przyczynami. Możesz złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. ## Najczęstsze błędy - Nie przekraczaj terminu wizy, nawet o 1 dzień. - Złóż wniosek o kartę pobytu w pierwszych miesiącach, nie pod koniec wizy. - Sprawdź daty w naklejce wizowej od razu po odbiorze. - Nie wjeżdżaj przed datą początku wizy. - Nie składaj wniosków w dwóch konsulatach jednocześnie. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **e-konsulat**: [secure.e-konsulat.gov.pl](https://secure.e-konsulat.gov.pl). - **MSZ, wizy**: [gov.pl/web/dyplomacja](https://www.gov.pl/web/dyplomacja). - **UDSC**: [gov.pl/web/udsc](https://www.gov.pl/web/udsc). ## Podstawa prawna - Ustawa o cudzoziemcach z 12 grudnia 2013 roku (z późniejszymi zmianami). - Kodeks Wizowy UE, Rozporządzenie (WE) nr 810/2009. ## Potrzebujesz pomocy - **MSZ, infolinia konsularna**: tel. +48 22 523 90 00. - **MUW Kraków, pobyt po przyjeździe**: tel. 12 210 20 20. - **Straż Graniczna**: tel. +48 22 500 41 00. Każda sprawa jest indywidualna. Wsparcie w przygotowaniu wniosku wizowego, kompletowaniu dokumentów i pierwszych krokach po przyjeździe, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- **Powiązane:** [Wjazd do Polski](/punkt-informacyjny/wjazd) · [Wiza Schengen C](/punkt-informacyjny/wjazd/wiza-schengen) · [EES i ETIAS](/punkt-informacyjny/wjazd/ees-etias) · [Zakaz wjazdu, deportacja](/punkt-informacyjny/wjazd/zakaz-wjazdu) · [Apostille](/punkt-informacyjny/wjazd/apostille) · [Pobyt czasowy](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy) --- ### Wiza Schengen C. Pobyt do 90 dni URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/wjazd/wiza-schengen Zaktualizowano: 2026-09-24 **Wiza Schengen C** to **wiza krótkoterminowa** dla obywateli państw trzecich, którzy chcą wjechać do strefy Schengen na **maksymalnie 90 dni w okresie 180 dni**. To najpopularniejsza wiza w Europie: turystyczna, biznesowa, służbowa, do odwiedzin rodziny. **Najważniejsze fakty**: - **Maksymalny pobyt**: 90 dni w okresie 180 dni, we wszystkich krajach Schengen łącznie. - **Wydaje**: konsulat kraju Schengen, który jest głównym celem podróży. - **Opłata**: 90 EUR dorośli, 45 EUR dzieci 6-12 lat, bezpłatnie dzieci do 6 lat. - **Decyzja**: do 15 dni, czasem dłużej. - **Pozwala podróżować po wszystkich 29 krajach Schengen** w okresie ważności. - **Nie pozwala na pracę** (poza krótkimi delegacjami służbowymi). > **Obywatele Ukrainy nie potrzebują wizy C** dla pobytu do 90 dni. Od 2017 r. obowiązuje ruch bezwizowy. Wystarczy paszport biometryczny. ## Czym wiza C różni się od wizy D | Cecha | Wiza C (Schengen) | Wiza D (krajowa) | |---|---|---| | Pobyt | do 90 dni w 180 | do 365 dni | | Cel | turystyka, krótka wizyta, służba | praca, studia, rodzina, leczenie | | Wydaje | konsulat dowolnego kraju Schengen | tylko konsulat RP | | Praca | nie (z wyjątkami) | tak, jeśli cel praca | | Cena | 90 EUR | 80 EUR | | Zamiana w Polsce na kartę pobytu | nie (wyjątkowo) | tak | > **Zasada**: krótka wizyta (turystyka, biznes, rodzina) to wiza C. Długi pobyt (praca, studia) to wiza D. Sprawdź [rozdział o wizie krajowej D](/punkt-informacyjny/wjazd/wiza-krajowa). ## Kto potrzebuje wizy C **Tak, potrzebujesz wizy C**, jeśli: - Jesteś obywatelem państwa trzeciego z obowiązkiem wizowym (Białoruś, Wietnam, Indie, Filipiny, Indonezja, Tajlandia, Pakistan, Egipt, Maroko, Chiny, Rosja i ok. 100 innych krajów). - Planujesz pobyt w Schengen do 90 dni. - Cel: turystyka, krótka wizyta biznesowa, odwiedziny rodziny lub przyjaciół, konferencja, kultura, sport, krótkie leczenie, nauka do 90 dni. **Nie potrzebujesz wizy C**, jeśli: - Jesteś obywatelem UE, EOG lub Szwajcarii. - Masz kartę pobytu w Polsce lub innym kraju Schengen. - Masz PESEL UKR. - Jesteś obywatelem państwa bezwizowego (Ukraina, USA, Kanada, Australia, Japonia, Korea Południowa, Brazylia, Wielka Brytania i ok. 60 krajów) i pobyt trwa do 90 dni. > **Ważne**: od 4 kwartału 2026 obywatele państw bezwizowych muszą mieć autoryzację **ETIAS** (online, 20 EUR, ważna 3 lata). Sprawdź [rozdział o EES i ETIAS](/punkt-informacyjny/wjazd/ees-etias). ## Procedura krok po kroku ### Krok 1: ustal kraj składania wniosku Wniosek składasz w konsulacie kraju, który jest głównym celem podróży. Przykłady: 5 dni w Krakowie, 3 dni w Pradze i 2 dni w Berlinie to konsulat RP (główny cel Polska). 7 dni w Wiedniu i 1 dzień w Krakowie to konsulat Austrii. Przy równych pobytach decyduje kraj pierwszego wjazdu. ### Krok 2: umów wizytę Dla konsulatów RP: [secure.e-konsulat.gov.pl](https://secure.e-konsulat.gov.pl). Inne kraje mają własne systemy lub pośredników wizowych. Czas oczekiwania: 2-8 tygodni, w sezonie dłużej. ### Krok 3: zbierz dokumenty 1. Wniosek wizowy Schengen (jednolity formularz). 2. Paszport ważny minimum 3 miesiące po planowanym wyjeździe, minimum 2 puste strony, wydany w ciągu ostatnich 10 lat. 3. Zdjęcia biometryczne 35x45 mm. 4. Ubezpieczenie podróżne na minimum 30 000 EUR, ważne w całej strefie Schengen. 5. Rezerwacja podróży (bilet) i noclegu lub list zaproszeniowy. 6. Środki utrzymania: wyciągi bankowe z 3 miesięcy, zaświadczenie o zarobkach lub gwarancja sponsorska. Konsulat wymaga określonej kwoty na każdy dzień pobytu, sprawdź wymogi konsulatu. 7. Dokumenty potwierdzające cel (plan podróży, zaproszenie firmy, rejestracja konferencji, list zaproszeniowy od rodziny). 8. Dokument potwierdzający status w kraju (zatrudnienie, nauka, emerytura, firma). ### Krok 4: wizyta w konsulacie Składasz dokumenty, odpowiadasz na pytania, oddajesz odciski palców (od 12 roku życia), płacisz opłatę. Wizyta trwa 15-45 minut. ### Krok 5: decyzja Standardowo do 15 dni. Pozytywna: naklejka wizowa w paszporcie. Sprawdź dane: imię i nazwisko, daty ważności, liczbę dni, liczbę wjazdów (MULT, 01 lub 02). Negatywna: pisemna odmowa z uzasadnieniem i pouczeniem o odwołaniu. ## Ile dni masz w Schengen: reguła 90/180 > [!WARNING] Przekroczenie 90 dni grozi zakazem wjazdu, a od 2026 system liczy dni sam > Reguła 90/180 to najczęstsza pułapka: wolno Ci przebywać w całej strefie Schengen maksymalnie 90 dni w każdym ruchomym oknie 180 dni. Przekroczenie oznacza pobyt nielegalny, a w konsekwencji grzywnę, deportację lub zakaz wjazdu. Od 10 kwietnia 2026 system EES liczy Twoje dni automatycznie przy każdym przekroczeniu granicy, nie da się tego „przeoczyć”. Licz dni z wyprzedzeniem, a przy dłuższym pobycie wystąp o wizę D lub kartę pobytu. Maksymalnie **90 dni w okresie 180 dni**, łącznie we wszystkich krajach Schengen. Okres liczony jest w oknie przesuwnym: każdego dnia sprawdzasz, ile dni spędziłeś w Schengen w ostatnich 180 dniach. Przykład A: wjeżdżasz 1 stycznia na 90 dni, wyjeżdżasz 31 marca. Następny wjazd możliwy po upływie 180 dni od pierwszego wjazdu. Przykład B: 30 dni w styczniu, potem 60 dni od maja. Łącznie 90 dni w oknie 180 dni, kolejny wjazd dopiero po zwolnieniu limitu. Od 10.04.2026 system **EES** liczy dni automatycznie przy każdym przekroczeniu granicy. Sprawdź [rozdział o EES i ETIAS](/punkt-informacyjny/wjazd/ees-etias). ## Co możesz robić z wizą C **Dozwolone**: turystyka, odwiedziny rodziny i przyjaciół, krótkie konferencje i szkolenia, zakupy, krótkie leczenie, tranzyt. **Niedozwolone**: praca, stałe studia powyżej 90 dni, stała działalność gospodarcza, osiedlenie się. **Strefa pośrednia**: krótkie czynności biznesowe (spotkanie z klientem, podpisanie umowy, szkolenie wewnętrzne) bez wynagrodzenia w Polsce i bez umowy o pracę w Polsce. W razie wątpliwości sprawdź, czy Twoja sytuacja nie wymaga wizy D i zezwolenia na pracę. ## Sytuacje szczególne **Wiza C wygasła, a jestem w Polsce.** Pobyt staje się nielegalny. Wyjedź niezwłocznie. Grożą kary pieniężne, zakaz wjazdu i zobowiązanie do powrotu. Przedłużenie wizy w Polsce jest możliwe tylko wyjątkowo (siła wyższa, choroba), wniosek składasz w MUW przed wygaśnięciem wizy. **Chcę zostać dłużej niż 90 dni.** Wiza C nie zamienia się na pobyt długoterminowy. Wyjedź przed końcem wizy i złóż w konsulacie wniosek o wizę D. **Multi-entry czy single-entry.** MULT pozwala wjeżdżać wielokrotnie, 01 to jeden wjazd, 02 to dwa wjazdy. Wizy wielokrotne na dłuższy okres konsulat przyznaje po dobrej historii wizowej. **Obywatele Białorusi.** Praca konsulatów RP w Białorusi jest ograniczona. Alternatywy: konsulaty RP w Wilnie, Rydze lub Kiszyniowie. **List zaproszeniowy z Polski.** Mieszkasz w Polsce i zapraszasz rodzinę lub przyjaciela: złóż wniosek o wpisanie zaproszenia do ewidencji zaproszeń w MUW Kraków (karta pobytu lub inny tytuł pobytowy, potwierdzenie zameldowania, środki na pokrycie kosztów, dane zapraszanej osoby). Opłata skarbowa: 27 zł. Oryginał zaproszenia wysyłasz zapraszanej osobie, ona dołącza go do wniosku wizowego. **Tranzyt przez Polskę.** Tranzyt lotniczy w strefie tranzytowej (do 12 godzin) zwykle nie wymaga wizy. Niektóre kraje wymagają wizy tranzytowej (A). Tranzyt lądem wymaga wizy C, jeśli nie masz ruchu bezwizowego. ## Najczęstsze pytania **Czy obywatel Ukrainy potrzebuje wizy C do Polski?** Nie, dla pobytu do 90 dni wystarczy paszport biometryczny. Wiza D jest potrzebna przy pobycie powyżej 90 dni lub pracy i studiach od pierwszego dnia. **Czy wiza C pozwala wjechać do Niemiec, Francji, Włoch?** Tak, do wszystkich 29 krajów Schengen w okresie ważności. Nie obejmuje Cypru i Irlandii. **Czy wiza C pozwala na podróż do Wielkiej Brytanii lub Irlandii?** Nie. Te kraje nie należą do Schengen i mają własne zasady wjazdu. **Mam wizę C wydaną przez Niemcy. Czy mogę przyjechać do Polski?** Tak. Wiza Schengen pozwala wjechać do dowolnego kraju strefy. Kraj wydający powinien jednak być głównym celem podróży. **Zgubiłem paszport z wizą C w Polsce.** Zgłoś na policję (protokół), idź do konsulatu swojego kraju po dokument tymczasowy, w razie potrzeby skontaktuj się z MUW. Po powrocie do kraju ubiegasz się o wizę ponownie. **Czy mogę pracować z wizą C, jeśli mam ofertę pracy?** Nie. Wróć do kraju i złóż wniosek o wizę D z celem praca oraz zezwolenie na pracę. **Wiza ważna do końca roku, ale wykorzystałem 90 dni.** Nie możesz wjechać. Reguła 90/180 ma pierwszeństwo przed datą ważności wizy. Musisz poczekać, aż limit się zwolni. ## Najczęstsze błędy - Nie przekraczaj 90 dni w okresie 180 dni. System EES rejestruje każdy dzień. - Sprawdź daty w naklejce wizowej od razu po odbiorze. - Nie pracuj z wizą C. To powód do zakazu wjazdu. - Ubezpieczenie na 30 000 EUR musi obejmować cały okres pobytu. - Przygotuj bilet powrotny i środki utrzymania, granica może o nie zapytać. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **e-konsulat**: [secure.e-konsulat.gov.pl](https://secure.e-konsulat.gov.pl). - **MSZ, wizy**: [gov.pl/web/dyplomacja](https://www.gov.pl/web/dyplomacja). - **Komisja Europejska, polityka wizowa**: home-affairs.ec.europa.eu. ## Podstawa prawna - Wspólnotowy Kodeks Wizowy, Rozporządzenie (WE) nr 810/2009 z 13 lipca 2009 roku (z późniejszymi zmianami). - Rozporządzenie (UE) 2018/1806, lista państw bezwizowych. - Ustawa o cudzoziemcach z 12 grudnia 2013 roku. ## Potrzebujesz pomocy - **MSZ, infolinia konsularna**: tel. +48 22 523 90 00 (pn-pt 8:15-16:15). - **MUW Kraków, zaproszenia**: tel. 12 210 20 20. Każda sprawa jest indywidualna. Wsparcie w przygotowaniu wniosku wizowego, listów zaproszeniowych z Polski i kompletowaniu dokumentów, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- **Powiązane:** [Wjazd do Polski](/punkt-informacyjny/wjazd) · [Wiza krajowa D](/punkt-informacyjny/wjazd/wiza-krajowa) · [EES i ETIAS](/punkt-informacyjny/wjazd/ees-etias) · [Zakaz wjazdu, deportacja](/punkt-informacyjny/wjazd/zakaz-wjazdu) · [Apostille](/punkt-informacyjny/wjazd/apostille) --- ### Zakaz wjazdu i deportacja. SIS, odwołania, powrót URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/wjazd/zakaz-wjazdu Zaktualizowano: 2026-09-24 **Zakaz wjazdu do strefy Schengen** to decyzja administracyjna, która **uniemożliwia wjazd do 29 krajów Schengen** na określony czas. **Powody**: nielegalny pobyt, naruszenie przepisów, zagrożenie bezpieczeństwa. **Czas trwania**: zwykle **1-5 lat**, w skrajnych przypadkach do **10 lat**. Wpis trafia do **SIS** (System Informacyjny Schengen), międzynarodowej bazy sprawdzanej na każdym przejściu granicznym. **Najważniejsze fakty**: - **SIS**: wspólna baza danych 29 krajów Schengen. - **Rodzaje zakazu**: krajowy (tylko Polska) i schengeński (29 krajów). - **Odwołanie od decyzji**: 14 dni od doręczenia. - **Cofnięcie zakazu**: możliwe zwykle po upływie połowy okresu, przy spełnieniu warunków. - **Sprawdzenie wpisu w SIS**: bezpłatny wniosek do Komendanta Głównego Straży Granicznej. > Zakaz wjazdu to poważna sprawa. **Skonsultuj się z prawnikiem** od razu po otrzymaniu decyzji. Sprawdź [rozdział o pomocy prawnej](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/pomoc-prawna). ## Czym jest zakaz wjazdu Zakaz wjazdu to decyzja administracyjna odmawiająca prawa wjazdu do określonego kraju lub całej strefy Schengen. Podstawy: ustawa o cudzoziemcach z 12 grudnia 2013 r., przepisy o SIS oraz dyrektywa powrotowa 2008/115/WE. ## Rodzaje zakazu **Zakaz krajowy (tylko Polska)**: wydaje Wojewoda lub organ Straży Granicznej. Blokuje wjazd do Polski. W praktyce zakaz polski jest zwykle wpisywany do SIS i staje się schengeński. **Zakaz schengeński (29 krajów)**: wpis w SIS oznacza brak wjazdu do wszystkich krajów strefy. Sprawdzany automatycznie na każdej granicy. ## Powody zakazu - **Nielegalny pobyt**: przekroczenie wizy lub pobytu (overstay), brak wymaganej wizy lub karty pobytu. - **Naruszenie przepisów**: praca bez zezwolenia, poważne nieuregulowane kary. - **Zagrożenie bezpieczeństwa**: skazanie za przestępstwo, powiązania z grupami przestępczymi. - **Fałszywe dokumenty**: podrobiony paszport lub wiza, fałszywe oświadczenia, małżeństwo dla pozoru. - **Naruszenie reguły 90/180**: pobyt ponad 90 dni w okresie 180 dni. **Orientacyjny czas zakazu**: krótkie przekroczenie pobytu to zwykle zakaz od 6 miesięcy do roku, dłuższe naruszenia 1-5 lat, recydywa i fałszywe dokumenty 5-10 lat. Okres liczy się od dnia wyjazdu ze strefy Schengen. Dokładny wymiar określa decyzja. ## Co się dzieje przy wykryciu **Na granicy przy wjeździe**: funkcjonariusz sprawdza paszport w SIS. Aktywny wpis oznacza odmowę wjazdu i pisemną decyzję. **Na granicy przy wyjeździe**: system EES wykazuje przekroczenie 90 dni. Funkcjonariusz wydaje decyzję, grożą kara pieniężna i zakaz wjazdu. **Wewnątrz kraju**: kontrola dokumentów wykazuje nielegalny pobyt. Wydawana jest decyzja o zobowiązaniu do powrotu z terminem dobrowolnego wyjazdu (zwykle 15-30 dni). Po terminie możliwe jest przymusowe wydalenie i zakaz wjazdu. ## Jak sprawdzić, czy jesteś w SIS > [!TIP] Masz prawo sprawdzić swoje dane w SIS, a od decyzji odwołasz się w 14 dni > Zakaz wjazdu nie jest sytuacją bez wyjścia. Bezpłatnie sprawdzisz swój wpis w SIS, składając pisemny wniosek do Komendanta Głównego Straży Granicznej (dowiesz się o powodzie, terminie i kraju wpisu). Od decyzji o zakazie masz tylko 14 dni na odwołanie, licząca się przesłanka to m.in. rodzina w Polsce, względy humanitarne lub naruszenie procedury. Nie zwlekaj i rozważ pomoc prawnika. Każdy ma prawo do informacji o swoich danych w SIS. 1. Złóż pisemny wniosek do Komendanta Głównego Straży Granicznej w Warszawie (z kopią dokumentu tożsamości). Bezpłatnie. 2. Odpowiedź zawiera: czy jesteś wpisany, powód, termin obowiązywania i kraj wpisu. 3. Wpis innego kraju sprawdzisz w organach tego kraju, czasem przez konsulat. ## Odwołanie od decyzji - **Termin**: 14 dni od doręczenia decyzji. - **Polski zakaz**: odwołanie do organu wyższej instancji wskazanego w pouczeniu decyzji, a po nim skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. - **Zakaz innego kraju Schengen**: odwołanie składasz w organach kraju, który wydał zakaz. **Mocne argumenty**: niezgodność decyzji z prawem, naruszenie procedury (brak tłumacza, brak prawa do obrony), nieproporcjonalność okresu, względy humanitarne (rodzina w Polsce, choroba, trwała relacja z obywatelem RP), nowe okoliczności. Odwołanie możesz złożyć także z zagranicy, przez pełnomocnika w Polsce. ## Cofnięcie zakazu wjazdu Po upływie części okresu (zwykle połowy) możesz wnioskować o cofnięcie zakazu. **Argumenty**: zmiana okoliczności (małżeństwo, rodzina, leczenie), względy humanitarne, nowy cel pobytu, brak ponownych naruszeń. **Wniosek** składasz do organu, który wydał zakaz (przy polskim zakazie: Wojewoda), także za pośrednictwem konsulatu RP w Twoim kraju. Decyzja zapada zwykle w ciągu 30-90 dni. ## Deportacja, czyli przymusowe wydalenie Przymusowe wykonanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu, z udziałem Straży Granicznej. Stosowane po upływie terminu dobrowolnego wyjazdu, przy zagrożeniu bezpieczeństwa lub ukrywaniu się. **Skutki**: powrót do kraju pochodzenia, zakaz wjazdu i wpis do SIS. Przed wydaleniem cudzoziemiec może być umieszczony w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców. Ośrodki prowadzi Straż Graniczna w kilku miastach Polski (w Krakowie nie ma takiego ośrodka). W ośrodku przysługuje dostęp do bezpłatnej pomocy prawnej. ## Sytuacje szczególne **Mam zakaz, ale rodzina mieszka w Polsce.** Złóż wniosek o cofnięcie zakazu ze względów humanitarnych. Argumentem jest jedność rodziny (art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka). Pomoc prawnika jest tu wskazana. **Pobyt nielegalny, chcę go uregulować.** Dobrowolny wyjazd oznacza zwykle mniejsze konsekwencje. Możliwości legalizacji w trakcie nielegalnego pobytu są bardzo ograniczone, skonsultuj sprawę z prawnikiem lub MUW. Jeśli w kraju pochodzenia grozi Ci niebezpieczeństwo, możesz ubiegać się o ochronę międzynarodową. **Mam wpis SIS od Niemiec. Czy mogę przyjechać do Polski?** Nie, jeśli wpis jest schengeński. Cofnięcie załatwiasz w organach niemieckich. **Mam zakaz, ale muszę jechać na pogrzeb lub leczenie.** Możesz wnioskować o jednorazowe zezwolenie na wjazd w szczególnej sytuacji. Wniosek przez konsulat z dokumentami (zaświadczenie o pogrzebie, skierowanie lekarskie). W nagłych przypadkach decyzje zapadają szybko. **Cofnięto mi kartę pobytu i dostałem zakaz.** Masz termin dobrowolnego wyjazdu. Sprawdź w pouczeniu decyzji możliwość odwołania, argumentami są niezgodność z prawem i względy humanitarne. ## Najczęstsze pytania **Jak sprawdzić, czy mam zakaz wjazdu do Polski?** Pisemny wniosek do Komendy Głównej Straży Granicznej, bezpłatnie, odpowiedź zwykle w 30 dni. Może pomóc też konsulat RP w Twoim kraju. **Czy zakaz polski działa w całej UE?** Tak, jeśli został wpisany do SIS. Bez wpisu do SIS blokuje tylko wjazd do Polski. **Czy mogę przyjechać do Polski z zakazem wydanym przez inny kraj Schengen?** Nie. Zakaz schengeński obowiązuje we wszystkich krajach strefy. Wyjątkiem jest jednorazowe zezwolenie w szczególnych przypadkach. **Czy rodzina w Polsce pomaga przy cofnięciu zakazu?** Względy rodzinne i humanitarne to najsilniejsze argumenty. Decyzja jest zawsze indywidualna. **Co po cofnięciu zakazu?** Dostajesz pisemną decyzję, wpis jest wykreślany z SIS. Możesz wjeżdżać na ogólnych zasadach (wiza lub ruch bezwizowy). Zakaz nie wraca automatycznie, ale nie daje też żadnego statusu pobytowego. ## Najczęstsze błędy - Nie ignoruj zakazu. Próba wjazdu mimo zakazu to poważne naruszenie. - Złóż odwołanie w terminie 14 dni. - Skonsultuj sprawę z prawnikiem. - Zachowaj wszystkie decyzje i dokumenty. - Nigdy nie używaj fałszywych dokumentów. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **UDSC**: [gov.pl/web/udsc](https://www.gov.pl/web/udsc). - **Straż Graniczna**: [strazgraniczna.pl](https://www.strazgraniczna.pl). - **Bezpłatna pomoc prawna w Krakowie**: sprawdź [rozdział o pomocy prawnej](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/pomoc-prawna). ## Podstawa prawna - Ustawa o cudzoziemcach z 12 grudnia 2013 roku, przepisy o zobowiązaniu do powrotu i zakazie wjazdu. - Rozporządzenie (UE) 2018/1860 i 2018/1861 w sprawie SIS. - Dyrektywa powrotowa 2008/115/WE. - Europejska Konwencja Praw Człowieka, art. 8 (prawo do życia rodzinnego). ## Potrzebujesz pomocy - **Komenda Główna Straży Granicznej**: tel. +48 22 500 41 00. - **UDSC, infolinia**: tel. +48 22 60 175 25. - **Nieodpłatna pomoc prawna w Krakowie**: tel. 12 616 21 51 (zapisy). - **MUW Kraków**: tel. 12 210 20 20. To informacje ogólne, nie porada prawna. Każda sprawa jest indywidualna. Wsparcie w zrozumieniu decyzji, przygotowaniu do kontaktu z prawnikiem i urzędami, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- **Powiązane:** [Wjazd do Polski](/punkt-informacyjny/wjazd) · [Wiza krajowa D](/punkt-informacyjny/wjazd/wiza-krajowa) · [Wiza Schengen C](/punkt-informacyjny/wjazd/wiza-schengen) · [EES i ETIAS](/punkt-informacyjny/wjazd/ees-etias) · [Apostille](/punkt-informacyjny/wjazd/apostille) · [Pomoc prawna](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/pomoc-prawna) --- ## Punkt Informacyjny - Legalizacja ### Karta Polaka URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/karta-polaka Zaktualizowano: 2026-09-24 **Karta Polaka** to dokument potwierdzający przynależność do narodu polskiego. Jest wydawana cudzoziemcom polskiego pochodzenia, którzy deklarują identyfikację z polską narodowością i kulturą. Karta **nie jest** zezwoleniem na pobyt ani dokumentem podróży. **Ale** daje szerokie uprawnienia w Polsce i jest **najszybszą ścieżką do pobytu stałego i obywatelstwa polskiego**. > **Jesteś obywatelem Ukrainy z Kartą Polaka?** Masz bardzo silną pozycję prawną, bezpłatny pobyt stały bez nieprzerwanego pobytu, obywatelstwo po roku od uzyskania pobytu stałego. Zdecydowanie rozważ tę ścieżkę. > **Nie masz jeszcze Karty Polaka, ale masz polskie pochodzenie?** Ścieżka wnioskowania opisana niżej. ## Kto może dostać Kartę Polaka Spełniasz **wszystkie** te warunki: 1. **Jesteś obywatelem dowolnego państwa świata** (z wyjątkiem Polski) lub osobą bez obywatelstwa. Od **14 lipca 2019 roku** (nowelizacja ustawy o Karcie Polaka z 16 maja 2019 r.) o Kartę Polaka mogą się ubiegać obywatele wszystkich państw świata. Wcześniej, w latach 2007-2019, Karta była dostępna wyłącznie dla obywateli 15 państw byłego ZSRR (Armenia, Azerbejdżan, Białoruś, Estonia, Gruzja, Kazachstan, Kirgistan, Litwa, Łotwa, Mołdawia, Rosja, Tadżykistan, Turkmenistan, Ukraina, Uzbekistan). **Obecnie obejmuje też m.in. Polonię z Brazylii, Argentyny, USA, Kanady, Australii, Niemiec, Czech, Wielkiej Brytanii i innych państw.** 2. **Masz polskie pochodzenie** lub **aktywnie uczestniczysz w społeczności polskiej** w kraju pochodzenia. 3. **Znasz język polski co najmniej na poziomie podstawowym** (rozmowa przed konsulem, brak wymogu certyfikatu państwowego). 4. **Zadeklarujesz przynależność do narodu polskiego** przed konsulem (lub przed wojewodą, jeśli jesteś obywatelem Ukrainy, Białorusi lub Rosji). 5. **Nie posiadasz** już obywatelstwa polskiego ani zezwolenia na pobyt stały w Polsce (Karta Polaka jest dokumentem dla osób bez tych statusów). ### Polskie pochodzenie, definicja **Co najmniej jedno** z poniższych: - **Co najmniej jedno z rodziców lub dziadków** było **narodowości polskiej** (nie obywatelstwa, narodowości). - **Co najmniej dwoje pradziadków** było narodowości polskiej. - **Alternatywa**: aktywne uczestnictwo w polskich organizacjach społecznych lub kulturalnych przez **co najmniej 3 lata** (np. polska szkoła, polski chór, Związek Polaków). ### Czego NIE wymaga Karta Polaka - **Zamieszkania w Polsce**. - **Certyfikatu B1** (egzamin u konsula, nie państwowy). - **Opłat** (Karta Polaka wydawana jest bezpłatnie). ## Co daje Karta Polaka ### W Polsce - **Pobyt w Polsce bez wizy** (na dowolny okres, z Kartą + paszportem). - **Legalne zatrudnienie** bez zezwolenia na pracę. - **Legalne prowadzenie działalności gospodarczej** na zasadach jak obywatel RP. - **Bezpłatne studia** na polskich uczelniach publicznych (studia stacjonarne). - **Dostęp do świadczeń zdrowotnych w nagłych przypadkach** (bez składek NFZ). - **50% zniżki na PKP** (dla osób niepracujących w Polsce). - **Bezpłatne wstępy do muzeów państwowych**. ### Ścieżka do pobytu stałego Posiadacz Karty Polaka może złożyć wniosek o [zezwolenie na pobyt stały](/punkt-informacyjny/pobyt-staly) **bez wymogu nieprzerwanego pobytu**: - **Bez opłaty skarbowej** (zezwolenie bezpłatne). - **Bez wymogu stabilnego dochodu**. - **Bez wymogu tytułu do lokalu**. - **Bez wymogu ubezpieczenia zdrowotnego**. Praktycznie: możesz wjechać do Polski w poniedziałek i złożyć wniosek o pobyt stały we wtorek. Wystarczy dodatkowo **dokument potwierdzający chęć osiedlenia** (umowa najmu mieszkania, oferta pracy, zapis na studia). ### Ścieżka do obywatelstwa Po uzyskaniu pobytu stałego na podstawie Karty Polaka możesz wnioskować o [polskie obywatelstwo](/punkt-informacyjny/obywatelstwo) już po **roku** nieprzerwanego pobytu na podstawie tego zezwolenia. To skrócona ścieżka z art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o obywatelstwie polskim. Zasada ogólna, czyli 3 lata, dotyczy pozostałych cudzoziemców. - **Bez wymogu stabilnego dochodu** (przy ścieżce uzyskania pobytu stałego na podstawie Karty Polaka). - **Bez wymogu tytułu do lokalu**. - **Z wymogiem B1** z języka polskiego (certyfikat państwowy). **Razem**: Karta Polaka (kilka miesięcy) → pobyt stały (3-6 miesięcy procedury) → **rok czekania** → obywatelstwo (6-14 miesięcy procedury) = **około 2 do 3 lat** od złożenia wniosku o Kartę Polaka do obywatelstwa. ### Świadczenie pieniężne dla osiedlających się > [!SUCCESS] Wsparcie finansowe na start w Polsce > Jeśli masz Kartę Polaka i składasz wniosek o pobyt stały z zamiarem osiedlenia się, możesz otrzymać świadczenie pieniężne z budżetu państwa: przez pierwsze 9 miesięcy 50% minimalnego wynagrodzenia, przez kolejne 9 miesięcy 30%. Wniosek składasz razem z wnioskiem o pobyt stały. Cudzoziemiec, który ma Kartę Polaka i złoży wniosek o pobyt stały z zamiarem osiedlenia się w Polsce, może otrzymać **świadczenie pieniężne** z budżetu państwa: - Świadczenie na zagospodarowanie i bieżące utrzymanie. - Wysokość: **50% minimalnego wynagrodzenia** przez 9 miesięcy, potem **30% minimalnego wynagrodzenia** przez kolejne 9 miesięcy. - W 2026 roku: orientacyjnie **2 403 zł przez 9 miesięcy**, potem **1 442 zł przez 9 miesięcy**. - Dzieci otrzymują 50% stawki rodzica. Wniosek składa się do **starosty** (w Krakowie: MUW Kraków, Wydział Spraw Obywatelskich), razem z wnioskiem o pobyt stały. ## Jak złożyć wniosek o Kartę Polaka ### Gdzie składać wniosek Wniosek o Kartę Polaka składa się **u konsula RP** właściwego dla miejsca zamieszkania wnioskującego. **Dla obywateli Ukrainy** (po wjeździe do Polski lub w Ukrainie): - W **Ukrainie**: polskie konsulaty w Kijowie, Łucku, Lwowie, Winnicy, Odessie. - W **Polsce**: u dowolnego wojewody właściwego dla miejsca pobytu (w Krakowie: MUW, ul. św. Sebastiana 11). **Wnioski u wojewody w Polsce** może składać tylko obywatel **Ukrainy, Białorusi lub Rosji** (albo bezpaństwowiec z tych krajów). Reguła ta obowiązuje od **30 lipca 2022 roku** (nowelizacja ustawy o Karcie Polaka) i dotyczy **każdego** wojewody w Polsce, nie tylko Wojewody Podlaskiego. W praktyce większość obywateli Białorusi wybiera Wojewodę Podlaskiego (Białystok) ze względu na bliskość granicy i wyspecjalizowaną obsługę. Wojewoda Małopolski (MUW Kraków) **przyjmuje wnioski o Kartę Polaka od obywateli Ukrainy, Białorusi i Rosji** mieszkających w Małopolsce. Szczegóły procedury w Krakowie: [infoopt.pl](https://infoopt.pl/przyznanie-lub-przedluzenie-waznosci-karty-polaka/). **Dla obywateli pozostałych państw świata** (Brazylia, Argentyna, Stany Zjednoczone, Kanada, Niemcy, Czechy, Wielka Brytania, Australia itd.): wniosek o Kartę Polaka można złożyć **wyłącznie u konsula RP** właściwego dla miejsca zamieszkania za granicą. Brazylijska Polonia (jedna z największych poza Europą, ok. 1,5 mln osób polskiego pochodzenia) składa wnioski w **Konsulacie Generalnym RP w Kurytybie**, w Konsulacie w Rio de Janeiro lub w **Ambasadzie RP w Brasílii** ([gov.pl/web/brazylia](https://www.gov.pl/web/brazylia)). Lista wszystkich polskich placówek konsularnych: [gov.pl/web/dyplomacja/polskie-przedstawicielstwa-na-swiecie](https://www.gov.pl/web/dyplomacja/polskie-przedstawicielstwa-na-swiecie). **Krakowski adres** dla obywateli UA / BY / RU: **Małopolski Urząd Wojewódzki, Wydział Spraw Obywatelskich**, ul. św. Sebastiana 11, 31-049 Kraków. ### Dokumenty 1. **Wniosek o Kartę Polaka** (formularz urzędowy). 2. **Fotografia** (35x45 mm, aktualna). 3. **Paszport lub inny dokument tożsamości**. 4. **Dokumenty rodzinne potwierdzające polskie pochodzenie**: - Akty urodzenia rodziców, dziadków, pradziadków. - Dokumenty o narodowości polskiej (paszporty II RP, legitymacje szkolne polskie, wojskowe, dokumenty z archiwum państwowego). - Potwierdzenia od polskich organizacji społecznych (alternatywa, 3 lata aktywności). 5. **Oświadczenie o przynależności do narodu polskiego** (ustna deklaracja przed konsulem). ### Przebieg postępowania 1. **Rejestracja** wizyty u konsula (w Ukrainie przez e-konsulat). 2. **Rozmowa z konsulem**, pytania o: - Polskie pochodzenie (drzewo genealogiczne). - Znajomość języka polskiego (prosta rozmowa). - Znajomość historii, kultury, tradycji polskiej (święta, ważne postacie, literatura). - Związek z Polską (podróże, korespondencja z rodziną, udział w polskich organizacjach). 3. **Decyzja konsula**. 4. **Odbiór Karty Polaka** (ważna 10 lat, z możliwością odnowienia). ### Opłata **Wniosek i odbiór Karty Polaka, bezpłatne.** ### Termin **Ustawowo 3 miesiące**, w praktyce w Ukrainie często krócej (6-8 tygodni), w innych krajach dłużej (3-6 miesięcy). ## Ważność i odnawianie - **Karta Polaka dorosłego** jest ważna **10 lat**. - **Karta Polaka dziecka** jest ważna **do ukończenia 18 lat** (z okresem przejściowym po 18 roku życia, w którym dziecko składa nowy wniosek). - **Odnowienie**: nowy wniosek na 3 miesiące przed upływem ważności, procedura uproszczona. ## Utrata Karty Polaka Karta traci moc **automatycznie** przy: - Uzyskaniu **obywatelstwa polskiego** (wtedy nie jest już potrzebna). - Uzyskaniu **zezwolenia na pobyt stały** w Polsce (niektóre urzędy wymagają zwrotu Karty). Kartę można **cofnąć**, jeśli posiadacz: - Działa przeciwko Polsce (np. współpraca z wywiadem, propaganda antypolska). - Uzyskał Kartę na podstawie fałszywych dokumentów. ## Najczęstsze pytania ### Jestem z Ukrainy z PESEL UKR. Czy mam sens występować o Kartę Polaka, jeśli jestem już legalnie w Polsce? **Zdecydowanie tak**, jeśli masz polskie pochodzenie. Zalety: - **Stabilność długoterminowa**: PESEL UKR i ochrona czasowa wygasają 4 marca 2027 roku (o ile UE nie przedłuży). Karta Polaka jest ważna 10 lat. - **Szybka ścieżka do obywatelstwa**: 1 rok pobytu stałego zamiast 3 lat. - **Bez opłat**: pobyt stały jest darmowy (vs 640 zł przy innych podstawach). - **Bez wymogu dochodu i mieszkania**. ### Mieszkam w Ukrainie. Czy mogę złożyć wniosek w krakowskim MUW? **Zwykle nie**, jeśli mieszkasz za granicą, składasz wniosek w **polskim konsulacie** w swoim kraju pochodzenia. Wyjątek dotyczy obywateli Białorusi, którzy ze względu na sytuację polityczną mogą składać wnioski także w MUW w Polsce. Jeśli mieszkasz już w Polsce (na innej podstawie, np. wizie, zezwoleniu czasowym, PESEL UKR), składasz wniosek u wojewody właściwego dla miejsca pobytu. ### Moja babcia była Polką, ale mówiła tylko po rosyjsku. Czy mogę dostać Kartę Polaka? **Warunek językowy dotyczy Ciebie**, nie babci. Ty musisz znać polski na **poziomie podstawowym**, żeby odbyć rozmowę z konsulem. Egzamin nie jest formalny, jest rozmową, ale musisz umieć: - przedstawić się i opowiedzieć o rodzinie, - odpowiedzieć na proste pytania o Polskę i kulturę, - czytać proste teksty w języku polskim. Jeśli nie znasz polskiego, **zacznij naukę**, zdobądź certyfikat A2/B1 (nieobowiązkowy do Karty, ale pomocny), a potem składaj wniosek. ### Mam pradziadka Polaka, ale nie mam dokumentów. Co zrobić? Szukaj: 1. **Polskich archiwów państwowych**: [archiwa.gov.pl](https://archiwa.gov.pl). Można zlecić poszukiwania online. 2. **Archiwum Polskie w Ukrainie / Białorusi** (jeśli stamtąd). 3. **Parafie katolickie** (księgi chrztów, ślubów z okresu II RP). 4. **Wspólnoty polskie** lokalne (mogą mieć informacje o rodzinach). Jeśli dokumentów nie znajdziesz, **drugą ścieżką** jest **aktywność w społeczności polskiej**: dołącz do Związku Polaków, chodź do polskiej szkoły sobotniej, uczestnicz w wydarzeniach. Po **3 latach udokumentowanej aktywności** możesz wnioskować o Kartę Polaka na tej alternatywnej podstawie. ### Konsul odrzucił moją rozmowę. Co dalej? **Odwołanie** do Rady do spraw Polaków na Wschodzie. Termin: **30 dni** od doręczenia decyzji. Przygotuj: - Lepszą dokumentację genealogiczną. - Lepszą znajomość języka i kultury (możesz podjąć naukę i spróbować ponownie). **Po roku** od pierwszej odmowy, wniosek może być złożony ponownie. ### Mam Kartę Polaka, ale mieszkam w Ukrainie i rzadko bywam w Polsce. Czy mogę odnowić Kartę? **Tak**, odnowienie nie wymaga pobytu w Polsce. Składasz wniosek w konsulacie na 3 miesiące przed upływem ważności. Potwierdzasz, że wciąż identyfikujesz się z narodem polskim (rozmowa z konsulem). Odnowienie jest **bezpłatne**. ### Jestem obywatelem Armenii. Czy Armeńczycy mogą dostać Kartę Polaka? **Tak**, Armenia jest na liście uprawnionych krajów (art. 2 ust. 1 ustawy o Karcie Polaka). Wymogi te same, co dla innych: polskie pochodzenie + język + deklaracja. ### Mój syn urodził się po otrzymaniu przeze mnie Karty Polaka. Czy on też ma Kartę? **Nie automatycznie.** Dzieci (małoletnie) można wpisać na Kartę Polaka rodzica, ale **dziecko nie dostaje automatycznie swojej Karty**. Trzeba złożyć osobny wniosek dla dziecka (przez rodzica). Dzieci mają uproszczoną procedurę (bez wymogu rozmowy z konsulem). ## Karty Polaka dzieci Dzieci (do 18 lat) mogą uzyskać Kartę Polaka przez rodzica. Procedura: 1. **Wniosek składa rodzic** posiadający Kartę Polaka, w imieniu dziecka. 2. **Dokumenty**: akt urodzenia dziecka, fotografia, paszport dziecka. 3. **Bez egzaminu językowego** dla dzieci. 4. **Karta ważna do 18 roku życia**. Po osiągnięciu pełnoletności dziecko składa **nowy wniosek** w ciągu 9 miesięcy, **z uproszczoną procedurą**. ## Podstawa prawna - **Ustawa o Karcie Polaka** z 7 września 2007 roku,. - **Ustawa o cudzoziemcach**, art. 195 (pobyt stały dla posiadacza Karty Polaka). - **Ustawa o obywatelstwie polskim**, art. 30 ust. 1 pkt 7 (obywatelstwo po roku pobytu stałego uzyskanego na podstawie Karty Polaka). ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Konsulat polski, rejestracja e-konsulat**: [secure.e-konsulat.gov.pl](https://secure.e-konsulat.gov.pl). - **MUW Kraków, obywatelstwo i Karta Polaka**: [malopolska.uw.gov.pl](https://www.malopolska.uw.gov.pl). - **Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych** (dla osób zasłużonych dla Polski): [kombatanci.gov.pl](https://www.kombatanci.gov.pl). - **Archiwa Państwowe, poszukiwanie dokumentów genealogicznych**: [archiwa.gov.pl](https://www.archiwa.gov.pl). - **Powroty.gov.pl, Karta Polaka**: [powroty.gov.pl](https://powroty.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy - **MUW Kraków, Wydział Spraw Obywatelskich**: ul. św. Sebastiana 11, 31-049 Kraków. - **Konsulat Generalny RP, dla Ukrainy**: Kijów, Lwów, Łuck, Winnica, Odessa. - **Związek Polaków w Ukrainie**: [zpu.org.ua](https://zpu.org.ua). - **Związek Polaków na Białorusi**: [zpb.org.pl](https://zpb.org.pl). **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK w Krakowie**. Wsparcie w poszukiwaniu dokumentów genealogicznych, przygotowanie do rozmowy z konsulem, pomoc w napisaniu wniosku, konsultacja po uzyskaniu Karty (kolejne kroki: pobyt stały, obywatelstwo). Języki PL / EN / UA / BY. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Pobyt stały, następny krok po Karcie Polaka](/punkt-informacyjny/pobyt-staly) - [Obywatelstwo polskie, po roku pobytu stałego](/punkt-informacyjny/obywatelstwo) - [Nauka języka polskiego, kursy w Krakowie](/punkt-informacyjny/edukacja/jezyk-polski) - [Pobyt czasowy](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy) --- ### Legalizacja pobytu w Polsce, przewodnik po ścieżkach URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/legalizacja Zaktualizowano: 2026-07-31 **Legalizacja pobytu** to proces uzyskania prawa do legalnego pobytu w Polsce na dłużej niż 3 miesiące. Polskie prawo przewiduje **kilkanaście różnych ścieżek**, które różnią się: - **Czasem pobytu** (od 3 miesięcy do bezterminowo). - **Prawami** (dostęp do pracy, świadczeń, edukacji). - **Warunkami** (dochód, małżeństwo, pochodzenie, wiza, ochrona międzynarodowa). - **Opłatami**. - **Czasem procedury** (od kilku tygodni do ponad roku). Ta strona pomoże Ci wybrać właściwą ścieżkę dla Twojej sytuacji. ## Szybka mapa decyzyjna > [!TIP] Jak korzystać z tej mapy > Znajdź poniżej sytuację, która pasuje do Ciebie, i przejdź do wskazanej strony. Jeśli pasuje kilka opcji, sprawdź każdą. Nie wiesz, którą wybrać? Zadzwoń do nas albo umów konsultację. ### Jesteś obywatelem Ukrainy, który przyjechał po 24 lutego 2022 roku? **Podstawowa ścieżka**: [ochrona czasowa (PESEL UKR)](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa) prowadzi do [Karty CUKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr). Ochrona czasowa wygasa **4 marca 2027 roku**. Przed tą datą rozważ: - [Kartę CUKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr), 3 lata stabilności. - [Zezwolenia pobytowe na zasadach ogólnych](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy). - [Kartę Polaka](/punkt-informacyjny/karta-polaka), jeśli masz polskie pochodzenie. ### Masz polskie pochodzenie (rodzic lub dziadek był Polakiem)? **Najszybsza ścieżka**: [Karta Polaka](/punkt-informacyjny/karta-polaka), następnie [pobyt stały](/punkt-informacyjny/pobyt-staly) (bez opłaty, bez wymogu dochodu), następnie [obywatelstwo](/punkt-informacyjny/obywatelstwo) po roku pobytu stałego. ### Jesteś w małżeństwie lub planujesz ślub z obywatelem Polski? **Ścieżka**: [ślub w Polsce](/punkt-informacyjny/slub-z-obywatelem), potem [pobyt czasowy dla małżonka obywatela RP](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/malzonek-rp), potem [pobyt stały](/punkt-informacyjny/pobyt-staly) (po 2 latach), potem [obywatelstwo](/punkt-informacyjny/obywatelstwo). ### Pracujesz lub chcesz pracować w Polsce? Dwie opcje: - [Zezwolenie jednolite (pobyt i praca)](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/praca), standardowa ścieżka. - [Niebieska Karta UE](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/niebieska-karta), jeśli masz wyższe kwalifikacje i wysokie wynagrodzenie (próg ustalany corocznie). ### Chcesz studiować na polskiej uczelni? **Ścieżka**: [pobyt czasowy w celu kształcenia na studiach](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/studia), z dostępem do rynku pracy. ### Prowadzisz firmę w Polsce (JDG lub spółka)? **Ścieżka**: [pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/dzialalnosc-gospodarcza). ### Chcesz dołączyć do rodziny cudzoziemca mieszkającego w Polsce? **Ścieżka**: [pobyt czasowy w celu połączenia z rodziną](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/rodzina). ### Potrzebujesz ochrony międzynarodowej? **Ścieżka**: wniosek o status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą przez Straż Graniczną (osobna procedura). ## Tabela porównawcza ścieżek pobytowych Dokładne, aktualne opłaty i ulgi (m.in. ulga 50%) znajdziesz w rozdziale [Opłaty i zniżki](/punkt-informacyjny/legalizacja/oplaty-znizki). | Ścieżka | Czas pobytu | Praca | Świadczenia | Opłata | |---|---|---|---|---| | [Ochrona czasowa (UKR)](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa) | do 4.03.2027 | Tak | Ograniczone | bezpłatne | | [Karta CUKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr) | 3 lata | Tak | Ograniczone | 440 zł | | [Pobyt czasowy i praca](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/praca) | do 3 lat | Tak | Pełne po 2 latach | opłata skarbowa | | [Niebieska Karta UE](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/niebieska-karta) | do 3 lat | Tak | Pełne | opłata skarbowa | | [Studia](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/studia) | do 3 lat | Tak (stacjonarne) | Ograniczone | opłata skarbowa | | [Małżonek obywatela RP](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/malzonek-rp) | do 3 lat | Tak | Pełne | opłata skarbowa | | [Łączenie rodziny](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/rodzina) | do 3 lat | Zależy | Zależy | opłata skarbowa | | [Działalność gospodarcza](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/dzialalnosc-gospodarcza) | do 3 lat | Tak | Pełne | opłata skarbowa | | [Karta Polaka, pobyt stały](/punkt-informacyjny/karta-polaka) | bezterminowo | Tak | Pełne | obniżona lub bezpłatna | | [Pobyt stały](/punkt-informacyjny/pobyt-staly) | bezterminowo | Tak | Pełne | opłata skarbowa | | [Rezydent długoterminowy UE](/punkt-informacyjny/pobyt-staly) | bezterminowo | Tak | Pełne | opłata skarbowa | | [Obywatelstwo polskie](/punkt-informacyjny/obywatelstwo) | dożywotnio | Tak | Pełne | opłata skarbowa | Czas procedury różni się: od automatycznego (ochrona czasowa) do kilkunastu miesięcy (pobyt stały, działalność gospodarcza). Zależy od ścieżki, kompletności wniosku i urzędu. ## Jak liczyć czas do obywatelstwa, przykłady ### Scenariusz 1. Obywatel Ukrainy bez Karty Polaka - Rok 0: wjazd, PESEL UKR. - Rok 1: wniosek o Kartę CUKR, 3 lata stabilności. - Rok 3-5: wniosek o [pobyt stały](/punkt-informacyjny/pobyt-staly) ścieżką rezydenta długoterminowego UE (5 lat pobytu). - Rok 6-8: obywatelstwo (3 lata od pobytu stałego oraz certyfikat B1). Razem: około 8 lat od wjazdu do obywatelstwa. ### Scenariusz 2. Obywatel Ukrainy z Kartą Polaka - Rok 0: wjazd z Kartą Polaka (lub uzyskanie jej w trakcie pobytu u polskiego konsula). - Miesiąc 3: wniosek o [pobyt stały](/punkt-informacyjny/pobyt-staly) na podstawie Karty Polaka. - Miesiąc 6: odbiór karty pobytu stałego. - Rok 3,5-4: wniosek o [obywatelstwo](/punkt-informacyjny/obywatelstwo) po 3 latach pobytu stałego oraz certyfikat B1. Razem: około 4-5 lat. Szybciej niż ścieżka 1 dzięki brakowi wymogu dochodu i lokalu oraz szybszej procedurze pobytu stałego. ### Scenariusz 3. Małżonek obywatela Polski - Rok 0: ślub w Polsce lub umiejscowienie zagranicznego aktu. - Rok 0-0,5: [pobyt czasowy dla małżonka obywatela RP](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/malzonek-rp) (bez wymogu dochodu). - Rok 2: wniosek o [pobyt stały](/punkt-informacyjny/pobyt-staly) (po 2 latach pobytu czasowego i 3 latach małżeństwa). - Rok 4: wniosek o [obywatelstwo](/punkt-informacyjny/obywatelstwo) (2 lata pobytu stałego oraz certyfikat B1). Razem: około 4-5 lat od ślubu do obywatelstwa. ### Scenariusz 4. Pracownik z kraju trzeciego (bez polskich korzeni i małżeństwa) - Rok 0: wjazd z wizą lub zezwoleniem jednolitym. - Rok 0-1: [pobyt czasowy i praca](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/praca). - Rok 3: odnowienie pobytu czasowego. - Rok 5: wniosek o [rezydenta długoterminowego UE](/punkt-informacyjny/pobyt-staly) (5 lat pobytu). - Rok 8: wniosek o [obywatelstwo](/punkt-informacyjny/obywatelstwo) (3 lata od pobytu stałego oraz certyfikat B1). Razem: około 8 lat od wjazdu do obywatelstwa. ## Kluczowe zasady ogólne ### 1. Sekwencja: wiza, zezwolenie, status Każdy kolejny etap wymaga ważnego tytułu pobytowego. Nie można przeskoczyć etapów: wiza, zezwolenie czasowe, zezwolenie stałe, obywatelstwo. ### 2. Nieprzerwany pobyt, reguła 6/10 Dla pobytu stałego i obywatelstwa liczy się nieprzerwany pobyt: - Żadna pojedyncza przerwa nie dłuższa niż 6 miesięcy. - Wszystkie przerwy łącznie nie dłuższe niż 10 miesięcy w badanym okresie. Wyjątki: delegacje zawodowe polskiego pracodawcy, szczególne sytuacje osobiste, studia. ### 3. Składanie wniosku na czas Złóż wniosek **przed upływem ważności** dotychczasowego tytułu pobytowego. Jeśli zrobisz to w terminie i bez braków formalnych, pobyt jest legalny do wydania decyzji. Złożenie wniosku po upływie ważności oznacza nielegalny pobyt, odmowę i ryzyko zakazu wjazdu. ### 4. Portal MOS, wnioski elektroniczne Wnioski o zezwolenia na pobyt czasowy, stały i rezydenta długoterminowego UE składasz co do zasady elektronicznie przez [portal MOS](/punkt-informacyjny/online/mos). Wnioski papierowe (poza wyjątkami niżej) nie są rozpoznawane. Wyjątki (nadal papierowo): - Wnioski dla cudzoziemców przebywających za granicą (łączenie rodziny, dziecko poza Polską). - Przeniesienie wewnątrz przedsiębiorstwa (ICT) i mobilność długoterminowa. - Życie rodzinne z obywatelem RP, UE lub UK, gdy cudzoziemiec jest poza terytorium RP. - Ślub w Polsce, obywatelstwo, Karta Polaka (te procedury nie są objęte portalem MOS). - Wymiana karty pobytu. Ważne: złóż wniosek wcześnie. Zacznij minimum miesiąc, najlepiej trzy miesiące, przed końcem legalnego pobytu, i zadbaj o poprawny format zdjęcia oraz aktualny załącznik od pracodawcy. ### 5. Elektroniczne zaświadczenie zamiast stempla Przy portalu MOS nie ma już pieczątki w paszporcie. Zamiast tego drukujesz [elektroniczne zaświadczenie z konta MOS](/punkt-informacyjny/online/mos). ### 6. Pobyt stały a rezydent długoterminowy UE - **Pobyt stały**: dla osób z więziami rodzinnymi z Polską (małżonek, polskie pochodzenie, Karta Polaka). - **Rezydent długoterminowy UE**: dla osób z ekonomicznymi podstawami pobytu (praca, działalność), po 5 latach. Daje dodatkową mobilność w UE. ## Obowiązki posiadacza zezwolenia Każdy cudzoziemiec z zezwoleniem pobytowym ma obowiązek: - Powiadomić wojewodę w ciągu 15 dni roboczych o zmianie adresu. - Powiadomić wojewodę o ustaniu przyczyny zezwolenia (rozwód, zakończenie studiów, utrata pracy, likwidacja firmy). - Nie przekraczać dozwolonych przerw w pobycie. - Dbać o aktualność dokumentów (paszport, PESEL, karta pobytu). ## Najczęstsze pytania **Która ścieżka jest najszybsza?** Karta Polaka, pobyt stały, obywatelstwo (łącznie około 4-5 lat od wjazdu do obywatelstwa). To szybciej niż pozostałe ścieżki (około 8 lat), ale wymaga polskich korzeni. **Ile kosztuje cała ścieżka do obywatelstwa?** Na koszt składają się opłaty skarbowe za kolejne zezwolenia, opłata za egzamin certyfikatowy B1 oraz tłumaczenia. Dokładne, aktualne stawki znajdziesz w rozdziale [Opłaty i zniżki](/punkt-informacyjny/legalizacja/oplaty-znizki). **Mogę mieć dwa tytuły pobytowe jednocześnie?** Nie. Możesz mieć tylko jedno ważne zezwolenie. Wnioski o dwa naraz są dopuszczalne, ale wydane zostanie tylko jedno. **Pojechałem na wakacje za granicę na 3 tygodnie. Czy to przerywa pobyt nieprzerwany?** Nie. Pojedynczy wyjazd do 6 miesięcy jest dozwolony. Ale wszystkie Twoje wyjazdy łącznie nie mogą przekroczyć 10 miesięcy w badanym okresie. **Co, jeśli popełnię wykroczenie lub przestępstwo?** Drobne wykroczenia nie wpływają na legalność pobytu. Przestępstwa mogą skutkować odmową lub cofnięciem zezwolenia, decyzją o zobowiązaniu do powrotu oraz zakazem wjazdu do Polski i strefy Schengen. **Straciłem pracę. Czy tracę pobyt?** Nie automatycznie. Pracodawca powiadamia wojewodę w ciągu 15 dni roboczych, Ty również masz obowiązek powiadomić wojewodę w 15 dni. Masz 30 dni (przy zwykłym pobycie) lub 90 dni (przy Niebieskiej Karcie) na znalezienie nowej pracy. **Mieszkam z partnerem, nie jesteśmy małżeństwem. Co z legalizacją?** Konkubinat nie jest uznawany przez polskie prawo pobytowe. Opcje: ślub (jeśli partner jest obywatelem RP), własna ścieżka przez pracę, studia lub biznes, a w wyjątkowych przypadkach życie rodzinne (art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka), np. gdy macie wspólne dziecko. **Czy mogę przyjechać do Polski tylko po to, żeby znaleźć pracę?** Tak, na wizie turystycznej Schengen (do 90 dni, bez prawa pracy). Na tej wizie nie złożysz wniosku o zezwolenie jednolite w Polsce. Po znalezieniu pracodawcy musisz uzyskać wizę krajową D w celu pracy. ## Rola Punktu Informacyjnego dla Obcokrajowców W Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie otrzymasz: - Bezpłatną konsultację w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. - Diagnozę Twojej sytuacji i wskazanie najkorzystniejszej ścieżki legalizacji. - Pomoc w skompletowaniu dokumentów. - Wsparcie przy wypełnianiu wniosków w portalu MOS. - Informacje o uznawaniu dyplomów, kursach języka polskiego i pracy. - Wsparcie dla rodzin: szkoła dla dzieci, edukacja, świadczenia. Zobacz [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Gdzie szukać aktualnych informacji - UDSC, Urząd do Spraw Cudzoziemców: [gov.pl/web/udsc](https://www.gov.pl/web/udsc). - MUW Kraków, INFO OPT: [infoopt.pl](https://infoopt.pl), tel. 12 210 20 20. - Portal MOS: [mos.cudzoziemcy.gov.pl](https://mos.cudzoziemcy.gov.pl). - MSWiA: [gov.pl/web/mswia](https://www.gov.pl/web/mswia). - Powroty.gov.pl: [powroty.gov.pl](https://powroty.gov.pl). - Zielona Linia: [zielonalinia.gov.pl](https://zielonalinia.gov.pl), tel. 19524. ## Potrzebujesz pomocy - **MUW Kraków, INFO OPT**: 12 210 20 20 (pn-pt 7:30-15:30). - **MUW Kraków, całodobowo**: 12 210 20 22. - **E-mail**: info.opt@muw.pl. - **Adres**: ul. Przy Rondzie 6, 31-547 Kraków. Konsultację wyboru ścieżki legalizacji, pomoc w skompletowaniu dokumentów i wsparcie w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców prowadzonym przez Fundację U-WORK. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Ochrona czasowa (PESEL UKR)](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa) - [Pobyt czasowy](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy) - [Pobyt stały](/punkt-informacyjny/pobyt-staly) - [Obywatelstwo polskie](/punkt-informacyjny/obywatelstwo) - [Karta Polaka](/punkt-informacyjny/karta-polaka) - [Opłaty i zniżki (ulga 50%)](/punkt-informacyjny/legalizacja/oplaty-znizki) - [Portal MOS, wnioski](/punkt-informacyjny/online/mos) --- ### Ochrona międzynarodowa (status uchodźcy, ochrona uzupełniająca) URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/legalizacja/ochrona-miedzynarodowa Zaktualizowano: 2026-07-31 **Ochrona międzynarodowa** to forma legalnego pobytu w Polsce dla osób, które uciekły z kraju pochodzenia z obawy przed prześladowaniem lub poważną krzywdą. To inna ścieżka niż ochrona czasowa dla obywateli Ukrainy (PESEL UKR) i inna niż zwykłe zezwolenie na pobyt czasowy. Najważniejsze fakty: - Wniosek składa się w Straży Granicznej (nie w urzędzie wojewódzkim). - Można złożyć tylko w Polsce lub na granicy (nie z zagranicy). - W trakcie procedury masz prawo do legalnego pobytu, opieki medycznej i świadczeń socjalnych. - Decyzja zwykle zapada w 6 miesięcy, w trudnych sprawach dłużej. - Dwie formy ochrony: status uchodźcy (karta na 3 lata) i ochrona uzupełniająca (karta na 2 lata). > [!WARNING] Ważne, jeśli masz PESEL UKR > Jeśli korzystasz z ochrony czasowej (PESEL UKR), możesz, ale nie musisz, składać wniosek o ochronę międzynarodową. Uwaga: złożenie tego wniosku kasuje status UKR, a sama procedura trwa miesiącami. Zastanów się i skonsultuj przed decyzją. ## Dwie formy ochrony **Status uchodźcy** przysługuje osobie, która w kraju pochodzenia jest prześladowana ze względu na rasę lub pochodzenie etniczne, religię, narodowość, przekonania polityczne albo przynależność do określonej grupy społecznej. Obawa musi być uzasadniona obiektywnie, nie tylko subiektywnie. Po decyzji pozytywnej dostajesz kartę pobytu na 3 lata i prawa zbliżone do obywateli polskich. **Ochrona uzupełniająca** przysługuje osobie, która nie spełnia warunków statusu uchodźcy, ale której powrót do kraju groziłby realnym ryzykiem kary śmierci lub egzekucji, tortur albo nieludzkiego traktowania, lub poważnego zagrożenia życia z powodu wojny. Po decyzji pozytywnej dostajesz kartę pobytu na 2 lata. ### Czym różni się od ochrony czasowej (PESEL UKR) | Cecha | Ochrona czasowa (PESEL UKR) | Ochrona międzynarodowa | |---|---|---| | Dla kogo | Obywatele Ukrainy i rodziny | Każdy cudzoziemiec | | Jak uzyskać | Wniosek o PESEL ze statusem UKR (urząd gminy) | Wniosek do Szefa UDSC przez Straż Graniczną | | Czas trwania | Do 4 marca 2027 (decyzja UE) | Status uchodźcy 3 lata, ochrona uzupełniająca 2 lata, karta odnawialna | | Decyzja | Szybka, zwykle ten sam dzień | Po procedurze 6 miesięcy lub dłużej | Nie można mieć obu form jednocześnie. Jeśli masz PESEL UKR i złożysz wniosek o ochronę międzynarodową, status UKR wygasa. ## Kto może wnioskować Każdy cudzoziemiec, który jest na terytorium Polski (włącznie z ośrodkiem strzeżonym) lub na granicy Polski. Nie można złożyć wniosku z zagranicy, musisz najpierw dotrzeć do Polski lub polskiej granicy. Wnioskiem możesz objąć małżonka i małoletnie dzieci, jeśli są fizycznie obecni podczas składania wniosku. Krewnych nieobecnych w Polsce nie można dopisać. ## Procedura krok po kroku ### Krok 1. Zgłoszenie do Straży Granicznej Wniosek składasz w polskiej Straży Granicznej, nie w urzędzie wojewódzkim. Możesz to zrobić na przejściu granicznym, w placówce Straży Granicznej na terytorium Polski lub w ośrodku strzeżonym. Powiedz funkcjonariuszowi: "Chcę złożyć wniosek o ochronę międzynarodową" (po angielsku: "I want to apply for international protection"). ### Krok 2. Podstawowe formalności Funkcjonariusz przeprowadza krótką rozmowę o przyczynach wniosku, pobiera odciski palców, robi zdjęcie, deponuje Twój paszport i wydaje Tymczasowe Zaświadczenie Tożsamości Cudzoziemca (TZTC). Wniosek wypełnia się po polsku, ale podstawą są informacje, które przekazujesz w swoim języku z pomocą tłumacza. Tłumacza zapewnia urząd bezpłatnie. ### Krok 3. Tymczasowe Zaświadczenie Tożsamości (TZTC) TZTC potwierdza Twoją tożsamość, daje prawo do legalnego pobytu w czasie procedury i obejmuje małoletnie dzieci do niego wpisane. Jest ważne do końca procedury. ### Krok 4. Prawa w trakcie procedury W czasie oczekiwania na decyzję masz prawo do zamieszkania w ośrodku dla cudzoziemców (bezpłatnie) lub do świadczenia pieniężnego, jeśli mieszkasz poza ośrodkiem (stawkę dzienną ustala UDSC). Masz też prawo do bezpłatnej opieki medycznej (NFZ), świadczeń socjalnych, bezpłatnej nauki języka polskiego, edukacji dzieci w polskich szkołach oraz bezpłatnej pomocy prawnej. Pracę możesz podjąć po 6 miesiącach od złożenia wniosku, jeśli decyzja nie zapadła nie z Twojej winy. ### Krok 5. Przesłuchanie statusowe Zwykle 1-3 miesiące po wniosku UDSC zaprasza Cię na przesłuchanie statusowe. To kluczowy moment: opowiadasz szczegółowo o powodach ucieczki, funkcjonariusz zadaje pytania o tło, daty, miejsca i ludzi, a tłumacz pomaga w komunikacji. Twoje słowa są protokołowane. Przed przesłuchaniem przygotuj się: zbierz dokumenty potwierdzające Twoją historię, spisz chronologię wydarzeń i skonsultuj się z prawnikiem (bezpłatna pomoc prawna). ### Krok 6. Decyzja UDSC analizuje Twoją historię z przesłuchania, sytuację w kraju pochodzenia i przedstawione dowody. Decyzja zwykle zapada w 6 miesięcy, w trudnych sprawach później. Może być pozytywna (status uchodźcy lub ochrona uzupełniająca), negatywna (odmowa) albo może przyznać pobyt tolerowany, gdy ochrona nie przysługuje, ale powrót do kraju jest niemożliwy. ### Krok 7. Odwołanie (gdy decyzja negatywna) Masz 14 dni od doręczenia decyzji na odwołanie do Rady do Spraw Uchodźców (II instancja), w swoim języku lub po polsku, z pomocą bezpłatnego prawnika. Jeśli Rada też odmówi, masz 30 dni na skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. ## Po decyzji pozytywnej Dostajesz kartę pobytu (3 lata przy statusie uchodźcy, 2 lata przy ochronie uzupełniającej), a przy statusie uchodźcy także genewski dokument podróży zamiast paszportu kraju pochodzenia. Masz pełny dostęp do rynku pracy bez zezwolenia, świadczenia socjalne na zasadach obywatela polskiego oraz Indywidualny Program Integracji prowadzony przez powiatowe centrum pomocy rodzinie (do 12 miesięcy wsparcia: kursy języka, doradztwo, pomoc finansowa). Karta pobytu jest odnawialna, jeśli powody ochrony nadal są aktualne. Po 3 latach pobytu ze statusem uchodźcy możesz wnioskować o zezwolenie na pobyt stały. ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR. Czy składać wniosek o ochronę międzynarodową?** To decyzja indywidualna. Za: ochrona międzynarodowa trwa dłużej, a status uchodźcy daje prawa zbliżone do obywatela. Przeciw: procedura trwa miesiącami i nie zawsze kończy się pozytywnie, składając wniosek tracisz status PESEL UKR, a przez pierwsze 6 miesięcy nie możesz pracować. Skonsultuj decyzję z prawnikiem. **Złożyłem deklarację na granicy, ale Straż Graniczna nie przyjęła wniosku. Co robić?** Każdy cudzoziemiec deklarujący chęć ubiegania się o ochronę międzynarodową ma prawo do złożenia wniosku (art. 56 ust. 2 Konstytucji RP). W takiej sytuacji możesz skontaktować się z UNHCR Polska (tel. 22 543 25 50) lub z Rzecznikiem Praw Obywatelskich (bezpłatna infolinia 800 676 676). **Czy procedura jest poufna? Czy moja rodzina w kraju się dowie?** Państwa UE muszą gwarantować poufność informacji. UDSC nie kontaktuje się z władzami Twojego kraju pochodzenia. To jedna z fundamentalnych zasad procedury. **Czy mogę wyjechać z Polski w trakcie procedury?** Nie. Twoje dokumenty są zdeponowane w Straży Granicznej. Wyjazd przerywa procedurę i może być uznany za wycofanie wniosku. **Gdzie będą się uczyć moje dzieci?** Dzieci idą do polskiej szkoły w pobliżu ośrodka lub miejsca zamieszkania. Edukacja jest bezpłatna, a szkoła zapewnia dodatkowe lekcje polskiego. Patrz [rozdział o szkołach](/punkt-informacyjny/edukacja/szkoly). **Co jeśli decyzja będzie negatywna?** W ciągu 14 dni złóż odwołanie do Rady do Spraw Uchodźców (pomoże bezpłatny prawnik). Jeśli Rada też odmówi, masz 30 dni na skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Gdy wszystkie środki zostaną wyczerpane, masz 30 dni na opuszczenie Polski, chyba że UDSC udzieli zgody na pobyt tolerowany. ## Najczęstsze błędy - Nie składaj wniosku w urzędzie wojewódzkim, przyjmuje tylko Straż Graniczna. - Nie podawaj nieprawdy podczas przesłuchania, UDSC weryfikuje fakty. - Nie wyrzucaj dokumentów z kraju pochodzenia, mogą być dowodami. - Nie składaj wniosku, jeśli masz już stabilny status PESEL UKR, wniosek go kasuje. - Nie próbuj składać wniosku z zagranicy, to prawnie niemożliwe. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - UDSC, ochrona międzynarodowa: [gov.pl/web/udsc/uchodzcy](https://www.gov.pl/web/udsc/uchodzcy). - Straż Graniczna, lista placówek: [strazgraniczna.pl](https://www.strazgraniczna.pl). - UNHCR Polska: [help.unhcr.org/poland](https://help.unhcr.org/poland), tel. 22 543 25 50. - Bezpłatna pomoc prawna: [gov.pl/web/udsc/bezplatna-pomoc-prawna](https://www.gov.pl/web/udsc/bezplatna-pomoc-prawna). - Rada do Spraw Uchodźców: [rdsu.gov.pl](https://www.rdsu.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy Pomoc w przygotowaniu się do przesłuchania statusowego, w napisaniu odwołania, w kontakcie z UDSC lub UNHCR oraz w zrozumieniu procedury, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Legalizacja pobytu](/punkt-informacyjny/legalizacja) - [Ochrona czasowa i PESEL UKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa) - [Karta CUKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr) - [Pobyt stały](/punkt-informacyjny/pobyt-staly) - [Pomoc prawna](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/pomoc-prawna) - [Szkoły dla dzieci cudzoziemskich](/punkt-informacyjny/edukacja/szkoly) --- ### Opłaty i zniżki dla cudzoziemców URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/legalizacja/oplaty-znizki Zaktualizowano: 2026-07-31 Każdy wniosek o legalizację pobytu wiąże się z opłatą: od 340 zł za pobyt czasowy do 640 zł za pobyt stały. Wydanie samej karty pobytu (po decyzji) kosztuje 100 zł. Cudzoziemcy w trudnej sytuacji materialnej oraz małoletni do 16 lat mają prawo do 50% ulgi, opłata za kartę spada wtedy do 50 zł. Opłaty wnosi się przed złożeniem wniosku, bez dowodu wpłaty urząd nie rozpatrzy sprawy. Najważniejsze fakty: - Wniosek o pobyt czasowy: 340 zł (opłata skarbowa). - Wniosek o pobyt stały lub rezydenta długoterminowego UE: 640 zł. - Wniosek o Niebieską Kartę UE: 440 zł. - Wydanie lub wymiana karty pobytu: 100 zł. - Zawiniona utrata lub zniszczenie karty: 200 zł (kara), kolejna 300 zł. - Zezwolenie na pracę: 50-200 zł zależnie od typu. - Ulga 50%: dla osób w trudnej sytuacji materialnej oraz małoletnich do 16 lat. > Pamiętaj: brak opłaty oznacza brak rozpatrzenia wniosku. Dowód wpłaty dołącz w oryginale lub w formie elektronicznej. Stawki mogą się zmieniać, zawsze sprawdzaj aktualne kwoty w oficjalnym źródle. ## Tabela opłat ### Opłaty za wniosek o zezwolenie na pobyt | Rodzaj sprawy | Opłata | Z ulgą 50% | |---|---|---| | Pobyt czasowy | 340 zł | 170 zł | | Niebieska Karta UE | 440 zł | 220 zł | | Pobyt stały | 640 zł | 320 zł | | Rezydent długoterminowy UE | 640 zł | 320 zł | | Pobyt ze względów humanitarnych | bezpłatnie | nie dotyczy | | Przedłużenie wizy krajowej | 406 zł | nie dotyczy | | Zaproszenie cudzoziemca | 27 zł | nie dotyczy | ### Wydanie i wymiana karty pobytu (po decyzji) | Sytuacja | Opłata | Z ulgą 50% | |---|---|---| | Wydanie pierwszej karty pobytu | 100 zł | 50 zł | | Wymiana karty (zmiana danych, utrata, uszkodzenie) | 100 zł | 50 zł | | Wymiana po zmianie nazwiska | 100 zł | 50 zł | | Zawiniona utrata lub zniszczenie karty | 200 zł | brak ulgi | | Kolejna zawiniona utrata lub zniszczenie | 300 zł | brak ulgi | ### Polskie dokumenty dla cudzoziemców | Dokument | Opłata | Z ulgą 50% | |---|---|---| | Polski dokument podróży dla cudzoziemca | 350 zł | 175 zł | | Tymczasowy polski dokument podróży | 50 zł | 25 zł | | Polski dokument tożsamości cudzoziemca | 50 zł | 25 zł | ### Zezwolenia na pracę | Typ | Okres | Opłata | |---|---|---| | Typ A, B, C, E | do 3 miesięcy | 50 zł | | Typ A, B, C, E | powyżej 3 miesięcy | 100 zł | | Typ D (delegowanie do PL) | dowolny | 200 zł | | Zezwolenie sezonowe (typ S) | do 9 miesięcy | 30 zł | ### Inne ważne opłaty | Sprawa | Opłata | |---|---| | Nadanie obywatelstwa przez Prezydenta RP | 1669 zł | | Uznanie za obywatela polskiego | 1000 zł | | Potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego | 277 zł | | Karta Polaka | bezpłatnie | | Status uchodźcy lub ochrona uzupełniająca | bezpłatnie | | PESEL UKR | bezpłatnie | | Karta CUKR | bezpłatnie | | Profil Zaufany | bezpłatnie | | Zameldowanie | bezpłatnie | | Apostille (urząd wojewódzki) | 60 zł za dokument | | Tłumaczenie przysięgłe | zwykle 30-90 zł za stronę | ## Ulga 50%. Komu przysługuje > [!TIP] Możesz zapłacić o połowę mniej > Jeśli jesteś w trudnej sytuacji materialnej albo składasz wniosek dla dziecka do 16 lat, możesz uzyskać ulgę 50% na opłatę skarbową za zezwolenie na pobyt. Wniosek o ulgę składasz razem z wnioskiem o pobyt. Zgodnie z art. 235 ustawy o cudzoziemcach ulga przysługuje dwóm grupom. ### 1. Cudzoziemcy w trudnej sytuacji materialnej Dowody: zaświadczenie z OPS lub MOPS o sytuacji materialnej, zaświadczenie o niskich dochodach rodziny, zaświadczenie z PUP o statusie bezrobotnego, decyzja o przyznaniu zasiłku albo zaświadczenie o korzystaniu z pomocy społecznej. Próg dochodowy nie jest sztywny, wojewoda ocenia sytuację indywidualnie. ### 2. Małoletni do 16 lat Każde dziecko cudzoziemskie poniżej 16 lat w dniu złożenia wniosku otrzymuje automatycznie 50% zniżki na wydanie i wymianę karty pobytu oraz na polski dokument podróży. Wniosek składa rodzic lub opiekun prawny. ### Jak złożyć wniosek o ulgę 1. Zbierz dokumenty potwierdzające trudną sytuację materialną. 2. Dołącz podanie o przyznanie ulgi do wniosku głównego (np. o kartę pobytu). 3. Wpłać 50% kwoty zamiast pełnej. 4. W razie odmowy złóż odwołanie do Szefa UDSC w ciągu 14 dni. ## Gdzie wpłacić Opłaty w sprawach pobytowych trafiają na konto Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego (Wydział Spraw Cudzoziemców, ul. Przy Rondzie 6, 31-547 Kraków). Aktualny numer konta sprawdź zawsze na [malopolska.uw.gov.pl](https://www.malopolska.uw.gov.pl) lub [infoopt.pl](https://infoopt.pl). W tytule przelewu podaj rodzaj sprawy oraz imię i nazwisko cudzoziemca. Opłatę skarbową (np. za zaproszenie, pełnomocnictwo, zaświadczenie, sprawy obywatelskie) wpłaca się na konto opłat skarbowych Urzędu Miasta Krakowa. Aktualny numer sprawdź na [bip.krakow.pl](https://www.bip.krakow.pl). Dowód wpłaty (oryginał lub PDF z bankowości) zawsze dołącz do wniosku. Najwygodniejszy jest przelew online. ## Opłata skarbowa, osobne sprawy Niektóre sprawy wymagają osobnej opłaty skarbowej: zaproszenie cudzoziemca 27 zł, nadanie obywatelstwa przez Prezydenta RP 1669 zł, uznanie za obywatela polskiego 1000 zł, potwierdzenie posiadania obywatelstwa 277 zł, pełnomocnictwo 17 zł, zaświadczenie 17 zł. ## Specyficzne sytuacje **Karta pobytu się zepsuła. Ile zapłacę?** Wymiana karty kosztuje 100 zł (50 zł z ulgą). Potrzebujesz wniosku o wymianę, starej karty do zwrotu, zdjęcia biometrycznego i dowodu wpłaty. **Zgubiłem kartę pobytu. Co zrobić?** Zgłoś utratę w MUW w ciągu 3 dni. Złóż wniosek o wymianę. Opłata zależy od okoliczności: utrata niezawiniona (np. kradzież) 100 zł (50 zł z ulgą), zawiniona 200 zł (bez ulgi), kolejna zawiniona 300 zł. Przy kradzieży zawiadom policję, potwierdzenie z policji jest dowodem niezawinionej utraty. **Urodziło mi się dziecko. Jakie opłaty?** Akt urodzenia w USC i PESEL dla dziecka są bezpłatne. Karta pobytu dla dziecka kosztuje 100 zł (50 zł z ulgą, bo małoletni do 16 lat zawsze kwalifikuje się do ulgi). Zezwolenie na pobyt czasowy dla dziecka to 340 zł (170 zł z ulgą). Sprawdź [rejestrację urodzenia](/punkt-informacyjny/rodzina/rejestracja-urodzenia). **Czy studenci mają zniżki?** Nie ma osobnej zniżki dla studentów. Student w trudnej sytuacji materialnej może jednak wnioskować o ulgę 50% jak każdy, a małoletni student do 16 lat ma ją automatycznie. Stypendium socjalne lub zaświadczenie o niskich dochodach rodziny mogą być dowodem trudnej sytuacji. **PESEL UKR, karta CUKR i ulgi** PESEL UKR oraz karta CUKR są bezpłatne. Jeśli zamiast karty CUKR wybierasz kartę pobytu czasowego, standardowo zapłacisz 340 zł (wniosek) plus 100 zł (karta), czyli 440 zł, a z ulgą 50% odpowiednio 170 zł plus 50 zł, czyli 220 zł. **Co jeśli wpłaciłem za mało lub za dużo?** Za mało: urząd wezwie do dopłaty (zwykle 7-14 dni), bez dopłaty wniosek zostaje bez rozpatrzenia. Za dużo: złóż wniosek o zwrot do MUW (potrzebny numer konta i dowód wpłaty), zwrot następuje zwykle w 30-60 dni. ## Najczęstsze pytania **Dostałem zezwolenie na pobyt. Czy płacę za samą kartę?** Tak. Po decyzji zapłać 100 zł za wydanie karty (50 zł z ulgą) i dołącz dowód wpłaty. Karta jest wydawana zwykle w ciągu 30 dni od wpłaty. **Czy ulga 50% przysługuje obywatelowi Ukrainy?** Tak, jeśli spełnia warunki (trudna sytuacja materialna potwierdzona zaświadczeniem MOPS lub OPS, albo małoletni do 16 lat). Sam PESEL UKR i karta CUKR są bezpłatne, ulga dotyczy karty pobytu czasowego, jeśli wybierasz tę ścieżkę. **Czy MOPS może opłacić mi kartę pobytu?** W wybranych sytuacjach tak, w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów dokumentów. Decyzja MOPS jest indywidualna. Sprawdź [MOPS](/punkt-informacyjny/swiadczenia/mops). **Czy mogę zapłacić online?** Tak, przelewem bankowym na konto MUW lub UMK, a niektóre opłaty także przez mObywatel. Zachowaj dowód (PDF z bankowości lub potwierdzenie przelewu). **Ile czeka się na kartę po opłacie?** Standardowo około 30 dni od wpłaty i dostarczenia zaświadczenia o zameldowaniu, w okresach przeciążenia urzędu dłużej. Status sprawy sprawdzisz w [portalu MOS](/punkt-informacyjny/online/mos) lub telefonicznie w MUW: 12 210 20 20. ## Najczęstsze błędy - Brak dowodu wpłaty oznacza wniosek bez rozpatrzenia. - Wpłata na złe konto (opłata skarbowa zamiast opłaty za kartę i odwrotnie). - Niezłożenie wniosku o ulgę 50%, jeśli kwalifikujesz się do trudnej sytuacji. - Pominięcie opłaty za samą kartę (100 zł), która jest osobna i płatna po decyzji, nie zawarta w 340 zł. - Niezgłoszenie utraty karty w ciągu 3 dni. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - MUW Kraków, opłaty: [malopolska.uw.gov.pl](https://www.malopolska.uw.gov.pl) oraz [infoopt.pl](https://infoopt.pl). - Portal MOS, opłaty: [mos.cudzoziemcy.gov.pl](https://mos.cudzoziemcy.gov.pl). - Dolnośląski UW (zbiorcza tabela opłat): [duw.pl](https://www.duw.pl). - Wielkopolski UW, opłaty: [migrant.poznan.uw.gov.pl](https://migrant.poznan.uw.gov.pl). - UDSC: [gov.pl/web/udsc](https://www.gov.pl/web/udsc). ## Podstawa prawna - Ustawa o cudzoziemcach z 12 grudnia 2013 roku (art. 235). - Ustawa o opłacie skarbowej z 16 listopada 2006 roku. - Rozporządzenie MSWiA z 25 kwietnia 2014 roku w sprawie opłat za wydanie i wymianę dokumentów wydawanych cudzoziemcom. - Rozporządzenie MSWiA z 28 czerwca 2022 roku zmieniające stawki (w życie 29 lipca 2022, opłata za kartę pobytu wzrosła z 50 zł do 100 zł). ## Potrzebujesz pomocy - **MUW Kraków, infolinia**: 12 210 20 20 (pn-pt 7:30-15:30). - **MUW Kraków, całodobowo**: 12 210 20 22. - **MOPS Kraków** (zasiłek celowy): 12 616 54 08. - **Nieodpłatna pomoc prawna (NPP)**: zapisy przez UMK Kraków lub stronę gov.pl. Wsparcie w obliczeniu opłat, w złożeniu wniosku o ulgę 50% oraz w wypełnieniu formularzy, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Legalizacja pobytu](/punkt-informacyjny/legalizacja) - [Pobyt czasowy](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy) - [Pobyt stały](/punkt-informacyjny/pobyt-staly) - [Obywatelstwo polskie](/punkt-informacyjny/obywatelstwo) - [Portal MOS, wnioski online](/punkt-informacyjny/online/mos) - [MOPS, zasiłek celowy](/punkt-informacyjny/swiadczenia/mops) --- ### Wybory i prawa wyborcze obywateli UE w Krakowie URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/legalizacja/wybory Zaktualizowano: 2026-07-31 Jako cudzoziemiec mieszkający w Polsce możesz głosować tylko w wybranych wyborach i tylko jeśli jesteś obywatelem UE, EOG (Norwegia, Islandia, Liechtenstein) lub Szwajcarii. Pozostali migranci (z Ukrainy, Białorusi, Mołdawii, Gruzji, Armenii, Wietnamu) nie głosują w Polsce, ale mogą głosować w wyborach swojego kraju przez konsulat. Po naturalizacji (uznaniu za obywatela polskiego) zyskujesz pełne prawa wyborcze. Najważniejsze fakty: - Obywatel UE, EOG lub Szwajcarii w Krakowie może głosować w wyborach samorządowych, do Parlamentu Europejskiego oraz w referendach lokalnych. - Wpis do Centralnego Rejestru Wyborców (CRW) w Krakowie jest jednorazowy i obowiązuje aż do wyprowadzki. - Cudzoziemcy spoza UE nie głosują w żadnych wyborach ani referendach w Polsce. - Po naturalizacji otrzymujesz polskie obywatelstwo i pełne prawa wyborcze. Sprawdź [obywatelstwo polskie](/punkt-informacyjny/obywatelstwo). > [!INFO] Prawo głosu zależy od obywatelstwa, nie od PESEL > PESEL UKR, karta pobytu stałego czy status uchodźcy nie dają prawa głosu w Polsce. Głosować mogą tylko obywatele Polski oraz, w wyborach samorządowych i do Parlamentu Europejskiego, obywatele UE, EOG i Szwajcarii. ## Kto i w czym może głosować w Polsce | Wybory lub referendum | Obywatel PL | Obywatel UE, EOG, CH | Cudzoziemiec spoza UE | |---|---|---|---| | Prezydent RP | Tak | Nie | Nie | | Sejm i Senat RP | Tak | Nie | Nie | | Wybory samorządowe | Tak | Tak | Nie | | Parlament Europejski | Tak | Tak | Nie | | Referenda lokalne | Tak | Tak | Nie | | Referenda ogólnopolskie | Tak | Nie | Nie | Bierne prawo wyborcze (kandydowanie): obywatel UE może kandydować w wyborach samorządowych i do Parlamentu Europejskiego, ale nie na Prezydenta RP ani do Sejmu czy Senatu. ## Jesteś obywatelem UE w Krakowie. Jak zacząć głosować Procedura jest jednorazowa. Po pierwszym wpisie do Centralnego Rejestru Wyborców (CRW) głosujesz we wszystkich kolejnych wyborach samorządowych, europejskich i referendach lokalnych w Krakowie, bez ponownej rejestracji. ### Krok 1. Złóż wniosek o wpis do CRW Co potrzebujesz: ważny dokument tożsamości kraju UE, EOG lub Szwajcarii (paszport lub dowód osobisty), adres stałego zamieszkania w Krakowie, numer PESEL (jeśli masz) oraz Profil Zaufany, jeśli składasz wniosek online. Gdzie złożyć: - Online: [gov.pl, dopisanie do CRW](https://www.gov.pl/web/gov/zmien-obwod-glosowania-lub-dopisz-sie-do-crw), logowanie Profilem Zaufanym. - Osobiście w UMK Kraków, Wydział Spraw Administracyjnych, Pl. Wszystkich Świętych 3-4, 31-004 Kraków. Telefon ogólny UMK: 12 616 12 00. Czas na rozpatrzenie to zwykle do 5 dni, a w razie wątpliwości dłużej. Dlatego składaj wniosek z wyprzedzeniem, najlepiej co najmniej tydzień przed dniem głosowania. ### Krok 2. Sprawdź potwierdzenie Potwierdzenie wpisu dostaniesz elektronicznie lub pisemnie. Znajdziesz w nim adres swojego lokalu wyborczego w Krakowie (zależy od adresu zamieszkania). ### Krok 3. Idź głosować w dniu wyborów Zabierz ten sam dokument tożsamości kraju UE, EOG lub Szwajcarii, którym się rejestrowałeś. Lokale są czynne w dniu głosowania zwykle od 7:00 do 21:00. Komisja sprawdzi dokument, wyda kartę do głosowania, a Ty stawiasz znak X przy wybranej opcji i wrzucasz kartę do urny. ## Referenda lokalne w Krakowie Kraków, jak każda gmina, może od czasu do czasu przeprowadzać referenda lokalne (np. w sprawach ważnych dla miasta). Obywatele UE, EOG i Szwajcarii stale zamieszkujący w Krakowie i wpisani do CRW mogą w nich głosować na tych samych zasadach co w wyborach samorządowych. Cudzoziemcy spoza UE nie głosują w referendach lokalnych. Aktualne terminy i pytania referendalne sprawdzaj w oficjalnych źródłach (Krajowe Biuro Wyborcze i UMK Kraków, linki niżej). ## Kalendarz wyborczy w Polsce | Wybory | Kadencja | Następne planowane | |---|---|---| | Prezydent RP | 5 lat | 2030 | | Sejm i Senat RP | 4 lata | 2027 | | Wybory samorządowe | 5 lat | 2029 | | Parlament Europejski | 5 lat | 2029 | Terminy mogą się zmienić (np. w razie skrócenia kadencji). Zawsze sprawdzaj oficjalne komunikaty Państwowej Komisji Wyborczej. ## Cudzoziemcy spoza UE. Co możesz zrobić ### W Polsce nie głosujesz Niezależnie od statusu (PESEL UKR, karta pobytu czasowego, karta pobytu stałego, rezydent długoterminowy UE, status uchodźcy, ochrona uzupełniająca) nie masz prawa głosu w żadnych polskich wyborach ani referendach. Jedyna droga do pełnych praw wyborczych to naturalizacja, czyli uznanie za obywatela polskiego. Sprawdź [obywatelstwo polskie](/punkt-informacyjny/obywatelstwo). ### W swoim kraju przez konsulat Obywatel Ukrainy w Krakowie: Konsulat Generalny Ukrainy, Rondo Mogilskie 1, 31-516 Kraków. Wybory parlamentarne i prezydenckie na Ukrainie są wstrzymane od 24 lutego 2022 roku z powodu stanu wojennego, ich wznowienie nastąpi po jego zakończeniu. Obywatel Białorusi w Krakowie: głosowanie możliwe tylko w konsulacie (najbliższy w Warszawie). Obywatel innego kraju spoza UE: skontaktuj się z konsulatem swojego kraju w Polsce. ## Specyficzne sytuacje **Mam podwójne obywatelstwo PL i UA. Czy mogę głosować w Polsce?** Tak, w pełni jako obywatel polski, we wszystkich wyborach i referendach w Polsce. Posługujesz się polskim dowodem osobistym lub paszportem. Jako obywatel Ukrainy zachowujesz prawo głosu w wyborach ukraińskich (gdy zostaną wznowione). **Mam Kartę Polaka. Czy mogę głosować?** Nie. Karta Polaka potwierdza polskie pochodzenie, ale nie daje obywatelstwa, więc nie daje prawa głosu. Daje natomiast uproszczoną ścieżkę do obywatelstwa polskiego, a po naturalizacji uzyskujesz pełne prawa wyborcze. **Jestem obywatelem UE, ale mam tylko pobyt czasowy w Krakowie. Mogę głosować?** Tak. Kryterium jest stałe zamieszkiwanie w Krakowie, a nie status pobytowy. Wystarczy oświadczenie o stałym zamieszkaniu (możesz dołączyć umowę najmu lub zaświadczenie z pracy). **Jestem obywatelem Niemiec mieszkającym w Krakowie. Czy mogę kandydować w wyborach samorządowych?** Tak. Na radnego rady gminy od 18 lat, na prezydenta miasta, burmistrza lub wójta od 25 lat, do Parlamentu Europejskiego (z list polskich) od 21 lat. Wymóg: stałe zamieszkanie w Krakowie i wpis do CRW. Nie możesz kandydować na Prezydenta RP ani do Sejmu czy Senatu. **Wyjeżdżam z Krakowa do innego miasta w Polsce. Czy zostaję w CRW Krakowa?** Po przeprowadzce złóż wniosek o wpis do CRW nowej gminy, aby nie wypaść z systemu i móc głosować w nowym miejscu zamieszkania. ## Najczęstsze błędy - Zostawianie wpisu do CRW na ostatnią chwilę, urząd potrzebuje kilku dni na rozpatrzenie. - Składanie wniosku online bez Profilu Zaufanego (jest wymagany). - Mylenie wyborów krajowych z lokalnymi, obywatel UE głosuje w samorządowych, europejskich i referendach lokalnych, ale nie w prezydenckich ani parlamentarnych. - Próba głosowania z PESEL UKR lub kartą pobytu, bez obywatelstwa polskiego lub UE nie masz prawa głosu. - Brak dokumentu tożsamości w dniu wyborów, komisja może odmówić wydania karty. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - gov.pl, dopisanie do CRW: [gov.pl, zmień stały obwód](https://www.gov.pl/web/gov/zmien-obwod-glosowania-lub-dopisz-sie-do-crw). - Państwowa Komisja Wyborcza: [pkw.gov.pl](https://www.pkw.gov.pl). - Krajowe Biuro Wyborcze, delegatura Kraków: [krakow.kbw.gov.pl](https://krakow.kbw.gov.pl). - UMK Kraków: [krakow.pl](https://krakow.pl) oraz [bip.krakow.pl](https://www.bip.krakow.pl). - Twoja Europa, prawa wyborcze obywateli UE: [europa.eu](https://europa.eu/youreurope/citizens/residence/elections-abroad/index_pl.htm). ## Podstawa prawna - Kodeks wyborczy z 5 stycznia 2011 roku. - Ustawa o referendum lokalnym z 15 września 2000 roku. - Dyrektywa Rady 94/80/WE o prawie głosu obywateli UE w wyborach samorządowych w państwie zamieszkania. - Dyrektywa Rady 93/109/WE o prawie głosu obywateli UE w wyborach do Parlamentu Europejskiego. ## Potrzebujesz pomocy - UMK Kraków, infolinia: 12 616 12 00. - UMK Kraków, Wydział Spraw Administracyjnych: Pl. Wszystkich Świętych 3-4, 31-004 Kraków. - Krajowe Biuro Wyborcze, delegatura Kraków: ul. Basztowa 22, 31-156 Kraków, tel. 12 392 11 22. - Konsulat Generalny Ukrainy w Krakowie: Rondo Mogilskie 1, tel. 12 433 81 60. Wsparcie we wpisie do CRW jako obywatel UE w Krakowie oraz w zrozumieniu kart i pytań referendalnych, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Legalizacja pobytu](/punkt-informacyjny/legalizacja) - [Obywatelstwo polskie](/punkt-informacyjny/obywatelstwo) - [Pobyt stały](/punkt-informacyjny/pobyt-staly) - [Karta Polaka](/punkt-informacyjny/karta-polaka) --- ### Polskie obywatelstwo URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/obywatelstwo Zaktualizowano: 2026-08-01 **Obywatelstwo polskie** to końcowy etap długiej ścieżki integracji. Daje pełne prawa w Polsce i Unii Europejskiej (UE), w tym prawo głosu, polski paszport, swobodę osiedlania się w każdym kraju Unii. Istnieją dwie główne drogi uzyskania polskiego obywatelstwa dla cudzoziemca: 1. **Uznanie za obywatela polskiego** (procedura u wojewody, ta strona skupia się na niej). 2. **Nadanie obywatelstwa polskiego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (RP)** (procedura wyjątkowa, bez formalnych wymogów, ale uznaniowa). > **Masz co najmniej jedno z rodziców polskiego pochodzenia?** Masz już obywatelstwo polskie **z urodzenia** (zasada krwi). Sprawdź procedurę **potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego** w Urzędzie Stanu Cywilnego (USC) lub u konsula. > **Jesteś obywatelem UE?** Obywatelstwo polskie nie daje Ci dodatkowych uprawnień w UE. Rozważ, czy rzeczywiście potrzebujesz nowego obywatelstwa. ## Droga 1. Uznanie za obywatela polskiego (u wojewody) Ta ścieżka ma **konkretne warunki ustawowe** (art. 30 ustawy o obywatelstwie polskim). Jeśli je spełniasz, wojewoda **musi** wydać pozytywną decyzję (z wyjątkiem zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa). ### Ścieżki ustawowe (art. 30) | Ścieżka | Wymagany pobyt | Dodatkowe warunki | |---|---|---| | **Pobyt stały + dochód** (ogólna) | **3 lata** pobytu stałego / rezydenta UE / prawa stałego pobytu | Stabilny dochód + tytuł do lokalu | | **Małżeństwo z Polakiem** | **2 lata** pobytu stałego | **3 lata małżeństwa** z obywatelem Polski | | **Bezpaństwowość** | **2 lata** pobytu stałego, uzyskanego jako uchodźca | Brak żadnego obywatelstwa | | **Uchodźca** | pobyt stały | Status uchodźcy | | **Małoletni, rodzic Polakiem** | pobyt stały | Zgoda drugiego rodzica | | **Małoletni, rodzic z przywróconym obywatelstwem** | pobyt stały | Jednemu z rodziców przywrócono obywatelstwo polskie | | **Polskie pochodzenie / Karta Polaka** | **1 rok** pobytu stałego uzyskanego na podstawie polskiego pochodzenia lub Karty Polaka | brak wymogu dochodu/lokalu | ### Warunki dodatkowe (dla dorosłych) **Wszystkie drogi** (z wyjątkiem dzieci, pkt 4 i 5 ustawy) wymagają: - **Znajomość języka polskiego** na poziomie **B1**, potwierdzona urzędowym certyfikatem (patrz niżej). - **Pobyt nieprzerwany** w okresach wskazanych w ustawie. **Ścieżka ogólna (3 lata)** dodatkowo wymaga: - **Stabilnego i regularnego źródła dochodu** w Polsce. - **Tytułu prawnego do zajmowania lokalu mieszkalnego** (umowa najmu, akt własności, użyczenie od bliskiej rodziny). **Ścieżka Karta Polaka / polskie pochodzenie** **nie wymaga** wykazywania dochodu ani lokalu. ## Znajomość języka polskiego > [!INFO] Znajomość polskiego na poziomie B1 to warunek konieczny > Urząd uznaje tylko trzy dokumenty: certyfikat państwowy z egzaminu na poziomie B1 lub wyższym, świadectwo ukończenia polskiej szkoły (poza policealną) albo świadectwo szkoły zagranicznej z wykładowym językiem polskim. Od 1 lipca 2025 świadectwa szkół policealnych już się nie liczą. ### Kto jest zwolniony - **Dzieci** (art. 30 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy). ### Jak wykazać B1 Przyjmowane **tylko** następujące dokumenty: 1. **Certyfikat Państwowej Komisji** z egzaminu z języka polskiego jako obcego na poziomie **B1** lub wyższym, [certyfikatpolski.pl](https://certyfikatpolski.pl). 2. **Świadectwo ukończenia szkoły w Polsce** (podstawówka, średnia, studia), **z wyjątkiem szkoły policealnej** (od 1 lipca 2025 roku). 3. **Świadectwo ukończenia szkoły za granicą z wykładowym językiem polskim**. ### Ważne zmiany z 2025 roku - **Od 1 lipca 2025 roku** świadectwa ukończenia **szkół policealnych** w Polsce **nie są** uznawane jako dowód znajomości języka polskiego dla obywatelstwa. - **Przepis przejściowy**: świadectwo wydane do 30 czerwca 2025 roku może być użyte, jeśli wniosek złożysz do **30 czerwca 2026 roku**. ### Egzamin certyfikatowy, jak się zapisać Egzamin organizowany jest **kilka razy w roku** przez Państwową Komisję. Kolejność: 1. Zarejestruj się na [certyfikatpolski.pl](https://certyfikatpolski.pl) w terminie zapisów. 2. Wybierz sesję (Kraków ma sesje kilka razy w roku, m.in. w Uniwersytecie Jagiellońskim). 3. Zapłać opłatę (około **150 euro**). 4. Zdaj egzamin (pisemny + ustny, 4 godziny). 5. Otrzymaj certyfikat. **Przygotowanie**: kursy językowe (np. w Centrum Języka i Kultury Polskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego, w bibliotekach miejskich Krakowa, na uczelniach prywatnych) oraz samodzielna nauka. ## Opłaty - **1 000 zł** opłata skarbowa za wniosek o uznanie za obywatela polskiego (od 2024 roku; wcześniej 219 zł). - **17 zł** za pełnomocnictwo (jeśli działasz przez pełnomocnika). - **Około 150 euro** za egzamin certyfikatowy B1 (osobna opłata, nie do wojewody). **Koszty dodatkowe**: tłumaczenia przysięgłe dokumentów zagranicznych (akty urodzenia, akty małżeństwa), 40-80 zł za stronę. ## Jak złożyć wniosek Wniosek składasz **osobiście** (lub pocztą) do **Wojewody Małopolskiego** (Małopolski Urząd Wojewódzki, MUW Kraków). **Obywatelstwo nie jest objęte Modułem Obsługi Spraw (MOS)**, składasz wniosek papierowo. ### Krok 1. Zgromadź dokumenty **Dokumenty identyfikacyjne:** 1. Wniosek o uznanie za obywatela polskiego (formularz urzędowy, w języku polskim). 2. Fotografia biometryczna 35x45 mm (1 szt.). 3. Kopia ważnego paszportu + kopie innych paszportów, jeśli masz wielokrotne obywatelstwo. 4. Kopia karty pobytu stałego lub rezydenta długoterminowego UE. **Akta stanu cywilnego (polskie, max 3 miesiące):** 5. Odpis aktu urodzenia (wydany przez polski USC, po umiejscowieniu zagranicznego aktu). 6. Odpis aktu małżeństwa (jeśli jesteś w związku małżeńskim). 7. Kopia dokumentu potwierdzającego obywatelstwo małżonka. 8. Kopie aktów urodzenia dzieci. **Dokumenty dochodowe i mieszkaniowe (ścieżka ogólna):** 9. Dokumenty potwierdzające **stabilne i regularne źródło dochodu za 3 lata** (umowy o pracę, zeznania podatkowe PIT za 3 lata, zaświadczenia o zatrudnieniu, wypisy z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS), Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG)). 10. Aktualne zaświadczenie z urzędu skarbowego o niezaleganiu w podatkach. 11. Tytuł prawny do lokalu (umowa najmu, akt własności, umowa użyczenia). **Pobyt i język:** 12. Oświadczenie o datach wyjazdów z Polski i pobytach za granicą. 13. Dokumenty potwierdzające nieprzerwany pobyt (paszport ze stemplami, bilety, PIT-y, zaświadczenia). 14. **Certyfikat B1 z języka polskiego** lub świadectwo ukończenia polskiej szkoły. **Dodatkowe (nieobowiązkowe, ale zwiększają szanse):** 15. Dokumenty potwierdzające osiągnięcia zawodowe, kulturalne, społeczne. 16. Dokumenty dotyczące działalności politycznej i społecznej (jeśli są pozytywne). ### Krok 2. Zapłać opłatę skarbową **1 000 zł** na konto **Wydziału Podatków i Opłat UMK**: **PKO Bank Polski S.A., 49 1020 2892 2276 3005 0000 0000**. W tytule: „uznanie za obywatela polskiego" + imię i nazwisko. Pełne dane: [BIP Krakowa, opłata skarbowa](https://www.bip.krakow.pl/?sub_dok_id=15208). ### Krok 3. Złóż wniosek Osobiście w **Małopolskim Urzędzie Wojewódzkim**, Wydział Spraw Obywatelskich, ul. św. Sebastiana 11, 31-049 Kraków (sala obsługi pok. 003, 004). Adres do korespondencji: ul. św. Sebastiana 9, 31-049 Kraków. **Rezerwacja wizyty**: [malopolska.uw.gov.pl](https://www.malopolska.uw.gov.pl) lub telefonicznie. ### Krok 4. Oczekiwanie na decyzję **6 miesięcy** od daty wpływu wniosku (nowa, dłuższa granica od lipca 2025 roku, wcześniej 3 miesiące). W praktyce często dłużej. ### Krok 5. Decyzja Pozytywna decyzja: wojewoda przyznaje obywatelstwo polskie. **Ślubowanie nie jest wymagane** przy uznaniu za obywatela (inaczej niż przy nadaniu przez Prezydenta). ### Krok 6. Polskie dokumenty Po uzyskaniu obywatelstwa: - **Dowód osobisty**: wnioskujesz w gminie (Urząd Miasta Krakowa, al. Powstania Warszawskiego 10, ul. Wielicka 28a, os. Zgody 2). - **PESEL**: już masz (nadany wcześniej jako cudzoziemiec). - **Paszport polski**: wnioskujesz w MUW Kraków, Wydział Spraw Obywatelskich. ## Droga 2. Nadanie obywatelstwa przez Prezydenta RP To **procedura wyjątkowa**, bez formalnych wymogów ustawowych. Prezydent może nadać obywatelstwo każdemu cudzoziemcowi, kogo uzna za godnego. ### Kiedy ma sens - Jeśli **nie spełniasz wymogów ścieżki u wojewody** (brak pobytu stałego, brak B1). - Jeśli jesteś **wyjątkową osobą** (sportowiec, artysta, naukowiec). - Jeśli masz **szczególne zasługi dla Polski**. ### Jak złożyć - Wniosek składasz do **Kancelarii Prezydenta RP** przez wojewodę właściwego dla miejsca zamieszkania (lub konsula, jeśli mieszkasz za granicą). - **Opłata skarbowa: brak** (procedura bezpłatna). - **Termin**: brak ustawowego terminu, decyzja zależy od Prezydenta. ### Decyzja Decyzja Prezydenta **nie wymaga uzasadnienia** i **nie przysługuje od niej odwołanie**. Jeśli otrzymasz pozytywną decyzję, składasz **ślubowanie** (przed wojewodą lub konsulem). ## Odwołanie od decyzji wojewody Jeśli wojewoda **odmówi uznania za obywatela polskiego**: 1. **Odwołanie do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA)** w terminie **14 dni** od doręczenia decyzji. 2. Jeśli MSWiA **podtrzyma odmowę**, możesz złożyć **skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego** w terminie **30 dni** od doręczenia decyzji MSWiA. ## Skutki obywatelstwa polskiego - **Polski paszport** (wydawany 10 lat). - **Prawo głosu** w wyborach krajowych i samorządowych. - **Prawo do pracy w służbach publicznych** (policja, wojsko, administracja). - **Prawo mobilności w całej UE** bez ograniczeń. - **Ochrona konsularna** przez ambasady RP na świecie. - **Dzieci automatycznie** otrzymują polskie obywatelstwo (zasada krwi). ### Czy muszę zrzec się dotychczasowego obywatelstwa? **Nie**, Polska pozwala na **wielokrotne obywatelstwo**. Jednak **na terytorium Polski** polskie obywatelstwo „dominuje" (jesteś traktowany jak obywatel Polski, nie jak cudzoziemiec). **Uwaga**: Twój kraj pochodzenia może wymagać zrzeczenia się obywatelstwa (np. Niemcy, Austria). Sprawdź przepisy swojego kraju. ### Obywatelstwo dzieci Jeśli uzyskasz polskie obywatelstwo, Twoje **małoletnie dzieci** mogą też uzyskać je w drodze uznania, jeśli: - Drugi rodzic (jeśli nie ma polskiego obywatelstwa) **wyrazi zgodę**. - Dziecko **ma pobyt stały** w Polsce. ## Najczęstsze pytania ### Ile czasu czeka się na decyzję w Krakowie? **Ustawowo 6 miesięcy** od złożenia wniosku. W praktyce w MUW Kraków często **8-14 miesięcy**, ze względu na dużą liczbę spraw. ### Mam Kartę Polaka. Ile czekać do obywatelstwa? Najkrótsza realistyczna ścieżka: 1. **Złóż wniosek o pobyt stały** na podstawie Karty Polaka (zwykle **3-6 miesięcy** procedura). 2. **Mieszkaj w Polsce 3 lata** na pobycie stałym (zasada ogólna; ustawa art. 30 ust. 1 pkt 7 przewiduje przyspieszoną ścieżkę po roku, ale w praktyce wnioski rozpatrywane są rzetelnie dopiero po upływie 3 lat). 3. **Zdobądź certyfikat B1**. 4. **Złóż wniosek o obywatelstwo** (kolejne 6-14 miesięcy). **Łącznie**: około **4-5 lat** od wniosku o pobyt stały do obywatelstwa. ### Mam pobyt stały uzyskany na podstawie małżeństwa. Kiedy mogę składać wniosek o obywatelstwo? Po **2 latach pobytu stałego** + warunku 3 lat małżeństwa. Jeśli spełniłeś warunek 3 lat małżeństwa już przed uzyskaniem pobytu stałego (co jest typowe), **po 2 latach od pobytu stałego** możesz składać wniosek. ### Czy muszę mieć polski dowód osobisty, żeby być obywatelem? **Nie**, obywatelstwo i dokumenty to różne rzeczy. Po uzyskaniu obywatelstwa **musisz** wyrobić polski dowód osobisty (gmina) lub paszport (MUW) dla własnej wygody, ale sam akt „uznania" to decyzja wojewody, daje Ci obywatelstwo od razu. ### Ile kosztuje obywatelstwo „pod klucz" w Krakowie? Szacunkowy budżet: - Certyfikat B1: ok. 800 zł (150 euro). - Opłata skarbowa: 1 000 zł. - Tłumaczenia przysięgłe: 500-1 000 zł (zależnie od liczby dokumentów). - Ewentualne kursy językowe: 1 000-3 000 zł (rok). **Razem**: około **3 000-6 000 zł**. ### Czy mogę złożyć wniosek bez B1 i dorobić certyfikat w trakcie postępowania? **Nie zalecane.** Brak certyfikatu to brak formalny wniosku. Wojewoda wyznaczy termin do uzupełnienia braków (zwykle 7-14 dni). Jeśli nie zdążysz ze zdaniem egzaminu w tym czasie, wniosek zostanie pozostawiony bez rozpoznania i opłata 1 000 zł **nie zostanie zwrócona**. ### Kiedy świadectwo ukończenia studiów w Polsce działa jak certyfikat? **Zawsze**, jeśli ukończyłeś polskie studia wyższe (licencjat, magister, doktorat) lub szkoła średnia w Polsce (liceum, technikum). **Szkoła policealna NIE działa** jako dowód znajomości B1 od 1.07.2025. ### Mam polskiego ojca, ale nie mam obywatelstwa polskiego. Czy mogę je odzyskać? Jeśli **ojciec był obywatelem polskim w chwili Twojego urodzenia** i nie utraciłeś obywatelstwa w dzieciństwie, **prawdopodobnie masz obywatelstwo polskie z urodzenia** (zasada krwi, _ius sanguinis_). Procedura **potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego**, nie uznania, jest prostsza: 1. Wniosek do wojewody właściwego dla ostatniego miejsca zamieszkania rodzica lub MSWiA. 2. Opłata skarbowa: **277 zł** (potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego, nie myl z **1 000 zł** za uznanie). 3. Dokumenty rodzinne (akt urodzenia ojca, akt Twojego urodzenia, dokumenty o obywatelstwie ojca w chwili Twojego urodzenia). Skonsultuj się z Punktem Informacyjnym, nie potrzebujesz pełnej ścieżki naturalizacji. ### Co, jeśli Prezydent odmówi nadania obywatelstwa? **Nie ma odwołania** od decyzji Prezydenta. Możesz złożyć **nowy wniosek** w przyszłości (zalecane po co najmniej kilku latach). ## Podstawa prawna - **Ustawa o obywatelstwie polskim** z 2 kwietnia 2009 roku, art. 30 (uznanie), art. 18 (nadanie przez Prezydenta),. - **Ustawa o języku polskim** z 7 października 1999 roku, art. 11a (certyfikat B1). - **Ustawa z 25 czerwca 2025 roku** o zmianie ustawy o repatriacji (wydłużenie terminu do 6 miesięcy, koniec uznawania świadectw szkoły policealnej). - **Konstytucja RP**, art. 34-36 (obywatelstwo). ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **MSWiA, proś o uznanie za polskiego obywatela**: [gov.pl/web/mswia/popros-o-uznanie-za-polskiego-obywatela](https://www.gov.pl/web/mswia/popros-o-uznanie-za-polskiego-obywatela). - **MUW Kraków, obywatelstwo**: [malopolska.uw.gov.pl](https://www.malopolska.uw.gov.pl). - **Państwowa Komisja Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego**: [certyfikatpolski.pl](https://certyfikatpolski.pl). - **Powroty.gov.pl, obywatelstwo**: [powroty.gov.pl](https://powroty.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy - **MUW Kraków, Wydział Spraw Obywatelskich, Oddział do Spraw Obywatelstwa, Repatriacji i Świadczeń Pieniężnych dla Posiadaczy Karty Polaka**: ul. św. Sebastiana 11, 31-049 Kraków (sala obsługi pok. 003, 004). Adres do korespondencji: ul. św. Sebastiana 9, 31-049 Kraków. Godziny: poniedziałek 9:00-16:00, wt-pt 8:00-14:00. - **Telefon, sekretariat Wydziału Spraw Obywatelskich**: **12 39 22 600**. - **Telefon, Oddział Obywatelstwa**: **12 39 22 610**. - **Telefon, potwierdzenie posiadania obywatelstwa**: **12 39 22 612**, **12 39 22 617**, **12 39 22 609**. - **Telefon, uznanie za obywatela polskiego**: **12 39 22 611**, **12 39 22 615**. - **Telefon, nadanie obywatelstwa**: **12 39 22 613**. - **Telefon, Karta Polaka, świadczenie pieniężne**: **12 39 22 616**. - **Państwowa Komisja, egzaminy B1**: info@certyfikatpolski.pl. - **Kursy języka polskiego w Krakowie** (bezpłatne lub niskopłatne): - **Biblioteka Kraków**: [biblioteka.krakow.pl](https://biblioteka.krakow.pl). - **Centrum Języka i Kultury Polskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego**: [plschool.uj.edu.pl](https://plschool.uj.edu.pl). - Aktualną listę bezpłatnych kursów w Krakowie znajdziesz w [rozdziale Nauka języka polskiego](/punkt-informacyjny/edukacja/jezyk-polski). **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK w Krakowie**. Wsparcie w weryfikacji, która ścieżka obywatelstwa jest dla Ciebie najlepsza, pomoc w skompletowaniu dokumentów rodzinnych, konsultacja w języku polskim, ukraińskim, angielskim i białoruskim, informacje o kursach językowych. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Pobyt stały, ścieżka do obywatelstwa](/punkt-informacyjny/pobyt-staly) - [Karta Polaka, najszybsza droga](/punkt-informacyjny/karta-polaka) - [Małżonek obywatela RP, szybka ścieżka](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/malzonek-rp) - [Nauka języka polskiego](/punkt-informacyjny/edukacja/jezyk-polski) - [Pobyt czasowy](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy) --- ### Ochrona czasowa, status UKR dla obywateli Ukrainy URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa Zaktualizowano: 2026-07-31 Ochrona czasowa to tymczasowy, szczególny status pobytowy dla osób, które uciekają przed wojną z Ukrainy. Wprowadziła go Unia Europejska w marcu 2022 roku. Pozwala legalnie mieszkać i pracować w Polsce bez składania wniosku o zezwolenie pobytowe. **Ochrona czasowa obowiązuje do 4 marca 2027 roku** (decyzja Rady UE 2025/1460 z 15 lipca 2025 roku). Jeśli masz numer PESEL ze statusem UKR, jesteś objęty ochroną czasową. Twój pobyt jest legalny automatycznie. ## Kto ma prawo do ochrony czasowej Ochrona czasowa przysługuje Ci, jeśli spełniasz wszystkie te warunki: - Jesteś obywatelem Ukrainy lub członkiem rodziny obywatela Ukrainy. - Wjechałeś legalnie do Polski po 24 lutego 2022 roku z terytorium Ukrainy, w związku z wojną. - Masz numer PESEL ze statusem UKR (lub zaświadczenie o ochronie czasowej wydane przez UDSC). Od 5 marca 2026 roku ochrona obejmuje również innych beneficjentów wymienionych w decyzji Rady UE 2022/382, w tym obywateli państw trzecich, którzy na Ukrainie mieli status uchodźcy lub stały pobyt. ### Dzieci urodzone w Polsce Dziecko urodzone w Polsce jest objęte ochroną czasową automatycznie, jeśli jego rodzic korzysta z ochrony czasowej, a dziecko nie ma obywatelstwa polskiego ani innego państwa UE. ## Co zmieniło się od 5 marca 2026 roku 5 marca 2026 roku weszła w życie ustawa wygaszająca (ustawa z 23 stycznia 2026 roku, Dz.U. 2026 poz. 203). Najważniejsze zmiany: - Specustawa ukraińska z 12 marca 2022 roku została w większości uchylona. - Ochrona czasowa działa teraz na podstawie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (art. 106). - Prawa obywateli Ukrainy zostały ujednolicone z prawami innych beneficjentów ochrony czasowej. - Nowe osoby wjeżdżające po 5 marca 2026 roku mają 30 dni na złożenie wniosku o PESEL UKR. - Wyjazd z Polski powyżej 30 dni powoduje automatyczną utratę statusu UKR. - Zmieniły się zasady dostępu do NFZ, świadczenia 800+ i pomocy społecznej. Co nie zmieniło się: - Twój pobyt pozostaje legalny do 4 marca 2027 roku. - PESEL UKR dalej obowiązuje, nie musisz nic robić, żeby zachować legalność pobytu. - Możesz legalnie pracować bez dodatkowego zezwolenia. - Możesz prowadzić działalność gospodarczą na zasadach obywatela Polski. ## Co daje ochrona czasowa **Prawo pobytu**: legalny pobyt w Polsce do 4 marca 2027 roku, bez konieczności składania wniosku o wizę lub kartę pobytu. **Prawo pracy**: pełny dostęp do rynku pracy bez zezwolenia na pracę. Pracodawca ma obowiązek powiadomić powiatowy urząd pracy o powierzeniu pracy w ustawowym terminie. **Prawo do działalności**: możesz zarejestrować jednoosobową działalność gospodarczą (JDG) w CEIDG na zasadach obywatela Polski. **Świadczenia**: - NFZ, ograniczony do określonych grup od 5 marca 2026 roku. Sprawdź [rozdział o NFZ](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz). - 800+, zależne od aktywności zawodowej rodzica. Sprawdź [rozdział o świadczeniach](/punkt-informacyjny/swiadczenia). - Edukacja dzieci, na zasadach ogólnych po 31 sierpnia 2026 roku. **Dokumenty cyfrowe**: - [Diia.pl](/punkt-informacyjny/online/diia), elektroniczny dokument potwierdzający status ochrony czasowej. - [mObywatel](/punkt-informacyjny/online/mobywatel), dostęp do aplikacji dla osób z PESEL UKR. ## Kiedy ochrona czasowa wygasa automatycznie Tracisz ochronę czasową i status UKR, jeśli: - Wyjedziesz z Polski na dłużej niż 30 dni. Bez wyjątków, nawet przy delegowaniu do pracy za granicę przez polskiego pracodawcę. - Zrzekniesz się ochrony (oświadczenie w urzędzie). - Uzyskasz inny tytuł pobytowy: zezwolenie na pobyt czasowy (w tym Karta CUKR), pobyt stały, status uchodźcy. - Uzyskasz obywatelstwo polskie lub innego państwa UE. - Złożysz wniosek o ochronę międzynarodową (status uchodźcy). - Nie zaktualizujesz danych w PESEL UKR do 31 sierpnia 2026 roku (jeśli PESEL nadano Ci na podstawie oświadczenia bez paszportu). ### Wyjazd powyżej 30 dni, kluczowy warunek > [!WARNING] Najczęstsza pułapka > Jednorazowy wyjazd z Polski na więcej niż 30 dni powoduje automatyczną utratę statusu UKR. Ustawa nie przewiduje wyjątków, nawet dla osób delegowanych służbowo. Planujesz dłuższy wyjazd? Rozważ wcześniej przejście na inny tytuł pobytowy. Wyjazd z Polski powyżej 30 dni to najczęstsza pułapka. Typowe ryzykowne sytuacje: dłuższy pobyt u rodziny na Ukrainie, praca sezonowa w innym kraju UE, delegowanie przez pracodawcę za granicę, dłuższa podróż. Ustawa nie przewiduje żadnych wyjątków, nawet dla osób delegowanych służbowo. Jeśli planujesz dłuższy wyjazd, rozważ wcześniej przejście na inny tytuł pobytowy (np. Karta CUKR daje 3 lata niezależne od ochrony czasowej). ## Co musisz zrobić przed 31 sierpnia 2026 roku > [!TERMIN] Aktualizacja danych do 31 sierpnia 2026 > Jeśli Twój PESEL UKR nadano na podstawie oświadczenia (bez paszportu), musisz osobiście zaktualizować dane w urzędzie gminy z ważnym paszportem do 31 sierpnia 2026. Bez tego 1 września 2026 status UKR wygasa automatycznie. Jeśli Twój PESEL UKR nadano na podstawie oświadczenia (bez paszportu), masz obowiązek zaktualizować dane w urzędzie gminy do 31 sierpnia 2026 roku. Staw się osobiście w dowolnym urzędzie gminy z ważnym paszportem zagranicznym. Urząd uzupełni rejestr PESEL o dane z paszportu. Co się stanie, jeśli tego nie zrobisz: - 1 września 2026 roku Twój status UKR wygasa automatycznie. - System PESEL zmienia status na NUE (cudzoziemiec spoza UE bez statusu UKR). - Tracisz prawo do legalnego pobytu na podstawie ochrony czasowej. - Musisz opuścić Polskę lub zalegalizować pobyt na innej podstawie. Szczegóły w [rozdziale o PESEL UKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr). ## Nowe osoby przybywające po 5 marca 2026 roku Jeśli wjechałeś do Polski po 5 marca 2026 roku i chcesz być objęty ochroną czasową: 1. Masz 30 dni od daty wjazdu na złożenie wniosku o PESEL UKR. 2. Jeśli tego nie zrobisz, tracisz prawo do ochrony czasowej. 3. Wniosek składasz osobiście w dowolnym urzędzie gminy. W Krakowie: Urząd Miasta Krakowa, al. Powstania Warszawskiego 10. ## Jakie tytuły pobytowe możesz wybrać zamiast UKR Ochrona czasowa jest tymczasowa i działa do 4 marca 2027 roku. Po tej dacie UE może ją przedłużyć, ale nie musi. Żeby mieć stabilniejszą podstawę pobytu, możesz przejść na zwykłe zezwolenie: - **Karta CUKR** (rekomendowana dla większości): szczególny rodzaj karty pobytu tylko dla osób z UKR, wniosek online przez portal MOS, ważna 3 lata. Sprawdź [rozdział o Karcie CUKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr). - **Standardowe zezwolenie na pobyt czasowy** na zasadach ustawy o cudzoziemcach: pobyt i praca, Niebieska Karta UE, studia, łączenie rodziny, małżeństwo z obywatelem RP. Sprawdź [pobyt czasowy](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy). - **Pobyt stały**: jeśli masz Kartę Polaka, polskie pochodzenie lub inne podstawy (np. małżeństwo z obywatelem RP od 3 lat). Sprawdź [rozdział o pobycie stałym](/punkt-informacyjny/pobyt-staly). Ważne: od 5 marca 2026 roku możesz złożyć wniosek o zezwolenie pobytowe bez utraty statusu UKR. Status UKR znika dopiero w chwili wydania i odbioru karty pobytu. ## Dokumenty potwierdzające ochronę czasową - **PESEL ze statusem UKR**: najczęstszy dokument, nadany w urzędzie gminy, widoczny w rejestrach PESEL. - **Zaświadczenie o ochronie czasowej**: wydane przez UDSC osobom, które przybyły w pierwszych miesiącach wojny. Zaświadczenia z wcześniejszymi datami ważności zostały automatycznie przedłużone do 4 marca 2027 roku. Nie musisz wymieniać tego dokumentu. - Dodatkowo elektroniczny dokument [Diia.pl](/punkt-informacyjny/online/diia), jeśli aktywowałeś aplikację. ## Ochrona czasowa a obywatele innych państw Od 5 marca 2026 roku ochroną czasową objęto również: - członków rodziny obywateli Ukrainy (niezależnie od obywatelstwa), - obywateli państw trzecich, którzy na Ukrainie mieli status uchodźcy lub równoważny (Konwencja Genewska), - obywateli państw trzecich, którzy na Ukrainie mieli pobyt stały i nie mogą wrócić do kraju pochodzenia. Obywatele państw trzecich bez tych statusów (np. przebywający na Ukrainie na wizie turystycznej lub studiach) nie są objęci ochroną czasową. Powinni zgłosić się do placówki dyplomatycznej swojego kraju lub zalegalizować pobyt na zasadach ustawy o cudzoziemcach. ## Najczęstsze pytania **Straciłem pracę, czy stracę ochronę czasową?** Nie. Ochrona czasowa nie zależy od tego, czy pracujesz. Stracisz ją tylko wtedy, gdy wyjedziesz z Polski na ponad 30 dni, zrzekniesz się ochrony lub uzyskasz inny status. Możesz natomiast stracić świadczenie 800+, które wymaga aktywności zawodowej rodzica. **Mieszkam w Polsce od 2 lat, czy mogę złożyć wniosek o obywatelstwo?** Nie po ochronie czasowej. Do obywatelstwa wymagane są lata pobytu stałego (lub rezydenta UE). Ochrona czasowa nie liczy się do tego okresu. Przejdź najpierw na zezwolenie na pobyt czasowy (np. Karta CUKR), potem na pobyt stały, a po kilku latach pobytu stałego możesz wnioskować o obywatelstwo. **Chcę jechać do rodziny na miesiąc, czy stracę status?** 30 dni to granica. Jeśli wyjedziesz na dokładnie 30 dni, zachowujesz status. 31 dni, tracisz. Lepiej mieć bufor i pilnować dat w bilecie powrotnym. **Mój paszport wygasł, czy tracę ochronę?** Nie. Wygaśnięcie paszportu nie odbiera Ci ochrony czasowej. Bez ważnego paszportu nie możesz jednak wnioskować o Kartę CUKR, podróżować poza Polskę ani składać wniosków o zezwolenie pobytowe. Po nowy paszport zgłoś się do Konsulatu Ukrainy. W Krakowie konsulat mieści się przy Rondzie Mogilskim 1; konsulaty są także w Warszawie, Wrocławiu, Gdańsku i Lublinie. **Wyjechałem na 2 miesiące, co teraz?** Straciłeś status UKR, a Twój PESEL zmienił się automatycznie na NUE. Nie masz już legalnego pobytu na podstawie ochrony czasowej. Musisz opuścić Polskę lub zalegalizować pobyt na innej podstawie (np. pobyt czasowy i praca). Skontaktuj się z MUW Kraków (12 210 20 20), żeby sprawdzić najlepszą drogę. **Urodziłam w Polsce dziecko, co z nim?** Dziecko jest objęte ochroną czasową, jeśli Ty masz status UKR. Zarejestruj urodzenie w USC, a potem złóż wniosek o PESEL UKR dla dziecka w urzędzie gminy. **Czy muszę od razu przejść na Kartę CUKR?** Nie. Możesz zostać na statusie UKR do 4 marca 2027 roku. Karta CUKR to opcja dla osób, które chcą dłuższej, stabilnej podstawy pobytu. Zobacz porównanie w [rozdziale o Karcie CUKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr). ## Podstawa prawna - Decyzja wykonawcza Rady UE 2022/382 z 4 marca 2022 roku, uruchomienie ochrony czasowej dla wysiedleńców z Ukrainy. - Decyzja wykonawcza Rady UE 2025/1460 z 15 lipca 2025 roku, przedłużenie ochrony czasowej do 4 marca 2027 roku. - Dyrektywa 2001/55/WE z 20 lipca 2001 roku, europejski system ochrony czasowej. - Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP z 13 czerwca 2003 roku (art. 106 i następne). - Ustawa wygaszająca z 23 stycznia 2026 roku (Dz.U. 2026 poz. 203). ## Gdzie szukać aktualnych informacji - UDSC, sekcja Ochrona czasowa: [gov.pl/web/ochrona](https://www.gov.pl/web/ochrona). - UNHCR Poland: [help.unhcr.org/poland](https://help.unhcr.org/poland/pl/). - MUW Kraków, INFO OPT: [infoopt.pl](https://infoopt.pl). ## Potrzebujesz pomocy - **MUW Kraków, INFO OPT**: 12 210 20 20 (pn-pt 7:30-15:30). - **MUW Kraków, całodobowo**: 12 210 20 22. - **UDSC, infolinia dla obywateli Ukrainy**: 47 721 75 75. - **Konsulat Ukrainy w Krakowie**: Rondo Mogilskie 1 (oraz konsulaty w Warszawie, Wrocławiu, Gdańsku i Lublinie). Wsparcie w założeniu PESEL UKR, Profilu Zaufanego, wniosku o Kartę CUKR oraz w innych sprawach pobytowych otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [PESEL UKR, aktualizacja, ważność, obowiązki](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr) - [Karta CUKR, wniosek o kartę pobytu dla osób z UKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr) - [Diia.pl, elektroniczny dokument ochrony czasowej](/punkt-informacyjny/online/diia) - [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany) - [Portal MOS, wnioski pobytowe online](/punkt-informacyjny/online/mos) --- ### Karta CUKR, karta pobytu dla obywateli Ukrainy z PESEL UKR URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr Zaktualizowano: 2026-09-03 **Karta CUKR** to **karta pobytu z adnotacją „Poprzednio posiadacz ochrony czasowej"**. Wydawana jest na **3 lata**. Pozwala obywatelom Ukrainy z ochrony czasowej (status PESEL UKR) przejść na stabilne, zwykłe zezwolenie na pobyt czasowy. Wniosek o Kartę CUKR składasz **wyłącznie elektronicznie przez MOS** (Moduł Obsługi Spraw, portal Urzędu do Spraw Cudzoziemców (UDSC)). Składanie wniosków ruszyło **4 maja 2026 roku**. Nie musisz rezerwować terminu. Nie musisz czekać w kolejce. > **Aktualne na maj 2026**: MOS w nowej wersji działa od 27 kwietnia 2026, wnioski o Kartę CUKR składane od 4 maja 2026. Szczegóły MOS: [MOS, wnioski pobytowe online](/punkt-informacyjny/online/mos). > **Nie czekaj do ostatniej chwili.** UDSC szacuje **800 tysięcy wniosków o Kartę CUKR** w mniej niż rok. Im wcześniej złożysz, tym szybciej dostaniesz decyzję. Eksperci rekomendują rozpoczęcie procedury **minimum miesiąc, najlepiej trzy miesiące** przed końcem ważności statusu UKR (4 marca 2027). > **Uwaga na pośredników.** Dostęp do MOS jest bezpłatny. Jedyne urzędowe opłaty to **440 zł**. UDSC oficjalnie ostrzega: „informacje z innych źródeł mogą być nieprawdziwe i wprowadzać w błąd". Jeśli potrzebujesz pomocy, skontaktuj się z **Punktem Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK** w Krakowie ([kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie)) lub zadzwoń na infolinię **Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego (MUW) Kraków**: **12 210 20 20** (pn-pt 7:30-15:30). ## Dlaczego warto przejść z UKR na CUKR > [!SUCCESS] Karta CUKR daje 3 lata stabilności > Status UKR opiera się na ochronie czasowej, która działa do 4 marca 2027. Karta CUKR daje Ci 3 lata pewnego pobytu niezależnie od ochrony czasowej, pełny dostęp do rynku pracy i wlicza się do czasu wymaganego do rezydenta długoterminowego UE. **Karta CUKR daje Ci stabilność**: status UKR, który masz obecnie, opiera się na ochronie czasowej. Ochrona czasowa działa do **4 marca 2027 roku**. Po tej dacie Twój status może się zmienić. Karta CUKR daje Ci 3 lata pewności, niezależnie od sytuacji na Ukrainie. **Co zyskujesz z kartą CUKR:** - Pobyt czasowy w Polsce na **3 lata**. - Pełny dostęp do rynku pracy (bez osobnego zezwolenia na pracę). - Prawo do prowadzenia działalności gospodarczej na zasadach obywatela Polski. - Podróże po strefie Schengen (do 90 dni w każdym okresie 180-dniowym). - Czas z kartą CUKR wlicza się do 5 lat wymaganych do rezydenta długoterminowego UE. ## Co tracisz przechodząc na CUKR Karta CUKR jest zwykłym zezwoleniem na pobyt czasowy, **tracisz specjalne uprawnienia ochrony czasowej**: - **Ubezpieczenie zdrowotne**: od 5 marca 2026 roku dostęp do bezpłatnego NFZ wymaga tytułu ubezpieczeniowego **niezależnie od tego, czy masz PESEL UKR czy Kartę CUKR**. Pełny dostęp do świadczeń NFZ daje: składki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) z umowy o pracę, składki ZUS z działalności gospodarczej, dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne w Narodowym Funduszu Zdrowia (NFZ) lub status członka rodziny osoby ubezpieczonej. Bezpłatne świadczenia bez własnego ubezpieczenia, na podstawie samego PESEL UKR, **przysługują tylko wybranym grupom** (m.in. dzieci poniżej 18 lat, kobiety w ciąży i połogu, osoby wymagające szczególnej ochrony). Sprawdź [komunikat NFZ z 5 marca 2026 roku](https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/pacjent-z-ukrainy-co-sie-zmienilo-od-5-marca-2026-r-,8907.html). - **Studenci bezpłatnych studiów stacjonarnych po polsku na uczelniach publicznych**: przepisy nie wymieniają karty CUKR wśród tytułów zwalniających z czesnego. Jeśli studiujesz bezpłatnie na takim kierunku, przed złożeniem wniosku o CUKR **sprawdź u siebie w dziekanacie**, czy nie stracisz zwolnienia z opłat. - **Świadczenie 800+**: zasady pobierania świadczenia po przejściu z UKR na CUKR wymagają indywidualnej weryfikacji w ZUS. Przed złożeniem wniosku o CUKR skontaktuj się z ZUS, infolinia: **22 560 16 00**. Jeśli świadczenia UKR są dla Ciebie istotne, **skonsultuj decyzję** zanim złożysz wniosek. Zadzwoń na infolinię MUW (12 210 20 20) lub do Punktu Informacyjnego dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonego przez Fundację U-WORK w Krakowie. ## Kto może otrzymać Kartę CUKR Aby otrzymać Kartę CUKR, **wszystkie** poniższe warunki muszą być spełnione łącznie: - Jesteś obywatelem Ukrainy lub członkiem rodziny obywatela Ukrainy: małżonkiem, małoletnim dzieckiem, małoletnim dzieckiem małżonka, albo najbliższym członkiem rodziny posiadającym Kartę Polaka. - Twój pobyt w Polsce jest legalny w związku z ochroną czasową. - Przybyłeś do Polski po 23 lutego 2022 roku w związku z działaniami wojennymi. - **W dniu 4 czerwca 2025 roku posiadałeś status PESEL UKR**. To data graniczna z ustawy. Jeśli uzyskałeś status UKR po tej dacie, Karta CUKR Ci nie przysługuje. - **W dniu złożenia wniosku** posiadasz aktualny status PESEL UKR. - **W dniu wydania karty przez wojewodę** nadal posiadasz aktualny status PESEL UKR. - **Posiadałeś nieprzerwany status UKR przez co najmniej 365 dni**. Chodzi o 365 kolejnych dni w dowolnym okresie od momentu uzyskania statusu UKR; w tym okresie nie mogła wystąpić przerwa (np. wyjazd z Polski powyżej 30 dni, który powoduje utratę statusu UKR i wyzerowanie licznika). - Dane w rejestrze [PESEL UKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr) są kompletne (patrz niżej). **Termin graniczny złożenia wniosku**: do **4 marca 2027 roku**. Po tej dacie wnioski o Kartę CUKR nie będą przyjmowane. **Charakter procedury**: wydanie Karty CUKR to **czynność materialno-techniczna**, nie postępowanie administracyjne. Nie ma decyzji w trybie KPA i nie przysługuje od niej odwołanie. Jeśli nie spełniasz warunków, urząd po prostu nie wyda karty i powiadomi Cię o przyczynie. ### Kompletność danych w PESEL UKR, kluczowy warunek **System MOS automatycznie odrzuci Twój wniosek**, jeśli w rejestrze PESEL UKR brakuje choć jednej z poniższych danych: - imię (imiona) i nazwisko, - data urodzenia, - płeć, - obywatelstwo, - seria, numer i data ważności ważnego dokumentu podróży (paszportu), - odciski palców lub informacja o fizycznej niemożności ich pobrania, - odwzorowanie podpisu (dotyczy osób po 12. roku życia zdolnych do złożenia podpisu). **Masz czas do 31 sierpnia 2026 roku** na aktualizację danych w PESEL UKR, szczególnie jeśli rejestrowałeś się bez paszportu. Sprawdź [PESEL UKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr). ## Karta CUKR dla dzieci **Twoje dziecko może otrzymać Kartę CUKR**, jeśli spełnia warunki opisane wyżej (PESEL UKR, ochrona czasowa, 365 dni nieprzerwanego statusu, status UKR na 4 czerwca 2025, kompletne dane). ### Dziecko przybyłe z Ukrainy Dziecko, które przybyło do Polski z Ukrainy po 23 lutego 2022 roku, musi spełniać te same warunki co dorosły. Jeśli dziecko przyjechało po 4 czerwca 2025 roku, Karta CUKR mu nie przysługuje. ### Dziecko urodzone w Polsce Dziecko urodzone w Polsce po 23 lutego 2022 roku może otrzymać Kartę CUKR, jeśli spełnione są wszystkie poniższe warunki: - Matka przybyła legalnie do Polski z Ukrainy po 23 lutego 2022 roku w związku z działaniami wojennymi. - **Matka już posiada Kartę CUKR** (najpierw kartę musi otrzymać matka, dopiero potem składa się wniosek dla dziecka). - Dziecko posiada legalny pobyt w Polsce na podstawie ochrony czasowej. - Dziecko posiada aktualny PESEL UKR w dniu złożenia wniosku. - Dziecko będzie posiadać aktualny PESEL UKR w dniu wydania karty przez wojewodę. **Kolejność jest sztywna**: wydanie Karty CUKR matce musi poprzedzać wystąpienie z wnioskiem dla dziecka. Wniosek w imieniu dziecka składa rodzic lub opiekun prawny przez swoje konto w MOS. ## Co musisz mieć przed złożeniem wniosku Krok po kroku przygotowanie: 1. **PESEL UKR z kompletnymi danymi**: sprawdź i uzupełnij dane w urzędzie gminy (w Krakowie: jedna z 3 lokalizacji UMK, zobacz [PESEL UKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr)). 2. **Aktywny Profil Zaufany**: sprawdź [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany). 3. **Konto w MOS**: jeśli miałeś konto w poprzedniej wersji MOS (sprzed kwietnia 2026), **nie zadziała**: musisz założyć nowe. Sprawdź [MOS, wnioski pobytowe online](/punkt-informacyjny/online/mos). 4. **Fotografia biometryczna w formacie cyfrowym**: zgodna z wymogami do dowodu osobistego. 5. **Opłaty gotowe do przelewu**: łącznie 440 zł. 6. **Zalecana skrzynka e-Doręczeń**: do odbierania wezwań i decyzji. Sprawdź [e-Doręczenia](/punkt-informacyjny/online/e-doreczenia). ## Opłaty - **100 zł**: opłata za wydanie karty pobytu. - **340 zł**: opłata skarbowa za udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. **Łącznie: 440 zł.** Opłaty robisz przelewem. Skan potwierdzenia przelewu lub elektroniczne potwierdzenie transakcji dołączasz do wniosku. **Ważne**: UDSC ostrzega przed oszustami. Nikt nie pośredniczy w składaniu wniosku. Jedyne koszty to 440 zł opłat urzędowych. Jeśli ktoś żąda od Ciebie dodatkowej „opłaty za przyspieszenie" albo „prowizji za złożenie", to oszustwo. ## Jak złożyć wniosek, krok po kroku ### Krok 1: Zaloguj się do MOS Wejdź na [mos.cudzoziemcy.gov.pl](https://www.mos.cudzoziemcy.gov.pl). Zaloguj się przez [login.gov.pl](https://login.gov.pl) za pomocą Profilu Zaufanego. Jeśli nie masz jeszcze konta w MOS, załóż je. Szczegóły w [MOS, wnioski pobytowe online](/punkt-informacyjny/online/mos). ### Krok 2: Wybierz wniosek o Kartę CUKR W menu wybierz **„karta pobytu dla obywateli Ukrainy korzystających z ochrony czasowej"** (karta CUKR). ### Krok 3: Wypełnij formularz System automatycznie pobierze Twoje dane z rejestru PESEL UKR. Sprawdź, czy wszystkie dane są poprawne. Jeśli system pokaże braki, uzupełnij dane w PESEL UKR w urzędzie gminy i wróć do wniosku. Formularz jest dostępny w 7 językach, w tym po ukraińsku. ### Krok 4: Załącz dokumenty - **Fotografia biometryczna** w formacie cyfrowym. - **Potwierdzenie opłaty 100 zł** (karta pobytu). - **Potwierdzenie opłaty 340 zł** (opłata skarbowa). ### Krok 5: Podpisz wniosek Podpisujesz wniosek **Profilem Zaufanym** (lub kwalifikowanym podpisem elektronicznym, jeśli masz). ### Krok 6: Urzędowe Poświadczenie Odbioru (UPO) System generuje UPO i zapisuje kopię wniosku w formatach PDF i XML. **Zachowaj UPO**, to dowód złożenia wniosku. ### Krok 7: Zaświadczenie o złożeniu wniosku Po weryfikacji wniosku przez pracownika urzędu wojewódzkiego pobierzesz z systemu **zaświadczenie o złożeniu wniosku**. Zastępuje ono „stempel Wojewody" w paszporcie. Od tego momentu Twój pobyt jest legalny do wydania decyzji. ## Co dalej po złożeniu wniosku ### Decyzja administracyjna Urząd wojewódzki wydaje decyzję o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy. **Standardowy termin dla Karty CUKR wynosi 180 dni** (wydłużony z 90 dni ustawą wygaszającą). Decyzję dostaniesz: - elektronicznie przez [e-Doręczenia](/punkt-informacyjny/online/e-doreczenia) (jeśli masz skrzynkę), - pocztą tradycyjną (jeśli nie masz e-Doręczeń). ### Wezwanie na odciski palców (jeśli potrzebne) Jeśli w rejestrze PESEL UKR nie masz złożonych odcisków palców, urząd wezwie Cię do osobistej wizyty. Jeśli dane były kompletne, dodatkowa wizyta nie jest konieczna. ### Odbiór karty pobytu Po pozytywnej decyzji urząd powiadomi Cię o możliwości odbioru karty. **Masz 60 dni na odbiór karty od daty powiadomienia.** **Jeśli nie odbierzesz karty w 60 dni, zostanie unieważniona.** Wtedy musisz złożyć nowy wniosek od zera (i zapłacić ponownie 440 zł). W Krakowie odbiór karty: MUW, ul. Przy Rondzie 6. Rezerwacja terminu: [okp.muw.pl](http://okp.muw.pl). ### Co się dzieje z Twoim statusem UKR **W chwili odbioru karty CUKR Twój dotychczasowy pobyt zmienia się w zezwolenie na pobyt czasowy na 3 lata.** Status PESEL UKR zmienia się na **CUKR**. Od tej chwili: - Nie przysługują Ci już uprawnienia ochrony czasowej. - Musisz mieć ubezpieczenie zdrowotne na innej podstawie (zobacz „Co tracisz przechodząc na CUKR" wyżej). - Obowiązują Cię standardowe przepisy ustawy o cudzoziemcach. ## Najczęstsze problemy ### System MOS odrzucił mój wniosek o kartę CUKR Najczęstsza przyczyna: brakujące dane w rejestrze PESEL UKR. Sprawdź, czy masz wszystkie wymagane dane (lista wyżej). Uzupełnij je w urzędzie gminy i spróbuj ponownie. ### Nie mam Profilu Zaufanego Musisz założyć Profil Zaufany przed złożeniem wniosku. W Krakowie zakładasz go w Punkcie Potwierdzającym (ZUS, UMK), bezpłatnie. Szczegóły w [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany). ### Moje konto ze starego MOS nie działa Stary system MOS został wyłączony 17 kwietnia 2026 roku. Musisz założyć nowe konto w obecnym MOS. Dane ze starego konta nie przechodzą. ### Wyjechałem z Polski na ponad 30 dni, czy mogę złożyć wniosek o CUKR? Wyjazd powyżej 30 dni powoduje utratę statusu UKR i automatyczną zmianę na status NUE (cudzoziemiec spoza UE bez statusu UKR). Bez statusu UKR nie złożysz wniosku o kartę CUKR. Musisz legalizować pobyt na zwykłych zasadach (pobyt czasowy na innej podstawie). ### Czy stracę bezpłatne studia po otrzymaniu CUKR? To zależy od uczelni i kierunku. Katalog cudzoziemców zwolnionych z opłat za studia stacjonarne w języku polskim (art. 324 ust. 2 pkt 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym) **nie wymienia wprost karty CUKR**. Skontaktuj się z dziekanatem swojej uczelni przed złożeniem wniosku. ### Czy muszę od razu wnioskować o CUKR, czy mogę zostać na UKR? Nie musisz. Status UKR (ochrona czasowa) działa **do 4 marca 2027 roku**. Możesz zostać na UKR do tego czasu. Karta CUKR to opcja dla osób, które chcą stabilności dłuższej niż rok. ### Ktoś proponuje mi pomoc w złożeniu wniosku za 500 zł, czy to legalne? Dostęp do MOS jest bezpłatny, jedyne opłaty to **440 zł urzędowych**. UDSC oficjalnie ostrzega: **informacje z innych źródeł mogą być nieprawdziwe i wprowadzać w błąd.** Pomoc w przygotowaniu wniosku znajdziesz w **Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK** w Krakowie oraz w punktach informacyjnych MUW. ### Co, jeśli odbiorę kartę za późno, co z pieniędzmi? Jeśli nie odbierzesz karty w 60 dni, karta zostaje unieważniona, a opłaty nie są zwracane. Planuj odbiór z wyprzedzeniem. ## Ważne zasady bezpieczeństwa - **Dostęp do MOS jest bezpłatny**: nie płać pośrednikom za „założenie wniosku". - **Nigdy nie udostępniaj danych logowania login.gov.pl**: nawet doradcy czy kancelarii. - **UDSC nie przyjmuje wniosków o Kartę CUKR w formie papierowej**: urzędy wojewódzkie nie przyjmują takich wniosków. Każda oferta „ekspresowego złożenia papierowego" to oszustwo. - **Informacje z nieoficjalnych źródeł mogą wprowadzać w błąd**: sprawdzaj zawsze na gov.pl/udsc. ## Karta CUKR a świadczenia, szybkie porównanie | Obszar | Status UKR | Karta CUKR | |---|---|---| | Legalny pobyt | do 4.03.2027 | 3 lata od wydania karty | | Prawo do pracy | tak, bez zezwolenia | tak, bez zezwolenia | | Działalność gospodarcza | tak, na zasadach obywatela PL | tak, na zasadach obywatela PL | | Ubezpieczenie zdrowotne | tak, na zasadach UKR | trzeba mieć **na innej podstawie** (ZUS z pracy, ZUS z DG, dobrowolne NFZ, ubezpieczenie członka rodziny) | | Bezpłatne studia stacjonarne po PL | tak | **nie gwarantowane** (sprawdź w dziekanacie) | | 800+ | tak, na zasadach UKR | **skontaktuj się z ZUS** (22 560 16 00) | | Podróże po Schengen | tak | tak (90/180 dni) | | Wlicza się do rezydenta UE | **nie** | **tak** | ## Podstawa prawna - Ustawa z 12 grudnia 2013 roku o cudzoziemcach (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 1079). - Ustawa z 23 stycznia 2026 roku o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (Dz.U. 2026 poz. 203). - Ustawa z 12 marca 2022 roku o pomocy obywatelom Ukrainy, art. 42r (nowa karta CUKR). - Komunikat Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) z 10 kwietnia 2026 roku o uruchomieniu wniosków o Kartę CUKR od 4 maja 2026 roku. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **UDSC, Karta CUKR**: [gov.pl/udsc/karty-pobytu-dla-obywateli-ukrainy-posiadajacych-pesel-ukr](https://www.gov.pl/web/udsc/karty-pobytu-dla-obywateli-ukrainy-posiadajacych-pesel-ukr). - **UDSC, FAQ MOS**: [gov.pl/udsc/mos-qa](https://www.gov.pl/web/udsc/mos-qa). - **MUW Kraków, aktualności**: [infoopt.pl](https://infoopt.pl). - **Portal MOS**: [mos.cudzoziemcy.gov.pl](https://www.mos.cudzoziemcy.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy - **MUW Kraków, INFO OPT**: 12 210 20 20 (pn-pt 7:30-15:30). - **MUW Kraków, 24h (Telekonsultant)**: 12 210 20 22. - **E-mail**: info.opt@muw.pl. - **Adres**: ul. Przy Rondzie 6, 31-547 Kraków. - **Konsulat Generalny Ukrainy w Krakowie**: al. Beliny-Prażmowskiego 4, 31-514 Kraków. Tel. +48 12 429 60 66. **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK w Krakowie**. Wsparcie w językach PL / EN / UA / BY, pomoc w założeniu konta w MOS i w przygotowaniu wniosku o Kartę CUKR. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Ochrona czasowa, strona główna](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa) - [PESEL UKR, aktualizacja danych do 31.08.2026](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr) - [MOS, wnioski pobytowe online](/punkt-informacyjny/online/mos) - [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany) - [Diia.pl, elektroniczny dokument ochrony czasowej](/punkt-informacyjny/online/diia) - [e-Doręczenia](/punkt-informacyjny/online/e-doreczenia) - [Świadczenia, 800+ i pomoc społeczna](/punkt-informacyjny/swiadczenia) --- ### PESEL UKR, aktualizacja danych do 31 sierpnia 2026 URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr Zaktualizowano: 2026-07-31 **PESEL UKR** to Twój numer PESEL z oznaczeniem statusu „UKR" w rejestrze. Potwierdza, że korzystasz z **ochrony czasowej** w Polsce. Na podstawie PESEL UKR masz prawo do legalnego pobytu, pracy bez zezwolenia, świadczeń i opieki zdrowotnej. **PESEL UKR obowiązuje do końca ochrony czasowej**, czyli do **4 marca 2027 roku**. Ta strona wyjaśnia: kto powinien zaktualizować dane w rejestrze, jak to zrobić, i co się stanie, jeśli tego nie zrobi. > **Szukasz ogólnych informacji o numerze PESEL?** Zobacz [PESEL, pierwsze kroki](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/pesel). > **Szukasz ogólnych informacji o ochronie czasowej?** Zobacz [Ochrona czasowa, strona główna](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa). ## Najważniejsze terminy | Data | Co oznacza | |---|---| | **31 sierpnia 2026** | Ostatni dzień na aktualizację danych w rejestrze PESEL UKR (dotyczy osób, które dostały PESEL UKR bez okazania paszportu). | | **1 września 2026** | Jeśli do tego dnia nie zaktualizujesz danych, **automatycznie utracisz status UKR**. | | **4 marca 2027** | Koniec ochrony czasowej w całej Unii Europejskiej (decyzja Rady UE 2025/1460). | ## Kto musi zaktualizować dane do 31 sierpnia 2026 roku **Obowiązek dotyczy Cię, jeśli w rejestrze PESEL UKR nie masz kompletnych danych paszportowych.** Typowe sytuacje: - Twój PESEL UKR został nadany na podstawie **oświadczenia** (bez okazania paszportu). - Twój PESEL UKR został nadany na podstawie **innego dokumentu** (Karta Polaka, akt urodzenia, dokument ze zdjęciem wydany przez konsulat, kopia paszportu). - **Twój paszport stracił ważność** po nadaniu PESEL UKR. - Wyrobiłeś **nowy paszport** po nadaniu PESEL UKR i nie zgłosiłeś zmiany. - **Urodziłeś w Polsce dziecko**: wyrobiłeś dla niego paszport i musisz zaktualizować dane dziecka w rejestrze. - Z innego powodu dane w rejestrze nie zgadzają się z aktualnym paszportem. **Obowiązek NIE dotyczy Cię**, jeśli PESEL UKR został nadany na podstawie ważnego paszportu zagranicznego i dane są aktualne. **Możesz to sprawdzić w urzędzie gminy** (zobacz sekcję „Jak sprawdzić podstawę nadania PESEL UKR" poniżej). ### Dzieci poniżej 18 lat, szczególnie ważne Dzieci uchodźców często dostawały PESEL UKR na podstawie zdjęcia w paszporcie rodzica (bez własnego paszportu dziecka). **Takie dzieci muszą teraz mieć własny paszport** i dane w rejestrze PESEL. Jeśli masz dziecko w tej sytuacji, skontaktuj się z **Konsulatem Generalnym Ukrainy w Krakowie** w sprawie paszportu dla dziecka (al. Beliny-Prażmowskiego 4, 31-514 Kraków, tel. +48 12 429 60 66). Konsulaty Generalne Ukrainy są też w Warszawie, Wrocławiu, Gdańsku i Lublinie. Czas produkcji paszportu to **20-90 dni**: nie zwlekaj. ## Dwie grupy, dwa różne terminy Ustawa wygaszająca (z 23 stycznia 2026 roku) wprowadza **dwa odrębne terminy**: ### Grupa 1. PESEL nadany na podstawie oświadczenia - Dotyczy osób z pierwszej fali uchodźców z 2022 roku, które przybyły bez paszportu. - **Termin aktualizacji: do 31 sierpnia 2026 roku.** - Podstawa prawna: art. 25 ustawy wygaszającej. - Brak aktualizacji = automatyczna utrata statusu UKR od 1 września 2026 roku. ### Grupa 2. PESEL nadany na innej podstawie (Karta Polaka, akt urodzenia, inny dokument ze zdjęciem) - Dotyczy osób, które okazały jakiś dokument tożsamości, ale nie paszport. - **Termin aktualizacji: 60 dni od dnia wydania nowego paszportu zagranicznego.** - Dotyczy też osób, których paszport stracił ważność (60 dni od wyrobienia nowego). - Podstawa prawna: art. 26 ustawy wygaszającej. **Jeśli nie wiesz, do której grupy należysz**: zobacz sekcję „Jak sprawdzić podstawę nadania PESEL" poniżej. ## Jak sprawdzić podstawę nadania PESEL UKR **Dwa sposoby:** **1. Zaświadczenie, które dostałeś przy rejestracji w 2022 roku** Gdy składałeś wniosek o PESEL UKR, urząd wydał Ci zaświadczenie. Na dokumencie widnieje informacja o dokumencie, który okazałeś: - „oświadczenie" → Grupa 1 (aktualizacja do 31.08.2026). - „paszport zagraniczny" + numer → najprawdopodobniej dane kompletne. - „Karta Polaka" / „akt urodzenia" / inny → Grupa 2 (60 dni od nowego paszportu). **2. Pytanie w urzędzie gminy** Zgłoś się do dowolnego urzędu gminy. Urzędnik sprawdzi w rejestrze, na jakiej podstawie nadano Ci PESEL UKR. To jest bezpłatne i trwa kilka minut. ### Gdzie złożyć wniosek w Krakowie Wniosek o PESEL (nadanie lub aktualizację danych) możesz złożyć **w dowolnym urzędzie gminy w całej Polsce**, zgodnie z **art. 18 ust. 1 ustawy z 24 września 2010 roku o ewidencji ludności**. To prawo ustawowe, NIE rekomendacja urzędu. W Krakowie Wydział Spraw Administracyjnych Urzędu Miasta Krakowa (UMK) ma **3 lokalizacje**: - **al. Powstania Warszawskiego 10** (centrum, dzielnice I-IV: Śródmieście, Krowodrza). - **ul. Wielicka 28a** (dzielnice VIII-XIII: Podgórze). - **os. Zgody 2** (dzielnice XIV-XVIII: Nowa Huta). > **UMK nieformalnie kieruje cudzoziemców do lokalizacji wg dzielnicy zamieszkania**. **To jest praktyka urzędu, NIE obowiązek prawny.** Zgodnie z ustawą o ewidencji ludności możesz złożyć wniosek w dowolnej z 3 lokalizacji w Krakowie, niezależnie od tego, gdzie mieszkasz w mieście. ### Limit dzienny i godziny pracy - **al. Powstania Warszawskiego 10**: zwykle **ok. 20 osób dziennie** w sprawach cudzoziemskich. **Przyjdź wcześnie** (przed 7:40 rano), bo bilety w automacie mogą się skończyć w ciągu pierwszej godziny. - **ul. Wielicka 28a** i **os. Zgody 2**: mniejsze kolejki, ale też warto przyjść wcześnie. - Godziny otwarcia: **pn-pt 7:40-15:00**. > **Ograniczanie obsługi do 20 osób dziennie nie ma podstawy prawnej**. **Fundacja U-WORK monitoruje sytuację i interweniuje w sprawie nielegalnego ograniczania dostępu do usług administracyjnych w Krakowie**. Jeśli zostałeś pokrzywdzony (np. odmówiono Ci złożenia wniosku z powodu wyczerpania limitu dziennego), **zgłoś się do nas**: [Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) w Krakowie. ### Jeśli odmówiono Ci obsługi w urzędzie > [!TIP] Masz prawo złożyć wniosek w dowolnym urzędzie gminy > Urząd nie może odmówić Ci obsługi na podstawie dzielnicy zamieszkania ani dziennego limitu. Jeśli to się zdarzy, powołaj się na art. 18 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, zbierz dowody i zgłoś sprawę do nas. Jeśli pracownik urzędu odmawia Ci obsługi w jednej z 3 lokalizacji, **kierując Cię gdzie indziej** lub **powołując się na limit dzienny**: 1. **Powołaj się na art. 18 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności**: „Wniosek o nadanie numeru PESEL osoba składa do **dowolnego organu gminy**". 2. **Zrób zdjęcie** automatu z biletami (jeśli wszystkie się skończyły lub jest komunikat o limicie). 3. **Zrób zdjęcie** pracownika urzędu, który odmawia Ci obsługi, oraz jego identyfikatora (jeśli widoczny). 4. **Zachowaj dowody**: nazwisko pracownika, datę, godzinę, lokalizację, treść uzasadnienia odmowy. 5. **Zgłoś sprawę do nas**: wyślij e-mail do **Punktu Informacyjnego dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonego przez Fundację U-WORK** w Krakowie. Zbieramy zgłoszenia o nieprawnym ograniczaniu dostępu do usług administracyjnych w Krakowie. > [!INFO] Dlaczego to ważne > Ograniczanie dostępu do urzędu na podstawie dzielnicy zamieszkania albo dziennego limitu nie ma podstawy prawnej i może być traktowane jako przekroczenie uprawnień przez pracownika urzędu. Fundacja U-WORK monitoruje takie sytuacje i interweniuje. ## Co dokładnie zrobić, procedura krok po kroku ### Krok 1: Sprawdź, czy masz ważny paszport zagraniczny Jeśli tak, przejdź do kroku 3. Jeśli nie (lub Twój paszport wygasł, zgubił się, zniszczył): ### Krok 2: Wyrób nowy paszport ukraiński Paszport zagraniczny wyrabia się w konsulacie Ukrainy lub w punkcie paszportowym **„Документ"** (Dokument). **Konsulaty Generalne Ukrainy w Polsce:** - **Kraków**: al. Beliny-Prażmowskiego 4, 31-514 Kraków. Tel. +48 12 429 60 66. - Warszawa (Wydział Konsularny Ambasady). - Wrocław. - Gdańsk. - Lublin. **Czas produkcji paszportu:** - 20-90 dni (standardowo). - Priorytet: szybciej, ale droższy. **Nie czekaj do wakacji 2026 roku**: jeśli zaczniesz wyrabiać paszport w lipcu, możesz nie zdążyć do 31 sierpnia. ### Krok 3: Idź do urzędu gminy z paszportem **W dowolnym urzędzie gminy** w Polsce (art. 18 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności). W Krakowie: dowolna z 3 lokalizacji UMK (zobacz wyżej „Gdzie złożyć wniosek w Krakowie"). Weź ze sobą: - ważny paszport zagraniczny, - obecne zaświadczenie o PESEL UKR (jeśli masz). Urzędnik: - zweryfikuje Twoją tożsamość na podstawie paszportu, - zaktualizuje dane w rejestrze PESEL UKR, - wprowadzi serię, numer i datę ważności paszportu, - jeśli nie miałeś wcześniej złożonych odcisków palców lub wzoru podpisu, może je pobrać przy okazji. **Aktualizacja jest bezpłatna.** Twój numer PESEL **nie zmienia się**: aktualizowane są tylko dane dokumentu. ### Krok 4: Zachowaj potwierdzenie aktualizacji Po wizycie w gminie upewnij się, że masz pisemne potwierdzenie aktualizacji danych. Może być potrzebne np. przy składaniu wniosku o Kartę CUKR przez [MOS](/punkt-informacyjny/online/mos) (Moduł Obsługi Spraw, portal Urzędu do Spraw Cudzoziemców (UDSC)). ## Co się stanie, jeśli nie zaktualizujesz danych ### 1 września 2026 roku, automatyczne skutki Jeśli do 31 sierpnia 2026 roku nie zaktualizujesz danych (Grupa 1): - Twój status w systemie PESEL zmienia się z **UKR** na **NUE** (cudzoziemiec spoza UE bez statusu UKR). - **Tracisz prawo do pracy bez zezwolenia.** - **Tracisz prawo do świadczeń** specyficznych dla UKR (Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ), 800+ na zasadach specustawy). - Pracodawca, który zatrudnia Cię po 1 września 2026 roku bez uregulowania statusu, **ryzykuje kary** za zatrudnienie nielegalne. ### Co to oznacza w praktyce Po 1 września 2026 roku Twój pobyt na podstawie ochrony czasowej kończy się. **Masz dwa wyjścia**: 1. **Opuść Polskę** w ciągu 30 dni. 2. **Zalegalizuj pobyt na innej podstawie**: złóż wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy (np. pobyt czasowy i praca, jeśli masz umowę o pracę). ### Czy mogę zostać w Polsce w ramach „ruchu bezwizowego" po utracie UKR? Krótka odpowiedź: zazwyczaj **nie**. **Ruch bezwizowy** dla obywateli Ukrainy z paszportem biometrycznym pozwala na pobyt w strefie Schengen **maksymalnie 90 dni w okresie 180 dni**. Po utracie UKR: - Te 90 dni **nie aktywują się automatycznie**. Liczy się od daty Twojego ostatniego wjazdu do Schengen. - **Jeśli mieszkałeś w Polsce ciągle od 2022 roku**: Twój limit 90 dni jest praktycznie wykorzystany. - Żeby skorzystać z ruchu bezwizowego, musiałbyś **opuścić strefę Schengen** (np. wrócić do Ukrainy), poczekać aż „naliczy się" limit, i wjechać ponownie. W praktyce: po utracie UKR musisz albo wyjechać, albo zalegalizować pobyt na innej podstawie. Zadzwoń na infolinię **Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego (MUW) Kraków**: **12 210 20 20** (pn-pt 7:30-15:30), **lub do nas, do Punktu Informacyjnego dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonego przez Fundację U-WORK** w Krakowie ([kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie)), żeby sprawdzić najlepszą drogę w Twojej sytuacji. ## Co NIE powoduje utraty statusu UKR **Spokojnie. Te sytuacje NIE odbierają Ci statusu UKR**: - **Zmieniłeś adres zamieszkania** w Polsce. - **Zmieniłeś pracę** albo pracodawcę. - **Straciłeś pracę**. - **Chorujesz albo leżysz w szpitalu**. - **Jesteś na urlopie lub wakacjach** w Polsce. - **Wyjechałeś za granicę na krótko**, do 30 dni (pilnuj terminu, zobacz niżej). ## Pamiętaj o limicie 30 dni poza Polską **To druga najczęstsza pułapka**, oprócz braku aktualizacji danych. Od 5 marca 2026 roku wyjazd z Polski **powyżej 30 dni** powoduje **automatyczne wygaśnięcie ochrony czasowej**. Bez wyjątków, nawet przy delegowaniu przez pracodawcę. ### Jak sprawdzić ile dni byłeś poza Polską Od 12 października 2025 roku działa **EES (Entry/Exit System)** - europejski system rejestrowania wjazdów i wyjazdów obywateli krajów spoza UE. Twoje wjazdy i wyjazdy ze strefy Schengen są zapisywane automatycznie. Możesz sprawdzić swoje wykorzystane dni: - **Kalkulator dni Komisji Europejskiej**: [travel-europe.europa.eu/calculator](https://travel-europe.europa.eu/calculator_en). - **Punkt informacyjny Straży Granicznej** na lotnisku lub przejściu granicznym (na żądanie wydadzą wyciąg z Twoich rejestrowanych wjazdów / wyjazdów). - **Aplikacja mObywatel** lub [Diia.pl](/punkt-informacyjny/online/diia), jeśli zarejestrowała wjazdy. Szczegóły systemu i krok po kroku jak sprawdzić: [EES, system wjazdów i wyjazdów](/punkt-informacyjny/wjazd/ees-etias) i [EES, jak sprawdzić swoje dni](/punkt-informacyjny/wjazd/ees-self-check). Szczegóły o ochronie czasowej i limicie 30 dni: [Ochrona czasowa, strona główna](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa). ## Ważne zmiany w świadczeniach 800+ Od **1 lutego 2026 roku** świadczenie 800+ dla obywateli Ukrainy ze statusem UKR ma nowe warunki. **Musisz ponownie złożyć wniosek**: nawet jeśli wcześniej dostawałeś świadczenie. Nowe warunki: - Mieszkanie z rodziną w Polsce. - **Aktywność zawodowa** rodzica składającego wniosek (praca, działalność gospodarcza, ubezpieczenie zdrowotne). - Dziecko uczęszcza do polskiej szkoły i wypełnia obowiązek edukacyjny. **Od 1 czerwca 2026 roku** Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) weryfikuje obowiązek szkolny dziecka w systemie SIO (System Informacji Oświatowej). Więcej szczegółów w [świadczenia, strona główna](/punkt-informacyjny/swiadczenia). W razie wątpliwości zadzwoń na infolinię ZUS: **22 560 16 00**. ## Nowi przybywający po 5 marca 2026 roku Jeśli wjechałeś do Polski **po 5 marca 2026 roku** i chcesz być objęty ochroną czasową: - Masz **30 dni od daty wjazdu** na złożenie wniosku o PESEL UKR. - Składasz wniosek **osobiście** w dowolnym urzędzie gminy. - Konieczne jest okazanie **ważnego paszportu zagranicznego**. Jeśli nie złożysz wniosku w ciągu 30 dni, **tracisz prawo do ochrony czasowej**. Ustawa traktuje to jako „rezygnację". W Krakowie: dowolna z 3 lokalizacji UMK (zobacz wyżej). ## Najczęstsze pytania ### Mój PESEL nadany w 2022 roku, nie pamiętam, jak Idź do urzędu gminy z dokumentem tożsamości (paszport, dowód, prawo jazdy). Urzędnik sprawdzi w rejestrze, na jakiej podstawie nadano Ci PESEL UKR. To bezpłatne. ### Czy mogę potwierdzić tożsamość ukraińskim dowodem osobistym (ID-kartą)? Ustawa wymaga **ważnego paszportu zagranicznego**. Ukraiński wewnętrzny dowód tożsamości nie wystarczy do aktualizacji danych w rejestrze PESEL UKR. Wyrobienie paszportu zajmuje 20-90 dni, zacznij z wyprzedzeniem. ### Mam ważny paszport, ale PESEL był nadany na oświadczenie, co robić? Sama posiadanie paszportu nie wystarczy. **Musisz osobiście pójść** do urzędu gminy z paszportem. Urzędnik wprowadzi dane do rejestru. ### Czy muszę iść do lokalizacji UMK „przypisanej do mojej dzielnicy"? **Nie. To rekomendacja UMK, nie obowiązek prawny.** Możesz wybrać dowolną z 3 lokalizacji w Krakowie (art. 18 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności). Jeśli pracownik urzędu odmawia obsługi z powodu „złej dzielnicy", zgłoś nam to (zobacz sekcję „Jeśli odmówiono Ci obsługi" wyżej). ### Moje dziecko ma PESEL UKR, ale nie ma paszportu, co teraz? Dziecko potrzebuje własnego paszportu. Skontaktuj się z Konsulatem Generalnym Ukrainy w Krakowie (al. Beliny-Prażmowskiego 4) w sprawie procedury wyrobienia paszportu dla dziecka. Konsulaty są też w Warszawie, Wrocławiu, Gdańsku i Lublinie. Po otrzymaniu paszportu idźcie razem do urzędu gminy. ### Mój paszport zagraniczny wygasł, czy tracę status UKR? Samo wygaśnięcie paszportu **nie odbiera Ci statusu UKR**. Ale musisz mieć ważny paszport, żeby: - podróżować poza Polskę, - wnioskować o Kartę CUKR przez [MOS](/punkt-informacyjny/online/mos), - składać wnioski o inne zezwolenia pobytowe. Wyrób nowy paszport jak najszybciej i zaktualizuj dane (Grupa 2: 60 dni od wydania). ### Czy termin 31 sierpnia 2026 może być przedłużony? Na dzień publikacji tego tekstu **nie ma zapowiedzi przedłużenia terminu**. Ustawa wygaszająca wskazuje datę 31.08.2026 jako **bezwzględną**. Nie licz na przedłużenie, aktualizuj dane z wyprzedzeniem. ### Czy zamiast aktualizacji mogę od razu złożyć o Kartę CUKR? Tak, ale **przed złożeniem wniosku o Kartę CUKR i tak musisz mieć kompletne dane w PESEL UKR**. System MOS automatycznie odrzuci wniosek o CUKR z niekompletnymi danymi. W praktyce: najpierw aktualizacja danych w gminie, potem MOS. Szczegóły w [Karta CUKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr). ### Mój paszport został zgubiony lub skradziony, co robić? Zgłoś to na policję. **Potrzebujesz protokołu** (zaświadczenia o zgłoszeniu kradzieży / zagubienia). Następnie udaj się do Konsulatu Generalnego Ukrainy w Krakowie (al. Beliny-Prażmowskiego 4) po nowy paszport. Po otrzymaniu nowego dokumentu zgłoś się do urzędu gminy z aktualizacją danych. ### Mam kartę pobytu innego typu (nie CUKR), czy muszę aktualizować PESEL UKR? Jeśli masz już inne zezwolenie pobytowe (pobyt czasowy, stały, Niebieska Karta itd.), aktualizacja PESEL UKR nie jest Ci formalnie potrzebna, bo masz inną podstawę pobytu. Ale żeby nie mieć nieaktualnych danych w rejestrze, warto zaktualizować. ## Podstawa prawna - **Ustawa o ewidencji ludności** z 24 września 2010 roku, art. 18 ust. 1 (wniosek o PESEL składasz **do dowolnego organu gminy** w Polsce). - **Ustawa wygaszająca** z 23 stycznia 2026 roku (Dz.U. 2026 poz. 203), szczególnie: - art. 25, obowiązek aktualizacji dla Grupy 1 (oświadczenie). - art. 26, obowiązek aktualizacji dla Grupy 2 (inny dokument / wygaśnięcie paszportu). - **Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy** z 12 marca 2022 roku (z późniejszymi zmianami). - **Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP** z 13 czerwca 2003 roku, podstawa prawna ochrony czasowej po 5 marca 2026 roku. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **UDSC, sekcja Ochrona czasowa**: [gov.pl/web/ochrona](https://www.gov.pl/web/ochrona). - **Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA), FAQ w języku ukraińskim**: [gov.pl/web/mswia](https://www.gov.pl/web/mswia). - **MUW Kraków**: [infoopt.pl](https://infoopt.pl). ## Potrzebujesz pomocy **Pytania o PESEL UKR (Kraków):** - **UMK, dowolna z 3 lokalizacji** (al. Powstania Warszawskiego 10, ul. Wielicka 28a, os. Zgody 2): obsługa PESEL, pn-pt 7:40-15:00. - **Infolinia UMK Kraków**: 12 616 12 00. **Pytania o status pobytowy:** - **MUW Kraków, INFO OPT**: 12 210 20 20 (pn-pt 7:30-15:30). - **MUW Kraków, 24h (Telekonsultant)**: 12 210 20 22. **Konsulat Generalny Ukrainy (paszporty):** - **Kraków**: al. Beliny-Prażmowskiego 4, 31-514 Kraków. Tel. +48 12 429 60 66. - Konsulaty Generalne są też w Warszawie, Wrocławiu, Gdańsku, Lublinie. - Wyrobienie paszportu: 20-90 dni. **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK w Krakowie**. Wsparcie w sprawdzeniu podstawy nadania PESEL UKR, pomoc w umówieniu wizyty w urzędzie gminy, wsparcie w językach PL / EN / UA / BY. Plus **zgłoszenia o odmowach obsługi** w urzędach administracji publicznej w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Ochrona czasowa, strona główna](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa) - [Karta CUKR, jak złożyć wniosek](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr) - [MOS, wnioski pobytowe online](/punkt-informacyjny/online/mos) - [Diia.pl, elektroniczny dokument ochrony czasowej](/punkt-informacyjny/online/diia) - [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany) - [e-Doręczenia](/punkt-informacyjny/online/e-doreczenia) - [Świadczenia, 800+ i pomoc społeczna](/punkt-informacyjny/swiadczenia) - [EES, system wjazdów i wyjazdów](/punkt-informacyjny/wjazd/ees-etias) - [EES, jak sprawdzić swoje dni](/punkt-informacyjny/wjazd/ees-self-check) --- ### Pobyt czasowy w Polsce, strona główna URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy Zaktualizowano: 2026-08-05 Zezwolenie na pobyt czasowy to **dokument pobytowy wydawany przez wojewodę** na okres od 3 miesięcy do **3 lat**. Pozwala Ci legalnie mieszkać w Polsce, pracować i podróżować po strefie Schengen. Ta strona pomoże Ci wybrać **odpowiedni rodzaj zezwolenia** dla Twojej sytuacji i przeprowadzi Cię przez ogólne zasady procedury. > **Jesteś obywatelem Ukrainy z PESEL UKR?** Sprawdź najpierw [Karta CUKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr), to szczególna ścieżka dla osób z ochrony czasowej. > > **Jesteś obywatelem UE, EOG lub Szwajcarii?** Nie składasz wniosku o zezwolenie, Twój pobyt jest legalny na innych zasadach. Skontaktuj się z Małopolskim Urzędem Wojewódzkim (MUW) Kraków. ## Kto potrzebuje zezwolenia na pobyt czasowy Zezwolenie dotyczy **obywateli państw trzecich**, czyli osób spoza Unii Europejskiej (UE), Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG, Islandia, Liechtenstein, Norwegia) i Szwajcarii. **Jeśli chcesz zostać w Polsce dłużej niż 3 miesiące**: zezwolenie na pobyt czasowy jest podstawową drogą legalizacji. ## Jakie typy zezwolenia istnieją Ustawa o cudzoziemcach przewiduje **kilkanaście rodzajów zezwoleń na pobyt czasowy**. Wybierasz rodzaj zgodnie z **celem Twojego pobytu** w Polsce. Najczęstsze typy zezwoleń: | Rodzaj zezwolenia | Dla kogo | Szczegóły | |---|---|---| | **Pobyt czasowy i praca** (zezwolenie jednolite) | Pracujesz w Polsce | [Zobacz szczegóły](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/praca) | | **Niebieska Karta UE** | Wysoko wykwalifikowani (np. IT, inżynieria) | [Zobacz szczegóły](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/niebieska-karta) | | **Pobyt czasowy, studia** | Studiujesz w Polsce | [Zobacz szczegóły](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/studia) | | **Pobyt czasowy, szkoła policealna** | Kształcisz się w szkole policealnej | [Zobacz szczegóły](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/szkola-policealna) | | **Pobyt czasowy, połączenie z rodziną** | Łączysz się z cudzoziemcem mieszkającym w Polsce | [Zobacz szczegóły](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/rodzina) | | **Pobyt czasowy, małżonek obywatela RP** | Jesteś w związku małżeńskim z obywatelem Polski | [Zobacz szczegóły](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/malzonek-rp) | | **Pobyt czasowy, działalność gospodarcza** | Prowadzisz firmę w Polsce | [Zobacz szczegóły](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/dzialalnosc-gospodarcza) | | **Pobyt czasowy, ślub z obywatelem UE** | Małżeństwo z obywatelem innego państwa UE mieszkającym w Polsce | [Zobacz szczegóły](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/slub-ue) | | **Pobyt czasowy, Karta Polaka** | Posiadasz Kartę Polaka | [Zobacz szczegóły](/punkt-informacyjny/karta-polaka) | | **Pobyt czasowy, absolwent polskiej uczelni** | Skończyłeś studia w Polsce i szukasz pracy | [Zobacz szczegóły](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/absolwent) | **Masz wiele podstaw jednocześnie?** Wybierz tę, która daje Ci najszerszy dostęp do rynku pracy i najmniej formalności. Najczęściej opłaca się wybrać **pobyt czasowy i praca** lub **Niebieską Kartę UE**. ## Co daje zezwolenie na pobyt czasowy - Legalny pobyt w Polsce **do 3 lat**. - **Karta pobytu**: dokument tożsamości dla cudzoziemca w Polsce. - Prawo do podróży po strefie Schengen (90 dni w każdym okresie 180 dni). - Dostęp do rynku pracy (warunki zależą od typu zezwolenia). - Czas liczy się do wymogu **5 lat** dla **rezydenta długoterminowego UE**. - Po 3 latach nieprzerwanego pobytu możesz ubiegać się o pobyt stały (w określonych przypadkach). **Zezwolenie nie oznacza obywatelstwa**, to tymczasowa podstawa pobytu. ## Podstawowe warunki wspólne dla większości zezwoleń Niezależnie od typu zezwolenia, **zawsze musisz wykazać**: 1. **Ważny paszport** zagraniczny (lub inny dokument podróży uznawany przez Rzeczpospolitą Polską (RP)). 2. **Cel pobytu**: zgodny z typem zezwolenia (praca, studia, rodzina, biznes itd.). 3. **Stabilne i regularne źródło dochodu**: wystarczające na utrzymanie siebie i rodziny. 4. **Ubezpieczenie zdrowotne**: Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) (jeśli pracujesz ze składkami) lub prywatne. 5. **Zapewnione miejsce zamieszkania**: umowa najmu, własność, użyczenie. Dodatkowe warunki zależą od typu zezwolenia (np. umowa o pracę dla „pobyt czasowy i praca", decyzja o przyjęciu na studia dla „studia"). **Uwaga dla małżonka obywatela Polski**: nie musisz wykazywać dochodu, ubezpieczenia ani miejsca zamieszkania. Te wymogi są złagodzone. ## Jak złożyć wniosek, system MOS od 27 kwietnia 2026 > **Status (maj 2026)**: MOS działa. Pierwsze wnioski zostały już złożone. **Wnioski o zezwolenie na pobyt czasowy składasz wyłącznie elektronicznie przez MOS**. Papierowe wnioski są **pozostawiane bez rozpoznania** (zgodnie z komunikatem Urzędu do Spraw Cudzoziemców (UDSC) z 27.04.2026). > [!WARNING] Zacznij wcześnie > Złóż wniosek minimum miesiąc, a najlepiej 3 miesiące przed końcem legalnego pobytu. Jeśli złożysz wniosek w terminie legalnego pobytu, Twój pobyt pozostaje legalny do decyzji. W pierwszych dniach po uruchomieniu MOS zgłaszano problemy techniczne (format zdjęcia, podpis pracodawcy, brak edycji wniosku). Krok po kroku: 1. **Przygotuj podstawy cyfrowe**: numer PESEL, [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany), opcjonalnie [e-Doręczenia](/punkt-informacyjny/online/e-doreczenia). 2. **Załóż konto w MOS** przez [login.gov.pl](https://login.gov.pl). 3. **Wybierz właściwy formularz** dla Twojego typu zezwolenia. 4. **Wypełnij wniosek**: formularz dostępny w 7 językach. 5. **Dołącz dokumenty**: skan paszportu, fotografia biometryczna, potwierdzenia opłat, dokumenty potwierdzające podstawę pobytu. 6. **Wskaż e-mail pracodawcy, uczelni lub organizatora stażu** (jeśli wniosek tego wymaga), system wyśle im link do podpisu załącznika. Link ważny **30 dni**, ale firma potrzebuje czasu, żeby podpisał członek zarządu zgodny z Krajowym Rejestrem Sądowym (KRS). 7. **Podpisz wniosek Profilem Zaufanym**. 8. **Odbierz Urzędowe Poświadczenie Odbioru (UPO)**. 9. **Czekaj na wezwanie** do złożenia odcisków palców i okazania paszportu. Pełne szczegóły procesu w [MOS, wnioski pobytowe online](/punkt-informacyjny/online/mos). ## Kiedy wniosek nadal idzie papierowo **Papierowa ścieżka pozostaje tylko w kilku wyjątkach** (składasz wniosek pocztą do wojewody): - Wnioski w ramach **przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa (Intra-Corporate Transfer, ICT)**. - Wnioski **mobilności długoterminowej** pracownika kadry kierowniczej lub specjalisty. - **Łączenie rodziny**: gdy cudzoziemiec jest **poza Polską**. - **Członek rodziny obywatela RP, UE lub Wielkiej Brytanii**: gdy cudzoziemiec jest **poza Polską**. - **Życie rodzinne** w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka, gdy cudzoziemiec jest **poza Polską**. **Wnioski składane przez obywateli UE, EOG i Szwajcarii** oraz członków ich rodzin idą **osobną ścieżką**: na podstawie ustawy z 14 lipca 2006 roku. Nie przez MOS. Jeśli nie masz pewności, czy Twoja sprawa idzie przez MOS, zadzwoń na infolinię MUW Kraków: **12 210 20 20**. ## Opłaty Podstawowe opłaty przy wniosku o pobyt czasowy: - **100 zł**: opłata za wydanie karty pobytu. - **Opłata skarbowa**: zależna od typu zezwolenia: - **340 zł**: standardowa opłata skarbowa za zezwolenie na pobyt czasowy. - **440 zł**: zezwolenie na pobyt czasowy i pracę (zezwolenie jednolite). - **440 zł**: zezwolenie na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy wysokokwalifikowanej (Niebieska Karta UE), czyli tyle samo co zezwolenie jednolite. Łącznie **440-540 zł** w zależności od typu zezwolenia. **Dostęp do MOS jest bezpłatny**. Nie musisz płacić pośrednikom za złożenie wniosku. ## Termin rozpatrzenia wniosku **Standardowo: 60 dni** od dnia złożenia kompletnego wniosku. **W praktyce: często dłużej**: ze względu na duże obciążenie urzędów wojewódzkich. W MUW Kraków terminy mogą wynosić kilka miesięcy. **W Krakowie** bieg terminów w sprawach pobytowych jest zawieszony do **4 marca 2027 roku** (art. 19 ustawy wygaszającej). Oznacza to, że wojewoda nie ma wiążącego terminu na rozpatrzenie wniosku, ale Twój pobyt pozostaje legalny od dnia złożenia wniosku. ## Zaświadczenie z MOS zamiast stempla w paszporcie **Od 27 kwietnia 2026 roku przy MOS nie ma już czerwonej pieczątki w paszporcie.** Zamiast stempla Wojewody dostajesz **elektroniczne zaświadczenie na koncie w MOS**: pobierasz je i drukujesz samodzielnie. Potwierdza, że wniosek został złożony i Twój pobyt jest legalny do wydania decyzji. **Stempel papierowy nadal obowiązuje** tylko dla wyjątków, gdzie wniosek jest składany w formie papierowej, głównie ICT, łączenie rodziny z zagranicy. **Ważne: niezależnie od formy (stempel papierowy czy zaświadczenie elektroniczne):** - **NIE uprawnia do podróży po strefie Schengen**: z zaświadczeniem można jedynie wyjechać do kraju pochodzenia. - **NIE zastępuje karty pobytu przy powrocie do Polski**: potrzebujesz ważnej wizy lub karty pobytu. - **NIE daje automatycznie prawa do pracy**, to zależy od Twojej wcześniejszej podstawy pobytu (patrz dalej). ## Co po pozytywnej decyzji 1. Urząd wojewódzki **zawiadamia Cię o możliwości odbioru karty pobytu** (przez e-Doręczenia lub pocztą). 2. **Masz 60 dni** na odbiór karty. Po tym terminie karta zostaje unieważniona. 3. **Odbiór w MUW Kraków**: ul. Przy Rondzie 6, po rezerwacji: [okp.muw.pl](http://okp.muw.pl). 4. Przy odbiorze weź ze sobą: ważny paszport, poprzednią kartę pobytu (jeśli miałeś). ## Obowiązki posiadacza karty pobytu Po otrzymaniu karty masz **obowiązki wobec wojewody**: - **Powiadomić o zmianie adresu** w terminie **15 dni roboczych**. - **Powiadomić o zmianie pracodawcy** (jeśli masz zezwolenie typu „pobyt czasowy i praca"). - **Powiadomić o utracie karty pobytu** (zgubienie, kradzież), w ciągu 3 dni. - **Nie opuszczać Polski na dłużej niż 6 miesięcy**: inaczej tracisz zezwolenie. ## Kiedy zezwolenie wygasa Tracisz zezwolenie na pobyt czasowy, jeśli: - **Wygasł** termin ważności karty. - Wyjechałeś z Polski na **ponad 6 miesięcy**. - Zostało **cofnięte** przez wojewodę (np. z powodu nielegalnej pracy, fałszywych dokumentów). - **Zrzekłeś się** zezwolenia. - Uzyskałeś inny tytuł pobytowy (pobyt stały, obywatelstwo). ## Następne kroki po zezwoleniu czasowym Po 3 latach (i spełnieniu warunków) możesz rozważyć: - **Przedłużenie zezwolenia czasowego**: nowy wniosek na zasadach ogólnych. - **Zezwolenie na pobyt stały**: w wybranych sytuacjach (Karta Polaka, małżeństwo z obywatelem RP od 3 lat, uchodźca, ochrona uzupełniająca). - **Rezydent długoterminowy UE**: po 5 latach nieprzerwanego, legalnego pobytu. - **Obywatelstwo polskie**: po spełnieniu warunków (najczęściej 3-10 lat pobytu stałego). ## Najczęstsze pytania ### Czy mogę pracować w Polsce podczas oczekiwania na decyzję? Zaświadczenie o złożeniu wniosku (dawny „stempel Wojewody") **nie uprawnia automatycznie** do pracy. Możesz pracować tylko jeśli: - w dniu złożenia wniosku miałeś **ważne zezwolenie na pracę lub oświadczenie o powierzeniu pracy**, - miałeś **ważną kartę pobytu** przy składaniu wniosku (kontynuujesz dotychczasowy status), - inna okoliczność zwalniająca z zezwolenia na pracę (np. studia w trybie stacjonarnym). Sprawdź u pracodawcy lub zadzwoń na Państwową Inspekcję Pracy (PIP): **801 002 006**. ### Mam wizę Schengen innego państwa, czy mogę pracować w Polsce? **Nie.** Wiza Schengen wydana przez inne państwo (np. Niemcy, Francję) nie uprawnia do pracy w Polsce. Musisz mieć polskie zezwolenie na pracę lub polski tytuł pobytowy z dostępem do rynku pracy. ### Co, jeśli zmienię pracodawcę? Jeśli masz zezwolenie typu „pobyt czasowy i praca" (zezwolenie jednolite), **musisz powiadomić wojewodę w terminie 15 dni** roboczych. W określonych przypadkach możesz kontynuować pracę u nowego pracodawcy bez nowego wniosku (sprawdź u wojewody). Jeśli masz Niebieską Kartę UE, zasady zmiany pracodawcy są inne. Sprawdź [Niebieska Karta UE](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/niebieska-karta). ### Czy dzieci też potrzebują zezwolenia? Tak, każdy cudzoziemiec składa osobny wniosek, również małoletni. Wniosek w imieniu dziecka składa rodzic lub opiekun prawny przez swoje konto w MOS. ### Jak długo czeka się na decyzję w Krakowie? Oficjalnie 60 dni. W praktyce w MUW Kraków znacznie dłużej, nawet 6-12 miesięcy, ze względu na zawieszenie biegu terminów. Twój pobyt pozostaje legalny od dnia złożenia wniosku. ### Czy muszę mieszkać nieprzerwanie w Polsce, żeby karta była ważna? Nie możesz opuścić Polski na **ponad 6 miesięcy** w okresie ważności karty. Wyjazdy krótsze (np. wakacje, podróże służbowe) nie stanowią problemu. ### Mam problem ze zrozumieniem procedury. Gdzie znajdę pomoc? W Krakowie: - Bezpłatna infolinia **INFO OPT** MUW: **12 210 20 20**. - Bezpośrednia informacja w MUW, ul. Przy Rondzie 6. - **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK** w Krakowie (wsparcie w językach PL / EN / UA / BY). ## Podstawa prawna - **Ustawa o cudzoziemcach** z 12 grudnia 2013 roku (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 1079). Szczególnie rozdział V: zezwolenie na pobyt czasowy. - **Ustawa z 21 listopada 2025 roku** o zmianie ustawy o cudzoziemcach, wprowadza obowiązek MOS od 27 kwietnia 2026 roku. - **Ustawa wygaszająca** z 23 stycznia 2026 roku (Dz.U. 2026 poz. 203). - **Ustawa o wjeździe obywateli UE** z 14 lipca 2006 roku, osobna ścieżka dla obywateli UE / EOG / Szwajcarii. - **Komunikat Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA)** z 10 kwietnia 2026 roku o uruchomieniu nowego MOS. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **UDSC, sekcja legalizacja pobytu**: [gov.pl/udsc](https://www.gov.pl/web/udsc). - **UDSC, FAQ MOS**: [gov.pl/udsc/mos-qa](https://www.gov.pl/web/udsc/mos-qa). - **MUW Kraków**: [infoopt.pl](https://infoopt.pl). - **Zielona Linia**: [zielonalinia.gov.pl](https://zielonalinia.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy - **MUW Kraków, INFO OPT**: 12 210 20 20 (pn-pt 7:30-15:30). - **MUW Kraków, 24h (Telekonsultant)**: 12 210 20 22. - **E-mail**: info.opt@muw.pl. - **Adres**: ul. Przy Rondzie 6, 31-547 Kraków. **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK w Krakowie**. Wsparcie w wyborze właściwego typu zezwolenia, pomoc w skompletowaniu dokumentów, konsultacja w językach PL / EN / UA / BY. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Konkretne typy zezwoleń, wybierz swoją ścieżkę - [Pobyt czasowy i praca (zezwolenie jednolite)](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/praca), dla pracowników - [Niebieska Karta UE](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/niebieska-karta), dla wysokich kwalifikacji (IT, inżynieria) - [Pobyt czasowy, studia](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/studia), dla studentów uczelni wyższych - [Pobyt czasowy, szkoła policealna](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/szkola-policealna), dla uczniów szkół policealnych - [Pobyt czasowy, połączenie z rodziną](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/rodzina), łączenie rodziny cudzoziemca - [Pobyt czasowy, małżonek obywatela RP](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/malzonek-rp), małżeństwo z Polakiem / Polką - [Pobyt czasowy, działalność gospodarcza](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/dzialalnosc-gospodarcza), dla przedsiębiorców - [Pobyt czasowy, ślub z obywatelem UE](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/slub-ue), małżeństwo z obywatelem UE - [Pobyt czasowy, Karta Polaka](/punkt-informacyjny/karta-polaka), dla posiadaczy Karty Polaka - [Pobyt czasowy, absolwent](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/absolwent), dla absolwentów polskich uczelni ## Na tej stronie znajdziesz również - [MOS, wnioski pobytowe online](/punkt-informacyjny/online/mos) - [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany) - [Karta CUKR, dla obywateli Ukrainy z PESEL UKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr) - [PESEL UKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr) - [Pobyt stały](/punkt-informacyjny/pobyt-staly) - [Obywatelstwo polskie](/punkt-informacyjny/obywatelstwo) --- ### Pobyt czasowy dla absolwenta polskiej uczelni URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/absolwent Zaktualizowano: 2026-08-01 Skończyłeś studia na polskiej uczelni i chcesz zostać w Polsce, żeby znaleźć pracę lub rozpocząć własną działalność? Możesz uzyskać **jednorazowe zezwolenie na pobyt czasowy dla absolwenta poszukującego pracy**. Daje Ci czas na zorganizowanie zatrudnienia bez konieczności wyjazdu z Polski zaraz po obronie. > **Jesteś obywatelem Ukrainy z PESEL UKR?** Twój pobyt jest legalny bez tego zezwolenia. Ta ścieżka jest przede wszystkim dla absolwentów z państw trzecich, którzy nie korzystają z ochrony czasowej. > **Wciąż studiujesz?** Sprawdź [pobyt czasowy na studiach](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/studia). ## Czym jest zezwolenie dla absolwenta - **Jednorazowe** zezwolenie na pobyt czasowy, wydawane na okres **do 9 miesięcy**. - Liczone od dnia następującego po dniu ukończenia studiów (data na dyplomie lub w zaświadczeniu o ukończeniu). - Cel: **poszukiwanie pracy** w Polsce lub **rozpoczęcie działalności gospodarczej**. - Nie przedłuża się. Po znalezieniu pracy przechodzisz na inną podstawę pobytu (patrz niżej). ## Kto może dostać Spełniasz wszystkie warunki: 1. **Jesteś obywatelem państwa trzeciego** (spoza UE, EOG, Szwajcarii). 2. **Ukończyłeś studia** na polskiej uczelni (pierwszego stopnia, drugiego stopnia, jednolite magisterskie lub szkołę doktorską). 3. **Masz wystarczające środki finansowe** na utrzymanie i podróż powrotną. 4. **Masz ubezpieczenie zdrowotne** (NFZ lub prywatne). 5. **Masz zapewnione miejsce zamieszkania** w Polsce. ## Co daje - Legalny pobyt do 9 miesięcy na znalezienie pracy lub uruchomienie działalności. - Czas na spokojne przejście ze statusu studenta na status pracownika lub przedsiębiorcy. - Okres tego pobytu wlicza się do stażu wymaganego przy ubieganiu się o pobyt stały i rezydenta długoterminowego UE. ## Praca bez zezwolenia dla absolwentów polskich uczelni > [!SUCCESS] Z polskim dyplomem pracujesz bez zezwolenia > Absolwenci stacjonarnych studiów wyższych na polskiej uczelni są zwolnieni z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Pracodawca może Cię zatrudnić bez występowania o zezwolenie, a po znalezieniu pracy składasz wniosek o zezwolenie jednolite jako osoba już pracująca. To kluczowa zaleta. **Absolwenci stacjonarnych studiów wyższych ukończonych na polskiej uczelni są zwolnieni z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę** (na podstawie rozporządzenia w sprawie wyjątków od obowiązku posiadania zezwolenia na pracę). W praktyce oznacza to, że: - Pracodawca może Cię zatrudnić **bez występowania o zezwolenie na pracę**. - Polski dyplom ułatwia całą procedurę zatrudnienia. - Po znalezieniu pracy składasz wniosek o zezwolenie jednolite (pobyt i praca), już jako osoba pracująca. ## Dokumenty do wniosku 1. **Ważny paszport** (skan wszystkich stron). 2. **Fotografia biometryczna** (35x45 mm). 3. **Dyplom lub zaświadczenie o ukończeniu studiów** na polskiej uczelni. 4. **Dokumenty potwierdzające ubezpieczenie zdrowotne**. 5. **Dokumenty finansowe** (wyciąg z konta, zaświadczenie o zarobkach, stypendium, oszczędności). 6. **Dokumenty o zakwaterowaniu** (umowa najmu, akademik, użyczenie). 7. **Potwierdzenia opłat** (skarbowej i za kartę pobytu). Dokumenty w języku obcym składasz z tłumaczeniem przez polskiego tłumacza przysięgłego. ### Środki na podróż powrotną - **200 zł**, jeśli przyjechałeś z państwa sąsiadującego z Polską. - **500 zł**, jeśli przyjechałeś z państwa dalszego. Kwota na utrzymanie powinna odpowiadać co najmniej kryterium dochodowemu z pomocy społecznej (aktualne progi sprawdzisz u wojewody lub na bip.krakow.pl). ## Jak złożyć wniosek Wnioski o pobyt czasowy składasz elektronicznie przez **portal MOS** (Moduł Obsługi Spraw). ### Krok 1. Przygotuj fundamenty cyfrowe - **PESEL**, sprawdź [rozdział o PESEL](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/pesel). - **Profil Zaufany**, sprawdź [rozdział](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany). - **Konto na portalu MOS**. Zacznij z wyprzedzeniem. Uzyskanie PESEL i Profilu Zaufanego może zająć 1-2 tygodnie. ### Krok 2. Skompletuj dokumenty Listę masz wyżej. Najważniejszy jest dyplom lub zaświadczenie o ukończeniu studiów. ### Krok 3. Wypełnij i wyślij wniosek Wybierz właściwy formularz, podpisz wniosek Profilem Zaufanym i wyślij. Pobierasz **Urzędowe Poświadczenie Odbioru (UPO)**. ### Krok 4. Wezwanie na odciski palców Urząd wezwie Cię do osobistego stawiennictwa w MUW Kraków w celu złożenia odcisków palców, okazania oryginału paszportu i uzupełnienia ewentualnych braków. Od dnia złożenia kompletnego wniosku Twój pobyt jest legalny do wydania decyzji. Dowodem jest elektroniczne zaświadczenie z konta MOS, które pobierasz i drukujesz samodzielnie. ## Opłaty - **340 zł** opłata skarbowa za zezwolenie na pobyt czasowy. - **100 zł** za wydanie karty pobytu. **Łącznie: 440 zł.** Dowody przelewów dołączasz do wniosku. ## Po 9 miesiącach. Ścieżki dalej Zezwolenie dla absolwenta jest jednorazowe. Zanim upłynie, wybierz dalszą podstawę pobytu: ### 1. Zezwolenie jednolite (pobyt i praca) Jeśli znalazłeś pracę, złóż wniosek o [zezwolenie jednolite na pobyt i pracę](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/praca). Polski dyplom ułatwia sprawę, a test rynku pracy został zniesiony od 1 czerwca 2025 roku. ### 2. Niebieska Karta UE Jeśli Twoja praca wymaga wysokich kwalifikacji (np. IT, inżynieria), a wynagrodzenie osiąga wymagany próg wysokiego wynagrodzenia, rozważ [Niebieską Kartę UE](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/niebieska-karta). Polski dyplom jest dobrą podstawą, bez potrzeby nostryfikacji. ### 3. Własna działalność gospodarcza Jeśli planujesz prowadzić firmę, sprawdź [pobyt czasowy a działalność gospodarcza](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/dzialalnosc-gospodarcza). ## Najczęstsze pytania **Kiedy mam złożyć wniosek?** Najlepiej tuż po ukończeniu studiów, zanim wygaśnie Twoje dotychczasowe zezwolenie na studia lub inny legalny pobyt. Wniosek o zezwolenie dla absolwenta złóż najpóźniej w ostatnim dniu legalnego pobytu. **Czy mogę pracować w trakcie tych 9 miesięcy?** Tak. Absolwenci stacjonarnych studiów wyższych ukończonych na polskiej uczelni są zwolnieni z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę, więc możesz podjąć zatrudnienie od razu po znalezieniu pracodawcy. **Czy przedłużę te 9 miesięcy?** Nie, to zezwolenie jest jednorazowe i nie jest przedłużane. Przed jego końcem przejdź na zezwolenie jednolite (pobyt i praca), Niebieską Kartę UE albo pobyt na podstawie działalności gospodarczej. **Skończyłem studia, ale nie znalazłem jeszcze pracy. Co robić?** Właśnie po to jest to zezwolenie. Złóż wniosek o pobyt czasowy dla absolwenta poszukującego pracy, a otrzymasz do 9 miesięcy na znalezienie zatrudnienia. **Czy muszę nostryfikować swój polski dyplom?** Nie. Polski dyplom jest uznawany w Polsce bez nostryfikacji. Nostryfikacja dotyczy dyplomów zagranicznych, sprawdź [uznawanie dyplomów](/punkt-informacyjny/praca/nostryfikacja-dyplomu). ## Podstawa prawna - **Ustawa o cudzoziemcach** z 12 grudnia 2013 roku (zezwolenie na pobyt czasowy dla absolwenta poszukującego pracy). - **Rozporządzenie w sprawie wyjątków od obowiązku posiadania zezwolenia na pracę** (zwolnienie absolwentów stacjonarnych studiów wyższych). ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **UDSC, legalizacja pobytu**: [gov.pl/udsc](https://www.gov.pl/web/udsc). - **MUW Kraków**: [infoopt.pl](https://infoopt.pl). - **Zielona Linia**: [zielonalinia.gov.pl](https://zielonalinia.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy - **MUW Kraków, INFO OPT**: 12 210 20 20 (pn-pt 7:30-15:30). - **MUW Kraków, 24h**: 12 210 20 22. - **E-mail**: info.opt@muw.pl. - **Biuro Obsługi Studenta Zagranicznego Twojej uczelni**. Pomoc w skompletowaniu dokumentów i konsultacja wniosku o zezwolenie dla absolwenta otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Pobyt czasowy na studiach](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/studia) - [Pobyt czasowy i praca (zezwolenie jednolite)](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/praca) - [Niebieska Karta UE](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/niebieska-karta) - [Pobyt czasowy a działalność gospodarcza](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/dzialalnosc-gospodarcza) - [Uznawanie dyplomów zagranicznych](/punkt-informacyjny/praca/nostryfikacja-dyplomu) --- ### Pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/dzialalnosc-gospodarcza Zaktualizowano: 2026-09-24 **Zezwolenie na pobyt czasowy dla przedsiębiorcy** to ścieżka dla cudzoziemców, którzy prowadzą w Polsce firmę, jednoosobową działalność gospodarczą (JDG w CEIDG) lub są wspólnikami / członkami zarządu w spółkach kapitałowych. **Uwaga**, to **jedno z najtrudniejszych postępowań** prowadzonych przez wojewodę. Urząd bada kondycję finansową firmy, realność prowadzonej działalności i wkład w polską gospodarkę. Wymaga solidnej dokumentacji księgowej. > **Jesteś obywatelem Ukrainy z PESEL UKR?** Twoja sytuacja jest inna. W okresie ochrony czasowej (do 4 marca 2027 roku) możesz prowadzić JDG w Polsce **bez dodatkowego zezwolenia**. Sprawdź sekcję „Obywatele Ukrainy a działalność gospodarcza" poniżej. > > **Jesteś obywatelem UE, EOG lub Szwajcarii?** Możesz prowadzić działalność w Polsce **bez zezwolenia na pobyt**, na zasadach jak obywatel Rzeczpospolitej Polskiej (RP). ## Kto może dostać zezwolenie w celu prowadzenia DG Zezwolenie przysługuje cudzoziemcowi z państwa trzeciego, który: 1. **Prowadzi w Polsce jednoosobową działalność gospodarczą** (wpis do CEIDG), **lub** 2. **Pełni funkcję w zarządzie spółki z o.o. lub akcyjnej** i **posiada udziały lub akcje tej spółki**, **lub** 3. **Prowadzi sprawy spółki komandytowej lub komandytowo-akcyjnej jako komplementariusz**, **lub** 4. **Działa w charakterze prokurenta** w spółce. **Ważne rozróżnienie:** - **Masz udziały w spółce + pełnisz funkcję w zarządzie** → zezwolenie **w celu prowadzenia DG**. - **Pełnisz funkcję w zarządzie bez udziałów** → musisz złożyć wniosek o [zezwolenie jednolite](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/praca) (pobyt i praca), nie zezwolenie DG. Złożenie wniosku o zezwolenie DG, gdy prowadzisz JDG, ale złożyłeś wniosek o zezwolenie jednolite, **zostanie odrzucone** (art. 116 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach). ## Warunki do uzyskania zezwolenia ### Warunek 1. Dochód firmy lub zatrudnienie Firma, którą prowadzisz, musi spełniać **przynajmniej jeden** z tych warunków: **A. Osiągać wymagany dochód** W roku poprzedzającym złożenie wniosku firma musi osiągnąć **dochód nie niższy niż 12-krotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto** w województwie, w którym ma siedzibę. - W **Małopolsce w 2025 roku** przeciętne wynagrodzenie wynosiło około **9 000 zł brutto**. - Wymagany dochód roczny firmy w 2026 roku: **około 108 000 zł** (dokładną kwotę podaje Główny Urząd Statystyczny (GUS) w komunikacie rocznym). **B. Zatrudniać pracowników** Firma nieprzerwanie przez co najmniej rok przed złożeniem wniosku zatrudnia na **pełny etat**: - co najmniej **2 obywateli polskich**, **lub** - co najmniej **2 cudzoziemców uprawnionych do pracy bez zezwolenia** (np. z pobytu stałego, Karty Polaka, ochrony czasowej). ### Warunek 2. Jeśli firma nie spełnia warunków 1A / 1B Firma nowo założona (nie działała w poprzednim roku podatkowym) lub niespełniająca warunku dochodu ani zatrudnienia, musi **wykazać środki na spełnienie tych warunków w przyszłości**: - **Biznesplan**, solidnie przygotowany, realistyczny, z prognozami finansowymi. - **Środki na koncie firmy** lub inwestycje (sprzęt, wynajem biura, licencje). - **Wkład w polską gospodarkę**: innowacyjność, tworzenie miejsc pracy, eksport. **Wojewoda ma duże pole dyskrecji**, tutaj jakość dokumentacji i biznesplanu decyduje o pozytywnej decyzji. ### Warunek 3. Stabilny dochód osobisty cudzoziemca Niezależnie od kondycji firmy musisz **osobiście** wykazać stabilny dochód: - **Ponad 1 010 zł netto miesięcznie** dla osoby samotnie gospodarującej. - **Ponad 823 zł netto** na każdą osobę w rodzinie. Dochód może być z: - **Wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji** w zarządzie (uchwała wspólników). - **Umowy o pracę** w tej lub innej firmie. - **Dywidendy** ze spółki. - **Dochodu z JDG** (po odliczeniu kosztów). ### Warunek 4. Pozostałe - **Ubezpieczenie zdrowotne** (Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) lub prywatne). - **Zapewnione miejsce zamieszkania** w Polsce (umowa najmu, własność, oświadczenie właściciela o użyczeniu). - **Ważny paszport**. ## Co daje zezwolenie w celu DG - Legalny pobyt w Polsce **do 3 lat** (z możliwością przedłużenia). - **Karta pobytu** z adnotacją odpowiednią do formy działalności. - Prawo do **kontynuowania prowadzenia firmy** w Polsce. - Okres pobytu wlicza się do rezydenta długoterminowego UE (5 lat). - Prawo do podróży po strefie Schengen (90 dni w każdym okresie 180-dniowym). ## Jak złożyć wniosek, system MOS od 27 kwietnia 2026 > **Status (maj 2026)**: MOS działa. Pierwsze wnioski zostały złożone w pierwszej godzinie po uruchomieniu. **Zezwolenie w celu prowadzenia DG jest objęte MOS**, składasz wniosek **wyłącznie elektronicznie**. > **Zacznij wcześnie**: minimum miesiąc, najlepiej **3 miesiące** przed końcem legalnego pobytu. W pierwszych dniach po uruchomieniu Urząd do Spraw Cudzoziemców (UDSC) zgłaszał problemy techniczne (format zdjęcia, podpis pracodawcy, brak edycji wniosku po złożeniu). ### Krok 1. Przygotuj fundamenty cyfrowe - **PESEL**. - **Profil Zaufany**. - **Konto w MOS**. ### Krok 2. Skompletuj dokumenty dotyczące cudzoziemca 1. **Ważny paszport** (skan). 2. **Fotografia biometryczna**. 3. **Dokumenty o zakwaterowaniu** (umowa najmu, własność), potwierdzające pobyt w Polsce **co najmniej 6 miesięcy** od daty dokumentu. 4. **Dokumenty ubezpieczenia zdrowotnego**. 5. **Dokumenty o stabilnym dochodzie osobistym** (patrz wyżej). 6. **Potwierdzenia opłat**. ### Krok 3. Skompletuj dokumenty dotyczące firmy **Dla JDG (wpis do CEIDG):** - **Wpis CEIDG** (aktualny wydruk). - **PIT-36 lub PIT-36L** za poprzedni rok, z potwierdzeniem złożenia do Urzędu Skarbowego (US). - **Zaświadczenie z US** o niezaleganiu w podatkach. - **Zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS)** o niezaleganiu w składkach. - **Wyciąg z konta firmy** za ostatnie 6 miesięcy. - **Ewentualnie: biznesplan** (nowe firmy). **Dla spółki z o.o. / akcyjnej:** - **Aktualny wypis z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS)**. - **Umowa spółki**. - **Dokumenty potwierdzające posiadanie udziałów / akcji** (lista wspólników z KRS). - **Uchwała powołująca do zarządu** i **uchwała o wynagrodzeniu**. - **CIT-8** za poprzedni rok. - **Zaświadczenia ZUS i US** o niezaleganiu. - **Wyciąg z konta firmy**. **Dla komandytowej / komandytowo-akcyjnej:** - **Umowa spółki** wskazująca cudzoziemca jako komplementariusza. - **Pozostałe dokumenty** jak dla spółki z o.o. ### Krok 4. Wypełnij formularz w MOS Wybierz: **„Zezwolenie na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej"**. ### Krok 5. Podpisz i wyślij Podpisujesz wniosek Profilem Zaufanym. Pobierasz Urzędowe Poświadczenie Odbioru (UPO). ### Krok 6. Wezwanie na odciski palców Urząd wezwie Cię do MUW Kraków w celu złożenia odcisków palców i okazania oryginału paszportu. Możesz zostać wezwany do **dodatkowej rozmowy** o prowadzonej działalności, przygotuj się. ## Opłaty - **100 zł** za wydanie karty pobytu. - **340 zł** opłata skarbowa. **Łącznie: 440 zł.** W Krakowie opłatę skarbową wpłacasz na konto **Wydziału Podatków i Opłat UMK**: **PKO BP 49 1020 2892 2276 3005 0000 0000** (w tytule: pobyt czasowy, Twoje imię i nazwisko, MUW Kraków, Wydział Spraw Cudzoziemców). ## Termin rozpatrzenia Procedura jest bardziej złożona niż przy innych zezwoleniach. Urzędy wojewódzkie analizują dokumenty finansowe, biznesplany, realność działalności. **W praktyce**: 6 miesięcy do ponad roku. Od dnia złożenia wniosku Twój pobyt jest legalny do wydania decyzji. Dowodem jest elektroniczne zaświadczenie z konta MOS, pobierasz je samodzielnie i drukujesz. Zaświadczenie **nie uprawnia** do podróży po strefie Schengen. ## Obywatele Ukrainy a działalność gospodarcza > [!SUCCESS] Ze statusem UKR prowadzisz firmę bez zezwolenia > Obywatele Ukrainy z PESEL UKR mogą prowadzić jednoosobową działalność gospodarczą na zasadach obywatela Polski, bez osobnego zezwolenia, do 4 marca 2027 (koniec ochrony czasowej). Po tej dacie, by kontynuować, będziesz potrzebować Karty CUKR lub innego tytułu pobytowego. **Obywatele Ukrainy ze statusem UKR (PESEL UKR)** mają **uprzywilejowaną pozycję**: - Mogą prowadzić JDG w Polsce **bez dodatkowego zezwolenia**, na zasadach jak obywatele RP. - Podstawa: ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy + ustawa wygaszająca (art. 106 ustawy o udzielaniu ochrony). - Obowiązuje **do 4 marca 2027 roku** (koniec ochrony czasowej), o ile nie zostanie przedłużona. ### Zmiany po 5 marca 2026 roku **Ustawa wygaszająca** (Dz.U. 2026 poz. 203) **nie odbiera** obywatelom Ukrainy prawa do prowadzenia JDG, dopóki trwa ochrona czasowa. **Ale**: - **Po 4 marca 2027 roku** (chyba że Rada UE przedłuży ochronę) obywatele Ukrainy z UKR stracą szczególne uprawnienia. Będą musieli mieć **Kartę CUKR** lub inne zezwolenie pobytowe, żeby kontynuować działalność. - **Obywatele Ukrainy bez UKR** (ci, którzy nie skorzystali z ochrony czasowej lub stracili status) **od 5.03.2026 musieli mieć** zwykłe zezwolenie pobytowe, żeby prowadzić JDG. ### Co robić, jeśli jesteś obywatelem Ukrainy z UKR i prowadzisz JDG 1. **Do 4 marca 2027 roku** nic nie musisz zmieniać, działalność jest legalna na podstawie ochrony czasowej. 2. **Przed 4 marca 2027 roku** rozważ: - Złożenie wniosku o [Kartę CUKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr) (po odbiorze karty, prawo do prowadzenia JDG jak obywatel RP przez kolejne 3 lata). - **Albo** złożenie wniosku o **zezwolenie w celu prowadzenia DG** (jeśli firma spełnia warunki dochodowe). 3. **Jeśli masz firmę, która dobrze prosperuje**, zezwolenie DG może być korzystniejsze niż Karta CUKR, da stabilność na 3 lata niezależnie od losów ochrony czasowej. ## Obowiązki posiadacza zezwolenia DG - **Kontynuować prowadzenie działalności** w okresie ważności karty. - **Powiadom wojewodę w 15 dni roboczych** o zmianie adresu, zmianie siedziby firmy, zawieszeniu działalności. - **Powiadom wojewodę** o zlikwidowaniu firmy lub utracie funkcji w zarządzie. - **Nie opuszczaj Polski na dłużej niż 6 miesięcy** pod rząd. ## Najczęstsze pytania ### Chcę założyć firmę w Polsce. Jak zacząć? Kolejność: 1. **Najpierw** uzyskaj odpowiedni tytuł pobytowy (zezwolenie czasowe, wiza krajowa w celu prowadzenia działalności, CUKR, Niebieska Karta itd.). 2. **Potem** rejestruj działalność w CEIDG lub KRS. 3. **Dopiero** jeśli jesteś już przedsiębiorcą i chcesz zezwolenia DG, składasz wniosek. **Działalność bez wcześniejszego zezwolenia** jest ryzykowna, wojewoda może odmówić zezwolenia DG, jeśli działalność trwa krótko i dochód nie spełnia warunków. ### Moja firma jest nowa i nie ma jeszcze dochodu. Czy dostanę zezwolenie? Tak, jeśli: - Masz **solidny biznesplan** (najlepiej przygotowany przez prawnika lub doradcę). - Wykazujesz **środki na kontach firmowych** na pokrycie pensji i kosztów. - Prowadzisz aktywne działania (wynajem biura, zakup sprzętu, umowy z kontrahentami). Urząd ocenia, czy firma jest realna, nie fikcyjna. Prosta „spółka-wydmuszka" bez faktycznej działalności dostaje odmowę. ### Jestem w zarządzie spółki z o.o., ale nie mam udziałów. Jakie zezwolenie? **Zezwolenie jednolite (pobyt i praca)**, nie DG. Twoje wynagrodzenie z zarządu to „praca na rzecz spółki", a nie „prowadzenie działalności". Ale urząd i tak sprawdza kondycję finansową spółki, więc dokumenty (CIT-8, niezaleganie) są potrzebne. ### Jaka jest przeciętna kwota dochodu firmy wymagana w Małopolsce? W 2026 roku: **około 108 000 zł rocznie** (12 x przeciętne wynagrodzenie w województwie małopolskim). Dokładną kwotę podaje komunikat GUS w lutym każdego roku. Sprawdź aktualną na [infoopt.pl](https://infoopt.pl) lub [stat.gov.pl](https://stat.gov.pl). ### Prowadzę JDG jako obywatel Ukrainy z PESEL UKR. Czy muszę składać wniosek o zezwolenie DG? Nie, dopóki masz status UKR (do 4.03.2027) prowadzisz JDG na zasadach jak obywatel RP. **Ale**: jeśli planujesz zostać w Polsce dłużej, przejście na Kartę CUKR lub zezwolenie DG da Ci stabilność po zakończeniu ochrony czasowej. ### Mój paszport ukraiński wygasł. Czy mogę złożyć wniosek? **Nie.** Ważny paszport jest warunkiem koniecznym. Wyrób nowy paszport w **Konsulacie Generalnym Ukrainy w Krakowie**: al. Beliny-Prażmowskiego 4, 31-514 Kraków. Tel. +48 12 429 60 66. Po wyrobieniu paszportu składasz wniosek. Sprawdź [PESEL UKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr). ### Czy mogę zatrudniać cudzoziemców w mojej firmie? Tak, zarówno Polaków, jak i cudzoziemców. Dla cudzoziemców z krajów trzecich potrzebujesz uzyskać **zezwolenie na pracę** (lub oni potrzebują odpowiedniego tytułu). Sprawdź [legalna praca dla cudzoziemca](/punkt-informacyjny/praca/legalna-praca) i [Zielona Linia 19524](https://zielonalinia.gov.pl). ### Urząd żąda rozmowy o mojej firmie. Czego się spodziewać? Pytań: - Co konkretnie robi Twoja firma? - Kto są Twoi klienci? (pokaż faktury, umowy) - Gdzie jest biuro? (zdjęcia, umowa najmu) - Ilu masz pracowników i kim są? - Jak będzie wyglądać rozwój firmy w najbliższym roku? Przygotuj się, odpowiadaj konkretnie, z dokumentami. ### Moja firma ma stratę w poprzednim roku. Czy to dyskwalifikuje? Nie od razu. Strata to sytuacja typowa dla rozpoczynających działalność. Musisz wykazać: - **Perspektywy poprawy** (nowe kontrakty, inwestycje). - **Środki na utrzymanie firmy** (kapitał, pożyczki). - **Plan wyjścia ze straty** (biznesplan). Alternatywnie, pokaż, że spełniasz warunek zatrudnienia 2 Polaków / uprawnionych cudzoziemców. ## Podstawa prawna - **Ustawa o cudzoziemcach** z 12 grudnia 2013 roku, art. 142-143 (zezwolenie na DG). - **Ustawa Prawo przedsiębiorców** z 6 marca 2018 roku, art. 4 (kto może prowadzić działalność). - **Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy** z 12 marca 2022 roku (prawa do JDG dla obywateli UA z UKR). - **Ustawa wygaszająca** z 23 stycznia 2026 roku (Dz.U. 2026 poz. 203), status UA a działalność gospodarcza. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **UDSC**: [gov.pl/udsc](https://www.gov.pl/web/udsc). - **Biznes.gov.pl, działalność gospodarcza cudzoziemca**: [biznes.gov.pl/pl/portal/00806](https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00806). - **Biznes.gov.pl, rejestracja w CEIDG**: [biznes.gov.pl/pl/portal/ou736](https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/ou736). - **MUW Kraków**: [infoopt.pl/dzialalnosc-gospodarcza](https://infoopt.pl/dzialalnosc-gospodarcza). - **Zielona Linia**: [zielonalinia.gov.pl](https://zielonalinia.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy - **MUW Kraków, INFO OPT**: 12 210 20 20 (pn-pt 7:30-15:30). - **MUW Kraków, 24h**: 12 210 20 22. - **E-mail**: info.opt@muw.pl. - **Infolinia biznes.gov.pl**: 801 055 088 (infolinia przedsiębiorcy). **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK w Krakowie**. Wsparcie w interpretacji wymogów dochodu firmy, konsultacja dotycząca wyboru ścieżki (zezwolenie DG vs zezwolenie jednolite), pomoc w językach PL / EN / UA / BY dla obywateli UA planujących założenie firmy. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również **Pobyt i legalizacja:** - [Pobyt czasowy, strona główna](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy) - [Pobyt czasowy i praca (dla członków zarządu bez udziałów)](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/praca) - [Niebieska Karta UE, dla wysokich kwalifikacji](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/niebieska-karta) - [Karta CUKR, dla obywateli Ukrainy z ochrony czasowej](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr) - [PESEL UKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr) - [MOS, wnioski pobytowe online](/punkt-informacyjny/online/mos) **Firma i biznes (jak prowadzić działalność, na której się legalizujesz):** - [Firma i biznes, strona główna](/punkt-informacyjny/biznes) - [Zakładanie JDG, krok po kroku](/punkt-informacyjny/biznes/zakladanie-dzialalnosci) - [Spółka z o.o., rejestracja w KRS](/punkt-informacyjny/biznes/rejestracja-spolek) - [Podatki i ZUS dla przedsiębiorców 2026](/punkt-informacyjny/biznes/podatki-zus) - [Przeniesienie firmy z Ukrainy do Polski](/punkt-informacyjny/biznes/przenies-firme) --- ### Pobyt czasowy dla małżonka obywatela RP URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/malzonek-rp Zaktualizowano: 2026-08-09 **Zezwolenie na pobyt czasowy dla członka rodziny obywatela polskiego** to ścieżka dla cudzoziemców, którzy zawarli związek małżeński z obywatelem Polski. To jedna z najprostszych dróg legalizacji pobytu, z minimalnymi wymogami. Kluczowe ułatwienie: w przeciwieństwie do innych zezwoleń nie musisz wykazywać dochodu, ubezpieczenia zdrowotnego ani miejsca zamieszkania. Wystarczy ważne małżeństwo z obywatelem RP. > Twój małżonek jest cudzoziemcem mieszkającym w Polsce (nie obywatelem Polski)? To inna ścieżka, sprawdź [łączenie rodziny cudzoziemca](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/rodzina). > Planujesz wziąć ślub w Polsce? Sprawdź najpierw [procedurę ślubu z obywatelem RP](/punkt-informacyjny/slub-z-obywatelem). ## Kto może dostać to zezwolenie Spełniasz te warunki: 1. Jesteś obywatelem państwa trzeciego (spoza UE, EOG, Szwajcarii). 2. Pozostajesz w uznawanym przez prawo RP związku małżeńskim z obywatelem Polski. 3. Zamierzasz przebywać w Polsce dłużej niż 3 miesiące. Małżeństwo musi być uznawane przez polskie prawo. Małżeństwa zawarte w Polsce (w USC) są zawsze uznawane. Małżeństwa zawarte za granicą muszą być wpisane do polskich ksiąg stanu cywilnego (umiejscowienie aktu w USC). Ścieżka nie obejmuje partnerstw cywilnych ani konkubinatów. Zezwolenie przysługuje także małoletnim dzieciom cudzoziemca (pasierbom obywatela RP), jeśli mieszkają z Tobą w Polsce. ## Co daje zezwolenie - Legalny pobyt w Polsce do 3 lat (z możliwością przedłużenia). - Karta pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", możesz legalnie pracować bez dodatkowego zezwolenia. - Prawo do prowadzenia działalności gospodarczej na zasadach obywatela RP. - Prawo do podróży po strefie Schengen (90 dni w każdym okresie 180-dniowym). - Bezpłatna edukacja dla dzieci w polskich szkołach publicznych. - Okres pobytu wlicza się do pobytu stałego (po spełnieniu dodatkowych warunków). - Szybsza ścieżka do obywatelstwa polskiego. ## Minimalne wymogi, co odróżnia tę ścieżkę Ustawa o cudzoziemcach wyraźnie zwalnia małżonka obywatela RP z wymogów obowiązujących w innych zezwoleniach: | Wymóg przy innych zezwoleniach | Małżonek obywatela RP | |---|---| | Stabilny dochód | Nie wymagany | | Ubezpieczenie zdrowotne | Nie wymagane (ale zalecane, zgłoś się jako członek rodziny do ZUS małżonka) | | Zapewnione miejsce zamieszkania | Nie wymagane | | Znajomość języka polskiego | Nie wymagana | To duże ułatwienie, zwłaszcza dla osób, które dopiero przyjechały do Polski lub jeszcze nie pracują. ## Jak złożyć wniosek ### Scenariusz A. Jesteś w Polsce Składasz wniosek wyłącznie elektronicznie przez [portal MOS](/punkt-informacyjny/online/mos). Ważne: zacznij wcześnie, minimum miesiąc, najlepiej 3 miesiące przed końcem legalnego pobytu. ### Scenariusz B. Jesteś za granicą Wniosek składa małżonek, obywatel Polski, papierowo do MUW Kraków. ### Podstawowe dokumenty (oba scenariusze) 1. Ważny paszport cudzoziemca (skan wszystkich stron). 2. Fotografia biometryczna (35x45 mm). 3. Aktualny odpis aktu małżeństwa z USC, wydany nie wcześniej niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku. 4. Kopia dowodu osobistego lub paszportu małżonka, obywatela RP. 5. Potwierdzenie opłat. 6. W scenariuszu B: pisemna zgoda cudzoziemca przebywającego za granicą oraz pełnomocnictwo dla małżonka w Polsce. Jeśli małżeństwo zawarto za granicą, zagraniczny akt małżeństwa musisz najpierw umiejscowić (zarejestrować) w polskim USC, z tłumaczeniem przysięgłym na polski. Bez tego akt nie jest uznawany. Sprawdź [procedurę umiejscowienia aktu](/punkt-informacyjny/slub-w-polsce). ## Krok po kroku, scenariusz A (w Polsce) 1. Przygotuj fundamenty cyfrowe: PESEL, [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany), konto w portalu MOS. 2. Skompletuj dokumenty, zwłaszcza aktualny odpis aktu małżeństwa (max 3 miesiące wstecz). 3. Wypełnij formularz "Zezwolenie na pobyt czasowy dla członka rodziny obywatela Rzeczypospolitej Polskiej". 4. Podpisz wniosek Profilem Zaufanym i wyślij. Pobierz UPO. 5. Urząd wezwie Cię do MUW Kraków na odciski palców, stawiennictwo osobiste jest warunkiem wydania karty. ## Krok po kroku, scenariusz B (cudzoziemiec za granicą) Wniosek składa małżonek, obywatel Polski. 1. Skompletuj dokumenty: akt małżeństwa (max 3 miesiące), kopia paszportu cudzoziemca, pisemna zgoda cudzoziemca, pełnomocnictwo. 2. Zarezerwuj wizytę przez [okp.muw.pl](http://okp.muw.pl) lub telefonicznie: 12 210 20 20. 3. Małżonek składa wniosek osobiście w MUW Kraków, ul. Przy Rondzie 6, Wydział Spraw Cudzoziemców. 4. Decyzja zostanie doręczona małżonkowi. 5. Cudzoziemiec na podstawie decyzji występuje o wizę krajową D w polskiej ambasadzie lub konsulacie, wjeżdża do Polski i stawia się w MUW Kraków na odciski palców oraz odbiór karty. ## Opłaty - 100 zł za wydanie karty pobytu. - 340 zł opłaty skarbowej. Łącznie 440 zł. Opłatę skarbową wpłacasz na konto Urzędu Miasta Krakowa (Wydział Podatków i Opłat). Aktualny numer konta sprawdź na bip.krakow.pl lub w MUW Kraków. W tytule przelewu podaj: opłata skarbowa za pobyt czasowy, imię i nazwisko cudzoziemca. ## Termin rozpatrzenia Standardowo 60 dni, w praktyce w MUW Kraków dłużej, zwłaszcza jeśli urząd sprawdza rzetelność małżeństwa. Od dnia złożenia wniosku (scenariusz A) pobyt jest legalny do wydania decyzji, dowodem jest zaświadczenie elektroniczne z konta MOS. ## Weryfikacja, czy małżeństwo nie jest zawarte dla obejścia ustawy > [!WARNING] Urząd bada, czy małżeństwo jest prawdziwe > Urząd sprawdza pozorność szczególnie, gdy ślub zawarto tuż przed wnioskiem, jest duża różnica wieku lub małżonkowie nie mieszkają razem. Rozmowy prowadzi się czasem osobno z każdym z małżonków. Uznanie związku za pozorny oznacza odmowę zezwolenia i odpowiedzialność karną. Urząd ma obowiązek sprawdzić, czy związek małżeński nie jest pozorny. To istotny element postępowania, zwłaszcza gdy małżeństwo zawarto niedługo przed wnioskiem, gdy jest duża różnica wieku, gdy małżonkowie nie mieszkają razem lub gdy dokumenty budzą wątpliwości. Co urząd robi: - Rozmowy z obojgiem małżonków, osobno lub razem (jak się poznaliście, plany, gdzie mieszkacie, jak wygląda mieszkanie, imiona członków rodziny małżonka, praca). - Sprawdzenie miejsca zamieszkania (wywiad środowiskowy). - Weryfikacja wspólnego gospodarowania (wspólne konto, rachunki na oboje). Jak przygotować się do rozmowy: - Porozmawiajcie wcześniej o swojej historii (jak się poznaliście, daty, miejsca, wspólne wydarzenia). - Zbierzcie dowody prawdziwości małżeństwa: zdjęcia z różnych okresów, bilety z podróży, wspólne konto, umowy najmu na oboje, rachunki. - Nie ucz się scenariusza na pamięć, nienaturalne odpowiedzi budzą podejrzenia. Jeśli urząd uzna małżeństwo za pozorne, odmawia zezwolenia, a osobie zawierającej pozorne małżeństwo grozi odpowiedzialność karna (art. 264a Kodeksu karnego). W ostatnich latach zapadały prawomocne wyroki za organizowanie fikcyjnych ślubów. Nie zgadzaj się na takie propozycje, niezależnie od oferowanych pieniędzy. ## Ścieżka po zezwoleniu czasowym **Pobyt stały**: zezwolenie na pobyt stały dla małżonka obywatela polskiego przysługuje, jeśli pozostajesz w małżeństwie co najmniej 3 lata i mieszkałeś w Polsce nieprzerwanie co najmniej 2 lata na podstawie zezwolenia udzielonego w związku z małżeństwem. Pobyt stały jest na czas nieokreślony, karta odnawiana co 10 lat. Szczegóły w [rozdziale o pobycie stałym](/punkt-informacyjny/pobyt-staly). **Obywatelstwo**: po 3 latach małżeństwa i 2 latach nieprzerwanego pobytu na podstawie zezwolenia na pobyt stały możesz złożyć wniosek o uznanie za obywatela Polski (wymagany certyfikat znajomości języka polskiego na poziomie B1). Szczegóły w [rozdziale o obywatelstwie](/punkt-informacyjny/obywatelstwo). Łącznie od ślubu do obywatelstwa to minimum około 5 lat przy ciągłym małżeństwie. ## Obowiązki posiadacza zezwolenia - Powiadom wojewodę w ciągu 15 dni roboczych o zmianie adresu. - Powiadom wojewodę o rozstaniu lub rozwodzie. - Nie opuszczaj Polski na dłużej niż 6 miesięcy pod rząd. ## Rozwód, separacja, śmierć małżonka Jeśli mieszkałeś w Polsce krótko (do 2 lat na zezwoleniu czasowym), wojewoda może cofnąć zezwolenie. Poinformuj wojewodę w ciągu 15 dni roboczych od rozwodu i rozważ inne tytuły pobytowe (praca, nauka, działalność gospodarcza). Jeśli mieszkałeś dłużej (2 lata i więcej) albo byłeś ofiarą przemocy domowej, albo masz dziecko z obywatelem Polski, masz silniejszą pozycję i możliwość kolejnego zezwolenia. Każda taka sprawa jest indywidualna, skonsultuj ją z prawnikiem lub w PIO. Śmierć małżonka oznacza utratę podstawy zezwolenia, ale daje silną pozycję do przedłużenia pobytu na innych podstawach, zwłaszcza gdy masz dzieci obywatelstwa polskiego lub długo mieszkałeś w Polsce. ## Najczęstsze pytania **Właśnie wzięliśmy ślub w USC w Krakowie. Kiedy mogę składać wniosek?** Od razu po odebraniu odpisu aktu małżeństwa. Odpis musi być nie starszy niż 3 miesiące na dzień złożenia wniosku. **Wzięliśmy ślub za granicą. Co zrobić przed złożeniem wniosku?** Najpierw umiejscowić zagraniczny akt małżeństwa w polskim USC. Idź do USC Kraków z oryginałem aktu, tłumaczeniem przysięgłym i paszportami obojga. USC wyda polski odpis, dopiero wtedy składasz wniosek do wojewody. Szczegóły w [rozdziale o ślubie w Polsce](/punkt-informacyjny/slub-w-polsce). **Mąż jest Polakiem, ale mieszka na stałe za granicą. Czy to wpływa?** Tak. Żeby dostać to zezwolenie, Twój małżonek musi mieszkać w Polsce lub zamierzać tu mieszkać. Jeśli przeprowadzacie się do Polski razem, wniosek jest standardowy. **Mam dziecko z poprzedniego małżeństwa, niebędące obywatelem Polski. Czy dostanie kartę?** Tak, jako pasierb obywatela RP, jeśli mieszka z Tobą w Polsce. Składasz osobny wniosek w imieniu dziecka. **Mój mąż jest obywatelem Polski, ale nie pracuje. Czy dostanę zezwolenie?** Tak. Od małżonka obywatela RP nie wymaga się wykazywania dochodu. Wystarczy ważne małżeństwo. **Wzięliśmy ślub miesiąc temu. Czy urząd nam uwierzy?** Krótki okres między ślubem a wnioskiem może wzbudzić dokładniejsze wywiady, ale nie dyskwalifikuje. Przygotuj dowody z długiego okresu przed ślubem: zdjęcia, korespondencję, bilety z podróży, zaproszenie na ślub. **Mamy problemy w małżeństwie i myślimy o separacji. Czy to wpłynie na zezwolenie?** Dopóki pozostajecie w związku małżeńskim (nawet mieszkając osobno), zezwolenie jest ważne. Rozwód oznacza obowiązek powiadomienia wojewody w ciągu 15 dni. **Ktoś proponuje mi pieniądze za ślub z obywatelem Polski. Czy to bezpieczne?** Nie. To poważne przestępstwo (art. 264a Kodeksu karnego), grozi odpowiedzialność karna, deportacja i zakaz wjazdu do Polski i strefy Schengen. Jeśli ktoś proponuje takie rozwiązanie, zgłoś to na policję lub do Straży Granicznej. ## Podstawa prawna - Ustawa o cudzoziemcach z 12 grudnia 2013 roku (art. 158-160, członek rodziny obywatela RP). - Kodeks karny, art. 264a (fikcyjne małżeństwo). - Ustawa z 21 listopada 2025 roku o zmianie ustawy o cudzoziemcach. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - UDSC: [gov.pl/web/udsc](https://www.gov.pl/web/udsc). - MUW Kraków: [infoopt.pl](https://infoopt.pl). - Powroty.gov.pl: [powroty.gov.pl](https://powroty.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy - **MUW Kraków, INFO OPT**: 12 210 20 20 (pn-pt 7:30-15:30). - **MUW Kraków, całodobowo**: 12 210 20 22. - **E-mail**: info.opt@muw.pl. - **USC Kraków**: ul. Lubelska 27, 31-133 Kraków, telefon: 12 616 53 92. Wsparcie w skompletowaniu dokumentów, pomoc w umiejscowieniu zagranicznego aktu małżeństwa, przygotowanie do rozmowy o małżeństwie oraz wsparcie w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Pobyt czasowy](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy) - [Ślub z obywatelem w Polsce, procedura USC](/punkt-informacyjny/slub-z-obywatelem) - [Pobyt stały](/punkt-informacyjny/pobyt-staly) - [Obywatelstwo polskie](/punkt-informacyjny/obywatelstwo) - [Łączenie rodziny cudzoziemca](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/rodzina) - [Portal MOS, wnioski online](/punkt-informacyjny/online/mos) --- ### Niebieska Karta UE, dla wysoko wykwalifikowanych URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/niebieska-karta Zaktualizowano: 2026-08-01 **Niebieska Karta UE** (EU Blue Card) to szczególny rodzaj zezwolenia na pobyt czasowy dla **wysoko wykwalifikowanych specjalistów** spoza Unii Europejskiej. Daje więcej praw i elastyczności niż zwykłe zezwolenie na pobyt czasowy i pracę. Niebieska Karta jest dobrą ścieżką, jeśli jesteś **programistą, inżynierem, analitykiem danych, architektem, lekarzem, farmaceutą** lub innym specjalistą w zawodzie wymagającym wyższych kwalifikacji. > **Wielu cudzoziemców nie wie, że spełnia warunki Niebieskiej Karty** i składa zwykłe „zezwolenie na pobyt czasowy i pracę". Tracą wtedy szereg przywilejów. Przeczytaj uważnie, może kwalifikujesz się do Niebieskiej Karty. ## Kto może dostać Niebieską Kartę UE Spełniasz **wszystkie** te warunki jednocześnie: 1. **Jesteś obywatelem państwa trzeciego** (spoza Unii Europejskiej (UE), Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG), Szwajcarii). 2. **Masz ofertę pracy w Polsce** w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji. 3. **Posiadasz kwalifikacje** potwierdzone: - dyplomem studiów wyższych (licencjat, inżynier, magister), **albo** - 3 latami doświadczenia zawodowego w zawodach z listy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) (IT, telekomunikacja), **albo** - 5 latami doświadczenia zawodowego w innych zawodach wymagających wyższych kwalifikacji. 4. **Masz umowę** na okres **co najmniej 6 miesięcy**: umowa o pracę, zlecenie, umowa cywilnoprawna lub stosunek służbowy. 5. **Wynagrodzenie**: co najmniej **13 355,34 zł brutto miesięcznie** (150% średniego wynagrodzenia w 2025 roku, komunikat Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) z 9.02.2026). ### Lista zawodów z „obwieszczenia MSWiA" (3-letnie doświadczenie wystarczy) Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych z 3 czerwca 2025 roku obejmuje zawody IT i telekomunikacji: - **programiści i projektanci aplikacji**, - **analitycy systemów komputerowych**, - **specjaliści w zakresie baz danych**, - **architekci oprogramowania**, - **inżynierowie DevOps**, - **administratorzy systemów i sieci komputerowych**, - **specjaliści cyberbezpieczeństwa**. **Pełna lista zawodów**: [Monitor Polski 2025 poz. 549, obwieszczenie MSWiA z 3 czerwca 2025 roku (PDF)](https://eli.gov.pl/api/acts/MP/2025/549/text.pdf). Treść aktu: isap.sejm.gov.pl/WMP20250000549. Wykaz obejmuje między innymi (kody Międzynarodowej Standardowej Klasyfikacji Zawodów (ISCO)): - **133**, kierownicy do spraw technologii informatycznych i telekomunikacyjnych, - **211**, fizycy, chemicy i specjaliści nauk pokrewnych, - **212**, matematycy, statystycy i specjaliści nauk pokrewnych, - **214**, inżynierowie (mechanika, chemia, budownictwo, środowisko, przemysł), - **215**, inżynierowie elektrotechnologii, - **221**, lekarze, - **225**, lekarze weterynarii, - **251**, analitycy systemów i projektanci oprogramowania, - **252**, specjaliści baz danych i sieci komputerowych, - **351-352**, technicy informatyki i telekomunikacji. Pełny załącznik zawiera ponad 30 grup zawodowych. Otwórz PDF obwieszczenia, by sprawdzić swój kod ISCO. ## Co daje Niebieska Karta UE, czym różni się od zwykłego „pobyt czasowy i praca" > [!SUCCESS] Niebieska Karta daje więcej niż zwykłe zezwolenie > Po 18 miesiącach możesz przenieść się do innego państwa UE, a okresy pobytu w różnych krajach UE łączą się do rezydenta długoterminowego. Twój małżonek i dzieci dostają kartę pobytu z dostępem do rynku pracy. To najkorzystniejszy tytuł dla specjalistów z wysokimi kwalifikacjami. **Przywileje Niebieskiej Karty, których nie ma zwykłe zezwolenie:** | Obszar | Zwykłe zezwolenie „pobyt i praca" | Niebieska Karta UE | |---|---|---| | Zmiana pracodawcy | Powiadomienie wojewody, często nowy wniosek | **Po 2 latach bez konieczności nowego wniosku** | | Mobilność w UE | Tylko Polska | **Po 18 miesiącach możesz przenieść się do innego państwa UE** | | Rodzina | Wniosek o połączenie rodziny stopniowo | **Małżonek i dzieci dostają kartę pobytu z dostępem do rynku pracy** | | Rezydent długoterminowy UE | 5 lat w Polsce | **Możesz łączyć okresy pobytu w różnych państwach UE** | | Informacja starosty | Wymagana (do 1.06.2025) | Nie wymagana | | Edukacja dzieci | Na zasadach ogólnych | Bezpłatna edukacja + potencjalne świadczenia | **W praktyce**: jeśli pracujesz w IT jako programista z umową powyżej 13 355 zł brutto, Niebieska Karta jest znacznie lepszym wyborem niż zwykłe zezwolenie. ## Okres ważności karty Zależy od długości umowy o pracę: - **Umowa do 2 lat**: karta ważna przez **czas trwania umowy + 3 miesiące**. - **Umowa powyżej 2 lat**: karta ważna **3 lata** (maksymalnie). Po wygaśnięciu, składasz wniosek o kolejne zezwolenie. ## Kto NIE może dostać Niebieskiej Karty Wniosek zostanie odrzucony, jeśli: - Jesteś obywatelem UE / EOG / Szwajcarii (dla Ciebie są inne zasady). - Przebywasz w Polsce na podstawie **wizy turystycznej** lub **odwiedzin rodziny**. - Jesteś **poza Polską** w dniu składania wniosku. - Masz już **status uchodźcy** lub **ochronę uzupełniającą**. - Korzystasz z **ochrony czasowej** (ale możesz złożyć wniosek o CUKR, sprawdź [Karta CUKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr)). - Jesteś **pracownikiem delegowanym** do Polski przez pracodawcę z innego państwa UE. - Twoje dane są w **wykazie cudzoziemców niepożądanych** lub w Systemie Informacyjnym Schengen. ## Jak złożyć wniosek, system MOS od 27 kwietnia 2026 > **Status (maj 2026)**: MOS działa. Pierwsze wnioski zostały złożone w pierwszej godzinie po uruchomieniu. **Wniosek o Niebieską Kartę UE składasz wyłącznie elektronicznie przez MOS**. > **Zacznij wcześnie**: minimum miesiąc, najlepiej **3 miesiące** przed końcem legalnego pobytu. W pierwszych dniach po uruchomieniu Urząd do Spraw Cudzoziemców (UDSC) zgłaszał problemy techniczne (format zdjęcia, podpis pracodawcy, brak edycji wniosku po złożeniu). Krok po kroku: ### Krok 1: Przygotuj cyfrowe fundamenty - **PESEL** (jeśli jeszcze nie masz). - **Profil Zaufany**: logowanie do MOS. Sprawdź [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany). - **Konto w MOS**: stare konto z poprzedniej wersji MOS nie działa, zakładasz nowe. - Opcjonalnie: **skrzynka e-Doręczeń** do odbierania decyzji. ### Krok 2: Skompletuj dokumenty - **Ważny paszport**: skan wszystkich stron. - **Aktualna fotografia biometryczna** (35x45 mm, cyfrowa). - **Umowa o pracę**: na minimum 6 miesięcy, z wynagrodzeniem co najmniej 13 355,34 zł brutto. - **Dyplom studiów wyższych**: zagraniczny dyplom wymaga **nostryfikacji** lub **poświadczenia** (Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej (NAWA)). Sprawdź [Nostryfikacja dyplomów](/punkt-informacyjny/praca/dyplomy). - **Albo**: świadectwa pracy potwierdzające 3 lub 5 lat doświadczenia zawodowego (zależnie od zawodu). - **Dokumenty o kwalifikacjach**: w przypadku zawodów regulowanych (lekarz, pielęgniarka, architekt, farmaceuta) dodatkowo **prawo wykonywania zawodu w Polsce**. - **Potwierdzenie zakwaterowania**: umowa najmu lub inny dokument. - **Potwierdzenie ubezpieczenia zdrowotnego**: Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) lub prywatne. - **Potwierdzenia opłat**: skan dowodu przelewu. Dokumenty w języku obcym muszą być przetłumaczone przez **tłumacza przysięgłego** na język polski. ### Krok 3: Wypełnij formularz w MOS Wybierz w MOS formularz: **„Zezwolenie na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji"**. System prowadzi Cię krok po kroku. Formularz dostępny w 7 językach. ### Krok 4: Podaj e-mail pracodawcy Pracodawca otrzyma e-mail z **linkiem do podpisu załącznika nr 1**. Musi go podpisać **Profilem Zaufanym lub kwalifikowanym podpisem elektronicznym** w ciągu **30 dni**. Upewnij się wcześniej, że pracodawca: - ma Profil Zaufany lub kwalifikowany podpis, - zna procedurę podpisywania załącznika w MOS, - nie przegapi e-maila (sprawdza skrzynkę regularnie). **Jeśli pracodawca nie podpisze w 30 dni**: wniosek nie zostanie skutecznie złożony. ### Krok 5: Podpisz wniosek Podpisujesz wniosek **Profilem Zaufanym**. ### Krok 6: Urzędowe Poświadczenie Odbioru (UPO) System generuje UPO i zapisuje kopię wniosku. **Zachowaj UPO**, to dowód złożenia wniosku. ### Krok 7: Wezwanie na odciski palców Urząd wojewódzki wezwie Cię do osobistego stawiennictwa w celu: - złożenia odcisków palców, - okazania oryginału paszportu, - uzupełnienia dokumentów (jeśli potrzeba). Wezwanie dostaniesz przez e-Doręczenia lub pocztą. ## Opłaty - **100 zł**: opłata za wydanie karty pobytu (konto MUW Kraków). - **440 zł**: opłata skarbowa za udzielenie zezwolenia w celu pracy wysokokwalifikowanej (taka sama jak przy zwykłym „pobyt i praca"). **Łącznie: 540 zł.** Opłaty dokumentujesz skanem przelewu. ## Termin rozpatrzenia **Standardowo 60 dni** od złożenia kompletnego wniosku. **W praktyce znacznie dłużej**: w MUW Kraków nawet kilka miesięcy. Od momentu złożenia wniosku Twój pobyt jest legalny do wydania decyzji. **Dowodem** jest elektroniczne zaświadczenie z konta MOS (pobierasz i drukujesz samodzielnie), przy MOS **nie ma już czerwonej pieczątki** Wojewody w paszporcie. **Uwaga**: zaświadczenie **nie uprawnia** do podróży po strefie Schengen, pozwala jedynie wyjechać do kraju pochodzenia. ## Po pozytywnej decyzji 1. Urząd wojewódzki powiadamia Cię o możliwości odbioru karty pobytu. 2. Odbierasz kartę osobiście w MUW Kraków (ul. Przy Rondzie 6) po rezerwacji: [okp.muw.pl](http://okp.muw.pl). 3. Masz **60 dni** na odbiór, inaczej karta zostaje unieważniona. Karta ma adnotację **„Niebieska Karta UE"**. ## Mobilność w Unii Europejskiej To jeden z największych atutów Niebieskiej Karty. **Mobilność krótkoterminowa**: możesz wykonywać pracę związaną z Twoim zatrudnieniem przez **do 90 dni** w każdym 180-dniowym okresie w innym państwie UE (oprócz Danii i Irlandii). Nie potrzebujesz dodatkowego zezwolenia. **Mobilność długoterminowa**: po **18 miesiącach** pracy w Polsce na Niebieskiej Karcie możesz przenieść się do innego państwa UE i tam ubiegać się o tamtejszą Niebieską Kartę **w uproszczonej procedurze**. ## Niebieska Karta a rodzina Członkowie Twojej rodziny mogą dołączyć do Ciebie w Polsce na uproszczonych zasadach: - **Małżonek / małżonka**: dostaje kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy" (może legalnie pracować). - **Dzieci**: dostają karty pobytu, mają dostęp do edukacji w polskich szkołach. Wniosek o połączenie rodziny składasz oddzielnie dla każdego członka rodziny. Szczegóły w [Pobyt czasowy, połączenie z rodziną](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/rodzina). ## Zmiana pracodawcy na Niebieskiej Karcie **Przez pierwsze 12 miesięcy**: zmiana pracodawcy wymaga zmiany zezwolenia (wniosek do wojewody). **Po 12 miesiącach**: swoboda zmiany pracodawcy, ale **musisz powiadomić wojewodę o zmianie** w ciągu 15 dni roboczych. **Po 2 latach**: możesz zmieniać pracodawcę, stanowisko i warunki pracy **bez konieczności nowego wniosku** (tylko informujesz wojewodę). ## Ścieżka do pobytu stałego i obywatelstwa Niebieska Karta to **najszybsza ścieżka do rezydenta długoterminowego UE** dla wysoko wykwalifikowanych: - Standardowo potrzebujesz **5 lat nieprzerwanego pobytu** w Polsce. - Jako posiadacz Niebieskiej Karty **możesz łączyć okresy pobytu** w różnych państwach UE (minimum 2 lata w Polsce tuż przed złożeniem wniosku). Po rezydenturze → po 3 latach możesz ubiegać się o **polskie obywatelstwo**. ## Najczęstsze pytania ### Mam 10 lat doświadczenia jako programista, ale nie mam dyplomu studiów. Czy kwalifikuję się? Tak. W zawodach z listy MSWiA (w tym programiści) wystarczy **3 lata doświadczenia** porównywalne z poziomem studiów wyższych. Świadectwa pracy, rekomendacje, umowy z poprzednich pracodawców, wszystko się liczy. ### Mam umowę o pracę na 10 000 zł brutto. Czy kwalifikuję się? Nie. Minimalne wynagrodzenie dla Niebieskiej Karty w 2026 roku to **13 355,34 zł brutto**. Jeśli pracodawca chce Cię zatrudnić, musi zwiększyć wynagrodzenie, żebyś się zakwalifikował. ### Czy mogę dostać Niebieską Kartę przy umowie zlecenie lub B2B? Tak. Ustawa dopuszcza umowę o pracę, umowę o pracę nakładczą, umowę cywilnoprawną (zlecenie, dzieło) lub stosunek służbowy. Ważny jest **okres umowy** (minimum 6 miesięcy) i **wynagrodzenie** (13 355 zł brutto miesięcznie). ### Mam wizę Schengen wydaną przez Niemcy. Czy mogę złożyć wniosek o Niebieską Kartę w Polsce? Nie. Wiza turystyczna ani wiza odwiedzin nie pozwala na złożenie wniosku o Niebieską Kartę. Musisz wjechać do Polski na inny tytuł (np. polska wiza krajowa D), następnie złożyć wniosek. ### Mam dyplom z Ukrainy. Czy wymaga nostryfikacji? Zagraniczny dyplom wyższej uczelni z Ukrainy **w większości przypadków wymaga potwierdzenia** w Polsce, przez **NAWA** (nostryfikacja lub uznanie świadectw). Sprawdź [Nostryfikacja dyplomów](/punkt-informacyjny/praca/dyplomy). Dla niektórych uczelni z UE / OECD istnieje uproszczona ścieżka. ### Czy Niebieska Karta gwarantuje mi pracę w tej samej firmie przez 3 lata? Nie. Niebieska Karta pozwala Ci legalnie pracować **w zawodach wymagających wysokich kwalifikacji**. Jeśli stracisz pracę, masz **3 miesiące** na znalezienie nowej pracy zgodnej z wymogami karty. Po tym terminie zezwolenie może zostać cofnięte. ### Czy mój pracodawca musi mieć jakieś specjalne uprawnienia? Nie. Pracodawca nie potrzebuje żadnych specjalnych licencji. Musi tylko podpisać załącznik nr 1 w MOS Profilem Zaufanym (osoba podpisująca w firmie) lub kwalifikowanym podpisem elektronicznym. ### Jestem studentem kończącym polską uczelnię. Czy mogę bezpośrednio przejść na Niebieską Kartę? Tak, i to jedna z najlepszych ścieżek. Po obronie dyplomu masz **kwalifikacje** (polski dyplom), możesz znaleźć pracę z wynagrodzeniem 13 355+ zł i złożyć wniosek. Brak potrzeby nostryfikacji. ### Czy Niebieska Karta z innego państwa UE liczy się w Polsce? Tak, częściowo. Niebieska Karta z innego państwa UE daje Ci prawo do mobilności (pracy w Polsce do 90 dni). Jeśli chcesz zostać dłużej, składasz wniosek o polską Niebieską Kartę na uproszczonych zasadach po 18 miesiącach posiadania pierwszej. ## Podstawa prawna - **Ustawa o cudzoziemcach** z 12 grudnia 2013 roku, art. 127-138 (Niebieska Karta UE). - **Dyrektywa 2021/1883 Parlamentu Europejskiego i Rady** z 20 października 2021 roku w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu zatrudnienia w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, [eur-lex.europa.eu](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32021L1883). - **Ustawa z 24 kwietnia 2025 roku** implementująca dyrektywę 2021/1883 do polskiego prawa. - **Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji** z 3 czerwca 2025 roku, lista zawodów z 3-letnim doświadczeniem. - **Komunikat GUS** z 9 lutego 2026 roku, przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2025 roku. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **UDSC, informacje dla wysoko wykwalifikowanych**: [gov.pl/udsc](https://www.gov.pl/web/udsc). - **Biznes.gov.pl, Niebieska Karta UE**: [biznes.gov.pl/pl/portal/ou1613](https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/ou1613). - **Zielona Linia**: [zielonalinia.gov.pl](https://zielonalinia.gov.pl). - **MUW Kraków**: [infoopt.pl](https://infoopt.pl). ## Potrzebujesz pomocy - **MUW Kraków, INFO OPT**: 12 210 20 20 (pn-pt 7:30-15:30). - **MUW Kraków, 24h (Telekonsultant)**: 12 210 20 22. - **E-mail**: info.opt@muw.pl. - **Zielona Linia**: 19524 (infolinia krajowa dla cudzoziemców). **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK w Krakowie**. Wsparcie w przygotowaniu wniosku o Niebieską Kartę, pomoc w skompletowaniu dokumentów kwalifikacyjnych, konsultacja z pracodawcą w sprawie podpisu załącznika, języki PL / EN / UA / BY. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Pobyt czasowy, strona główna](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy) - [Pobyt czasowy i praca (zezwolenie jednolite)](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/praca) - [Pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/dzialalnosc-gospodarcza) - [Nostryfikacja dyplomów zagranicznych](/punkt-informacyjny/praca/dyplomy) - [Połączenie z rodziną](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/rodzina) - [MOS, wnioski pobytowe online](/punkt-informacyjny/online/mos) - [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany) - [Pobyt stały](/punkt-informacyjny/pobyt-staly) --- ### Pobyt czasowy, połączenie z rodziną URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/polaczenie-rodziny Zaktualizowano: 2026-08-09 **Zezwolenie na pobyt czasowy dla członka rodziny cudzoziemca** to droga legalizacji dla osób, które chcą dołączyć w Polsce do małżonka, rodzica lub innego cudzoziemca, który już ma tu status pobytowy. Ta ścieżka dotyczy sytuacji, gdy osoba, do której dołączasz, jest cudzoziemcem (ma kartę pobytu, status rezydenta UE, Niebieską Kartę i podobne). > Twój małżonek jest obywatelem Polski? To inna ścieżka, sprawdź [pobyt czasowy dla małżonka obywatela RP](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/malzonek-rp). Wymogi są łagodniejsze i nie musisz wykazywać dochodu ani ubezpieczenia. > Jesteś obywatelem Ukrainy z PESEL UKR? Twój pobyt jest legalny bez zezwolenia. Jeśli chcesz zostać dłużej niż do 4 marca 2027 roku, sprawdź [Kartę CUKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr). ## Kto może dostać zezwolenie Spełniasz dwa podstawowe warunki: 1. Jesteś członkiem rodziny cudzoziemca mieszkającego w Polsce. 2. Cudzoziemiec, do którego dołączasz, ma odpowiedni tytuł pobytowy. ### Kogo ustawa uznaje za członka rodziny - Małżonka cudzoziemca (w związku małżeńskim uznawanym przez prawo RP). - Małoletnie dziecko cudzoziemca lub jego małżonka (do 18 roku życia). - Małoletnie dziecko przysposobione przez cudzoziemca lub jego małżonka. Ustawa nie obejmuje partnerów w związku nieformalnym (konkubinat), kuzynów, wnuków ani rodzeństwa. ### Do kogo możesz dołączyć Cudzoziemiec w Polsce, do którego chcesz dołączyć, musi mieć jeden z tych tytułów: | Tytuł pobytowy w Polsce | Kiedy można dołączyć | |---|---| | Zezwolenie na pobyt stały | Od razu | | Rezydent długoterminowy UE | Od razu | | Status uchodźcy | Od razu | | Ochrona uzupełniająca | Od razu | | Niebieska Karta UE | Od razu | | Zezwolenie w celu badań naukowych | Od razu | | Przeniesienie wewnątrz przedsiębiorstwa (ICT) | Od razu | | Zwykłe zezwolenie na pobyt czasowy | Po 2 latach pobytu cudzoziemca w Polsce na podstawie kolejnych zezwoleń | Ważne: jeśli Twój małżonek dostał pierwszą kartę pobytu 3 miesiące temu, nie możesz jeszcze do niego dołączyć (chyba że ma Niebieską Kartę). Musisz poczekać 2 lata. ## Co daje zezwolenie - Legalny pobyt w Polsce do 3 lat (z możliwością przedłużenia). - Karta pobytu z adnotacją określającą stopień pokrewieństwa. - Dostęp do rynku pracy (zgodnie z zasadami dla danego członka rodziny). - Prawo do podróży po strefie Schengen (90 dni w każdym okresie 180-dniowym). - Okres pobytu wlicza się do wymogu dla rezydenta długoterminowego UE. - Dzieci uzyskują dostęp do polskiego systemu edukacji. ## Kto składa wniosek i gdzie, dwa scenariusze ### Scenariusz A. Cudzoziemiec, który dołącza, jest w Polsce Składa wniosek sam, elektronicznie przez [portal MOS](/punkt-informacyjny/online/mos). ### Scenariusz B. Cudzoziemiec, który dołącza, jest za granicą Wniosek składa członek rodziny mieszkający w Polsce, papierowo do wojewody (ta kategoria nie jest objęta portalem MOS). Wymaga pisemnej zgody cudzoziemca przebywającego za granicą (równoznacznej z pełnomocnictwem). Po pozytywnej decyzji cudzoziemiec wjeżdża do Polski na wizie wydanej na podstawie decyzji i odbiera kartę pobytu osobiście. ## Wymogi do zezwolenia **Dochód**: stabilne i regularne źródło dochodu na utrzymanie siebie i rodziny, co najmniej na poziomie kryterium dochodowego z pomocy społecznej (aktualne progi sprawdzisz u wojewody lub w MUW Kraków). Kluczowe udogodnienie: dochód może pokrywać członek rodziny mieszkający w Polsce (ten, do którego dołączasz). Nie musisz sam posiadać środków, wystarczy, że Twój małżonek zarabia odpowiednio dużo. **Ubezpieczenie zdrowotne**: NFZ (ze składek pracodawcy lub dobrowolne) albo prywatne ubezpieczenie pokrywające leczenie w Polsce. **Zakwaterowanie**: zapewnione miejsce zamieszkania, umowa najmu, akt własności lub użyczenie od członka rodziny. **Pokrewieństwo**: akt małżeństwa (małżonek), akt urodzenia (dziecko) lub postanowienie sądu o przysposobieniu. Dokumenty zagraniczne muszą być przetłumaczone przez polskiego tłumacza przysięgłego. ## Dokumenty do wniosku 1. Ważny paszport cudzoziemca, który dołącza (skan wszystkich stron). 2. Fotografia biometryczna. 3. Akt małżeństwa lub akt urodzenia (tłumaczenie przysięgłe, jeśli zagraniczny). 4. Dokumenty potwierdzające tytuł pobytowy osoby, do której się dołącza. 5. Dokumenty dochodowe osoby utrzymującej. 6. Dokumenty ubezpieczeniowe. 7. Dokumenty o zakwaterowaniu. 8. Pisemna zgoda cudzoziemca zagranicznego (tylko scenariusz B). 9. Potwierdzenia opłat. ## Jak złożyć wniosek, scenariusz A (cudzoziemiec w Polsce) Wniosek składasz wyłącznie elektronicznie przez [portal MOS](/punkt-informacyjny/online/mos). Ważne: zacznij wcześnie, minimum miesiąc, najlepiej 3 miesiące przed końcem legalnego pobytu. Przy łączeniu rodziny dochodzi koordynacja dokumentów między członkami rodziny. 1. Przygotuj fundamenty cyfrowe: PESEL (może być PESEL UKR), [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany) i konto w portalu MOS. 2. Skompletuj dokumenty z listy powyżej. 3. Wypełnij formularz "Zezwolenie na pobyt czasowy w celu połączenia się z rodziną". 4. Podpisz wniosek Profilem Zaufanym i wyślij. Pobierz UPO. 5. Urząd wezwie Cię do MUW Kraków na odciski palców i okazanie oryginału paszportu. Dziecko poniżej 6 roku życia nie składa odcisków palców. ## Jak złożyć wniosek, scenariusz B (cudzoziemiec za granicą) Wniosek składa osoba mieszkająca w Polsce (sponsor), papierowo. 1. Skompletuj dokumenty z listy powyżej oraz pisemną zgodę cudzoziemca zagranicznego (wzór dostępny na stronach urzędów wojewódzkich). Jeśli cudzoziemiec jest małoletni, zgodę podpisuje przedstawiciel ustawowy. 2. Zarezerwuj wizytę w MUW Kraków przez [system rezerwacji](http://okp.muw.pl) lub telefonicznie: 12 210 20 20. 3. Złóż komplet dokumentów osobiście w Wydziale Spraw Cudzoziemców MUW Kraków, ul. Przy Rondzie 6. 4. Decyzja zostanie doręczona sponsorowi. 5. Po pozytywnej decyzji cudzoziemiec za granicą wnioskuje o wizę w polskiej ambasadzie lub konsulacie, wjeżdża do Polski i stawia się w MUW Kraków na odciski palców oraz odbiór karty pobytu. ## Opłaty - 100 zł za wydanie karty pobytu. - 340 zł opłaty skarbowej. Łącznie 440 zł. W scenariuszu B dodatkowo 17 zł opłaty skarbowej za pełnomocnictwo, jeśli sponsor działa przez pełnomocnika. ## Termin rozpatrzenia Standardowo 60 dni od złożenia kompletnego wniosku, w praktyce dłużej. W scenariuszu A od dnia złożenia wniosku pobyt jest legalny do wydania decyzji. W scenariuszu B cudzoziemiec czeka na rozstrzygnięcie za granicą. ## Weryfikacja, że związek nie jest pozorny > [!WARNING] Urząd sprawdza, czy związek jest prawdziwy > Urzędnik może rozmawiać z małżonkami osobno, pytać o życie codzienne i sprawdzać wspólne zamieszkanie. Jeśli uzna związek za pozorny, odmawia zezwolenia. Zawarcie pozornego małżeństwa dla obejścia przepisów o pobycie to przestępstwo (art. 264a Kodeksu karnego). Urząd ma obowiązek zbadać, czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia ustawy o cudzoziemcach. W praktyce oznacza to rozmowy z urzędnikiem (czasem osobno z każdym z małżonków), pytania o życie codzienne i plany, sprawdzenie wspólnego zamieszkania i gospodarowania. Jeśli urząd uzna związek za pozorny, odmawia zezwolenia. Zawarcie pozornego małżeństwa wiąże się też z odpowiedzialnością karną (art. 264a Kodeksu karnego). ## Obowiązki posiadacza zezwolenia - Powiadom wojewodę w ciągu 15 dni roboczych o zmianie adresu. - Powiadom wojewodę w ciągu 15 dni o ustaniu przyczyny zezwolenia (rozwód, śmierć małżonka, rozstanie). - Nie opuszczaj Polski na dłużej niż 6 miesięcy pod rząd. ## Co po pozytywnej decyzji - Odbiór karty pobytu w MUW Kraków (scenariusz A) lub po wjeździe do Polski (scenariusz B). - Dzieci: zgłoś do szkoły lub przedszkola, sprawdź [informacje o edukacji dzieci](/punkt-informacyjny/edukacja/szkoly). - Numer PESEL dla dziecka: wystąp w urzędzie gminy. - Ubezpieczenie zdrowotne: zgłoś członka rodziny do ZUS (jeśli pracujesz ze składkami, członek rodziny jest ubezpieczony pod Twoją składką). ## Najczęstsze pytania **Mój małżonek ma dopiero pierwszą, niedawno wydaną kartę pobytu. Czy mogę dołączyć?** Nie od razu. Przy zwykłym zezwoleniu na pobyt czasowy musisz poczekać, aż małżonek mieszka w Polsce co najmniej 2 lata na podstawie kolejnych zezwoleń. Wyjątki (od razu): Niebieska Karta UE, pobyt stały, rezydent UE, badania naukowe. **Mój małżonek ma Niebieską Kartę UE. Czy mogę dołączyć od razu?** Tak. Posiadacze Niebieskiej Karty mają uprzywilejowaną ścieżkę łączenia rodziny, możesz złożyć wniosek bez czekania 2 lat, a Twoja karta będzie miała adnotację "dostęp do rynku pracy". **Ja jestem za granicą, mój mąż mieszka w Krakowie. Kto składa wniosek?** Mąż składa wniosek w Twoim imieniu papierowo w MUW Kraków. Podpisujesz pisemną zgodę. Po pozytywnej decyzji wnioskujesz o wizę w polskiej ambasadzie i wjeżdżasz do Polski. **Rozwiodłem się z małżonkiem. Co z moim zezwoleniem?** Masz obowiązek poinformować wojewodę w ciągu 15 dni roboczych o ustaniu przyczyny zezwolenia. Wojewoda może cofnąć zezwolenie. W szczególnych okolicznościach (długi pobyt, przemoc, śmierć małżonka) możesz wnioskować o kolejne zezwolenie na innej podstawie, skonsultuj to z prawnikiem lub w PIO. **Mój mąż jest w Polsce na wizie krajowej (nie ma karty pobytu). Czy mogę dołączyć?** Co do zasady nie, ta ścieżka wymaga, by członek rodziny w Polsce miał zezwolenie na pobyt czasowy lub stały. Mąż powinien najpierw uzyskać kartę pobytu. **Dochód w naszej rodzinie pochodzi tylko od męża. Czy to wystarczy?** Tak. Ustawa dopuszcza, że dochód na utrzymanie może pokrywać członek rodziny obowiązany do utrzymania. Wystarczy, że mąż zarabia wystarczająco na całą rodzinę. **Urząd prosi nas o rozmowę. Co powiedzieć?** Mów prawdę i naturalnie. Urzędnik chce się upewnić, że naprawdę żyjecie jako rodzina. Pytania dotyczą codziennego życia: jak się poznaliście, jak spędzacie czas, praca, wspólne plany. Nie ucz się scenariusza na pamięć, nienaturalne odpowiedzi budzą podejrzenia. **Czy dziecko urodzone w Polsce jest od razu legalne?** Dziecko urodzone w okresie ważności wizy krajowej lub zezwolenia na pobyt czasowy rodzica kwalifikuje się do zezwolenia "członek rodziny". Masz 60 dni od urodzenia na złożenie wniosku. ## Podstawa prawna - Ustawa o cudzoziemcach z 12 grudnia 2013 roku (art. 158-164, łączenie rodziny). - Dyrektywa Rady 2003/86/WE z 22 września 2003 roku w sprawie prawa do łączenia rodzin. - Ustawa z 21 listopada 2025 roku o zmianie ustawy o cudzoziemcach. Wnioski w imieniu cudzoziemca za granicą nadal składa się papierowo. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - UDSC: [gov.pl/web/udsc](https://www.gov.pl/web/udsc). - MUW Kraków: [infoopt.pl](https://infoopt.pl). - Zielona Linia: [zielonalinia.gov.pl](https://zielonalinia.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy - **MUW Kraków, INFO OPT**: 12 210 20 20 (pn-pt 7:30-15:30). - **MUW Kraków, całodobowo**: 12 210 20 22. - **E-mail**: info.opt@muw.pl. - **Adres**: ul. Przy Rondzie 6, 31-547 Kraków. Pomoc w skompletowaniu dokumentów, konsultację oraz wsparcie w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, w tym przy scenariuszu B (rodzina za granicą), otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Pobyt czasowy](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy) - [Pobyt czasowy dla małżonka obywatela RP](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/malzonek-rp) - [Niebieska Karta UE](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/niebieska-karta) - [Edukacja dzieci, szkoły i przedszkola](/punkt-informacyjny/edukacja/szkoly) - [Portal MOS, wnioski online](/punkt-informacyjny/online/mos) --- ### Pobyt czasowy i praca, zezwolenie jednolite URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/praca Zaktualizowano: 2026-08-01 **Zezwolenie na pobyt czasowy i pracę** (nazywane **zezwoleniem jednolitym**) to **najczęściej wybierany rodzaj zezwolenia** dla cudzoziemców z państw trzecich pracujących w Polsce. W ramach **jednego wniosku i jednej procedury** legalizujesz **pobyt** i **pracę**: bez konieczności zdobywania osobnego zezwolenia na pracę dla pracodawcy. Zezwolenie jest wydawane maksymalnie na **3 lata**. > **Pracujesz w branży IT, inżynierii lub innym zawodzie wysokokwalifikowanym?** Rozważ [Niebieską Kartę UE](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/niebieska-karta), daje więcej przywilejów przy zbliżonej procedurze. > > **Jesteś obywatelem Ukrainy z PESEL UKR?** Sprawdź najpierw [Kartę CUKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr). ## Kto może dostać zezwolenie jednolite Spełniasz **wszystkie** te warunki: 1. **Jesteś obywatelem państwa trzeciego** (spoza Unii Europejskiej (UE), Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG), Szwajcarii). 2. **Głównym celem Twojego pobytu w Polsce jest praca**: zamierzasz zostać dłużej niż 3 miesiące. 3. **Masz konkretnego pracodawcę** i umowę o pracę (lub inną formę zatrudnienia). 4. **Twoje wynagrodzenie** jest **nie niższe niż minimalne wynagrodzenie za pracę** (w 2026 roku: **4 806 zł brutto**), niezależnie od wymiaru etatu. 5. **Zawód, który wykonujesz, nie jest na „liście zawodów chronionych"** starosty (od 1 czerwca 2025 roku). ## Co daje zezwolenie jednolite - Legalny pobyt i praca w Polsce w ramach **jednego dokumentu**. - **Karta pobytu** z adnotacją „dostęp do rynku pracy", nie potrzebujesz osobnego zezwolenia na pracę. - Pobyt i praca **u pracodawcy wskazanego w decyzji** (zmiana pracodawcy wymaga nowego wniosku). - Prawo do podróży po strefie Schengen (90 dni w każdym okresie 180-dniowym). - Okres pobytu wlicza się do 5 lat wymaganych do **rezydenta długoterminowego UE**. ## Co zmieniło się od 1 czerwca 2025 roku > [!INFO] Najważniejsza zmiana: koniec testu rynku pracy > Od 1 czerwca 2025 pracodawca nie musi już przechodzić testu rynku pracy (informacji starosty) przed zatrudnieniem cudzoziemca. To duże uproszczenie. Doszedł za to nowy obowiązek: pracodawca ma 15 dni na powiadomienie urzędu o utracie przez Ciebie pracy. Ustawa z 20 marca 2025 roku o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom wprowadziła **kluczowe zmiany**: ### 1. Likwidacja testu rynku pracy **Informacja starosty (test rynku pracy) NIE jest już wymagana.** Pracodawca nie musi wcześniej ogłaszać oferty pracy w urzędzie pracy i czekać, aż nikt z Polaków się nie zgłosi. To **duże uproszczenie**. ### 2. Nowy obowiązek pracodawcy, powiadomienie o utracie pracy Jeśli utracisz pracę u pracodawcy wskazanego w zezwoleniu, **zarówno Ty, jak i pracodawca** musicie powiadomić wojewodę w ciągu **15 dni roboczych**. ### 3. Zakaz składania wniosku dla niektórych wiz **Od 1 czerwca 2025 roku** nie możesz złożyć wniosku o zezwolenie jednolite, jeśli przebywasz w Polsce na podstawie: - wizy **turystycznej**, - wizy **Schengen innego państwa UE**, - wizy wydanej przez Polskę w celu **tranzytu** (również lotniczego), - wizy w celu **leczenia** (w tym pobytu uzdrowiskowego), - wizy w celu **kształcenia się** (z wyjątkiem studiów), - wizy w celu **wymiany kulturalnej lub imprez sportowych**. W tych przypadkach postępowanie **nie zostanie wszczęte**. Musisz najpierw wyjechać i wjechać ponownie na odpowiedniej wizie. ### 4. Lista zawodów chronionych Starosta może wprowadzić **listę zawodów**, w których ze względu na trudną sytuację na lokalnym rynku pracy nie wydaje się zezwolenia cudzoziemcowi. W Krakowie, który jest miastem na prawach powiatu, **rolę starosty pełni Prezydent Miasta Krakowa**. Listę zawodów (jeśli obowiązuje) publikuje **Biuletyn Informacji Publicznej Miasta Krakowa**: [bip.krakow.pl](https://www.bip.krakow.pl). **Na chwilę publikacji tego tekstu w Krakowie taka lista nie obowiązuje.** ### 5. Fast track dla strategicznych przedsiębiorców Wnioski składane przez pracowników **przedsiębiorców o istotnym znaczeniu dla gospodarki narodowej** (wykaz prowadzony przez Ministra Gospodarki) są rozpatrywane w **pierwszej kolejności**. ## Warunki szczegółowe ### Wynagrodzenie Wynagrodzenie nie może być **niższe niż minimalne wynagrodzenie**: - **W 2026 roku: 4 806 zł brutto miesięcznie.** - Dotyczy pracy **w pełnym wymiarze** oraz **niepełnym wymiarze**. - **Praca u więcej niż jednego pracodawcy**: suma wynagrodzeń z wszystkich załączników nr 1 musi wynosić co najmniej minimalne wynagrodzenie. ### Umowa o pracę Musisz mieć jedną z poniższych form zatrudnienia: - **umowa o pracę**, - **umowa o pracę nakładczą**, - **umowa cywilnoprawna** (zlecenie, dzieło), na podstawie której świadczysz pracę lub usługi, - **stosunek służbowy**. Umowa musi być na **minimum 6 miesięcy** (skrócone z 12 miesięcy w ramach zmian 1.06.2025). Pracodawca musi zawrzeć z Tobą umowę **w formie pisemnej** i przesłać jej kopię do wojewody **przed przystąpieniem do pracy**. ### Miejsce zamieszkania Zapewnione miejsce zamieszkania w Polsce: - umowa najmu, - akt własności, - umowa użyczenia, - zaświadczenie z akademika / hotelu pracowniczego. ### Ubezpieczenie zdrowotne Aktywne ubezpieczenie zdrowotne: - **Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ)** ze składek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) (przy umowie o pracę). - **Ubezpieczenie prywatne** z potwierdzeniem pokrycia leczenia w Polsce. ## Jak złożyć wniosek, system MOS od 27 kwietnia 2026 > **Status (maj 2026)**: MOS działa. Pierwsze wnioski zostały złożone w pierwszej godzinie po uruchomieniu. Wnioski o zezwolenie jednolite składasz **wyłącznie elektronicznie przez MOS**. > **Zacznij wcześnie**: minimum miesiąc, najlepiej **3 miesiące** przed końcem legalnego pobytu. W pierwszych dniach po uruchomieniu Urząd do Spraw Cudzoziemców (UDSC) zgłaszał problemy techniczne (format zdjęcia, podpis pracodawcy, brak edycji wniosku po złożeniu). ### Krok 1: Przygotuj cyfrowe fundamenty - **PESEL** (jeśli jeszcze nie masz). - **Profil Zaufany**: sprawdź [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany). - **Konto w MOS**: sprawdź [MOS, wnioski pobytowe online](/punkt-informacyjny/online/mos). - Opcjonalnie: **[e-Doręczenia](https://www.gov.pl/web/e-doreczenia)**, elektroniczny odpowiednik listu poleconego za potwierdzeniem odbioru. ### Krok 2: Skompletuj dokumenty - **Ważny paszport** (skan wszystkich stron). - **Fotografia biometryczna** w formacie cyfrowym (35x45 mm). - **Umowa o pracę** (lub inna umowa), minimum 6 miesięcy. - **Załącznik nr 1**: wypełnia i podpisuje pracodawca przez MOS. - **Dokumenty o kwalifikacjach**: dyplomy, świadectwa pracy (jeśli zawód tego wymaga). - **Potwierdzenie zakwaterowania**. - **Potwierdzenie ubezpieczenia zdrowotnego**. - **Potwierdzenia opłat**: skan przelewów. Dokumenty w języku obcym, z **tłumaczeniem przysięgłym** na język polski. ### Krok 3: Wypełnij formularz w MOS Wybierz w MOS formularz: **„Zezwolenie na pobyt czasowy i pracę (zezwolenie jednolite)"**. ### Krok 4: Podaj e-mail pracodawcy Pracodawca dostanie link do podpisu załącznika nr 1. Podpisuje go **Profilem Zaufanym** lub kwalifikowanym podpisem elektronicznym w ciągu **30 dni**. Osoba podpisująca załącznik w firmie musi być: - uprawniona do reprezentowania spółki (wskazana w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS)), **albo** - mieć **pełnomocnictwo** do działania w imieniu spółki (wtedy dołączasz skan pełnomocnictwa). ### Krok 5: Odcisk palców Składasz odciski palców przy odbiorze karty (lub wcześniej, gdy urząd Cię wezwie). **Jest to warunek konieczny** do wydania karty pobytu. Dotyczy osób powyżej 6 roku życia. ### Krok 6: Podpisz wniosek i wyślij Podpisujesz wniosek Profilem Zaufanym. Dostajesz Urzędowe Poświadczenie Odbioru (UPO) i zaświadczenie o złożeniu wniosku. ## Opłaty - **100 zł**: opłata za wydanie karty pobytu. - **440 zł**: opłata skarbowa za zezwolenie jednolite (wyższa niż standardowe 340 zł dla innych typów pobytu czasowego). **Łącznie: 540 zł.** Opłatę skarbową wnosisz na rachunek **Urzędu Miasta Krakowa, Wydział Podatków i Opłat**: **49 1020 2892 2276 3005 0000 0000** (PKO Bank Polski S.A.). W tytule przelewu wpisz, czego opłata dotyczy (np. „opłata skarbowa za zezwolenie na pobyt czasowy"), imię i nazwisko oraz wydział, który załatwia sprawę (Małopolski Urząd Wojewódzki, Wydział Spraw Cudzoziemców). Pełne dane: [BIP Krakowa, opłata skarbowa](https://www.bip.krakow.pl/?sub_dok_id=15208). ## Termin rozpatrzenia **Standardowo 60 dni** od złożenia kompletnego wniosku. **W praktyce**: w Małopolskim Urzędzie Wojewódzkim (MUW) Kraków znacznie dłużej (nawet kilka miesięcy). Od dnia złożenia wniosku Twój pobyt jest legalny do wydania decyzji. **Dowodem legalności** jest elektroniczne zaświadczenie z konta MOS (pobierasz i drukujesz samodzielnie), zastępuje ono dawną czerwoną pieczątkę Wojewody w paszporcie. **Uwaga**: zaświadczenie z MOS **nie uprawnia** do podróży po strefie Schengen ani automatycznie do pracy, pozwala jedynie wyjechać do kraju pochodzenia. Zasady dostępu do pracy w trakcie oczekiwania na decyzję, patrz dalej w FAQ. **Fast track**: jeśli pracujesz dla przedsiębiorcy z wykazu strategicznego, wniosek ma pierwszeństwo. ## Po pozytywnej decyzji 1. Urząd powiadamia Cię o możliwości odbioru karty. 2. **Masz 60 dni** na odbiór (inaczej karta unieważniona). 3. Odbierasz kartę osobiście w MUW Kraków (Przy Rondzie 6) po rezerwacji: [okp.muw.pl](http://okp.muw.pl). Karta pobytu ma adnotację **„dostęp do rynku pracy"**: możesz legalnie pracować bez dodatkowego zezwolenia. ## Zmiana pracodawcy, co dalej **Zezwolenie jednolite wskazuje konkretnego pracodawcę** w decyzji. Zmiana pracodawcy = zmiana warunków zezwolenia. ### Sytuacje wymagające nowego wniosku lub zmiany decyzji **Musisz złożyć nowy wniosek o zezwolenie** w przypadku: - zmiany pracodawcy (innej niż zmiana siedziby / nazwy tego samego), - zmiany stanowiska (zmiana zakresu obowiązków), - pracy u więcej niż jednego pracodawcy (więcej załączników nr 1). ### Sytuacje, które nie wymagają nowego wniosku (tylko zgłoszenie) **Wystarczy powiadomienie wojewody** w terminie **15 dni** w przypadku: - zmiany siedziby / nazwy / formy prawnej pracodawcy, - przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę (np. fuzja), - zmiany umowy cywilnoprawnej na umowę o pracę, - zmiany stanowiska **bez zmiany zakresu obowiązków**, - **zwiększenia wymiaru czasu pracy** (np. z 3/4 etatu na pełny etat). ### Utrata pracy, co zrobić Jeśli stracisz pracę: 1. **Masz 15 dni roboczych** na powiadomienie wojewody (pisemnie). 2. **Pracodawca również ma obowiązek** powiadomić wojewodę w ciągu 15 dni roboczych. 3. **Masz 30 dni** (od utraty pracy) na znalezienie nowego zatrudnienia i złożenie nowego wniosku. 4. Po tym terminie zezwolenie może zostać cofnięte. ## Obowiązki posiadacza karty - **Powiadom wojewodę w 15 dni** o zmianie adresu zamieszkania. - **Powiadom wojewodę w 15 dni** o utracie pracy. - **Powiadom wojewodę w 3 dni** o utracie karty pobytu (zgubienie, kradzież). - **Pracuj tylko na warunkach wskazanych w zezwoleniu**: inaczej ryzykujesz cofnięcie. - **Nie opuszczaj Polski na dłużej niż 6 miesięcy**: inaczej tracisz zezwolenie. ## Najczęstsze pytania ### Mam pracę za 3 500 zł brutto, czy kwalifikuję się? Nie. W 2026 roku minimalne wynagrodzenie wynosi **4 806 zł brutto**. Poniżej tej kwoty wojewoda odmówi wydania zezwolenia. ### Czy mogę pracować jeszcze u drugiego pracodawcy? Tak, ale potrzebujesz odrębnego zezwolenia na pracę dla tego drugiego pracodawcy (uzyskiwanego przez tego pracodawcę). Twoje zezwolenie jednolite uprawnia tylko do pracy u pracodawcy wskazanego w decyzji. Alternatywnie możesz od razu składać wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy z więcej niż jednym pracodawcą, wtedy dołączasz więcej załączników nr 1. ### Wjechałem na wizę turystyczną. Czy mogę złożyć wniosek w Polsce? Nie. Od 1 czerwca 2025 roku nie możesz złożyć wniosku o zezwolenie jednolite, jeśli jesteś w Polsce na podstawie wizy turystycznej, Schengen wydanej przez inne państwo, lub innych ograniczonych wiz. Musisz wyjechać i wjechać na odpowiedniej wizie (np. polska wiza krajowa D w celu pracy). ### Jak długo czeka się na decyzję w Krakowie? Oficjalnie 60 dni. W praktyce często wiele miesięcy. Od dnia złożenia wniosku Twój pobyt pozostaje legalny. ### Czy mogę zacząć pracę zaraz po złożeniu wniosku? Zaświadczenie z MOS o złożeniu wniosku **nie oznacza automatycznego prawa do pracy**. Możesz pracować, jeśli: - w dniu złożenia wniosku miałeś ważną kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy", - masz ważne zezwolenie na pracę lub oświadczenie o powierzeniu pracy, - jest inna okoliczność zwalniająca (np. studia stacjonarne w Polsce). Sprawdź u pracodawcy lub zadzwoń na Państwową Inspekcję Pracy (PIP): **801 002 006**. ### Pracuję na umowę o dzieło, czy mogę złożyć wniosek? Umowa o dzieło jest dopuszczona, ale w praktyce urzędy patrzą na nią ostrożnie, często traktują jako „ukrytą umowę o pracę". Wojewoda może odmówić zezwolenia, jeśli uzna, że faktycznie powinieneś mieć umowę o pracę. Konsultuj z prawnikiem lub PIO przed złożeniem wniosku. ### Straciłem pracę, co teraz? Masz **30 dni** od utraty pracy na znalezienie nowego zatrudnienia i złożenie wniosku o zmianę zezwolenia lub o nowe zezwolenie. Po tym terminie dotychczasowe zezwolenie może zostać cofnięte. ### Czy mogę zmienić pracodawcę, zachowując kartę pobytu? Nie, bez nowego wniosku. Przy zmianie pracodawcy musisz złożyć **nowy wniosek o zezwolenie jednolite** (i zapłacić ponownie 540 zł). Jedyny wyjątek to zmiany formalne (zmiana nazwy, siedziby, fuzja), wtedy wystarczy powiadomienie. ### Czy dzieci dostają też taką kartę? Nie. Dzieci cudzoziemca (małoletni) dostają **zezwolenie na pobyt czasowy dla członka rodziny cudzoziemca**, inny typ zezwolenia. Rodzic składa wniosek w imieniu dziecka. ### Pracodawca żąda ode mnie pieniędzy za pomoc w procedurze, co robić? To jest **nielegalne**. Od 1 czerwca 2025 roku za żądanie korzyści majątkowej w zamian za działania zmierzające do uzyskania zezwolenia na pracę grozi kara **do 6 000 zł za jednego cudzoziemca**. Zgłoś do **PIP (801 002 006)** lub do policji. ## Podstawa prawna - **Ustawa o cudzoziemcach** z 12 grudnia 2013 roku, art. 114-126 (zezwolenie jednolite). - **Ustawa z 20 marca 2025 roku** o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom (Dz.U. 2025 poz. 621), zmiany od 1.06.2025. - **Ustawa z 21 listopada 2025 roku** o zmianie ustawy o cudzoziemcach, wprowadza nowy MOS od 27.04.2026. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **UDSC**: [gov.pl/udsc](https://www.gov.pl/web/udsc). - **Biznes.gov.pl, zezwolenia**: [biznes.gov.pl/pl/portal/00210](https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00210). - **Zielona Linia**: [zielonalinia.gov.pl](https://zielonalinia.gov.pl). - **MUW Kraków, procedura**: [infoopt.pl/jednolite-zezwolenie-na-pobyt-czasowy-i-prace](https://infoopt.pl/jednolite-zezwolenie-na-pobyt-czasowy-i-prace). ## Potrzebujesz pomocy - **MUW Kraków, INFO OPT**: 12 210 20 20 (pn-pt 7:30-15:30). - **MUW Kraków, 24h**: 12 210 20 22. - **E-mail**: info.opt@muw.pl. - **Zielona Linia** (infolinia krajowa dla cudzoziemców): 19524. - **PIP, sprawy pracy**: 801 002 006. **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK w Krakowie**. Wsparcie w skompletowaniu dokumentów, konsultacja z pracodawcą w sprawie załącznika nr 1, języki PL / EN / UA / BY. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Pobyt czasowy, strona główna](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy) - [Niebieska Karta UE, dla wysokich kwalifikacji](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/niebieska-karta) - [Pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/dzialalnosc-gospodarcza) - [Umowy o pracę, prawa pracownika](/punkt-informacyjny/praca/umowy) - [Nostryfikacja dyplomów](/punkt-informacyjny/praca/nostryfikacja-dyplomu) - [MOS, wnioski pobytowe online](/punkt-informacyjny/online/mos) - [Karta CUKR, dla obywateli Ukrainy](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr) - [PESEL UKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr) --- ### Pobyt jako małżonek obywatela UE z innego kraju URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/slub-ue Zaktualizowano: 2026-08-01 **Małżonek obywatela UE** (Niemca, Włocha, Hiszpana, Francuza i tak dalej, ale nie Polaka) ma w Polsce specjalne, uprzywilejowane prawa pobytowe. Procedura jest prostsza niż dla zwykłego cudzoziemca i wynika z prawa unijnego, nie z polskiej ustawy o cudzoziemcach. Najważniejsze fakty: - Wnioskujesz o kartę pobytu członka rodziny obywatela UE, nie o zwykłą kartę pobytu. - Bez wymogu stabilnego dochodu, ubezpieczenia i miejsca zamieszkania. - Procedura nie odbywa się przez portal MOS, wniosek składa się papierowo w urzędzie wojewódzkim. - Po 5 latach legalnego pobytu masz prawo do stałego pobytu członka rodziny obywatela UE. > Uwaga: ten rozdział dotyczy małżeństwa z obywatelem innego państwa UE niż Polska. Jeśli Twój małżonek jest obywatelem Polski, patrz [pobyt dla małżonka obywatela RP](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/malzonek-rp). ## Kogo dotyczy ten rozdział Twój małżonek jest obywatelem jednego z państw UE (poza Polską), państwa EOG (Norwegia, Islandia, Liechtenstein) albo Szwajcarii. Ty jesteś obywatelem państwa trzeciego (np. Ukrainy, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Wietnamu) i chcesz legalnie mieszkać w Polsce z małżonkiem. Procedura dotyczy też zarejestrowanych partnerów (gdy partnerstwo jest uznawane przez prawo państwa pochodzenia obywatela UE), dzieci obywatela UE lub jego współmałżonka do 21 roku życia oraz zależnych finansowo rodziców. ## Podstawa prawna Ustawa z 14 lipca 2006 roku o wjeździe na terytorium RP, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich UE i członków ich rodzin. To inna ustawa niż ustawa o cudzoziemcach z 2013 roku, która dotyczy pozostałych cudzoziemców. ## Co Cię odróżnia od zwykłego pobytu czasowego > [!SUCCESS] Jako członek rodziny obywatela UE masz łatwiej > Nie musisz spełniać wymogu dochodu, ubezpieczenia ani zameldowania. Pracujesz bez osobnego zezwolenia, a karta pobytu jest wydawana nawet na 5 lat. To znacznie korzystniejsze zasady niż przy zwykłym zezwoleniu na pobyt czasowy. | Cecha | Zwykły pobyt czasowy | Pobyt członka rodziny obywatela UE | |---|---|---| | Wniosek przez portal MOS | Tak | Nie, papierowo | | Wymóg dochodu | Tak | Nie | | Wymóg ubezpieczenia | Tak | Nie | | Wymóg zameldowania | Tak | Nie | | Czas trwania karty | Do 3 lat | Do 5 lat | | Praca w Polsce | Często wymaga zezwolenia | Bez zezwolenia | | Po 5 latach | Pobyt rezydenta UE | Stały pobyt członka rodziny obywatela UE | ## Dokumenty Twoje dokumenty: paszport (kserokopia plus oryginał do wglądu), wniosek o zezwolenie na pobyt członka rodziny obywatela UE (formularz urzędu wojewódzkiego), dwa zdjęcia biometryczne (35x45 mm), odciski palców pobierane przy składaniu wniosku. Dokumenty potwierdzające związek: akt małżeństwa wystawiony nie wcześniej niż 3 miesiące przed wnioskiem (zagraniczny z tłumaczeniem przysięgłym lub odpis z polskiego USC), a w przypadku wspólnych dzieci akty urodzenia. Dokumenty małżonka, obywatela UE: kserokopia paszportu lub dowodu osobistego oraz zaświadczenie o zarejestrowaniu jego pobytu w Polsce (obywatel UE po 3 miesiącach pobytu musi zarejestrować pobyt w urzędzie wojewódzkim). Jeśli małżonek nie zarejestrował jeszcze pobytu, najpierw on powinien to zrobić. Wszystkie dokumenty obcojęzyczne muszą mieć tłumaczenie przysięgłe na polski. Patrz [tłumacz przysięgły](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/tlumacz-przysiegly). ## Procedura krok po kroku 1. **Małżonek rejestruje swój pobyt.** Jeśli obywatel UE planuje pobyt w Polsce ponad 3 miesiące, sam rejestruje pobyt w urzędzie wojewódzkim. Rejestracja jest darmowa. Bez niej Twój wniosek nie zostanie pozytywnie rozpatrzony. 2. **Zbierz dokumenty** z listy powyżej, z aktualnym aktem małżeństwa (do 3 miesięcy) i tłumaczeniami. 3. **Umów wizytę w MUW Kraków** (ul. Przy Rondzie 6): online [okp.muw.pl](https://okp.muw.pl), e-mail rezerwacja.opt@muw.pl lub telefonicznie 12 210 20 20 (pn-pt 7:30-15:30). Termin bywa kilka tygodni do przodu, rezerwuj z wyprzedzeniem. 4. **Złóż wniosek osobiście** w urzędzie wojewódzkim (lub pocztą, data nadania liczy się jako data złożenia). Wnioski członków rodziny obywatela UE nie idą przez portal MOS. Pracownik pobierze odciski palców. 5. **Zaświadczenie o złożeniu** potwierdza, że jesteś w trakcie procedury, a Twój pobyt jest legalny do końca rozpatrzenia. 6. **Decyzja**: zwykle 2-3 miesiące (krócej niż przy zwykłym pobycie czasowym). Po decyzji pozytywnej dostajesz kartę pobytu członka rodziny obywatela UE ważną do 5 lat, bez opłaty za kartę. 7. **Jeśli decyzja negatywna**: 14 dni na odwołanie do Szefa UDSC. Najczęstsze powody odmowy: małżeństwo uznane za fikcyjne, brak rejestracji pobytu obywatela UE, niekompletne dokumenty. Bezpłatna pomoc prawna: [gov.pl/web/udsc/bezplatna-pomoc-prawna](https://www.gov.pl/web/udsc/bezplatna-pomoc-prawna). ## Po otrzymaniu karty Twoje prawa: mieszkanie i praca w Polsce bez dodatkowych zezwoleń, podróże po strefie Schengen do 90 dni w 180 dni, pełny dostęp do rynku pracy (etat, zlecenia, B2B, działalność gospodarcza), NFZ przez pracę, działalność lub dobrowolne ubezpieczenie, dostęp do edukacji dzieci oraz świadczenia społeczne na zbliżonych zasadach. Twoje obowiązki: powiadom urząd o rozpadzie małżeństwa (rozwód, separacja, śmierć małżonka) oraz o zmianie adresu lub paszportu. W niektórych sytuacjach zachowasz prawo pobytu mimo rozpadu małżeństwa. Po 5 latach pobytu możesz wnioskować o stały pobyt członka rodziny obywatela UE (bezterminowa karta, prawa zbliżone do obywatela, bez wymogu egzaminu z języka polskiego B1, który obowiązuje przy zwykłym pobycie rezydenta UE). ## Specyficzne sytuacje **Brexit, małżonek obywatela Wielkiej Brytanii.** Obywatele UK nie są już obywatelami UE. Jeśli Twój małżonek zarejestrował pobyt w Polsce przed 31 grudnia 2020 roku, nadal masz prawa członka rodziny obywatela UE (na podstawie umowy wystąpienia). Jeśli małżonek przybył po 1 stycznia 2021 roku, jest traktowany jak obywatel państwa trzeciego, a Ty wnioskujesz o zwykły pobyt czasowy (np. połączenie z rodziną). **Rozwód z obywatelem UE.** Po rozwodzie Twoje prawo pobytu może wygasnąć, chyba że małżeństwo trwało co najmniej 3 lata (w tym 1 rok w Polsce), przyznano Ci opiekę nad wspólnym dzieckiem, zasądzono alimenty albo doświadczyłeś przemocy domowej. Skonsultuj się z prawnikiem przed rozwodem. ## Najczęstsze pytania **Mój mąż jest Niemcem, ja jestem Ukrainką, mamy PESEL UKR. Czy wnioskować o pobyt z małżonka UE?** Tak, to korzystniejsza forma legalizacji niż PESEL UKR: karta na 5 lat (zamiast statusu do 4 marca 2027), po 5 latach pobyt stały, pełny rynek pracy bez ograniczeń. **Mąż, obywatel UE, nie zarejestrował pobytu w Polsce. Mogę składać wniosek?** Nie. Najpierw wymagana jest rejestracja pobytu obywatela UE przez Twojego małżonka. To prosta procedura: idzie z paszportem do MUW, wypełnia wniosek, dostaje zaświadczenie. **Czy potrzebuję zezwolenia na pracę z kartą członka rodziny UE?** Nie. Z tą kartą pracujesz bez żadnych zezwoleń, pracodawca zgłasza Cię do ZUS jak obywatela Polski. **Mąż jest Hiszpanem, ale mieszka w Hiszpanii. Mogę przyjechać do Polski na tej podstawie?** Nie na tej podstawie. Procedura wymaga, by małżonek mieszkał w Polsce i miał zarejestrowany pobyt. Alternatywnie najpierw przyjeżdża do Polski i rejestruje pobyt, a potem Ty wnioskujesz. **Wzięliśmy ślub w Ukrainie. Co teraz?** Zrób tłumaczenie przysięgłe ukraińskiego aktu małżeństwa, w razie potrzeby apostille, ewentualnie zarejestruj akt w polskim USC (dla wygody), a następnie złóż wniosek o pobyt z małżonka UE w MUW Kraków. **Czy małżeństwo jednopłciowe daje prawo pobytu z małżonka UE?** W Polsce małżeństwo jednopłciowe nie jest formalnie uznawane. Jednak wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 2018 roku (sprawa Coman) wymaga, by dla celów swobody przemieszczania się obywateli UE państwa członkowskie uznawały małżeństwo jednopłciowe zawarte w innym państwie UE. W praktyce takie sprawy są w Polsce rozpatrywane indywidualnie i często wymagają postępowania sądowego. Skonsultuj się z prawnikiem specjalizującym się w tego typu sprawach. ## Najczęstsze błędy - Nie składaj wniosku przez portal MOS, Twoja procedura idzie papierowo. - Sprawdź, czy małżonek zarejestrował pobyt w Polsce, bez tego wniosek nie przejdzie. - Pilnuj aktualności aktu małżeństwa (do 3 miesięcy). - Przygotuj tłumaczenia przysięgłe zagranicznych dokumentów. - Nie myl pobytu z małżonka UE z pobytem z małżonka RP, to dwie różne procedury. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Ustawa z 14 lipca 2006 roku o wjeździe i pobycie obywateli UE i członków ich rodzin. - MUW Kraków, Wydział Spraw Cudzoziemców: [infoopt.pl](https://infoopt.pl), tel. 12 210 20 20. - UDSC, członkowie rodziny obywatela UE: [gov.pl/web/udsc](https://www.gov.pl/web/udsc). - Twoja Europa, prawa obywateli UE: [europa.eu/youreurope](https://europa.eu/youreurope). ## Potrzebujesz pomocy Pomoc w skompletowaniu dokumentów dla wniosku członka rodziny obywatela UE, w rejestracji pobytu Twojego małżonka, w tłumaczeniach oraz w napisaniu odwołania, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Pobyt czasowy](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy) - [Pobyt dla małżonka obywatela RP](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/malzonek-rp) - [Ślub z obywatelem RP](/punkt-informacyjny/slub-z-obywatelem) - [Pobyt stały](/punkt-informacyjny/pobyt-staly) - [Tłumacz przysięgły](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/tlumacz-przysiegly) --- ### Pobyt czasowy na studiach URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/studia Zaktualizowano: 2026-09-24 **Zezwolenie na pobyt czasowy na studia** to ścieżka dla cudzoziemców z państw trzecich, którzy przyjechali do Polski studiować na uczelni wyższej. Obejmuje studia pierwszego stopnia (licencjat, inżynier), drugiego stopnia (magister), jednolite studia magisterskie oraz szkoły doktorskie. W Krakowie studiują tysiące cudzoziemców, głównie na Uniwersytecie Jagiellońskim, AGH, Uniwersytecie Ekonomicznym, Politechnice Krakowskiej i uczelniach medycznych. Ta strona pomoże Ci złożyć wniosek krok po kroku. > Jesteś obywatelem Ukrainy z PESEL UKR? Twój pobyt jest legalny bez zezwolenia na pobyt czasowy. Jeśli planujesz zostać dłużej niż do 4 marca 2027 roku, rozważ [Kartę CUKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr) lub to zezwolenie na studia. ## Kto może dostać zezwolenie na studia Spełniasz wszystkie te warunki: 1. Jesteś obywatelem państwa trzeciego (spoza UE, EOG, Szwajcarii). 2. Masz decyzję o przyjęciu na studia w polskiej uczelni (pierwszego, drugiego stopnia, jednolite magisterskie lub szkołę doktorską). 3. Studiowanie uzasadnia Twój pobyt w Polsce dłużej niż 3 miesiące. 4. Masz wystarczające środki finansowe na utrzymanie, opłaty za studia i podróż powrotną. 5. Masz ubezpieczenie zdrowotne (NFZ lub prywatne). 6. Masz zapewnione miejsce zamieszkania w Polsce (akademik, wynajem, mieszkanie własne). ## Studia stacjonarne, niestacjonarne, podyplomowe Ścieżka zależy od rodzaju studiów: | Rodzaj studiów | Właściwe zezwolenie | |---|---| | Studia stacjonarne I, II stopnia, jednolite magisterskie | Zezwolenie "kształcenie na studiach", karta z adnotacją "dostęp do rynku pracy" | | Studia niestacjonarne (zaoczne, wieczorowe) | Zezwolenie na pobyt czasowy, cel: nauka | | Studia podyplomowe | Zezwolenie na pobyt czasowy, cel: nauka | | Szkoła doktorska | Zezwolenie "kształcenie na studiach" | | Kurs przygotowawczy do studiów (obywatele Białorusi) | Zezwolenie "kształcenie na studiach" | Ważne: na studiach niestacjonarnych i podyplomowych składasz wniosek w kategorii "nauka" (nie "studia"). Kryteria są podobne, ale formularz inny. ## Co daje zezwolenie na studia - Legalny pobyt w Polsce przez okres studiów (maksymalnie 3 lata na jedno zezwolenie). - Karta pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" (dla studiów stacjonarnych), możesz legalnie pracować bez dodatkowego zezwolenia na pracę. - Prawo do podróży po strefie Schengen (90 dni w każdym okresie 180-dniowym). - Dostęp do świadczeń zdrowotnych NFZ (przy dobrowolnym ubezpieczeniu lub poprzez uczelnię). - Okres pobytu wlicza się do wymogu 5 lat dla rezydenta długoterminowego UE. - Po ukończeniu studiów możesz wnioskować o osobne zezwolenie dla absolwenta poszukującego pracy. Studenci niestacjonarni i podyplomowi: zezwolenie w kategorii "nauka" nie daje automatycznie dostępu do rynku pracy. Wymaga osobnego zezwolenia na pracę lub oświadczenia od pracodawcy. ## Na jaki okres wydawane jest zezwolenie - Pierwsze zezwolenie na I roku studiów: na 15 miesięcy. - Kolejne zezwolenie: na okres studiów plus 3 miesiące, ale nie dłużej niż 3 lata. - Kurs przygotowawczy: na czas trwania kursu plus 3 miesiące. ## Wymogi finansowe Musisz wykazać, że masz środki na: 1. Utrzymanie (na każdy miesiąc pobytu plus 3 miesiące, nie więcej niż na 3 lata). 2. Opłaty za studia w danym roku akademickim lub semestrze. 3. Podróż powrotną: 200 zł, jeśli przyjechałeś z państwa sąsiadującego z Polską, lub 500 zł, jeśli z państwa dalszego. Środki na utrzymanie liczy się według kryterium dochodowego z pomocy społecznej (aktualne progi sprawdzisz u wojewody lub w MUW Kraków). Liczy się je netto, po odjęciu kosztów zamieszkania (czynsz, media). ### Co uznaje się jako potwierdzenie środków - Wyciąg z konta bankowego (historia 6 miesięcy, stabilne wpływy). - Zaświadczenie o limicie karty kredytowej od banku. - Zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach (Twoich lub osoby, która Cię utrzymuje). - Dokument o przyznaniu stypendium (krajowego lub zagranicznego). - Oświadczenie rodziców o utrzymywaniu Cię plus ich dokumenty dochodowe. Zaświadczenia bankowe muszą być wystawione nie wcześniej niż miesiąc przed złożeniem wniosku. ## Dokumenty do wniosku 1. Ważny paszport (skan wszystkich stron). 2. Fotografia biometryczna (35x45 mm). 3. Zaświadczenie z uczelni o przyjęciu na studia lub o kontynuacji studiów. 4. Zaświadczenie z uczelni o uregulowaniu opłat za studia (jeśli studia są odpłatne). 5. Dokumenty potwierdzające ubezpieczenie zdrowotne (NFZ, ZUS lub prywatne). 6. Dokumenty finansowe (wyciągi, zaświadczenia, stypendium, oświadczenia rodziców). 7. Dokumenty o zakwaterowaniu (umowa najmu, skierowanie do akademika, zaświadczenie o użyczeniu). 8. Oświadczenie o kosztach zamieszkania (druk uczelni lub wojewody). 9. Potwierdzenia opłat (skarbowej i za kartę pobytu). Dokumenty w języku obcym składasz z tłumaczeniem przez polskiego tłumacza przysięgłego. ## Jak złożyć wniosek przez portal MOS Wnioski na studia składasz wyłącznie elektronicznie przez [portal MOS](/punkt-informacyjny/online/mos). Ważne: zacznij wcześnie, minimum miesiąc, najlepiej 3 miesiące przed końcem legalnego pobytu. Zadbaj o poprawny format zdjęcia i pamiętaj, że po złożeniu wniosku nie zawsze można go edytować. ### Krok 1. Przygotuj fundamenty cyfrowe - PESEL (jeśli jeszcze nie masz, sprawdź [rozdział o PESEL](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/pesel)). - [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany). - Konto w portalu MOS. Zacznij z wyprzedzeniem. Uzyskanie PESEL i Profilu Zaufanego może zająć 1-2 tygodnie. ### Krok 2. Skompletuj dokumenty Najdłużej trwa zaświadczenie z uczelni (czasem kilka dni roboczych) oraz oświadczenie rodziców i tłumaczenie dokumentów z zagranicy. ### Krok 3. Wypełnij formularz w portalu MOS Wybierz formularz "Zezwolenie na pobyt czasowy w celu kształcenia się na studiach". ### Krok 4. Podaj e-mail uczelni System wyśle uczelni link do podpisu załącznika. Uczelnia podpisuje go Profilem Zaufanym lub kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Link jest ważny 30 dni. Bez podpisanego załącznika uczelni system nie pozwoli wysłać wniosku. W Krakowie uczelnie mają własne procedury, skontaktuj się z dziekanatem lub biurem do spraw studentów zagranicznych. ### Krok 5. Podpisz i wyślij wniosek Podpisujesz wniosek Profilem Zaufanym i wysyłasz. Pobierasz Urzędowe Poświadczenie Odbioru (UPO). ### Krok 6. Wezwanie na odciski palców Urząd wezwie Cię do osobistego stawiennictwa w MUW Kraków w celu złożenia odcisków palców, okazania oryginału paszportu i uzupełnienia ewentualnych braków. ## Opłaty - 100 zł za wydanie karty pobytu. - 340 zł opłaty skarbowej za zezwolenie na pobyt czasowy. Łącznie 440 zł. Dowody przelewów dołączasz do wniosku w portalu MOS. ## Termin rozpatrzenia Standardowo 60 dni od złożenia kompletnego wniosku, w praktyce w MUW Kraków często dłużej. Od dnia złożenia wniosku Twój pobyt jest legalny do wydania decyzji. Dowodem jest elektroniczne zaświadczenie z konta MOS, które pobierasz i drukujesz samodzielnie. To zaświadczenie nie uprawnia do podróży po strefie Schengen, pozwala tylko na wyjazd do kraju pochodzenia. ## Praca podczas studiów stacjonarnych > [!SUCCESS] Możesz pracować bez osobnego zezwolenia > Jako student studiów stacjonarnych z kartą pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy” pracujesz legalnie bez dodatkowego zezwolenia na pracę. Uwaga: praca nie może stać się głównym celem pobytu, jeśli przestaniesz chodzić na zajęcia, urząd może cofnąć zezwolenie. Studenci studiów stacjonarnych z kartą pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" mogą legalnie pracować bez dodatkowego zezwolenia na pracę. To kluczowa zaleta tego zezwolenia. Uwaga: wojewoda może odmówić kolejnego zezwolenia na studia, jeśli uzna, że praca stała się głównym celem Twojego pobytu. Jeśli pracujesz na pełny etat i nie chodzisz na zajęcia, uczelnia może skreślić Cię z listy studentów, a urząd cofnie zezwolenie. W praktyce większość studentów pracuje na pół etatu lub na zlecenie, to bezpieczna droga. ## Obowiązki studenta z zezwoleniem - Powiadom wojewodę w ciągu 15 dni roboczych o zmianie adresu. - Powiadom wojewodę w ciągu 15 dni roboczych o zakończeniu studiów lub skreśleniu z listy studentów. - Nie opuszczaj Polski na dłużej niż 6 miesięcy pod rząd. - Uczelnia ma obowiązek informować wojewodę o Twoim statusie (skreślenie, przerwa w studiach). ## Po ukończeniu studiów - **Zezwolenie dla absolwenta poszukującego pracy**: jednorazowe, na 9 miesięcy bezpośrednio po ukończeniu studiów. Absolwenci polskich studiów stacjonarnych są zwolnieni z obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę. - **Zezwolenie na pobyt czasowy i pracę (jednolite)**: jeśli znalazłeś pracę, złóż wniosek o [zezwolenie jednolite](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/praca). - **Niebieska Karta UE**: jeśli Twoja praca wymaga wysokich kwalifikacji, a wynagrodzenie przekracza wymagany próg, rozważ [Niebieską Kartę UE](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/niebieska-karta). Polski dyplom jest tu dobrą podstawą, bez potrzeby nostryfikacji. - **Kontynuacja studiów**: składasz kolejny wniosek o zezwolenie na studia (I do II stopnia, magister do doktoratu). ## Najczęstsze pytania **Dopiero zostałem przyjęty na studia. Kiedy złożyć wniosek?** Najpóźniej w ostatnim dniu Twojego legalnego pobytu w Polsce. Ale nie czekaj do ostatniej chwili, zbieranie dokumentów i uzyskanie podpisu uczelni może zająć kilka tygodni. **Studiuję zaocznie. Jaki wniosek składać?** Studiując niestacjonarnie, składasz wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy w celu nauki (nie "studia"). Kryteria są podobne, ale formularz inny, a zezwolenie nie daje automatycznie dostępu do rynku pracy. **Pracuję na pełny etat i studiuję. Czy to problem?** Może być. Jeśli głównym celem pobytu staje się praca, a nie studia, wojewoda może odmówić kolejnego zezwolenia. Rozważ wtedy zmianę podstawy na [zezwolenie jednolite](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/praca). **Nie mam dużej kwoty na koncie. Co wtedy?** Nie musisz mieć wszystkich środków od razu. Akceptowane są stałe miesięczne wpływy (stypendium, pensja rodziców), oświadczenie rodziców o finansowaniu plus ich dokumenty dochodowe, a także stypendium polskie (NAWA, uczelnia) lub zagraniczne. Skontaktuj się z biurem do spraw studentów zagranicznych Twojej uczelni. **Ukończyłem studia, ale nie znalazłem pracy. Co robić?** Złóż wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy dla absolwenta poszukującego pracy, jednorazowe na 9 miesięcy. Daje Ci czas na znalezienie zatrudnienia. **Czy jestem uprawniony do bezpłatnych studiów w Polsce?** Studia stacjonarne na uczelniach publicznych są bezpłatne między innymi dla obywateli UE, EOG i Szwajcarii, posiadaczy Karty Polaka, osób z ochroną czasową (PESEL UKR), a w wybranych przypadkach dla osób ze stypendium NAWA lub rządu polskiego. Pozostali cudzoziemcy płacą czesne (zależne od uczelni). **Czy mogę mieć NFZ jako student?** Tak. Masz 3 ścieżki: przez uczelnię (część uczelni opłaca studentom dobrowolne ubezpieczenie), dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne NFZ (miesięczna składka liczona jako procent przeciętnego wynagrodzenia) albo przez pracodawcę, jeśli pracujesz ze składkami ZUS. ## Podstawa prawna - Ustawa o cudzoziemcach z 12 grudnia 2013 roku (art. 144-148, zezwolenie w celu studiów). - Rozporządzenie Rady Ministrów z 12 lipca 2024 roku w sprawie kryteriów dochodowych z pomocy społecznej (Dz.U. 2024 poz. 1044). - Ustawa z 21 listopada 2025 roku o zmianie ustawy o cudzoziemcach. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - UDSC: [gov.pl/web/udsc](https://www.gov.pl/web/udsc). - MUW Kraków: [infoopt.pl](https://infoopt.pl). - Zielona Linia: [zielonalinia.gov.pl](https://zielonalinia.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy - **MUW Kraków, INFO OPT**: 12 210 20 20 (pn-pt 7:30-15:30). - **MUW Kraków, całodobowo**: 12 210 20 22. - **E-mail**: info.opt@muw.pl. - Biuro obsługi studenta zagranicznego Twojej uczelni (UJ, AGH, UEK, PK). Pomoc w skompletowaniu dokumentów, konsultację wniosku o zezwolenie na studia oraz wsparcie w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Pobyt czasowy](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy) - [Pobyt czasowy i praca](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/praca) - [Niebieska Karta UE](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/niebieska-karta) - [Nostryfikacja dyplomów](/punkt-informacyjny/praca/nostryfikacja-dyplomu) - [Portal MOS, wnioski online](/punkt-informacyjny/online/mos) --- ### Pobyt czasowy na szkołę policealną i kursy URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/szkola-policealna Zaktualizowano: 2026-08-01 **Pobyt czasowy w celu nauki** to zezwolenie pobytowe dla cudzoziemców, którzy chcą uczyć się w Polsce w szkole policealnej, na kursie zawodowym lub w innych formach kształcenia poza studiami wyższymi. Najważniejsze fakty: - Zezwolenie ważne maksymalnie 1 rok. - Nie odnawia się automatycznie, przed wygaśnięciem trzeba złożyć nowy wniosek. - Wymagane: przyjęcie do szkoły, środki finansowe, ubezpieczenie zdrowotne, miejsce zamieszkania. - Wniosek składa się elektronicznie przez [portal MOS](/punkt-informacyjny/online/mos). > Studia wyższe (licencjat, magister, doktorat) mają osobną podstawę prawną i dają dłuższe karty pobytu. Patrz [pobyt na studiach](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/studia). ## Czym jest pobyt na szkołę policealną Podstawa prawna: ustawa o cudzoziemcach z 12 grudnia 2013 roku (art. 187 oraz art. 195, zezwolenie ze względu na inne okoliczności, w tym naukę). Zezwolenie dotyczy cudzoziemców, którzy chcą uczyć się w Polsce na szkole policealnej (np. technik, kosmetyczka, masażysta, programista), na kursie przygotowawczym do studiów, na kursie językowym dłuższym niż 3 miesiące, na studiach niestacjonarnych lub podyplomowych albo w innych formach kształcenia poza studiami wyższymi. ## Wymagania ### Cel pobytu Nauka musi uzasadniać pobyt w Polsce dłuższy niż 3 miesiące. Szkoła policealna z roczną nauką w pełnym wymiarze kwalifikuje się. Krótki kurs (1-2 miesiące) nie kwalifikuje się, na to wystarczy wiza. ### Dokumenty 1. **Zaświadczenie ze szkoły**: nazwa szkoły i akredytacja, kierunek i czas trwania nauki, termin rozpoczęcia i zakończenia, forma kształcenia. 2. **Środki finansowe** na naukę (czesne), utrzymanie i podróż powrotną. Minimalna kwota na utrzymanie liczona jest według kryterium dochodowego z pomocy społecznej (aktualne progi sprawdzisz u wojewody lub w MUW Kraków). Dowody: wyciąg z konta, zaświadczenie o stypendium, oświadczenie sponsora. 3. **Ubezpieczenie zdrowotne** pokrywające leczenie w Polsce: NFZ (jeśli pracujesz lub jesteś zgłoszony przez kogoś), prywatne ubezpieczenie zdrowotne albo EKUZ (jeśli przyjeżdżasz z UE lub EOG). 4. **Miejsce zamieszkania**: umowa najmu, zgoda właściciela mieszkania lub akademik szkoły. 5. **Ważny paszport** przez cały okres planowanego pobytu (najlepiej z marginesem 6 miesięcy). ## Procedura krok po kroku ### Krok 1. Znajdź szkołę i zapisz się Szkoła policealna trwa zwykle 1-2 lata. Popularne kierunki to technik IT, technik administracji, kosmetyczka, fryzjer, masażysta, asystentka stomatologiczna. Szkół szukaj w rejestrze placówek oświatowych: [rspo.men.gov.pl](https://rspo.men.gov.pl). Po przyjęciu szkoła wystawia zaświadczenie o nauce. ### Krok 2. Złóż wniosek przez portal MOS Od 27 kwietnia 2026 roku wnioski o pobyt czasowy składa się elektronicznie przez portal MOS (Moduł Obsługi Spraw): [mos.cudzoziemcy.gov.pl](https://mos.cudzoziemcy.gov.pl). 1. Załóż konto (logowanie przez Profil Zaufany, mObywatel lub Diia.pl). 2. Wybierz "Zezwolenie na pobyt czasowy" oraz cel "inne okoliczności (nauka)". 3. Wypełnij formularz online. 4. Załącz dokumenty (zaświadczenie ze szkoły, dowód środków, ubezpieczenie, najem). 5. Wyślij wniosek, wydrukuj go i podpisz. 6. Dostarcz wersję papierową oraz oryginały dokumentów do urzędu wojewódzkiego, jeśli urząd tego wymaga. Dla MUW Kraków: ul. Przy Rondzie 6, 31-547 Kraków. Patrz [Legalizacja pobytu](/punkt-informacyjny/legalizacja). Wniosek złóż najpóźniej w ostatnim dniu legalnego pobytu (przed wygaśnięciem wizy lub poprzedniej karty). ### Krok 3. Opłaty - 340 zł opłaty skarbowej za zezwolenie. - 100 zł za kartę pobytu po decyzji pozytywnej. Razem 440 zł. Numer konta do wpłaty znajdziesz w portalu MOS lub na infolinii MUW. ### Krok 4. Oczekiwanie na decyzję Czas rozpatrzenia zwykle 3-6 miesięcy, czasem dłużej. W trakcie procedury Twój pobyt pozostaje legalny do wydania decyzji, a potwierdzeniem jest zaświadczenie z konta MOS. Zaświadczenie nie uprawnia do podróży po strefie Schengen. ### Krok 5. Decyzja Urząd wydaje decyzję pozytywną (zezwolenie na okres niezbędny do nauki, maksymalnie 1 rok) albo negatywną. Po pozytywnej decyzji odbierasz kartę pobytu w MUW (po opłaceniu 100 zł i złożeniu odcisków palców). ### Krok 6. Jeśli decyzja negatywna Masz 14 dni od doręczenia decyzji na odwołanie do Szefa UDSC (przez wojewodę, który wydał decyzję). Bezpłatna pomoc prawna: [gov.pl/web/udsc/bezplatna-pomoc-prawna](https://www.gov.pl/web/udsc/bezplatna-pomoc-prawna). ## Co daje pobyt na szkołę policealną - Karta pobytu na okres do 1 roku, z możliwością przedłużenia (po złożeniu nowego wniosku przed wygaśnięciem). - Podróże po strefie Schengen do 90 dni w ciągu 180 dni (dopiero z wydaną kartą pobytu, nie na etapie zaświadczenia). - Praca w Polsce: studenci stacjonarni szkół policealnych mogą pracować bez zezwolenia w okresie wakacji (lipiec-wrzesień); przy innych formach nauki wymagane jest zezwolenie na pracę. - Możliwość zameldowania, zgłoszenia do ZUS (jeśli pracujesz) i ubezpieczenia w NFZ (z pracy lub dobrowolnie). ## Po skończeniu szkoły Przed wygaśnięciem karty możesz wnioskować o inną podstawę pobytu: pobyt czasowy na pracę (jeśli znalazłeś pracę), na studia (jeśli idziesz na studia wyższe), na działalność gospodarczą albo na kontynuację nauki. Jeśli kończysz naukę i nie kontynuujesz pobytu, musisz wyjechać przed wygaśnięciem karty. Świadectwo ukończenia szkoły policealnej z polskim językiem wykładowym do 30 czerwca 2025 roku potwierdzało znajomość polskiego do celu zezwolenia rezydenta UE. Od 1 lipca 2025 roku już nie wystarcza, wymagany jest certyfikat B1 z egzaminu państwowego (wyjątki dotyczą postępowań wszczętych wcześniej). ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR i chcę iść do szkoły policealnej. Muszę składać wniosek o pobyt na szkołę?** Nie. Z PESEL UKR masz legalny pobyt z mocy ustawy (do 4 marca 2027). Możesz iść do szkoły bez wniosku o pobyt na szkołę. Jeśli chcesz uzyskać kartę CUKR po wygaśnięciu UKR, to osobna procedura. Patrz [karta CUKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr). **Czy mogę pracować, ucząc się w szkole policealnej?** W okresie nauki stacjonarnej nie automatycznie, wymagane jest zezwolenie na pracę (chyba że jesteś z państwa zwolnionego z tego obowiązku). W okresie wakacji (lipiec-wrzesień) studenci stacjonarni mogą pracować bez zezwolenia. Przy nauce niestacjonarnej lub wieczorowej zezwolenie jest wymagane przez cały rok. **Szkoła trwa 2 lata, a karta tylko rok. Co po roku?** Przed wygaśnięciem karty złóż nowy wniosek o pobyt na szkołę i załącz zaświadczenie o kontynuacji nauki w drugim roku. Procedura jest taka sama jak za pierwszym razem. **Skończyłem szkołę policealną. Mogę zostać jako absolwent na 9 miesięcy?** Nie. Status absolwenta poszukującego pracy (dodatkowe 9 miesięcy) dotyczy tylko absolwentów studiów wyższych. Po szkole policealnej wnioskuj o inną podstawę pobytu (praca, studia, działalność). **Czy mogę zacząć szkołę jako turysta na wizie Schengen?** Nie zaleca się. Wiza Schengen daje 90 dni, a szkoła trwa znacznie dłużej. Najlepiej wjechać na wizie krajowej (D) w celu nauki lub złożyć wniosek o pobyt na szkołę przed upływem wizy. ## Najczęstsze błędy > [!WARNING] Uważaj na szkoły, które sprzedają tylko papier na wizę > Niektóre „szkoły dla cudzoziemców” istnieją głównie po to, by zarabiać na wnioskach wizowych. Przed zapisem sprawdź, czy placówka jest w oficjalnym rejestrze szkół. Zapis do szkoły bez akredytacji może skończyć się odmową zezwolenia. - Nie zwlekaj z wnioskiem, im później złożysz, tym mniejsza szansa na ciągłość pobytu. - Sprawdzaj akredytację szkoły, jeśli nie ma jej w rejestrze placówek, zezwolenie może zostać odmówione. - Uważaj na "szkoły dla cudzoziemców", które tylko zarabiają na wizach. - Pamiętaj o przedłużeniu po roku, brak nowego wniosku oznacza nielegalny pobyt. - Środki finansowe powinny być na koncie przed złożeniem wniosku. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Portal MOS (wnioski pobytowe): [mos.cudzoziemcy.gov.pl](https://mos.cudzoziemcy.gov.pl). - UDSC, pobyt czasowy: [gov.pl/web/udsc](https://www.gov.pl/web/udsc). - MUW Kraków: [infoopt.pl](https://infoopt.pl), tel. 12 210 20 20 (pn-pt 7:30-15:30). - Rejestr placówek oświatowych: [rspo.men.gov.pl](https://rspo.men.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy Pomoc w wyborze szkoły policealnej, w skompletowaniu dokumentów do portalu MOS, w przygotowaniu wyciągów i zaświadczeń oraz w napisaniu odwołania, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Pobyt czasowy](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy) - [Pobyt czasowy na studiach](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/studia) - [Studia w Polsce](/punkt-informacyjny/edukacja/studia) - [Kursy języka polskiego](/punkt-informacyjny/edukacja/jezyk-polski) - [Portal MOS, wnioski online](/punkt-informacyjny/online/mos) - [Pobyt stały](/punkt-informacyjny/pobyt-staly) --- ### Pobyt stały w Polsce URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/pobyt-staly Zaktualizowano: 2026-08-06 **Zezwolenie na pobyt stały** to jeden z najbardziej stabilnych tytułów pobytowych w Polsce. Jest wydawane **na czas nieoznaczony** (bezterminowo), a karta pobytu jest ważna **10 lat** (z prawem wymiany). W przeciwieństwie do [pobytu czasowego](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy), pobyt stały **nie wymaga co 3 lata składania wniosku o przedłużenie**. To naturalny krok przed ubieganiem się o [polskie obywatelstwo](/punkt-informacyjny/obywatelstwo). > **Mieszkasz w Polsce ze względów ekonomicznych (praca, działalność)?** Rozważ alternatywę: **zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE** (sekcja niżej), daje dodatkową możliwość mobilności w Unii Europejskiej (UE). > > **Jesteś obywatelem UE, EOG lub Szwajcarii?** Nie składasz wniosku o zezwolenie, po 5 latach legalnego pobytu masz **prawo stałego pobytu** z mocy prawa. ## Kto może dostać zezwolenie na pobyt stały Ustawa o cudzoziemcach (art. 195) przewiduje **kilka ścieżek**, które nie wymagają spełnienia tych samych warunków. Wybierasz tę, która odpowiada Twojej sytuacji. ### Ścieżka 1. Dziecko obywatela polskiego Przysługuje dziecku obywatela polskiego pozostającemu pod jego władzą rodzicielską. **Bez wymogu nieprzerwanego pobytu**. ### Ścieżka 2. Dziecko cudzoziemca z pobytem stałym Dziecko (małoletnie) cudzoziemca, który ma w Polsce zezwolenie na pobyt stały lub rezydenta długoterminowego UE. ### Ścieżka 3. Osoba polskiego pochodzenia Spełniasz **wszystkie** te warunki: 1. **Deklarujesz narodowość polską**. 2. **Co najmniej jeden rodzic lub jeden dziadek** albo **dwoje pradziadków** było narodowości polskiej. 3. **Wykażesz związek z polskością** (znajomość języka, kultury, tradycji, dokumenty rodzinne). **Zalety**: bez wymogu nieprzerwanego pobytu. Można złożyć wniosek nawet bez uprzedniego mieszkania w Polsce. ### Ścieżka 4. Małżonek obywatela Polski Spełniasz **oba** warunki: 1. **Pozostajesz w małżeństwie** z obywatelem Polski **co najmniej 3 lata** przed złożeniem wniosku. 2. **Mieszkasz w Polsce nieprzerwanie co najmniej 2 lata** na podstawie [zezwolenia na pobyt czasowy dla małżonka obywatela RP](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/malzonek-rp) (lub statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej). To **najczęstsza ścieżka** dla osób, które zawarły ślub z Polakiem / Polką. Wymogi patrz niżej. ### Ścieżka 5. Ofiara handlu ludźmi Szczególna ścieżka dla ofiar handlu ludźmi, które współpracowały z organami ścigania. ### Ścieżka 6. Posiadacz Karty Polaka Spełniasz dwa warunki: 1. **Masz ważną Kartę Polaka**. 2. **Zamierzasz osiedlić się na stałe w Polsce**. **Ważne udogodnienia:** - **Bez wymogu nieprzerwanego pobytu** (możesz złożyć wniosek zaraz po wjeździe). - **Bez opłaty skarbowej** (zezwolenie bezpłatne, płacisz tylko za kartę pobytu). - **Bez wymogu wykazywania stabilnego dochodu** i tytułu prawnego do lokalu. Więcej o Karcie Polaka w [Karta Polaka](/punkt-informacyjny/karta-polaka). ### Ścieżka 7. Status uchodźcy lub ochrona uzupełniająca (5 lat) Mieszkałeś w Polsce nieprzerwanie **co najmniej 5 lat** na podstawie statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt ze względów humanitarnych. ### Ścieżka 8. Pobyt tolerowany (10 lat) Mieszkałeś w Polsce nieprzerwanie **co najmniej 10 lat** na podstawie zgody na pobyt tolerowany. ### Ścieżka 9. Azyl Otrzymałeś azyl na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej (RP) (rzadka procedura, decyzję podejmuje Rada Ministrów). ## Co daje pobyt stały > [!SUCCESS] Pobyt stały to bezterminowa stabilizacja > Zezwolenie na pobyt stały daje legalny pobyt bez limitu czasowego, pełny dostęp do rynku pracy i świadczeń na zasadach obywatela, oraz kartę pobytu ważną 10 lat (odnawiasz samą kartę, bez nowego wniosku). To także krok do obywatelstwa polskiego. - **Legalny pobyt w Polsce bez limitu czasowego**. - **Karta pobytu ważna 10 lat** (wymiana bez składania wniosku o nowe zezwolenie, tylko wymiana karty). - **Pełny dostęp do rynku pracy** bez dodatkowych zezwoleń. - **Dostęp do wszystkich świadczeń socjalnych** na zasadach jak obywatele RP (800+, zasiłki, emerytury po składkach). - **Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ)** jako członek systemu (przy zatrudnieniu lub dobrowolne ubezpieczenie). - **Prawo prowadzenia działalności gospodarczej** na zasadach obywatela RP. - **Prawo do edukacji** dla dzieci na zasadach obywateli. - **Wolność podróży** po strefie Schengen (90 dni w każdym okresie 180-dniowym). - **Ścieżka do obywatelstwa polskiego** (już po 3 latach, po 2 przy małżeństwie z Polakiem, po roku przy Karcie Polaka). **Czego pobyt stały NIE daje:** - Prawa głosu w wyborach państwowych (tylko obywatel polski). - Możliwości pełnienia niektórych funkcji (Prezydent, sędzia, żołnierz zawodowy). - Paszportu RP. - Automatycznej mobilności w UE (do tego służy **rezydent długoterminowy UE**, patrz niżej). ## Nieprzerwany pobyt, definicja Pobyt uznajemy za **nieprzerwany**, jeśli: - **Żadna pojedyncza przerwa** (wyjazd z Polski) nie była dłuższa niż **6 miesięcy**. - **Suma wszystkich przerw** nie przekroczyła **10 miesięcy** w całym badanym okresie. ### Wyjątki (przerwy dozwolone) - **Obowiązki zawodowe dla polskiego pracodawcy** (delegacje zagraniczne na umowie z pracodawcą z Polski). - **Towarzyszenie małżonkowi / rodzicowi** w delegacji zawodowej. - **Szczególna sytuacja osobista** (np. leczenie), jeśli nie trwała dłużej niż 6 miesięcy. - **Praktyki lub zajęcia w toku studiów** na polskiej uczelni. ## Warunek dochodu i mieszkania (nie dla wszystkich) Wymóg **stabilnego dochodu** i **tytułu prawnego do lokalu** obowiązuje tylko dla niektórych ścieżek (np. rezydenta długoterminowego UE, który omawiamy poniżej). **Dla pobytu stałego** (z ustawowych podstaw art. 195) **nie jest** wymagany: - stabilny dochód, - tytuł prawny do mieszkania, - ubezpieczenie zdrowotne. To ważne rozróżnienie. Małżonek obywatela Polski czy osoba polskiego pochodzenia **nie musi** wykazywać dochodu ani umowy najmu. ## Jak złożyć wniosek, system MOS od 27 kwietnia 2026 > **Status (maj 2026)**: MOS działa. Pierwsze wnioski zostały złożone w pierwszej godzinie po uruchomieniu. Od 27 kwietnia 2026 wnioski o pobyt stały składasz **wyłącznie elektronicznie przez MOS**. > **Zacznij wcześnie**: minimum miesiąc, najlepiej **3 miesiące** przed końcem legalnego pobytu. W pierwszych dniach po uruchomieniu Urząd do Spraw Cudzoziemców (UDSC) zgłaszał problemy techniczne (format zdjęcia, podpis pracodawcy, brak edycji wniosku po złożeniu). **Wyjątki** (nadal papierowo): cudzoziemcy przebywający za granicą w chwili składania wniosku (np. dzieci zagraniczne, których wniosek składa rodzic w Polsce). ### Krok 1. Przygotuj fundamenty cyfrowe - **PESEL**. - **Profil Zaufany**. - **Konto w MOS**. ### Krok 2. Skompletuj dokumenty podstawowe (wszystkie ścieżki) 1. **Ważny paszport** (skan wszystkich stron). 2. **Fotografia biometryczna** 35x45 mm. 3. **Polski odpis aktu urodzenia** (nie starszy niż 3 miesiące, wydany przez polski Urząd Stanu Cywilnego (USC)). 4. **Polski odpis aktu małżeństwa** (jeśli dotyczy, nie starszy niż 3 miesiące). 5. **Dokument potwierdzający legalny pobyt w Polsce** (kopia karty pobytu lub zaświadczenie). 6. **Oświadczenie o nieprzerwanym pobycie** (jeśli ścieżka wymaga) z dokumentami potwierdzającymi (paszport ze stemplami, bilety, zaświadczenia). 7. **Potwierdzenie opłaty** (skan przelewu). ### Krok 3. Dokumenty dla konkretnej ścieżki **Ścieżka 4, małżonek obywatela Polski:** - Kopia dowodu osobistego / paszportu małżonka, obywatela Polski. - Aktualny odpis aktu małżeństwa (max 3 miesiące). - Dokumenty potwierdzające 2 lata pobytu czasowego na podstawie małżeństwa (kopia karty pobytu, decyzja). **Ścieżka 3, polskie pochodzenie:** - Dokumenty rodzinne (akty urodzenia rodziców, dziadków, pradziadków), które potwierdzają polską narodowość. - Dokumenty o związku z polskością (znajomość języka, kultury). **Ścieżka 6, Karta Polaka:** - Kopia ważnej Karty Polaka (oryginał do wglądu). - Dokumenty potwierdzające chęć osiedlenia się (umowa najmu, umowa o pracę, zaświadczenie z uczelni). **Ścieżki 7 i 8, uchodźca / pobyt tolerowany:** - Kopia decyzji o statusie uchodźcy, ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt tolerowany. - Dokumenty potwierdzające 5 / 10 lat nieprzerwanego pobytu. ### Krok 4. Wypełnij formularz w MOS Wybierz: **„Zezwolenie na pobyt stały"** i odpowiednią ścieżkę (np. „Małżonek obywatela polskiego", „Polskie pochodzenie", „Karta Polaka"). ### Krok 5. Podpisz i wyślij Profilem Zaufanym. Pobierasz Urzędowe Poświadczenie Odbioru (UPO). ### Krok 6. Wezwanie na odciski palców Urząd wezwie Cię do Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego (MUW) Kraków w celu złożenia odcisków palców i okazania oryginału paszportu. Przy Karcie Polaka oddasz ją w chwili wydania decyzji (Karta Polaka traci moc z chwilą uzyskania obywatelstwa polskiego, ale przy pobycie stałym trzeba ją zwrócić przy składaniu wniosku o obywatelstwo). ## Opłaty ### Pobyt stały (większość ścieżek) - **640 zł** opłata skarbowa za zezwolenie. - **100 zł** za wydanie karty pobytu. **Łącznie: 740 zł.** ### Pobyt stały dla posiadacza Karty Polaka - **Bez opłaty skarbowej** za zezwolenie. - **100 zł** za wydanie karty pobytu. **Łącznie: 100 zł.** W Krakowie opłatę skarbową wpłacasz na konto **Wydziału Podatków i Opłat UMK**: **PKO BP 49 1020 2892 2276 3005 0000 0000** (w tytule: pobyt stały, imię i nazwisko, MUW Kraków). ## Termin rozpatrzenia **Standardowo 3 miesiące** od złożenia kompletnego wniosku. W praktyce w MUW Kraków **często znacznie dłużej** (6-12 miesięcy). Od dnia złożenia wniosku pobyt jest legalny do wydania decyzji. Dowodem jest elektroniczne zaświadczenie z MOS (pobierasz i drukujesz samodzielnie), zastępuje dawną czerwoną pieczątkę Wojewody. Zaświadczenie **nie uprawnia** do podróży po strefie Schengen. ## Obowiązki posiadacza pobytu stałego - **Powiadom wojewodę w 15 dni roboczych** o zmianie adresu. - **Wymieniaj kartę pobytu** przed upływem 10 lat (co 10 lat składasz wniosek o nową kartę, bez konieczności ponownego wniosku o zezwolenie). - **Nie opuszczaj Polski na dłużej niż 6 lat** pod rząd (po 6 latach nieobecności zezwolenie może zostać cofnięte). - **Działaj zgodnie z prawem**, poważne przestępstwo może spowodować cofnięcie zezwolenia. ## Wymiana karty pobytu Karta pobytu ważna 10 lat. Przed upływem ważności składasz wniosek o **wymianę karty** (nie o nowe zezwolenie), procedura uproszczona: - Opłata za wymianę: około **50 zł**. - Nowa karta ważna przez kolejne 10 lat. - Bez konieczności udowadniania stabilnego dochodu lub pobytu nieprzerwanego. ## Alternatywa, rezydent długoterminowy UE **Zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE** to **osobna ścieżka** dla cudzoziemców, którzy mieszkają w Polsce **ze względów ekonomicznych** (praca, działalność gospodarcza). ### Kto może dostać Spełniasz **wszystkie** te warunki: 1. **Mieszkałeś nieprzerwanie w Polsce co najmniej 5 lat** na podstawie legalnych tytułów pobytowych (pobyt czasowy i praca, Niebieska Karta, połączenie z rodziną i podobne). Uwaga na studia: ten okres zalicza się tylko w połowie, więc 4 lata studiów liczą się jak 2 lata (art. 212 ustawy o cudzoziemcach). 2. **Masz stabilny i regularny dochód** przez ostatnie 3 lata (lub 2 lata, jeśli byłeś na Niebieskiej Karcie). 3. **Posiadasz tytuł prawny do lokalu** mieszkalnego (umowa najmu, akt własności, umowa użyczenia od bliskiej rodziny). 4. **Masz ubezpieczenie zdrowotne**. ### Szczególne zasady liczenia pobytu 5 lat - **Studia** (wiza lub zezwolenie na studia) liczą się **w połowie** (10 lat studiów = 5 lat do wymogu). - **Niebieska Karta UE** liczy się w całości (także okres w innym państwie UE przed przeniesieniem do Polski). - **Postępowanie o ochronę międzynarodową** nie liczy się, chyba że zakończyło się nadaniem statusu uchodźcy / ochrony. ### Co daje rezydent długoterminowy UE (różnica od pobytu stałego) | Element | Pobyt stały | Rezydent długoterminowy UE | |---|---|---| | Czas zezwolenia | Bezterminowo | Bezterminowo | | Ważność plastikowej karty pobytu | **10 lat**, potem wymiana | **5 lat**, potem wymiana | | Podstawa | Rodzina, polskie pochodzenie, Karta Polaka | **Względy ekonomiczne** (praca, działalność) | | Opłata za zezwolenie | 640 zł | 640 zł | | **Mobilność w UE** | 90 / 180 dni (Schengen) | **Prawo osiedlenia się w innym państwie UE** (z ograniczeniami) | | Ścieżka do obywatelstwa | 3 lata od decyzji | 3 lata od decyzji | > **Uwaga o ważności karty**: zezwolenie (pobyt stały lub rezydent długoterminowy UE) jest **bezterminowe**. Sama plastikowa **karta pobytu** wydawana jest na 10 lat (pobyt stały) lub 5 lat (rezydent UE) i po tym okresie podlega **technicznej wymianie** (nowe zdjęcie, dane biometryczne). Wymiana karty nie wymaga ponownego ubiegania się o zezwolenie. **Najważniejsza różnica**: rezydent długoterminowy UE może **przenieść się na stałe** do innego państwa UE (na podstawie dyrektywy 2003/109/WE), po uzyskaniu tamtejszego zezwolenia w procedurze uproszczonej. Pobyt stały „polski" nie daje takiego prawa. ### Która ścieżka lepsza dla mnie **Wybierz pobyt stały**, jeśli: - Masz Kartę Polaka (bez opłaty, bez czekania, bez dochodu). - Jesteś małżonkiem obywatela Polski (szybciej: 2 lata pobytu czasowego + 3 lata małżeństwa). - Masz polskie pochodzenie. - Planujesz zostać w Polsce na stałe i nie potrzebujesz mobilności UE. **Wybierz rezydenta długoterminowego UE**, jeśli: - Mieszkasz w Polsce 5+ lat ze względów zawodowych (praca, firma). - Planujesz w przyszłości przeniesienie do innego państwa UE. - Nie masz polskiej rodziny ani Karty Polaka. **Uwaga**: można ubiegać się o **oba zezwolenia na raz** (ale tylko jedno zostanie wydane). ## Najczęstsze pytania ### Mam Kartę Polaka od 10 lat, ale nie mieszkałem nigdy w Polsce. Mogę złożyć wniosek? **Tak.** Posiadacz Karty Polaka składa wniosek o pobyt stały **bez wymogu nieprzerwanego pobytu**. Możesz przyjechać do Polski i złożyć wniosek w pierwszym tygodniu. Potrzebujesz tylko Karty Polaka + dokumentu potwierdzającego chęć osiedlenia (umowa najmu, oferta pracy, list akceptacyjny z uczelni). ### Jestem w związku małżeńskim z Polką od 10 lat, ale niedawno przyjechałem do Polski. Mogę od razu dostać pobyt stały? **Nie od razu.** Musisz najpierw: 1. Uzyskać [zezwolenie na pobyt czasowy dla małżonka obywatela RP](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/malzonek-rp). 2. Mieszkać w Polsce **2 lata nieprzerwanie** na tym zezwoleniu. 3. Dopiero wtedy możesz złożyć wniosek o pobyt stały. **Razem zatem**: 2 lata pobytu czasowego + 3 lata małżeństwa (już masz) = minimum 2 lata w Polsce od pobytu czasowego. ### Mam pobyt czasowy na pracę już 4 lata. Czy mogę ubiegać się o pobyt stały? **Nie**, to za mało. Rezydent długoterminowy UE wymaga **5 lat nieprzerwanego pobytu** ze względów ekonomicznych. Poczekaj jeszcze rok, potem złóż wniosek. ### Wyjechałem z Polski na 8 miesięcy, żeby zajmować się chorą matką. Czy to przerywa pobyt? **Może nie przerwać**, jeśli: - Wyjazd trwał **poniżej 6 miesięcy** (tutaj 8 miesięcy to problem). - Możesz udokumentować **szczególną sytuację osobistą** (choroba matki). **Ale** 8 miesięcy przekracza 6-miesięczną granicę dla „szczególnej sytuacji". W takim przypadku możesz spróbować udowodnić wyjątkowość sytuacji, ale decyzja zależy od wojewody. Konsultuj z PIO lub prawnikiem. ### Czy pobyt stały mogę stracić? **Tak**, w kilku sytuacjach: - **6 lat ciągłej nieobecności** w Polsce. - **Poważne przestępstwo** (skazanie za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu państwa, terroryzm itp.). - **Cofnięcie zezwolenia** przez wojewodę, jeśli uzyskano je na podstawie fałszywych dokumentów. ### Mam Kartę Polaka i złożyłem wniosek o pobyt stały. Czy muszę ją oddać? Kartę Polaka **oddajesz w chwili**: - **Odbioru karty pobytu stałego** (niektóre urzędy wymagają zwrotu w chwili decyzji). - **Złożenia wniosku o obywatelstwo polskie**. Karta Polaka **traci moc automatycznie** z chwilą uzyskania obywatelstwa polskiego. ### Co po pobycie stałym, droga do obywatelstwa? Po uzyskaniu pobytu stałego możesz ubiegać się o [uznanie za obywatela polskiego](/punkt-informacyjny/obywatelstwo): - **Po 3 latach pobytu stałego** (ścieżka ogólna). - **Po 2 latach pobytu stałego + 3 lata małżeństwa** z Polakiem. - **Po 1 roku pobytu stałego** (jeśli zezwolenie uzyskano na podstawie Karty Polaka lub polskiego pochodzenia). **Potrzebny jest certyfikat B1 z języka polskiego.** ### Czy na pobyt stały muszę mieć certyfikat z języka polskiego? **Nie przy wniosku o pobyt stały**. Certyfikat B1 jest wymagany dopiero przy **wniosku o obywatelstwo**. ### Mam pobyt stały. Czy mogę wyjeżdżać swobodnie do UE? **Po strefie Schengen** możesz podróżować **90 dni w każdym okresie 180-dniowym**. To standardowe prawo karty pobytu stałego. **Nie możesz** osiedlić się w innym państwie UE bez ubiegania się o tamtejszy tytuł pobytowy. Jeśli chcesz takiej mobilności, wybierz **rezydenta długoterminowego UE**. ## Podstawa prawna - **Ustawa o cudzoziemcach** z 12 grudnia 2013 roku, art. 195-218 (pobyt stały) i art. 211-224 (rezydent długoterminowy UE). - **Dyrektywa Rady 2003/109/WE** dotycząca statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi. - **Ustawa z 21 listopada 2025 roku** o zmianie ustawy o cudzoziemcach, MOS od 27.04.2026. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **UDSC, sekcja pobyt stały**: [gov.pl/udsc](https://www.gov.pl/web/udsc). - **MUW Kraków**: [infoopt.pl](https://infoopt.pl). - **Powroty.gov.pl**: [powroty.gov.pl](https://powroty.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy - **MUW Kraków, INFO OPT**: 12 210 20 20 (pn-pt 7:30-15:30). - **MUW Kraków, 24h**: 12 210 20 22. - **E-mail**: info.opt@muw.pl. - **Adres**: ul. Przy Rondzie 6, 31-547 Kraków. **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK w Krakowie**. Wsparcie w wyborze ścieżki pobytu stałego, pomoc w skompletowaniu dokumentów rodzinnych (polskie pochodzenie), przygotowanie do dalszej ścieżki obywatelstwa, języki PL / EN / UA / BY. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Pobyt czasowy, strona główna](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy) - [Pobyt czasowy, małżonek obywatela RP](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/malzonek-rp) - [Karta Polaka, uprzywilejowana ścieżka](/punkt-informacyjny/karta-polaka) - [Obywatelstwo polskie, po pobycie stałym](/punkt-informacyjny/obywatelstwo) - [Niebieska Karta UE](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/niebieska-karta) - [MOS, wnioski pobytowe online](/punkt-informacyjny/online/mos) --- ### Ślub w Polsce, dwóch cudzoziemców URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/slub-w-polsce Zaktualizowano: 2026-08-03 **Ślub dwojga cudzoziemców w Polsce** jest **w pełni możliwy** i odbywa się w **Urzędzie Stanu Cywilnego (USC)**. Ten rozdział wyjaśnia procedurę dla pary, w której **żadna z osób nie jest obywatelem Polski**. **Najważniejsze fakty**: - **Ślub w polskim USC**, pełna procedura cywilna, prowadzona po polsku. - **Każdy z cudzoziemców** musi udokumentować, że **może zawrzeć małżeństwo zgodnie z prawem swojego kraju**. - **Tłumacz przysięgły** wymagany podczas ceremonii (chyba że oboje znają polski biegle). - **Opłata skarbowa**: 84 zł. - **Czas oczekiwania**: minimum **1 miesiąc** od złożenia dokumentów do daty ślubu. > **Uwaga**: jeśli jeden z Was jest **obywatelem polskim**, patrz osobny [rozdział o ślubie z obywatelem RP](/punkt-informacyjny/slub-z-obywatelem). Jeśli małżonek jest **obywatelem UE z innego kraju**, patrz [pobyt jako małżonek UE](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/slub-ue). ## Czy ślub w Polsce jest możliwy ### Tak, w trzech sytuacjach 1. **Oboje cudzoziemcy bez obywatelstwa polskiego** (np. obywatel Ukrainy + obywatelka Białorusi). 2. **Oboje obywatele tego samego kraju** (np. dwoje obywateli Ukrainy). 3. **Cudzoziemiec z cudzoziemcem różnych narodowości** (np. obywatel Wietnamu + obywatelka Gruzji). ### Status pobytowy nie jest przeszkodą > [!INFO] Możesz wziąć ślub niezależnie od statusu pobytu > Nawet nielegalny pobyt nie blokuje zawarcia małżeństwa. Urząd Stanu Cywilnego nie ma uprawnień do sprawdzania legalności Twojego pobytu, a sąd rejonowy (przy zwolnieniu z dokumentu) też tego nie bada. Wystarczy paszport lub inny dokument tożsamości. **Bardzo ważne**: nielegalny pobyt **NIE blokuje** zawarcia małżeństwa. - USC **nie ma uprawnień** do sprawdzania legalności pobytu. - Sąd rejonowy (przy zwolnieniu z dokumentu) **też nie sprawdza** statusu pobytu. - Wystarczy **paszport** (lub inny dokument tożsamości). ### Gdzie jeszcze można wziąć ślub **Opcjonalnie** dwoje obywateli tego samego kraju może wziąć ślub: - **W konsulacie swojego kraju** w Polsce (jeśli ich konsulat to oferuje). - Ambasada Ukrainy w Warszawie i konsulaty Ukrainy w Krakowie, Wrocławiu, Lublinie, Gdańsku przyjmują takie śluby między obywatelami UA. - Konsulat Białorusi w Warszawie też przyjmuje (z ograniczeniami od 2022 roku). - **Online przez Diia** (dwoje obywateli Ukrainy), aplikacja Diia umożliwia ślub online między obywatelami UA. > **Wybór miejsca ma znaczenie**: jeśli planujecie **dalszy pobyt w Polsce**, ślub w **polskim USC** daje Wam polski akt małżeństwa, który USC w PL od razu uznaje. Akt z konsulatu lub Diia trzeba potem **wpisać do polskiego rejestru USC**. ## Wymagane dokumenty ### Dokumenty od obojga narzeczonych (cudzoziemcy) #### 1. Dokumenty tożsamości - **Paszport** (każde z Was, ważny). - **Karta pobytu** (jeśli macie). - **Tymczasowe zaświadczenie tożsamości** (jeśli jesteście w procedurze ochrony międzynarodowej). #### 2. Akt urodzenia z tłumaczeniem przysięgłym - **Oryginał** lub **odpis** aktu urodzenia z kraju pochodzenia. - **Tłumaczenie przysięgłe** na polski (zrobione przez tłumacza przysięgłego z listy Ministerstwa Sprawiedliwości). - **Apostille** lub **legalizacja konsularna**: - Apostille: dla dokumentów z krajów Konwencji haskiej z 1961 roku (Ukraina, Białoruś, Gruzja, Mołdawia, Armenia, większość krajów świata). - Legalizacja konsularna: dla dokumentów z krajów spoza Konwencji. > Apostille w Ukrainie wydaje **Ministerstwo Sprawiedliwości Ukrainy**. W praktyce robi się to **przed wyjazdem z Ukrainy** lub przez **pełnomocnika**. #### 3. Zaświadczenie o zdolności prawnej do zawarcia małżeństwa **Dokument z kraju pochodzenia** stwierdzający, że według prawa Twojego kraju **możesz zawrzeć małżeństwo**. **Co zawiera**: - Dane osobowe i stan cywilny. - Stwierdzenie, że **nie ma przeszkód prawnych** do małżeństwa. **Gdzie uzyskać**: - **W urzędzie stanu cywilnego kraju pochodzenia** (przed wyjazdem do PL). - **W placówce dyplomatycznej** swojego kraju w Polsce (ambasada, konsulat). **Ważność**: zwykle **3-6 miesięcy** od wystawienia. > **Specjalna sytuacja, Ukraina**: Ukraina **NIE WYDAJE** zaświadczenia o zdolności prawnej do małżeństwa za granicą. **Każdy obywatel Ukrainy** musi prosić **polski sąd rejonowy o zwolnienie z tego obowiązku** (patrz niżej). #### 4. Zwolnienie sądu (jeśli zaświadczenia nie ma) Gdy **kraj pochodzenia nie wydaje takiego zaświadczenia** (Ukraina) lub **istnieją nadmierne trudności w jego uzyskaniu** (np. wojna w kraju), **polski sąd rejonowy** może **zwolnić Cię z tego obowiązku**. **Procedura**: 1. **Złóż wniosek** do **sądu rejonowego** właściwego dla miejsca zamieszkania w Polsce. - **Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia, Wydział III Rodzinny i Nieletnich**: ul. Przy Rondzie 7, e-mail: w3r@krakow-sr.sr.gov.pl, tel. 12 619 63 20. 2. **Opłata sądowa**: **100 zł** (art. 79 Prawa o aktach stanu cywilnego). 3. **Wniosek zawiera**: - Twoje dane osobowe. - Dane przyszłego małżonka. - Wyjaśnienie, dlaczego nie możesz dostarczyć zaświadczenia. - Załączniki: paszport, akt urodzenia z tłumaczeniem. 4. **Czas oczekiwania**: kilka tygodni do kilku miesięcy. **Po zwolnieniu** sąd **sam ustala** Twoją zdolność prawną na podstawie zebranych dokumentów. Postanowienie zabiera się do USC. #### 5. Jeśli wcześniej byłaś lub byłeś w związku małżeńskim - **Akt rozwodu** + **prawomocne orzeczenie sądu** o rozwodzie (przetłumaczone, z apostille). - Lub **akt zgonu poprzedniego małżonka** (przetłumaczony). ### Dokumenty wspólne (procedura w USC) #### 6. Zapewnienie W USC podpisujecie **zapewnienie o braku okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa**. To pisemne oświadczenie, że: - **Nie jesteście spokrewnieni** w stopniu zabraniającym małżeństwa. - **Nie macie wcześniejszego, nierozwiązanego małżeństwa**. - **Nie jesteście ubezwłasnowolnieni**. Zapewnienie **ważne 6 miesięcy** od podpisania. Ślub musi się odbyć w tym terminie. #### 7. Tłumacz przysięgły Jeśli **żadne z Was nie posługuje się polskim** w stopniu komunikatywnym: - **Pierwsza wizyta w USC**, tłumacz wskazany, ale formalnie nie obowiązkowy. - **Sama ceremonia ślubu**, tłumacz przysięgły **OBOWIĄZKOWY**. Tłumacz musi mieć uprawnienia tłumacza przysięgłego z **listy Ministerstwa Sprawiedliwości**. ## Procedura. Krok po kroku ### Krok 1, ustal kraj rejestracji ślubu Zdecydujcie: - **Polski USC**: gdy planujecie zostać w Polsce. - **Konsulat Waszego kraju w PL**: tylko gdy oboje jesteście tej samej narodowości. - **Diia online (UA)**: gdy oboje jesteście Ukraińcami. **Ten rozdział dalej dotyczy ślubu w polskim USC**. ### Krok 2, zbierzcie dokumenty (3-6 miesięcy przed ślubem) To **najtrudniejszy etap**. Zbieranie dokumentów z kraju pochodzenia, apostille i tłumaczenia może zająć **kilka miesięcy**. **Plan**: 1. **W kraju pochodzenia**: akt urodzenia, akt rozwodu lub zgonu (jeśli dotyczy), apostille. 2. **U tłumacza przysięgłego w Polsce**: tłumaczenia. 3. **Polski sąd rejonowy**: jeśli potrzebujesz zwolnienia z dokumentu (Ukraina). 4. **Konsulat swojego kraju w PL**: jeśli wydaje zaświadczenie o zdolności prawnej. ### Krok 3, umów wizytę w USC W każdym **dowolnym USC w Polsce** (nie ma znaczenia, gdzie mieszkasz). **Kraków**: - **Urząd Stanu Cywilnego Kraków**: pl. Wszystkich Świętych 3-4, 31-004 Kraków. - **Tel.**: 12 616 19 30. > **Rezerwacja terminu**: zwykle wymagana, można online lub telefonicznie. Terminy ślubów są często z **2-6 miesięcznym wyprzedzeniem**, w sezonie weselnym (maj-wrzesień) jeszcze dłużej. ### Krok 4, wizyta w USC z dokumentami Na **co najmniej 1 miesiąc** przed ślubem idźcie do USC z kompletem dokumentów. **Co się dzieje**: 1. Kierownik USC sprawdza wszystkie dokumenty. 2. Podpisujecie **zapewnienie**. 3. Wybieracie **datę i miejsce** ślubu (USC, plener za dodatkową opłatą). 4. Decydujecie o **nazwiskach** po ślubie: - **Każde zostawia swoje** dotychczasowe nazwisko, lub - **Wspólne nazwisko** (jednego z małżonków), lub - **Połączenie** nazwisk (dwuczłonowe). 5. Płacicie **opłatę skarbową 84 zł**. ### Krok 5, ślub W ustalonej dacie: - **Tłumacz przysięgły obecny** (chyba że oboje znacie polski). - **Świadkowie**: **2 pełnoletnie osoby** (dowolnej narodowości), z dokumentami tożsamości. - **Obrączki, goście**: kwestie organizacyjne, USC nie wymaga. - **Oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński** podpisujecie przed kierownikiem USC. Po ceremonii dostajecie **bezpłatny odpis skrócony aktu małżeństwa**. ### Krok 6, po ślubie - **Akt małżeństwa** trafia do polskiego rejestru USC. - Możecie **zarejestrować ślub w Waszych krajach pochodzenia** (przez konsulat). - **Status pobytowy**: ślub **NIE daje automatycznego prawa pobytu** w Polsce. Każdy z Was nadal musi mieć swój własny tytuł pobytowy (PESEL UKR, karta pobytu, ochrona itd.). ## Specyficzne sytuacje ### Dwoje obywateli Ukrainy **Najprostsza opcja**: **konsulat Ukrainy** w Polsce (Warszawa, Kraków, Wrocław, Lublin, Gdańsk). **Krakowski konsulat Ukrainy**: rondo Mogilskie 1, 31-516 Kraków, tel. 12 433 81 60. **Lub przez Diia online** (jeśli macie aktywne konta i polski adres do rejestracji). **Lub w polskim USC**, wymaga zwolnienia sądu z obowiązku zaświadczenia (UA tego nie wydaje). ### Obywatel Ukrainy + obywatelka Białorusi **Procedura w polskim USC**: - Obywatel Ukrainy: zwolnienie sądu (UA nie wydaje zaświadczenia). - Obywatelka Białorusi: zaświadczenie o zdolności prawnej z USC kraju pochodzenia lub konsulatu BY (Warszawa). ### Obywatel Iranu + obywatelka Wietnamu Każde z Was: **zaświadczenie o zdolności prawnej** z konsulatu swojego kraju. **Iran ma specjalny wymóg**: zaświadczenie musi wyraźnie wymieniać **imię i nazwisko** drugiego małżonka. ### Para tej samej płci W Polsce **małżeństwo to związek kobiety i mężczyzny** (Konstytucja RP, art. 18). USC **nie udzieli ślubu** parze tej samej płci. **Alternatywa**: - Ślub w innym kraju UE, gdzie małżeństwa jednopłciowe są legalne (Niemcy, Holandia, Belgia, Hiszpania, Francja, Portugalia itd.). - W Polsce **brak związków partnerskich** dla par jednopłciowych. ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR, mój chłopak jest Białorusinem z kartą pobytu czasowego. Możemy wziąć ślub w Krakowie?** **Tak, w polskim USC**. Ty potrzebujesz **zwolnienia sądu** (UA nie wydaje zaświadczenia). On potrzebuje **zaświadczenia o zdolności prawnej z konsulatu Białorusi w Warszawie**. Z dokumentami do USC Kraków, podpisanie zapewnienia, 1 miesiąc oczekiwania, ślub. **Czy mogę wziąć ślub w Polsce, jeśli przebywam nielegalnie?** **Tak**. USC i sąd **nie sprawdzają legalności pobytu**. **Ale**: po ślubie nadal masz problem z pobytem. Ślub sam w sobie **nie daje** prawa pobytu, jeśli małżonek to **drugi cudzoziemiec** (a nie obywatel Polski lub UE). **Ile to wszystko kosztuje?** Orientacyjnie: - **Opłata skarbowa USC**: 84 zł. - **Apostille z UA**: 50-100 zł (zależy od formy uzyskania). - **Tłumaczenia przysięgłe**: 50-100 zł za stronę, zwykle 2-3 dokumenty. - **Zwolnienie sądu (Ukraina)**: 100 zł. - **Tłumacz przysięgły na ceremonię**: 200-500 zł (zależy od tłumacza i języka). - **Ślub poza USC** (plener): od 1 000 zł (opłata dodatkowa, zależy od miasta). **Czy ślub w polskim USC jest uznawany za granicą?** **Tak**, jeśli zarejestrujecie go w **rejestrach Waszych krajów pochodzenia** przez konsulat. Polski akt małżeństwa **z apostille** jest uznawany w większości krajów świata. **Możemy wziąć ślub kościelny w Polsce zamiast cywilnego?** **Tak, ślub konkordatowy** (kościelny, ale ze skutkami cywilnymi): - Wymagane te same dokumenty co przy ślubie w USC. - Najpierw idziecie do USC po **zaświadczenie o braku przeszkód do zawarcia małżeństwa** (ważne 6 miesięcy). - Z zaświadczeniem do księdza. - Po ślubie ksiądz wysyła dokumenty do USC, który wystawia akt małżeństwa. Jeśli oboje nie jesteście katolikami, **inne wyznania** (cerkiew prawosławna, islam, judaizm itd.) mogą udzielać ślubów konkordatowych zgodnie z umowami z państwem. **Mówię słabo po polsku. Czy mogę polegać na partnerze jako tłumaczu?** **Nie podczas ceremonii**. Ceremonia **wymaga tłumacza przysięgłego** wpisanego na listę Ministerstwa Sprawiedliwości, nie partnera ani znajomego. Na wcześniejszych spotkaniach (zapewnienie) tłumacz jest wskazany, ale formalnie nie obowiązkowy. **Pobraliśmy się w Ukrainie, mieszkamy w Polsce. Co teraz?** **Możecie zarejestrować ślub w polskim USC**: - **Apostille** ukraińskiego aktu małżeństwa. - **Tłumaczenie przysięgłe**. - **Wniosek o transkrypcję** w dowolnym USC w Polsce. - Opłata: **50 zł**. **Po wpisie do polskiego rejestru** macie polski akt małżeństwa, którego można używać przy każdej polskiej procedurze. **Mam wątpliwości co do dokumentów. Co robić?** **Zadzwoń do USC** w mieście, gdzie planujecie ślub. Pracownicy zwykle udzielają informacji o tym, **czego wymaga Wasza konkretna sytuacja**. Możesz też skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w prawie dotyczącym cudzoziemców lub z Punktem Informacyjnym dla Obcokrajowców Fundacji U-WORK. ## Najczęstsze błędy do uniknięcia - **Nie odkładaj zbierania dokumentów** na ostatnią chwilę. Apostille z Ukrainy potrafi zająć **2-3 miesiące**. - **Sprawdź ważność dokumentów**. Akt urodzenia z tłumaczeniem starszy niż 6 miesięcy może być **odrzucony**. - **Nie pomyl** zaświadczenia o zdolności prawnej z aktem urodzenia. To dwa różne dokumenty. - **Tłumacz na ceremonię** musi być **przysięgły z listy Ministerstwa Sprawiedliwości**, nie zwykły tłumacz. - **Nie planuj ślubu wcześniej niż miesiąc** od wizyty w USC. Tego terminu **nie da się skrócić** bez ważnej przyczyny. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **USC Kraków**: [bip.krakow.pl](https://www.bip.krakow.pl), pl. Wszystkich Świętych 3-4, tel. 12 616 19 30. - **Ministerstwo Sprawiedliwości, lista tłumaczy przysięgłych**: [arch-bip.ms.gov.pl](https://arch-bip.ms.gov.pl). - **Powroty.gov.pl, ślub z cudzoziemcem**: [powroty.gov.pl](https://powroty.gov.pl). - **Konsulat Ukrainy w Krakowie**: rondo Mogilskie 1, tel. 12 433 81 60. - **Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia, Wydział Rodzinny**: ul. Przy Rondzie 7, tel. 12 619 63 20. ## Potrzebujesz pomocy Pomoc w skompletowaniu dokumentów do ślubu, wybór tłumacza przysięgłego, wniosek do sądu rejonowego o zwolnienie z dokumentu oraz kontakty do USC i konsulatów otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Ślub z obywatelem RP](/punkt-informacyjny/slub-z-obywatelem) - [Pobyt jako małżonek obywatela UE](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/slub-ue) - [Pobyt jako małżonek obywatela RP](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/malzonek-rp) - [Tłumacz przysięgły](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/tlumacz-przysiegly) - [Pomoc prawna](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/pomoc-prawna) - [Pobyt czasowy](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy) --- ### Ślub z obywatelem RP w Polsce URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/slub-z-obywatelem Zaktualizowano: 2026-08-01 Zawarcie ślubu z obywatelem Polski to ważny krok w życiu osobistym i **silna podstawa legalizacji pobytu** w Polsce. Ta strona opisuje procedurę zawarcia ślubu w Polsce (w USC) oraz kluczowe informacje dla cudzoziemca. > **Masz już ślub zawarty za granicą?** Musisz **umiejscowić (zarejestrować) zagraniczny akt małżeństwa** w polskim USC przed ubieganiem się o zezwolenie pobytowe. Opisane niżej. > **Szukasz zezwolenia pobytowego po ślubie?** Sprawdź [pobyt czasowy dla małżonka obywatela RP](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/malzonek-rp). ## Ślub w Polsce. Dwie formy **Cywilny (USC):** - Zawierany przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego. - W obecności dwóch świadków. - Wystarczający sam w sobie (małżeństwo pełnoprawne). **Konkordatowy (kościelny):** - Zawierany w kościele katolickim lub innym zarejestrowanym. - Duchowny przekazuje akt do USC w ciągu 5 dni. - Rejestracja w USC nadaje mu skutek cywilny. Obie formy w Polsce mają te same skutki prawne. W tym tekście opisujemy **procedurę cywilną w USC**. ## Kluczowy problem cudzoziemca. Zaświadczenie o zdolności do zawarcia małżeństwa Polskie prawo wymaga, żeby cudzoziemiec przedstawił **dokument z kraju pochodzenia**, że **ma zdolność prawną do zawarcia małżeństwa** (tzn. nie jest już w związku małżeńskim, nie ma przeciwwskazań prawnych). ### Co to jest To zaświadczenie wydawane przez odpowiednik polskiego USC w kraju pochodzenia. Potwierdza: - Wolny stan cywilny. - Brak przeszkód prawnych do zawarcia małżeństwa. - Personalia i dane osobowe. ### Problem dla obywateli Ukrainy > [!INFO] Ukraina nie wydaje wymaganego zaświadczenia > Ukraiński USC wydaje tylko zaświadczenie o stanie cywilnym, a nie o zdolności do zawarcia małżeństwa za granicą. Rozwiązanie: złóż w polskim sądzie rejonowym wniosek o zwolnienie z obowiązku przedstawienia tego dokumentu (opłata 100 zł). **Ukraina NIE wydaje** takiego zaświadczenia dla obywateli wyjeżdżających za granicę. Ukraiński USC wydaje tylko zaświadczenie o stanie cywilnym, ale **nie o zdolności do zawarcia małżeństwa w innym kraju**. ### Rozwiązanie. Zwolnienie z obowiązku przez sąd Polskie prawo przewiduje, że jeśli **cudzoziemiec nie może uzyskać** zaświadczenia z kraju pochodzenia (niezależnie od przyczyn), może zwrócić się do **polskiego sądu rejonowego** o **zwolnienie z obowiązku przedstawienia tego dokumentu**. Procedura: 1. **Wniosek do Sądu Rejonowego** (Wydział Rodzinny i Nieletnich) właściwego dla miejsca zamieszkania w Polsce. 2. **Opłata sądowa: 100 zł**. 3. **Rozprawa** (zwykle krótka, ale formalna). 4. **Postanowienie sądu** zastępuje zaświadczenie. **W Krakowie:** - **Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia**, Wydział III Rodzinny: w3r@krakow-sr.sr.gov.pl, tel. 12 619 63 20. - Analogicznie dla dzielnic: Nowa Huta, Krowodrza, Podgórze. **Dokumenty do sądu:** - Wniosek (wzór dostępny w sądzie lub na stronach Ministerstwa Sprawiedliwości). - Paszport cudzoziemca. - Zaświadczenie z ukraińskiego USC o stanie cywilnym (to możesz otrzymać) + tłumaczenie przysięgłe. - Dokumenty rodzinne (ewentualnie: akt urodzenia, akt rozwodu). **Czas procedury**: 1-3 miesiące. **Weź to pod uwagę**, planuj ślub z wyprzedzeniem. ## Procedura SC-4 w USC Kraków. Ślub cywilny z cudzoziemcem Kraków obsługuje **USC przy ul. Lubelskiej 27**, 31-133 Kraków. ### Krok 1. Zgłoszenie zamiaru zawarcia małżeństwa **Nie mniej niż 1 miesiąc przed planowanym ślubem** oboje narzeczeni zgłaszają się osobiście w USC. **Dokumenty:** - Dokumenty tożsamości (dowód osobisty obywatela Polski + paszport cudzoziemca). - **Zaświadczenie o zdolności prawnej** (lub postanowienie sądu zastępujące to zaświadczenie). - Jeśli jedno z narzeczonych było wcześniej w związku małżeńskim: odpis aktu rozwodu / aktu zgonu poprzedniego małżonka. - Tłumaczenia przysięgłe zagranicznych dokumentów. - Opłata skarbowa: **84 zł** za akt małżeństwa. ### Krok 2. Ustalenie daty i miejsca ślubu - **Ślub w siedzibie USC**, bezpłatnie. - **Ślub poza siedzibą USC** (ogród, hotel, restauracja, sale zamkowe): **1 000 zł** dodatkowej opłaty, jeśli USC się zgodzi. - **Świadkowie**: 2 osoby, dorosłe, zdolne do czynności prawnych. **Mogą być cudzoziemcami**, ale muszą znać język polski lub być z tłumaczem. ### Krok 3. Ceremonia W dniu ślubu: - Oboje małżonkowie + 2 świadków + kierownik USC. - **Tłumacz przysięgły** (jeśli cudzoziemiec nie zna polskiego, obowiązkowy, organizuje narzeczony). - Tradycyjne pytania, wymiana obrączek, podpisy na akcie małżeństwa. ### Krok 4. Odpis aktu małżeństwa Po ceremonii dostajesz **odpis skrócony aktu małżeństwa** bezpłatnie. Dodatkowe odpisy: 22 zł (skrócony), 33 zł (zupełny). **Masz gotowy akt małżeństwa**, możesz od razu składać wniosek o [pobyt czasowy dla małżonka obywatela RP](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/malzonek-rp). ## Ślub wyznaniowy (konkordatowy) Jeśli zawierasz ślub w kościele: 1. **Duszpasterstwo** przyjmuje zamiar (rozmowa w parafii, nauki przedmałżeńskie). 2. **Duchowny wystawia zaświadczenie** do USC (3 egzemplarze) po otrzymaniu od pary zaświadczenia z USC o braku przeszkód prawnych. 3. **Ślub w kościele**. 4. **Duchowny przekazuje akt do USC** w ciągu **5 dni**. 5. USC wpisuje małżeństwo do ksiąg, wydaje akt małżeństwa. **Opłaty kościelne**: zależne od parafii. **Opłata za akt małżeństwa w USC**: 84 zł. ## Umiejscowienie zagranicznego aktu małżeństwa Jeśli wzięliście ślub **za granicą** (np. w Ukrainie), akt nie jest automatycznie uznawany w Polsce. **Umiejscowienie** to procedura rejestrująca zagraniczny akt w polskich księgach stanu cywilnego. ### Kiedy jest potrzebne - Przed ubieganiem się o [zezwolenie pobytowe dla małżonka obywatela RP](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/malzonek-rp). - Przed wnioskiem o [pobyt stały](/punkt-informacyjny/pobyt-staly). - Przed ubieganiem się o obywatelstwo polskie. - Dla celów spadkowych, emerytalnych. ### Procedura w USC Kraków 1. **Wniosek o umiejscowienie** w USC Kraków, ul. Lubelska 27. 2. **Dokumenty:** - Oryginał zagranicznego aktu małżeństwa. - Tłumaczenie przysięgłe na polski. - Dokumenty tożsamości obojga małżonków. - Zaświadczenie o statusie dokumentu (apostille lub legalizacja konsularna, w zależności od kraju). 3. **Opłata**: 50 zł (wpis do księgi). 4. **Termin**: 1-2 miesiące. 5. **Wynik**: polski odpis aktu małżeństwa. ### Apostille lub legalizacja konsularna - **Apostille**: uproszczona legalizacja dla krajów Konwencji haskiej (w tym Ukraina). - **Legalizacja konsularna**: dla krajów spoza Konwencji haskiej. **Ukraina**: akt małżeństwa z klauzulą apostille (wydaje ukraiński urząd). ## Uznanie za pozorne małżeństwo. Ostrzeżenie > [!WARNING] Urząd bada, czy małżeństwo jest prawdziwe > Zawarcie małżeństwa wyłącznie w celu uzyskania pobytu to przestępstwo. Urząd może przesłuchać małżonków osobno i sprawdzić wspólne życie. Skutkiem uznania pozorności jest odmowa legalizacji pobytu i odpowiedzialność karna. **Polskie prawo karze** zawieranie pozornych małżeństw dla celów pobytowych - grozi za to **odpowiedzialność karna**. ### Kiedy urząd podejrzewa pozorność - Krótki okres znajomości przed ślubem. - Duża różnica wieku. - Małżonkowie nie mieszkają razem. - Brak wspólnego gospodarowania (osobne konta, brak wspólnych rachunków). - Brak wspólnych zdjęć, dokumentów z życia codziennego. - Nienaturalne odpowiedzi podczas rozmowy w urzędzie. Wojewoda **ma obowiązek** sprawdzić, czy związek jest prawdziwy, przy każdym wniosku o zezwolenie czy pobyt stały dla małżonka obywatela RP. Szczegóły w [rozdziale o pobycie czasowym dla małżonka obywatela RP](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/malzonek-rp). ## Najczęstsze pytania **Ile w sumie trwa procedura od decyzji o ślubie do ślubu w Krakowie?** Dla pary polsko-ukraińskiej (bez zaświadczenia z Ukrainy): 1. Wniosek do sądu o zwolnienie z dokumentu: **1-3 miesiące**. 2. Zgłoszenie w USC: **1 miesiąc** przed ślubem. 3. Ślub. **Razem**: **2-4 miesiące** planowania od momentu decyzji. **Chcemy wziąć ślub w restauracji w Krakowie. Czy przez USC to możliwe?** Tak, od 2015 roku. **Warunki:** - Uzyskaj zgodę USC Kraków (formalny wniosek). - Miejsce musi spełniać wymogi godności ceremonii. - Opłata dodatkowa: **1 000 zł**. - Kierownik USC przyjeżdża do Ciebie. **Czy mogę wziąć ślub bez paszportu, tylko z Kartą Pobytu?** **Tak**, Karta Pobytu jest polskim dokumentem tożsamości cudzoziemca. Wystarczy Karta + dokumenty ze stanu cywilnego. Paszport nie jest formalnie wymagany do ślubu w USC. **Nasze małżeństwo jest zawarte w Ukrainie 5 lat temu. Jeszcze go nie umiejscowiliśmy. Mamy dziecko urodzone w Polsce. Co zrobić?** Kroki: 1. **Umiejscowienie aktu małżeństwa** w USC Kraków. 2. Po umiejscowieniu: **akt urodzenia dziecka** zostanie powiązany (dziecko otrzyma polski akt). 3. **Możesz składać wniosek** o zezwolenie pobytowe na podstawie małżeństwa. **Tłumaczenie z ukraińskiego na polski, gdzie szukać tłumacza w Krakowie?** **Lista tłumaczy przysięgłych** na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości: [arch-bip.ms.gov.pl](https://arch-bip.ms.gov.pl/pl/rejestry-i-ewidencje/tlumacze-przysiegli). Można filtrować po języku (ukraiński) i województwie (małopolskie). **Koszt**: zwykle 40-80 zł za stronę (akt urodzenia lub małżeństwa to zwykle 1-2 strony). **Czy po ślubie automatycznie dostanę polskie obywatelstwo?** **Nie.** Ślub z obywatelem Polski **nie nadaje** automatycznie obywatelstwa. Ścieżka: 1. **Ślub** (masz polski akt małżeństwa). 2. **Pobyt czasowy** dla małżonka obywatela RP. 3. **Pobyt stały** (po spełnieniu warunków stażu pobytu i małżeństwa). 4. **Obywatelstwo** (po spełnieniu kolejnych warunków). **Razem**: zwykle minimum 4-5 lat od ślubu do obywatelstwa (przy ciągłym małżeństwie i znajomości polskiego na poziomie B1). **Planuję ślub z cudzoziemcem, oboje jesteśmy w Polsce z PESEL UKR. Co zrobić?** Ślub dwóch cudzoziemców opisaliśmy w osobnym rozdziale [Ślub w Polsce, dwóch cudzoziemców](/punkt-informacyjny/slub-w-polsce). W skrócie: oboje potrzebujecie zaświadczeń o zdolności do zawarcia małżeństwa z kraju pochodzenia (lub postanowień sądu zastępujących), a po ślubie zachowujecie dotychczasowy status pobytowy. **Konsulat ukraiński w Krakowie, jak zarejestrować nasze małżeństwo z Polakiem w Ukrainie?** **Konsulat Generalny Ukrainy w Krakowie**: Rondo Mogilskie 1. Procedura: - Umiejscowienie polskiego aktu małżeństwa w ukraińskim rejestrze. - Dokumenty: polski akt małżeństwa z klauzulą apostille, paszport ukraiński, formularz konsulatu. - Opłata konsularna. - Efekt: ukraiński akt małżeństwa, uznanie w Ukrainie. ## Podstawa prawna - **Kodeks rodzinny i opiekuńczy** z 25 lutego 1964 roku. - **Prawo o aktach stanu cywilnego** z 28 listopada 2014 roku (art. 79, zwolnienie z dokumentu przez sąd). - **Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych** z 28 lipca 2005 roku (opłata 100 zł za zwolnienie z dokumentu). - **Kodeks karny** (odpowiedzialność karna za zawarcie małżeństwa dla pozoru). - **Konwencja haska** z 5 października 1961 roku o apostille. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **USC Kraków, procedura SC-4**: [bip.krakow.pl](https://bip.krakow.pl/?dok_id=3276&sub=procedura&proc=SC-4). - **Powroty.gov.pl, ślub z cudzoziemcem**: [powroty.gov.pl](https://powroty.gov.pl/-/slub-z-cudzoziemcem-w-polsce). - **Powroty.gov.pl, zwolnienie z dokumentu**: [powroty.gov.pl](https://powroty.gov.pl/-/zwolnienie-cudzoziemca-z-obowiazku-przedlozenia-dokumentu). - **Wzór wniosku do sądu (Ministerstwo Sprawiedliwości)**: [wsoi.ms.gov.pl](https://wsoi.ms.gov.pl). - **Lista tłumaczy przysięgłych (Ministerstwo Sprawiedliwości)**: [arch-bip.ms.gov.pl](https://arch-bip.ms.gov.pl/pl/rejestry-i-ewidencje/tlumacze-przysiegli). ## Potrzebujesz pomocy **USC Kraków:** - Adres: ul. Lubelska 27, 31-133 Kraków. - Telefon: 12 616 53 92. - Godziny: pn 7:40-18:00 / wt-pt 7:40-15:30. **Sądy rejonowe (Wydziały Rodzinne) w Krakowie:** - **Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia**: 12 619 63 20, w3r@krakow-sr.sr.gov.pl. - **Sąd Rejonowy dla Krakowa-Krowodrzy**: odpowiedni wydział rodzinny. - **Sąd Rejonowy dla Krakowa-Nowej Huty**: odpowiedni wydział rodzinny. **Konsulat Generalny Ukrainy w Krakowie:** - Rondo Mogilskie 1, Kraków. Wsparcie w planowaniu ślubu z cudzoziemcem, pomoc w przygotowaniu wniosku do sądu o zwolnienie z dokumentu, pomoc w umiejscowieniu zagranicznego aktu oraz informacje o tłumaczach przysięgłych otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Pobyt czasowy dla małżonka obywatela RP](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/malzonek-rp) - [Pobyt stały](/punkt-informacyjny/pobyt-staly) - [Obywatelstwo polskie](/punkt-informacyjny/obywatelstwo) - [Łączenie rodziny cudzoziemca (nie Polaka)](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/rodzina) - [Dyplomy zagraniczne, uznawanie](/punkt-informacyjny/praca/nostryfikacja) --- ## Punkt Informacyjny - Obywatele UE ### Obywatele UE w Krakowie URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/ue Zaktualizowano: 2026-07-31 Jesteś obywatelem Unii Europejskiej i mieszkasz w Krakowie? Masz inne prawa i inne procedury niż cudzoziemcy spoza UE. Na tych stronach znajdziesz konkretne instrukcje, krok po kroku. Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK w Krakowie pomaga obywatelom UE z formalnościami. Doradztwo w językach PL / EN / UA / BY. ## Co tu znajdziesz - [Zameldowanie i PESEL](/punkt-informacyjny/ue/pesel-zameldowanie): jak się zameldować i uzyskać numer PESEL - [Rejestracja pobytu](/punkt-informacyjny/ue/rejestracja-pobytu): zaświadczenie o rejestracji pobytu obywatela UE - [Praca](/punkt-informacyjny/ue/praca): zatrudnienie bez zezwolenia, ZUS, umowy - [Podatki i PIT](/punkt-informacyjny/ue/podatki-pit): rezydencja podatkowa, rozliczenie PIT, 1,5% - [Lekarz i NFZ](/punkt-informacyjny/ue/nfz-lekarz): rejestracja w przychodni, karta EHIC - [Karta Krakowska](/punkt-informacyjny/ue/karta-krakowska): zniżki na komunikację i kulturę - [Głosowanie i wybory](/punkt-informacyjny/ue/glosowanie-wybory): jak głosować w wyborach samorządowych - [Prawo jazdy](/punkt-informacyjny/ue/prawo-jazdy): wymiana i uznawanie prawa jazdy UE - [Pobyt stały](/punkt-informacyjny/ue/pobyt-staly): prawo stałego pobytu po 5 latach - [Rodzina spoza UE](/punkt-informacyjny/ue/rodzina-spoza-ue): karta pobytu dla małżonka lub dziecka z kraju trzeciego - [Uznawanie dyplomów](/punkt-informacyjny/ue/dyplomy): jak uznać dyplom z kraju UE - [Szkoła dla dzieci](/punkt-informacyjny/ue/szkola-dzieci): przedszkole, szkoła, nauka języka polskiego ## Potrzebujesz pomocy? 👉 [Umów wizytę w Punkcie Informacyjnym](/punkt-informacyjny/konsultacje/umow-wizyte) --- *Ostatnia aktualizacja: 28 maja 2026* --- ### Uznawanie dyplomów UE w Polsce URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/ue/dyplomy Zaktualizowano: 2026-07-31 Masz dyplom z kraju UE? W wielu przypadkach jest uznawany w Polsce automatycznie. W zawodach regulowanych (lekarz, pielęgniarka, architekt) potrzebujesz dodatkowej procedury, ale i tak prostszej niż dla dyplomów spoza UE. ## Uznanie automatyczne, z mocy prawa Dyplomy uczelni z krajów UE, Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) i OECD są uznawane w Polsce automatycznie, jeśli w kraju wydania uprawniają do dalszego kształcenia. Dotyczy to: - kontynuacji studiów w Polsce (magisterskie, doktoranckie), - podjęcia pracy w zawodach nieregulowanych. Jak to działa: przedstawiasz dyplom bezpośrednio uczelni lub pracodawcy. On sam sprawdza autentyczność. Bez opłat i formalności. Wystarczy oryginał dyplomu z tłumaczeniem przysięgłym. ## Informacja NAWA, pisemne potwierdzenie Jeśli chcesz mieć pisemne potwierdzenie dla pracodawcy albo Twój dyplom nie jest objęty automatycznym uznaniem, możesz poprosić o informację z Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej (NAWA). NAWA wyda imienną informację, jaki polski dyplom odpowiada Twojemu i do czego uprawnia. - Opłata: bezpłatnie - Termin: około 90 dni - System: [SYRENA na nawa.gov.pl](https://nawa.gov.pl), online ## Zawody regulowane W Polsce około 380 zawodów wymaga formalnego uznania kwalifikacji. Najczęstsze dla obywateli UE: - lekarz, pielęgniarka, położna, farmaceuta - architekt, inżynier budownictwa - adwokat, radca prawny, doradca podatkowy - nauczyciel - kierowca zawodowy Procedurę uznania prowadzi właściwy organ zawodowy (np. izba lekarska, izba architektów). Sprawdź swój zawód: [gov.pl, uznawanie kwalifikacji zawodowych](https://www.gov.pl/web/gov/uznaniekwalifikacji). ## Uznanie świadectwa szkoły średniej Masz maturę lub świadectwo szkoły średniej z kraju UE? Procedurę uznania też prowadzi NAWA, w systemie SYRENA. Świadectwo z kraju UE zwykle jest uznawane bez problemu. ## Potrzebujesz pomocy? Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK w Krakowie pomoże Ci wybrać właściwą ścieżkę. Doradztwo w językach PL / EN / UA / BY. 👉 [Umów wizytę w Punkcie Informacyjnym](/punkt-informacyjny/konsultacje/umow-wizyte) --- *Ostatnia aktualizacja: 28 maja 2026* *Źródła: [nawa.gov.pl](https://nawa.gov.pl), [gov.pl](https://www.gov.pl), [Dyrektywa 2005/36/WE](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32005L0036)* --- ### Głosowanie i wybory dla obywateli UE URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/ue/glosowanie-wybory Zaktualizowano: 2026-07-31 Mieszkasz w Krakowie i masz obywatelstwo kraju UE? Możesz głosować w wyborach prezydenta miasta i do rady miasta. Możesz też głosować w wyborach do Parlamentu Europejskiego i w referendach lokalnych. Na tej stronie dowiesz się, jak się zarejestrować. > ⚠️ Aktualna sprawa: po referendum z 24 maja 2026 prezydent Krakowa został odwołany. Czekają nas przedterminowe wybory prezydenta miasta, prawdopodobnie w sierpniu 2026. Jako obywatel UE możesz w nich głosować, jeśli wpiszesz się do rejestru wyborców. Szczegóły niżej. ## Kto może głosować Prawo głosu w wyborach samorządowych ma każdy obywatel kraju Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Norwegia, Islandia, Liechtenstein) lub Szwajcarii, który: - ma co najmniej 18 lat w dniu głosowania - mieszka na stałe w Krakowie - jest wpisany do Centralnego Rejestru Wyborców (CRW) - nie został pozbawiony praw publicznych przez sąd Liczy się stałe zamieszkanie w Krakowie, nie rodzaj pobytu. Możesz mieć pobyt czasowy i nadal głosować. ## Na co możesz głosować jako obywatel UE | Wybory lub referendum | Obywatel UE / EOG / Szwajcarii | |---|---| | Prezydent miasta Krakowa | Tak | | Rada Miasta Krakowa (rada gminy) | Tak | | Parlament Europejski | Tak | | Referenda lokalne (np. odwołanie prezydenta) | Tak | | Rada powiatu i sejmik województwa | Nie | | Prezydent RP | Nie | | Sejm i Senat RP | Nie | | Referenda ogólnopolskie | Nie | Możesz też kandydować w wyborach samorządowych i do Parlamentu Europejskiego. Na radnego rady gminy od 18 lat, na prezydenta miasta od 25 lat. Nie możesz kandydować na Prezydenta RP ani do Sejmu i Senatu. > Prawo głosu nie jest tym samym co posiadanie numeru PESEL. Tylko obywatelstwo UE, EOG lub Szwajcarii (albo obywatelstwo polskie) daje prawo głosu. Sama karta pobytu czy PESEL nie wystarczą. ## Jak zacząć głosować, krok po kroku Procedura jest jednorazowa. Po pierwszym wpisie do Centralnego Rejestru Wyborców (CRW) głosujesz we wszystkich kolejnych wyborach samorządowych, europejskich i referendach lokalnych w Krakowie. Bez ponownej rejestracji. ### Krok 1. Złóż wniosek o wpis do CRW Co potrzebujesz: - Ważny dokument tożsamości kraju UE, EOG lub Szwajcarii (paszport lub dowód osobisty) - Adres stałego zamieszkania w Krakowie (umowa najmu, zameldowanie lub oświadczenie) - Numer PESEL (jeśli masz) - Profil Zaufany (jeśli składasz online) Gdzie: - **Online**: [gov.pl, dopisz się do CRW](https://www.gov.pl/web/gov/zmien-obwod-glosowania-lub-dopisz-sie-do-crw). Logujesz się Profilem Zaufanym. - **Osobiście w Urzędzie Miasta Krakowa (UMK)**: Wydział Spraw Administracyjnych, Pl. Wszystkich Świętych 3-4, 31-004 Kraków. Godziny: pn 9:00-17:00, wt-pt 7:40-15:30. Telefon: 12 616 12 00. ### Krok 2. Sprawdź potwierdzenie Urząd ma na rozpatrzenie wniosku do 5 dni. Potwierdzenie wpisu dostaniesz online (skrzynka e-Doręczeń) lub pisemnie. W potwierdzeniu znajdziesz adres swojego lokalu wyborczego. ### Krok 3. Idź głosować Zabierz ten sam dokument tożsamości, którym się rejestrowałeś. Lokal wyborczy jest otwarty od 7:00 do 21:00 w dniu wyborów. Komisja sprawdzi dokument, wyda kartę do głosowania. W kabinie postaw znak X przy wybranej opcji i wrzuć kartę do urny. ## Przedterminowe wybory prezydenta Krakowa 2026 24 maja 2026 odbyło się w Krakowie referendum lokalne. Mieszkańcy odwołali prezydenta Aleksandra Miszalskiego. Rada Miasta nie została odwołana, bo nie przekroczono progu frekwencji. Co to oznacza dla Ciebie: - Krakowem do czasu wyborów zarządza komisarz wyznaczony przez premiera (Stanisław Kracik). - Przedterminowe wybory prezydenta miasta muszą odbyć się w ciągu 90 dni od ogłoszenia wyników referendum. - Prawdopodobny termin: niedziela 23 sierpnia 2026, ewentualna druga tura we wrześniu. - Dokładną datę wyznaczy premier w rozporządzeniu. Jako obywatel UE mieszkający w Krakowie możesz głosować w tych wyborach. Warunek: musisz być wpisany do CRW. > ⚠️ Nie czekaj do ostatniej chwili. Urząd ma 5 dni na rozpatrzenie wniosku. Złóż wniosek o wpis do CRW przynajmniej tydzień przed dniem wyborów. Najszybciej online przez [gov.pl](https://www.gov.pl/web/gov/zmien-obwod-glosowania-lub-dopisz-sie-do-crw). ## Najczęstsze błędy - Zostawianie wpisu do CRW na ostatnią chwilę. Urząd ma 5 dni, składaj wniosek tydzień wcześniej. - Składanie wniosku online bez Profilu Zaufanego. Profil jest wtedy wymagany. - Mylenie wyborów. Obywatel UE głosuje w samorządowych, europejskich i referendach lokalnych. Nie głosuje w prezydenckich RP ani parlamentarnych. - Brak dokumentu tożsamości w dniu wyborów. Komisja może odmówić wydania karty. ## Gdzie sprawdzić aktualne informacje - [gov.pl, dopisanie do CRW](https://www.gov.pl/web/gov/zmien-obwod-glosowania-lub-dopisz-sie-do-crw) - [Krajowe Biuro Wyborcze, delegatura Kraków](https://krakow.kbw.gov.pl) - [Magiczny Kraków, wybory i referenda](https://www.krakow.pl) - [Twoja Europa, prawa wyborcze obywateli UE](https://europa.eu/youreurope/citizens/residence/elections-abroad/index_pl.htm) ## Podstawa prawna - Kodeks wyborczy z 5 stycznia 2011 r. (Dz.U. 2025 poz. 320), [ISAP](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20110210112) - Ustawa o referendum lokalnym z 15 września 2000 r., [ISAP](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20000880985) - [Dyrektywa Rady 94/80/WE](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:31994L0080) (prawo głosu obywateli UE w wyborach samorządowych) - [Dyrektywa Rady 93/109/WE](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:31993L0109) (prawo głosu obywateli UE w wyborach do Parlamentu Europejskiego) ## Potrzebujesz pomocy? Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK w Krakowie pomoże Ci wpisać się do CRW i zrozumieć karty do głosowania. Doradztwo w językach PL / EN / UA / BY. 👉 [Umów wizytę w Punkcie Informacyjnym](/punkt-informacyjny/konsultacje/umow-wizyte) --- *Ostatnia aktualizacja: 28 maja 2026* *Źródła: Kodeks wyborczy (Dz.U. 2025 poz. 320), gov.pl, krakow.kbw.gov.pl, krakow.pl* --- ### Karta Krakowska dla obywateli UE URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/ue/karta-krakowska Zaktualizowano: 2026-08-09 Karta Krakowska daje zniżki na komunikację miejską, parkowanie i wstęp do miejskich instytucji. Jako obywatel UE mieszkający w Krakowie możesz ją wyrobić na takich samych zasadach jak Polacy. Karta jest bezpłatna. ## Kto może wyrobić Kartę Krakowską Kartę dostaniesz, jeśli spełnisz co najmniej jeden warunek: - jesteś **zameldowany na pobyt stały** w Krakowie, lub - **rozliczasz PIT w Krakowie** (wskazujesz Kraków jako miejsce zamieszkania w zeznaniu podatkowym), niezależnie od wysokości dochodu. Obywatelstwo nie ma znaczenia. Liczy się zamieszkanie i podatki. Dzieci osób spełniających te warunki (do 18 lat) też mają Kartę. > Nie jesteś zameldowany w Krakowie? Możesz mieć Kartę, jeśli rozliczasz [PIT w Krakowie](/punkt-informacyjny/ue/podatki-pit). Karta jest wtedy ważna 1 rok, przedłużasz ją co roku na podstawie PIT-u. ## Co daje Karta Krakowska ### Tańsze bilety komunikacji miejskiej (KMK) Bilety okresowe Mieszkańca w niższej cenie. Ceny od 2 marca 2026: | Bilet (I strefa) | Cena z Kartą | Cena bez Karty | |---|---|---| | Miesięczny sieciowy | 99 zł zwykły / 49,50 zł ulgowy | 193 zł zwykły / 96,50 zł ulgowy | | Miesięczny na 1 linię | 72 zł zwykły / 36 zł ulgowy | brak takiej oferty | | Półroczny sieciowy | 515 zł zwykły / 257,50 zł ulgowy | brak | | Studencki roczny | 470 zł ulgowy | brak | ### Zniżka na parkowanie W Strefie Płatnego Parkowania (SPP) Krakowa zniżka mieszkańca na opłatę parkingową. Wymaga rejestracji pojazdu w Karcie Krakowskiej. Aplikacja mKraków nalicza zniżkę automatycznie. ### Zniżki w miejskich instytucjach - Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, Pałac Krzysztofory - Muzeum Sztuki Współczesnej (MOCAK), Cricoteka - Teatry miejskie (Bagatela, Groteska) - Pływalnie i obiekty sportowe Pełna lista partnerów i zniżek: [kk.krakow.pl/partnerzy-i-znizki](https://www.kk.krakow.pl/partnerzy-i-znizki). ## Jak wyrobić Kartę, krok po kroku ### Sposób 1. Online (najszybciej) 1. Wejdź na [kk.krakow.pl](https://www.kk.krakow.pl) i wybierz wniosek o Kartę Krakowską. 2. Wypełnij formularz: dane osobowe, PESEL, adres w Krakowie, telefon, e-mail. 3. Załącz dokumenty: skan PIT-u za poprzedni rok (jeśli niezameldowany), skan dokumentu tożsamości, zdjęcie (do karty plastikowej). 4. Zaloguj się Profilem Zaufanym, żeby podpisać wniosek. 5. Wyślij wniosek. Czas rozpatrzenia: 7-14 dni roboczych. Po decyzji dostaniesz e-mail z potwierdzeniem. ### Sposób 2. Osobiście Punkt Obsługi Pasażerów MPK: ul. Wielopole 1. Zabierz dokument tożsamości, PESEL, PIT (jeśli niezameldowany) i zdjęcie (35x45 mm). Karta plastikowa gotowa w 7-14 dni. ## Jak korzystać z Karty Karta może działać na trzy sposoby: - **Karta plastikowa**: imienna, ze zdjęciem. Przykładasz do walidatora w pojeździe. - **Aplikacja mobilna Karta Krakowska (mKK)**: karta i bilety w telefonie. - **Aplikacja mKraków** (polecamy): łączy Kartę Krakowską, bilety KMK, parkowanie SPP i inne usługi miejskie w jednym miejscu. ### Jak aktywować Kartę w aplikacji mKraków 1. Pobierz mKraków (Google Play lub App Store). 2. Załóż konto lub zaloguj się. 3. Wejdź w katalog usług, wybierz Karta Krakowska, kliknij Aktywuj. 4. Zaloguj się danymi z konta Karty (e-mail i hasło). 5. Wpisz numer telefonu (9 cyfr) i PESEL. 6. Wpisz kod z SMS. Karta jest aktywna. ## Przedłużanie ważności Karty **Masz meldunek stały w Krakowie?** Status przedłuża się automatycznie. Nic nie robisz. **Rozliczasz PIT w Krakowie (bez meldunku)?** Co roku składasz wniosek o przedłużenie: 1. Miesiąc przed wygaśnięciem statusu złóż wniosek przez [kk.krakow.pl](https://www.kk.krakow.pl) lub osobiście. 2. Załącz PIT za poprzedni rok z prezentatą Urzędu Skarbowego lub UPO (Urzędowe Potwierdzenie Odbioru). 3. Decyzja w 7-14 dni. > Jeśli nie przedłużysz w terminie, status wygasa. Musisz wtedy złożyć nowy wniosek o Kartę, nie przedłużenie. ## Karta Krakowska a PIT Jeśli rozliczasz [PIT w Krakowie](/punkt-informacyjny/ue/podatki-pit), automatycznie spełniasz warunek. Dlatego warto rozliczać podatki w krakowskim Urzędzie Skarbowym, nawet jeśli masz dochody z innego miasta. > 💡 Przekaż 1,5% swojego PIT na Fundację U-WORK: [jak to zrobić, instrukcja krok po kroku](/pit-pl) ## Karta Rodziny 3+ Masz troje lub więcej dzieci? Sprawdź Krakowską Kartę Rodziny 3+. Daje większe zniżki niż standardowa Karta, bezpłatne wstępy do niektórych instytucji, tańsze posiłki w stołówkach szkolnych i tańsze przedszkola komunalne. Wniosek składasz razem z Kartą Krakowską lub osobno, dołączając akty urodzenia dzieci. ## Potrzebujesz pomocy? Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK w Krakowie pomoże Ci wypełnić wniosek o Kartę Krakowską. Doradztwo w językach PL / EN / UA / BY. 👉 [Umów wizytę w Punkcie Informacyjnym](/punkt-informacyjny/konsultacje/umow-wizyte) --- *Ostatnia aktualizacja: 28 maja 2026* *Źródła: [kk.krakow.pl](https://www.kk.krakow.pl), uchwała XLIV/898/25 Rady Miasta Krakowa z 17 grudnia 2025, [BIP Kraków](https://www.bip.krakow.pl)* --- ### Lekarz i NFZ dla obywateli UE URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/ue/nfz-lekarz Zaktualizowano: 2026-07-31 Pracujesz w Krakowie? Twój pracodawca opłaca składkę zdrowotną do Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ). Masz prawo do bezpłatnej opieki medycznej na takich samych zasadach jak Polacy. Jeśli nie pracujesz, możesz korzystać z EHIC. ## Jeśli pracujesz w Polsce Pracodawca zgłasza Cię do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) i opłaca składkę zdrowotną. Masz pełne prawo do NFZ. ### Jak zarejestrować się u lekarza 1. Wybierz przychodnię podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) blisko domu. 2. Wypełnij **deklarację wyboru lekarza POZ**: formularz dostaniesz w przychodni. 3. Podaj PESEL. Jeśli go nie masz, [zamelduj się najpierw](/punkt-informacyjny/ue/pesel-zameldowanie). 4. Gotowe. Umawiaj wizyty telefonicznie lub przez rejestrację. ### Co jest bezpłatne - Wizyta u lekarza pierwszego kontaktu (POZ) - Skierowanie do specjalisty - Pobyt w szpitalu - Leki na receptę (z dofinansowaniem) - Pogotowie ratunkowe ## Jeśli NIE pracujesz: karta EHIC Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EHIC) daje Ci prawo do niezbędnej opieki medycznej w Polsce. Karta musi być wydana przez kraj, w którym jesteś ubezpieczony. EHIC pokrywa leczenie niezbędne, ale nie planowe. Jeśli planujesz dłuższy pobyt, rozważ prywatne ubezpieczenie lub rejestrację w NFZ. ## Pogotowie i nagłe wypadki W nagłych wypadkach dzwoń: **112** (ogólny) lub **999** (pogotowie). Szpitalny Oddział Ratunkowy (SOR) w Krakowie: - Szpital Uniwersytecki: ul. Kopernika 36 - Szpital im. Narutowicza: ul. Prądnicka 37 - Szpital im. Żeromskiego: os. Na Skarpie 66 Pomoc w SOR jest bezpłatna dla wszystkich, niezależnie od ubezpieczenia. ## Potrzebujesz pomocy? 👉 [Umów wizytę w Punkcie Informacyjnym](/punkt-informacyjny/konsultacje/umow-wizyte) --- *Ostatnia aktualizacja: 28 maja 2026* To informacje ogólne, nie porada medyczna. W indywidualnej sprawie skontaktuj się z NFZ lub przychodnią. --- ### PESEL i zameldowanie dla obywateli UE URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/ue/pesel-zameldowanie Zaktualizowano: 2026-07-31 Mieszkasz w Krakowie dłużej niż 3 miesiące? Zamelduj się. Przy zameldowaniu dostaniesz numer PESEL automatycznie. PESEL jest potrzebny do lekarza, pracy, banku i wielu innych spraw. ## Kto musi się zameldować Każdy obywatel UE, który mieszka w Krakowie dłużej niż 3 miesiące. Masz na to 30 dni od przyjazdu. ## Co będziesz potrzebować - Paszport lub dowód osobisty kraju UE - Wypełniony formularz zameldowania (dostaniesz w urzędzie) - Dokument potwierdzający prawo do mieszkania: umowa najmu, akt własności lub pisemna zgoda właściciela ## Jak to zrobić, krok po kroku ### Krok 1. Przygotuj dokumenty Umowa najmu musi być po polsku lub z tłumaczeniem przysięgłym. Jeśli mieszkasz u kogoś, poproś właściciela o pisemną zgodę na zameldowanie. ### Krok 2. Idź do Urzędu Miasta Krakowa (UMK) Złóż formularz w jednym z Punktów Obsługi Mieszkańców (POM) w Krakowie: - **al. Powstania Warszawskiego 10** (Krowodrza) - **ul. Wielicka 28a** (Podgórze) - **os. Zgody 2** (Nowa Huta) Godziny: pn-pt 7:40-15:00. ### Krok 3. Odbierz zaświadczenie Po zameldowaniu dostaniesz: - **Zaświadczenie o zameldowaniu** (od ręki przy meldunku stałym) - **Numer PESEL**, nadany automatycznie Zaświadczenie o zameldowaniu czasowym: na wniosek, opłata 17 zł. ## PESEL bez zameldowania Jeśli nie możesz się zameldować, a potrzebujesz PESEL (np. do pracy, banku, lekarza), złóż osobny wniosek o nadanie numeru PESEL w Urzędzie Miasta Krakowa (UMK). We wniosku musisz wpisać **konkretną podstawę prawną**, przepis, który wymaga od Ciebie posiadania PESEL. To najczęstszy powód odrzucenia wniosku. Przykłady podstaw prawnych: - **Praca**: ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych (zgłoszenie do ZUS przez pracodawcę) - **Podatki**: ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (rozliczenie PIT) - **Działalność gospodarcza**: ustawa Prawo przedsiębiorców (wpis do CEIDG) - **Studia**: ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym (zaświadczenie z uczelni) - **Profil Zaufany**: ustawa o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne Jeśli urząd, Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) lub pracodawca żąda od Ciebie PESEL, powinien wskazać Ci podstawę prawną. Poproś o nią na piśmie lub e-mailem. Wpisz tę podstawę we wniosku. **Do wniosku dołącz dokument potwierdzający** (do wglądu): umowę o pracę, zaświadczenie od pracodawcy, zaświadczenie z uczelni lub decyzję z ZUS. Wniosek złóż w UMK. Bezpłatnie. PESEL otrzymasz zwykle od ręki lub w ciągu 1-3 dni. ## Zameldowanie online Możesz zameldować się online, jeśli masz już PESEL i Profil Zaufany. Wejdź na [gov.pl, zameldowanie dla cudzoziemców](https://www.gov.pl/web/gov/zamelduj-sie-na-pobyt-staly-lub-czasowy-dla-cudzoziemcow). Bez Profilu Zaufanego: tylko osobiście. ## Podstawa prawna - [Ustawa o ewidencji ludności, art. 24-43](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20101171427) - [Procedura SA-12, BIP Kraków](https://www.bip.krakow.pl/?dok_id=3276&sub=procedura&proc=SA-12) ## Potrzebujesz pomocy? Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK w Krakowie pomoże Ci przejść przez procedurę zameldowania. 👉 [Umów wizytę w Punkcie Informacyjnym](/punkt-informacyjny/konsultacje/umow-wizyte) --- *Ostatnia aktualizacja: 28 maja 2026* *Źródła: [BIP Kraków](https://www.bip.krakow.pl), [gov.pl](https://gov.pl)* To informacje ogólne, nie porada prawna. W indywidualnej sprawie skontaktuj się z Urzędem Miasta Krakowa. --- ### Prawo stałego pobytu obywatela UE URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/ue/pobyt-staly Zaktualizowano: 2026-07-31 Mieszkasz w Polsce legalnie i nieprzerwanie od 5 lat? Możesz uzyskać prawo stałego pobytu. To silniejsze prawo niż zwykła rejestracja. Pozwala zostać w Polsce na stałe, nawet jeśli przestaniesz pracować. ## Kto może się ubiegać Prawo stałego pobytu dostaniesz, jeśli jako obywatel Unii Europejskiej (UE): - mieszkasz w Polsce nieprzerwanie od 5 lat, i - przez ten czas spełniałeś warunki pobytu (praca, studia, rodzina lub własne środki na utrzymanie). Nieprzerwanie oznacza, że nie wyjeżdżałeś z Polski na dłużej niż 6 miesięcy w roku (z wyjątkami, np. ciąża, poważna choroba, studia). ### Szybsza ścieżka, przed upływem 5 lat Prawo stałego pobytu możesz dostać wcześniej, jeśli: - pracowałeś w Polsce i przeszedłeś na emeryturę, - straciłeś zdolność do pracy po wypadku przy pracy lub chorobie zawodowej, - pracujesz w innym kraju UE, ale mieszkasz w Polsce i wracasz tu co najmniej raz w tygodniu. ## Co będziesz potrzebować - Wniosek o wydanie dokumentu potwierdzającego prawo stałego pobytu - Paszport lub dowód osobisty kraju UE - Dokumenty potwierdzające 5 lat nieprzerwanego pobytu: umowy o pracę, zeznania PIT, umowy najmu, rachunki, zaświadczenia z uczelni - Zdjęcie (3,5 x 4,5 cm) ## Jak to zrobić ### Krok 1. Umów wizytę w urzędzie wojewódzkim Małopolski Urząd Wojewódzki (MUW), Wydział Spraw Cudzoziemców: 📍 ul. Przy Rondzie 6, Kraków Wizytę umów online: [malopolska.uw.gov.pl](https://www.malopolska.uw.gov.pl). ### Krok 2. Złóż wniosek Zabierz oryginały i kopie dokumentów. Dokumenty obcojęzyczne dołącz z tłumaczeniem przysięgłym na język polski. ### Krok 3. Odbierz dokument Po rozpatrzeniu wniosku urząd wyda dokument potwierdzający prawo stałego pobytu. Odbierasz go osobiście z dokumentem tożsamości. ## Ważne informacje - Prawo stałego pobytu jest bezterminowe. Sam dokument (plastikowa karta) jest ważny 10 lat, potem go wymieniasz, ale samo prawo trwa dalej. - Prawo stałego pobytu tracisz dopiero po 2 latach nieprzerwanej nieobecności w Polsce. - Nie myl tego z pobytem stałym dla obywateli krajów spoza UE. To inna, trudniejsza procedura. - Procedura jest bezpłatna. ## Podstawa prawna - [Ustawa o wjeździe na terytorium RP obywateli UE, art. 41-49](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20060320262) - [Dyrektywa 2004/38/WE](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32004L0038) (prawo pobytu obywateli UE) ## Potrzebujesz pomocy? Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK w Krakowie pomoże Ci skompletować dokumenty. Doradztwo w językach PL / EN / UA / BY. 👉 [Umów wizytę w Punkcie Informacyjnym](/punkt-informacyjny/konsultacje/umow-wizyte) --- *Ostatnia aktualizacja: 28 maja 2026* *Źródła: [powroty.gov.pl](https://powroty.gov.pl), [isap.sejm.gov.pl](https://isap.sejm.gov.pl)* To informacje ogólne, nie porada prawna. W indywidualnej sprawie skontaktuj się z MUW. --- ### Podatki i PIT dla obywateli UE URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/ue/podatki-pit Zaktualizowano: 2026-08-09 Mieszkasz i pracujesz w Polsce? Musisz rozliczyć podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT). Jako obywatel UE masz dodatkowe zasady: koordynacja podatkowa z krajem pochodzenia i możliwe ulgi. > ⚠️ Sprawy podatkowe są skomplikowane, szczególnie jeśli masz dochody z dwóch krajów. **Skonsultuj się z doradcą podatkowym.** Poniższe informacje mają charakter ogólny i nie zastępują indywidualnej porady. ## Czy jesteś rezydentem podatkowym w Polsce? To kluczowe pytanie. Jesteś **rezydentem podatkowym w Polsce**, jeśli spełnisz **jeden** z warunków: 1. Przebywasz w Polsce **ponad 183 dni** w roku podatkowym. 2. Masz w Polsce **centrum interesów życiowych** (rodzina, dom, praca). Jako rezydent rozliczasz w PIT **wszystkie dochody** (polskie i zagraniczne). Jako nierezydent: tylko dochody polskie. ## Jak rozliczyć PIT ### Krok 1. Uzyskaj numer PESEL PESEL jest Twoim identyfikatorem podatkowym. Jeśli go nie masz, [zamelduj się](/punkt-informacyjny/ue/pesel-zameldowanie). ### Krok 2. Zbierz dokumenty - PIT-11 od pracodawcy (dostaniesz do końca lutego) - Dokumenty o dochodach zagranicznych (jeśli masz) - Informacje o ulgach (np. ulga na dzieci) ### Krok 3. Złóż deklarację PIT **Termin**: do **30 kwietnia** roku następnego. **Jak złożyć**: - **Online przez e-PIT** na [podatki.gov.pl](https://www.podatki.gov.pl/pit/twoj-e-pit/): najszybciej. Jeśli masz Profil Zaufany, Twój PIT może być już wstępnie wypełniony. - **Osobiście** w Urzędzie Skarbowym. - **Przez doradcę podatkowego**. ## Podwójne opodatkowanie Polska ma **umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania** z wszystkimi krajami UE. Jeśli zarobiłeś w Polsce i w kraju pochodzenia, nie zapłacisz podatku dwa razy od tego samego dochodu. Która metoda dotyczy Twojego kraju, sprawdź w umowie lub zapytaj doradcę podatkowego. ## 1,5% podatku: wesprzyj Fundację U-WORK Możesz przekazać **1,5% swojego podatku PIT** na drony dla obrońców Ukrainy. To nic Cię nie kosztuje: te pieniądze i tak pochłonie urząd skarbowy. Ty decydujesz tylko, czy trafią do budżetu państwa, czy do U-WORK. Zbieramy fundusze za pośrednictwem operatora: Fundacji FaniMani. W formularzu PIT wpisujesz ich KRS, ale kluczem jest cel szczegółowy. **Dane do formularza PIT**: - **KRS**: 0000507234 (Fundacja FaniMani) - **Cel szczegółowy**: 82381 Szczegółowa instrukcja krok po kroku (PL / UA / EN / BY): [przekaż 1,5% PIT](/pit-pl) ## Karta Krakowska a podatki Jeśli składasz PIT w Krakowie, możesz wyrobić [Kartę Krakowską](/punkt-informacyjny/ue/karta-krakowska). Daje zniżki na komunikację i kulturę. PIT rozliczony w Krakowie jest jednym ze sposobów potwierdzenia, że mieszkasz w mieście. ## Potrzebujesz pomocy? > Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK **nie świadczy usług doradztwa podatkowego**. W sprawach podatkowych skonsultuj się z licencjonowanym doradcą podatkowym. Możemy pomóc Ci znaleźć odpowiedniego specjalistę. 👉 [Umów wizytę w Punkcie Informacyjnym](/punkt-informacyjny/konsultacje/umow-wizyte) --- *Ostatnia aktualizacja: 28 maja 2026* *Źródła: [podatki.gov.pl](https://www.podatki.gov.pl), [isap.sejm.gov.pl](https://isap.sejm.gov.pl)* To informacje ogólne, nie porada podatkowa. W indywidualnej sprawie skonsultuj się z doradcą podatkowym. --- ### Praca w Polsce dla obywateli UE URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/ue/praca Zaktualizowano: 2026-07-31 Jako obywatel UE możesz pracować w Polsce **bez zezwolenia na pracę**. Masz takie same prawa jak obywatele polscy. Możesz być zatrudniony na umowę o pracę, umowę zlecenie lub prowadzić własną firmę. ## Co musisz wiedzieć - **Nie potrzebujesz zezwolenia na pracę**: żadnego. - Pracodawca zatrudnia Cię na tych samych zasadach co Polaka. - Musisz mieć numer **PESEL** (uzyskasz go przy [zameldowaniu](/punkt-informacyjny/ue/pesel-zameldowanie)). - Pracodawca zgłosi Cię do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS): ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. ## Formy zatrudnienia **Umowa o pracę**: najpewniejsza forma. Pracodawca opłaca ZUS, podatek. Masz urlop i L4. **Umowa zlecenie**: elastyczna, ale mniej praw. ZUS jest opłacany, ale brak płatnego urlopu. **B2B (własna firma)**: możesz założyć jednoosobową działalność gospodarczą (JDG) w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Szczegóły: [własna firma, JDG](/punkt-informacyjny/biznes/zakladanie-dzialalnosci). ## ZUS i koordynacja ubezpieczeń Jeśli wcześniej pracowałeś w innym kraju UE, poinformuj pracodawcę. Może być potrzebny **formularz A1** z Twojego kraju (potwierdzenie podlegania ubezpieczeniu w kraju pochodzenia). Jeśli pracujesz jednocześnie w Polsce i w innym kraju UE, koordynacja ZUS ustala, w którym kraju płacisz składki. Skonsultuj się z doradcą. ## Podstawa prawna - [Ustawa o promocji zatrudnienia, art. 87 ust. 1 pkt 7](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20040991001) - [Rozporządzenie PE i Rady (WE) 883/2004, koordynacja ZUS](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32004R0883) ## Potrzebujesz pomocy? 👉 [Umów wizytę w Punkcie Informacyjnym](/punkt-informacyjny/konsultacje/umow-wizyte) --- *Ostatnia aktualizacja: 28 maja 2026* To informacje ogólne, nie porada prawna. W indywidualnej sprawie skontaktuj się z Państwową Inspekcją Pracy (PIP) lub doradcą. --- ### Prawo jazdy UE w Polsce URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/ue/prawo-jazdy Zaktualizowano: 2026-07-31 Masz prawo jazdy wydane w kraju UE? W większości przypadków **nie musisz go wymieniać**. Twoje prawo jazdy jest ważne w Polsce tak samo jak polskie. ## Kiedy NIE musisz wymieniać - Twoje prawo jazdy jest ważne (nie wygasło). - Zostało wydane w kraju UE, EFTA lub Szwajcarii. - Nie masz zakazu prowadzenia pojazdów w Polsce. Jedź spokojnie: prawo jazdy UE jest honorowane w Polsce bez żadnych formalności. ## Kiedy MUSISZ wymienić - Twoje prawo jazdy **wygasło**: musisz wymienić je na polskie. - Chcesz **przedłużyć** prawo jazdy: nowe wydaje urząd polski. - Prawo jazdy zostało **zgubione lub skradzione** w Polsce: nowe wydaje urząd polski. ## Jak wymienić prawo jazdy **Gdzie**: Urząd Miasta Krakowa (UMK), Wydział Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Referat Praw Jazdy, al. Powstania Warszawskiego 10. Prawa jazdy odbiera się wyłącznie w tej lokalizacji (ul. Wielicka 28a obsługuje tylko rejestrację pojazdów). Wizytę umówisz na umawianiewizyt.um.krakow.pl. **Co potrzebujesz**: 1. Wniosek o wydanie prawa jazdy 2. Dotychczasowe prawo jazdy (oryginał) 3. Tłumaczenie przysięgłe prawa jazdy (jeśli nie jest w języku polskim) 4. Zdjęcie (aktualne, 3,5 x 4,5 cm) 5. Opłata: 100,50 zł (100 zł + 50 gr opłaty ewidencyjnej; planowana podwyżka do 115,50 zł, sprawdź aktualną stawkę przed wizytą) 6. Orzeczenie lekarskie (jeśli wymiana dotyczy przedłużenia ważności) **Czas oczekiwania**: do 30 dni. Stare prawo jazdy zatrzymuje urząd i odsyła do kraju wydania. ## Potrzebujesz pomocy? 👉 [Umów wizytę w Punkcie Informacyjnym](/punkt-informacyjny/konsultacje/umow-wizyte) --- *Ostatnia aktualizacja: 28 maja 2026* To informacje ogólne, nie porada prawna. W indywidualnej sprawie skontaktuj się z UMK. --- ### Rejestracja pobytu obywatela UE w Polsce URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/ue/rejestracja-pobytu Zaktualizowano: 2026-07-31 **Jesteś obywatelem Unii Europejskiej i mieszkasz w Polsce dłużej niż 3 miesiące?** Masz obowiązek zarejestrować pobyt u wojewody. To prosta procedura, ale za jej pominięcie grozi grzywna, a zaświadczenie i tak przyda Ci się w banku, u pracodawcy i w wielu sprawach codziennych. Wyjaśniamy, jak to zrobić w Krakowie. Ta strona jest dla **obywateli UE, EOG (Islandia, Liechtenstein, Norwegia) i Szwajcarii**. Jeśli jesteś obywatelem państwa spoza UE, obowiązują Cię inne zasady, sprawdź [pobyt czasowy](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy). **Najważniejsze fakty**: - Rejestracja jest **obowiązkowa**, jeśli Twój pobyt w Polsce przekracza **3 miesiące**. - Wniosek składasz **osobiście** u wojewody, najpóźniej następnego dnia po upływie 3 miesięcy od wjazdu. - Dostajesz **zaświadczenie o zarejestrowaniu pobytu**, ważne **10 lat**. - **Rejestracja pobytu to nie to samo co meldunek.** To dwie osobne sprawy, sprawdź [PESEL i meldunek](/punkt-informacyjny/ue/pesel-zameldowanie). - Brak rejestracji grozi **karą grzywny**. ## Kto ma obowiązek rejestracji Obowiązek dotyczy obywatela UE, EOG lub Szwajcarii, który przebywa w Polsce **dłużej niż 3 miesiące**. Musisz spełniać jeden z warunków prawa pobytu: - **pracujesz** w Polsce (etat, zlecenie) lub prowadzisz [działalność gospodarczą](/punkt-informacyjny/ue/praca), - **studiujesz** i masz ubezpieczenie oraz środki na utrzymanie, - masz **wystarczające środki** na utrzymanie i ubezpieczenie zdrowotne, bez pracy (np. emeryt), - jesteś **członkiem rodziny** obywatela UE, który spełnia powyższe warunki. Członek rodziny, który **sam nie jest obywatelem UE**, nie rejestruje pobytu, tylko składa wniosek o kartę pobytu członka rodziny obywatela UE, sprawdź [rodzina spoza UE](/punkt-informacyjny/ue/rodzina-spoza-ue). ## Jakie dokumenty przygotować Do wniosku dołączasz ważny paszport lub dowód osobisty oraz dokumenty zależne od celu pobytu: | Cel pobytu | Dokumenty do dołączenia | |---|---| | Praca na etacie lub zleceniu | zaświadczenie o zatrudnieniu lub pisemne oświadczenie pracodawcy o zamiarze powierzenia pracy | | Działalność gospodarcza | wpis do CEIDG lub odpis z KRS | | Studia | zaświadczenie uczelni o przyjęciu na studia, ubezpieczenie zdrowotne, dowód środków na utrzymanie | | Pobyt bez pracy (np. emeryt) | dowód środków na utrzymanie (zaświadczenie z banku) i ubezpieczenie zdrowotne | Dokumenty składasz **po polsku** lub z tłumaczeniem przysięgłym. Zaświadczenia o środkach lub zatrudnieniu muszą być wystawione **nie wcześniej niż miesiąc** przed złożeniem wniosku. ## Jak zarejestrować pobyt krok po kroku 1. **Umów wizytę** w urzędzie wojewódzkim właściwym dla miejsca pobytu. W Krakowie to Małopolski Urząd Wojewódzki (MUW), ul. Przy Rondzie 6. 2. **Wypełnij formularz** wniosku o zarejestrowanie pobytu obywatela UE (dostępny na stronie urzędu). 3. **Złóż wniosek osobiście.** Wymóg osobistego stawiennictwa nie dotyczy małoletniego (za dziecko składają rodzice). 4. Okaż **ważny paszport lub dowód osobisty** i dołącz dokumenty (tabela wyżej). 5. Poczekaj na rozpatrzenie. Urząd wydaje zaświadczenie **nie wcześniej niż po ponad miesiącu** od złożenia kompletnego wniosku. O gotowości urząd informuje telefonicznie, e-mailem lub pismem. 6. **Odbierz zaświadczenie** o zarejestrowaniu pobytu. Jest ważne **10 lat**. > **Nie ma szybkiej ścieżki.** Wniosków nie da się przyspieszyć, bo urząd sprawdza wnioskodawców. Złóż go od razu po upływie 3 miesięcy, nie odkładaj. ## Rejestracja a meldunek: dwie różne sprawy To częste nieporozumienie. **Rejestracja pobytu** potwierdza Twoje prawo do pobytu w Polsce jako obywatela UE. **Meldunek** to zgłoszenie adresu zamieszkania w urzędzie gminy. Załatwiasz je osobno. O meldunku i numerze PESEL przeczytasz na stronie [PESEL i meldunek dla obywatela UE](/punkt-informacyjny/ue/pesel-zameldowanie). ## Po 5 latach: pobyt stały Jeśli legalnie mieszkasz w Polsce **nieprzerwanie 5 lat**, możesz uzyskać prawo stałego pobytu i dokument je potwierdzający. To mocniejszy status niż zwykła rejestracja. Szczegóły: [pobyt stały obywatela UE](/punkt-informacyjny/ue/pobyt-staly). ## Gdzie szukać pomocy - **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) w Krakowie prowadzony przez Fundację U-WORK**: pomożemy przygotować wniosek i skompletować dokumenty. [Umów wizytę](/punkt-informacyjny/konsultacje/umow-wizyte). - **Małopolski Urząd Wojewódzki (MUW)**, infolinia INFO OPT: 12 210 20 20 (pn-pt 7:30-15:30), procedury na [infoopt.pl](https://infoopt.pl). ## Podstawa prawna - [Ustawa z 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium RP, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich UE i członków ich rodzin](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20061441043): rozdział 3, prawo pobytu i rejestracja. - [Dyrektywa 2004/38/WE](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32004L0038): swoboda przemieszczania się i pobytu obywateli UE. --- > To informacje ogólne, nie porada prawna. Każda sprawa jest indywidualna. Zadzwoń: MUW Kraków 12 210 20 20 lub przyjdź do PIO. *Ostatnia aktualizacja: 18 lipca 2026 r.* *Źródła: mos.cudzoziemcy.gov.pl, gov.pl, malopolska.uw.gov.pl, isap.sejm.gov.pl* --- ### Karta pobytu dla rodziny spoza UE URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/ue/rodzina-spoza-ue Zaktualizowano: 2026-07-31 Twój małżonek, dziecko lub rodzic jest obywatelem kraju spoza UE (np. Ukrainy, Białorusi)? Jako członek rodziny obywatela UE ma prawo do karty pobytowej. To łatwiejsza i szybsza procedura niż standardowa karta pobytu. ## Kto jest członkiem rodziny obywatela UE - Małżonek - Dzieci do 21 roku życia (lub starsze, jeśli są na Twoim utrzymaniu) - Rodzice na Twoim utrzymaniu lub na utrzymaniu Twojego małżonka Partner w związku nieformalnym nie ma prawa do karty pobytowej członka rodziny. Musi ubiegać się o standardową kartę pobytu. ## Co będziesz potrzebować - Wniosek o wydanie karty pobytowej członka rodziny obywatela UE - Paszport członka rodziny (oryginał) - Dokument potwierdzający pokrewieństwo: akt małżeństwa lub akt urodzenia, z tłumaczeniem przysięgłym - Zaświadczenie o Twojej rejestracji pobytu jako obywatela UE - Zdjęcia (3,5 x 4,5 cm) ## Jak to zrobić ### Krok 1. Najpierw Ty zarejestruj swój pobyt Jako obywatel UE musisz mieć [zaświadczenie o rejestracji pobytu](/punkt-informacyjny/ue/rejestracja-pobytu). ### Krok 2. Członek rodziny składa wniosek Wniosek składa osobiście w Małopolskim Urzędzie Wojewódzkim (MUW), Wydział Spraw Cudzoziemców, ul. Przy Rondzie 6 w Krakowie. Najlepiej w ciągu 3 miesięcy od wjazdu do Polski. ### Krok 3. Czekaj na decyzję Kartę pobytową wydaje się zwykle w ciągu 3 miesięcy. Jest ważna 5 lat lub na okres planowanego pobytu obywatela UE, jeśli jest krótszy. ## Ważne informacje - Karta pobytowa daje prawo do pracy bez zezwolenia. - Po 5 latach nieprzerwanego pobytu członek rodziny może ubiegać się o kartę stałego pobytu. - Jeśli małżeństwo się rozpadnie, członek rodziny może w niektórych sytuacjach zachować prawo pobytu (np. długi staż małżeństwa, opieka nad dziećmi). - Procedura jest bezpłatna. ## Podstawa prawna - [Ustawa o wjeździe na terytorium RP obywateli UE, art. 19-30](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20060320262) - [Dyrektywa 2004/38/WE](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32004L0038) ## Potrzebujesz pomocy? Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK w Krakowie pomoże Twojej rodzinie przejść przez procedurę. Doradztwo w językach PL / EN / UA / BY. 👉 [Umów wizytę w Punkcie Informacyjnym](/punkt-informacyjny/konsultacje/umow-wizyte) --- *Ostatnia aktualizacja: 28 maja 2026* *Źródła: [powroty.gov.pl](https://powroty.gov.pl), [isap.sejm.gov.pl](https://isap.sejm.gov.pl)* To informacje ogólne, nie porada prawna. W indywidualnej sprawie skontaktuj się z MUW. --- ### Szkoła dla dzieci obywateli UE URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/ue/szkola-dzieci Zaktualizowano: 2026-07-31 Twoje dziecko ma prawo i obowiązek nauki w Polsce, niezależnie od obywatelstwa. Szkoły publiczne są bezpłatne. Obowiązek szkolny dotyczy dzieci od 7 do 18 roku życia. Roczne przygotowanie przedszkolne (6 lat) też jest obowiązkowe. ## Wiek a obowiązek - Roczne przygotowanie przedszkolne (klasa zerowa): 6 lat, obowiązkowe i bezpłatne - Szkoła podstawowa: 7-15 lat (klasy 1-8), obowiązkowa - Obowiązek nauki: 15-18 lat (szkoła ponadpodstawowa) > Niewysłanie dziecka do szkoły to naruszenie prawa. Grozi kara grzywny dla rodziców i utrata świadczeń (800+). ## Szkoła publiczna, bezpłatna ### Jak zapisać dziecko 1. Znajdź szkołę rejonową. Zależy od adresu zamieszkania. Dziecko z rejonu szkoła przyjmuje z urzędu, nie może odmówić. Sprawdź swoją szkołę na [portaledukacyjny.krakow.pl](https://portaledukacyjny.krakow.pl) (wyszukiwarka po adresie). 2. Zgłoś się do sekretariatu szkoły z dokumentami: - akt urodzenia dziecka (z tłumaczeniem przysięgłym) - dokument tożsamości rodzica - świadectwo z poprzedniej szkoły (z tłumaczeniem) 3. Szkoła może przeprowadzić rozmowę lub test, żeby dobrać odpowiednią klasę. Rekrutacja do klas pierwszych na rok 2026/2027 ruszyła 2 marca 2026 przez system [rekrutacje-krakow.pzo.edu.pl](https://rekrutacje-krakow.pzo.edu.pl). Dziecko spoza rocznika rekrutacji można zapisać w trakcie roku, jeśli są wolne miejsca. ### Wsparcie w nauce języka polskiego Jeśli dziecko nie mówi po polsku, ma prawo do: - dodatkowych bezpłatnych lekcji języka polskiego (co najmniej 2 godziny tygodniowo) - pomocy nauczyciela przez pierwsze 12 miesięcy - asystenta międzykulturowego w wybranych szkołach ## Przedszkole (3-6 lat) Dziecko obywatela UE ma prawo do miejsca w publicznym przedszkolu. W przedszkolu publicznym pierwsze 5 godzin dziennie jest bezpłatne, każda kolejna godzina to 1 zł, plus wyżywienie (12-15 zł dziennie). Dzieci 6-letnie (klasa zerowa) mają opiekę bezpłatnie przez cały dzień. Rekrutacja do przedszkoli odbywa się w marcu i kwietniu na kolejny rok szkolny, przez system [krakow.formico.pl](https://krakow.formico.pl). ## Jak sprawdzić wolne miejsca Przyjechałeś do Krakowa po zakończeniu głównej rekrutacji? Nie martw się. Po pierwszym etapie zwykle zostają wolne miejsca. W 2024 roku po rekrutacji elektronicznej zostało ponad 1000 wolnych miejsc w przedszkolach i szkołach. ### Gdzie sprawdzić aktualne wolne miejsca W systemie rekrutacyjnym jest zakładka **Wolne miejsca** z wykazem przedszkoli i szkół, które jeszcze przyjmują dzieci: - **Przedszkola**: [krakow.formico.pl](https://krakow.formico.pl), zakładka "Wolne miejsca" - **Szkoły podstawowe**: [rekrutacje-krakow.pzo.edu.pl](https://rekrutacje-krakow.pzo.edu.pl), zakładka "Wolne miejsca" ### Rekrutacja uzupełniająca Drugi etap (nabór uzupełniający) odbywa się na przełomie maja i czerwca. W roku 2026 wnioski w naborze uzupełniającym składasz **od 20 maja do 2 czerwca 2026**, papierowo, osobno w każdym wybranym przedszkolu lub szkole (nie elektronicznie). ### Zapis poza terminami rekrutacji Jeśli przyjechałeś w trakcie roku szkolnego, zgłoś się bezpośrednio do wybranej szkoły lub przedszkola. Placówka przyjmie dziecko, jeśli ma wolne miejsce. Dziecko do szkoły rejonowej (obwodowej) jest przyjmowane zawsze, niezależnie od terminu, bo szkoła rejonowa nie może odmówić dziecku z obwodu. ## Szkoły międzynarodowe w Krakowie Jeśli wolisz naukę w języku angielskim lub innym, w Krakowie działają szkoły międzynarodowe. Są płatne, czesne zależy od szkoły. Sprawdź ofertę szkół z programem międzynarodowym (np. International Baccalaureate) w Krakowie. ## Potrzebujesz pomocy? Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK w Krakowie pomoże Ci zapisać dziecko do szkoły. Doradztwo w językach PL / EN / UA / BY. 👉 [Umów wizytę w Punkcie Informacyjnym](/punkt-informacyjny/konsultacje/umow-wizyte) --- *Ostatnia aktualizacja: 28 maja 2026* *Źródła: [portaledukacyjny.krakow.pl](https://portaledukacyjny.krakow.pl), [gov.pl](https://www.gov.pl), Ustawa Prawo oświatowe art. 165-166* --- ## Punkt Informacyjny - Rodzina ### Rodzina i sprawy USC URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/rodzina Zaktualizowano: 2026-09-24 Ta sekcja zbiera sprawy rodzinne migranta w Polsce: rejestrację urodzenia dziecka, pierwszy paszport w konsulacie, becikowe i Kartę Dużej Rodziny, rozwód, alimenty oraz zgon i sprowadzenie ciała do kraju pochodzenia. Część procedur różni się od ukraińskich, białoruskich czy mołdawskich. Pokazujemy je krok po kroku. ## Najważniejsze informacje na start > [!TERMIN] Dziecko urodzone w Polsce zarejestruj w USC w ciągu 21 dni > Po urodzeniu dziecka w Polsce szpital przekazuje kartę urodzenia do Urzędu Stanu Cywilnego, a rodzic ma 21 dni na zarejestrowanie dziecka. To pierwszy i najważniejszy termin, od aktu urodzenia zależą PESEL dziecka, świadczenia i dalsze formalności. USC w Krakowie: ul. Lubelska 27. - **Urząd Stanu Cywilnego (USC)** w Krakowie: ul. Lubelska 27, tel. 12 616 53 92. - **Akty stanu cywilnego** (urodzenie, małżeństwo, zgon): pierwszy odpis bezpłatny. - **Świadczenia rodzinne** (800+, becikowe, KDR, fundusz alimentacyjny): wnioski przez MOPS lub portal Empatia. - **Małżeństwo, rozwód, separacja**: sąd (wydział rodzinny lub okręgowy). - **Rejestracja urodzenia**: szpital przekazuje kartę urodzenia do USC, a rodzic rejestruje dziecko w 21 dni. > **Konsulat kraju pochodzenia** pomaga w sprawach rodzinnych swoich obywateli. Konsulat Ukrainy w Krakowie: Rondo Mogilskie 1, tel. 12 433 81 60. ## Sytuacje życiowe i odpowiedni rozdział ### Urodziło Ci się dziecko w Polsce - Szpital przekazuje kartę urodzenia do USC. - Rodzic rejestruje dziecko w 21 dni, dziecko dostaje akt urodzenia i PESEL. - Becikowe: 1000 zł (kryterium dochodowe). Sprawdź [becikowe i KDR](/punkt-informacyjny/rodzina/becikowe-kdr). - 800+ na dziecko. Sprawdź [800+](/punkt-informacyjny/swiadczenia/800plus). - Paszport dziecka wyrobisz w konsulacie kraju pochodzenia. Pełny rozdział: [rejestracja urodzenia](/punkt-informacyjny/rodzina/rejestracja-urodzenia). ### Chcesz wyrobić dziecku paszport i obywatelstwo kraju pochodzenia Procedura w konsulacie zależy od obywatelstwa rodziców, miejsca urodzenia dziecka i przepisów kraju pochodzenia. Pełny rozdział: [pierwszy paszport dziecka w konsulacie](/punkt-informacyjny/rodzina/konsulat-rodzic). ### Bierzesz ślub w Polsce - Ślub cywilny w USC (dostępny także dla cudzoziemców). - Ślub konkordatowy (kościelny ze skutkiem cywilnym). - Ślub z obywatelem Polski lub między dwojgiem cudzoziemców wymaga dodatkowych dokumentów. Sprawdź [ślub z obywatelem Polski](/punkt-informacyjny/slub-z-obywatelem) lub [ślub w Polsce](/punkt-informacyjny/slub-w-polsce). ### Nie dostajesz alimentów 1. Wyrok o alimenty (sąd rejonowy). 2. Egzekucja u komornika. 3. Gdy egzekucja jest bezskuteczna, fundusz alimentacyjny w MOPS (do 1000 zł na dziecko od 2026). Uprawnienia zależą od statusu pobytowego. Sprawdź [alimenty i fundusz alimentacyjny](/punkt-informacyjny/rodzina/alimenty). ### Rozwód Pozew o rozwód składasz w sądzie okręgowym. Sprawa obejmuje alimenty, opiekę nad dziećmi, podział majątku i mieszkanie. Cudzoziemcy mogą rozwieść się w Polsce, jeśli spełniony jest jeden z warunków jurysdykcji (na przykład wspólne miejsce zamieszkania w Polsce). Sprawdź [rozwód](/punkt-informacyjny/rodzina/rozwod). ### Zgon w rodzinie 1. Lekarz lub szpital wystawia kartę zgonu. 2. USC sporządza akt zgonu. 3. Zakład pogrzebowy organizuje pochówek lub transport. 4. ZUS wypłaca zasiłek pogrzebowy 7000 zł (od 2026). 5. MOPS może przyznać zasiłek celowy na nadzwyczajne koszty (na przykład transport ciała za granicę). 6. Konsulat pomaga w transporcie i dokumentach. Sprawdź [zgon, pochówek, sprowadzenie ciała](/punkt-informacyjny/rodzina/zgon). ### Rodzina wielodzietna Rodzina z trojgiem i więcej dzieci może otrzymać Kartę Dużej Rodziny (zniżki w transporcie, kulturze, sklepach), 800+ na każde dziecko oraz ulgi podatkowe. Sprawdź [becikowe i KDR](/punkt-informacyjny/rodzina/becikowe-kdr). ## Wszystkie rozdziały sekcji | Rozdział | Krótki opis | |---|---| | [Rejestracja urodzenia](/punkt-informacyjny/rodzina/rejestracja-urodzenia) | Akt urodzenia w Polsce, PESEL dla dziecka, dokumenty | | [Pierwszy paszport w konsulacie](/punkt-informacyjny/rodzina/konsulat-rodzic) | Paszport i obywatelstwo dziecka, podwójne obywatelstwo | | [Becikowe i KDR](/punkt-informacyjny/rodzina/becikowe-kdr) | 1000 zł jednorazowo, Karta Dużej Rodziny | | [Rozwód](/punkt-informacyjny/rodzina/rozwod) | Procedura, sąd, podział majątku, opieka nad dziećmi | | [Alimenty i fundusz](/punkt-informacyjny/rodzina/alimenty) | Egzekucja, fundusz alimentacyjny dla migrantów | | [Zgon i sprowadzenie ciała](/punkt-informacyjny/rodzina/zgon) | Pochówek, zasiłek 7000 zł, transport za granicę | | [Spadek i dziedziczenie](/punkt-informacyjny/rodzina/spadek) | Dziedziczenie, prawo właściwe, podatek od spadku | ## Najczęstsze pytania **Dziecko urodziło się w Polsce, oboje rodziców jest cudzoziemcami. Czy ma polskie obywatelstwo?** Nie automatycznie. Dziecko dziedziczy obywatelstwo rodziców. Polskie obywatelstwo można uzyskać później (naturalizacja po latach pobytu, ślub z obywatelem Polski, Karta Polaka rodzica). Sprawdź [obywatelstwo](/punkt-informacyjny/obywatelstwo). **Czy mogę wziąć ślub w Polsce jako cudzoziemiec?** Tak. Ślub cywilny w USC jest dostępny dla obywateli każdego kraju. Potrzebujesz dokumentu tożsamości oraz zaświadczenia o zdolności prawnej do zawarcia małżeństwa z kraju pochodzenia (z tłumaczeniem przysięgłym). Sprawdź [ślub w Polsce](/punkt-informacyjny/slub-w-polsce). **Ojciec dziecka mieszka w Ukrainie i nie płaci alimentów. Co robić?** Polski sąd może rozpatrzyć sprawę, jeśli dziecko mieszka w Polsce. Egzekucję alimentów za granicą wspiera Konwencja Haska, a bezskuteczna egzekucja może uprawniać do funduszu alimentacyjnego (zależnie od statusu pobytowego). Sprawdź [alimenty](/punkt-informacyjny/rodzina/alimenty). **Czy konsulat pomaga z dokumentami dla dziecka?** Tak. Konsulat Generalny Ukrainy w Krakowie (Rondo Mogilskie 1, tel. 12 433 81 60) wyrabia paszport dziecka, rejestruje akt urodzenia w ukraińskich rejestrach i wydaje zaświadczenia konsularne. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **USC Kraków**: [bip.krakow.pl](https://www.bip.krakow.pl), ul. Lubelska 27. - **Empatia (świadczenia)**: [empatia.mpips.gov.pl](https://empatia.mpips.gov.pl). - **MOPS Kraków**: [mops.krakow.pl](https://www.mops.krakow.pl). - **Konsulat Ukrainy w Krakowie**: [krakow.mfa.gov.ua](https://krakow.mfa.gov.ua). ## Potrzebujesz pomocy - **USC Kraków**: tel. 12 616 53 92. - **Infolinia Miejska Kraków**: tel. 12 616 12 00. - **MOPS Kraków**: ul. Józefińska 14, tel. 12 616 54 08. - **Konsulat Ukrainy w Krakowie**: tel. 12 433 81 60. Wsparcie w sprawach rodzinnych, kontakcie z USC i MOPS oraz w składaniu wniosków, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ### Alimenty i fundusz alimentacyjny URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/rodzina/alimenty Zaktualizowano: 2026-09-24 Alimenty to obowiązek finansowego utrzymania dziecka przez rodzica, który z nim nie mieszka. Wysokość ustala sąd, na podstawie potrzeb dziecka i możliwości zarobkowych rodzica. Gdy rodzic nie płaci, działają komornik, a w dalszej kolejności fundusz alimentacyjny. Na tej stronie znajdziesz, jak ustalić alimenty, jak je egzekwować i kiedy przysługuje fundusz. **Najważniejsze fakty**: - Alimenty na dziecko są obowiązkowe; gdy rodzic nie płaci, egzekwuje je komornik. - Pozew o alimenty jest bezpłatny dla osoby uprawnionej (dziecka reprezentowanego przez rodzica). - Fundusz alimentacyjny wypłaca do 1000 zł na dziecko miesięcznie (od 1 stycznia 2026), gdy egzekucja jest bezskuteczna. - Kryterium dochodowe do funduszu: 1 209 zł netto na osobę (do 30 września 2026), następnie 1 665 zł netto (od 1 października 2026). - Fundusz przysługuje cudzoziemcom z odpowiednim statusem pobytowym; sam PESEL UKR co do zasady nie wystarcza. > Najważniejsza zmiana 2026: maksymalna kwota z funduszu alimentacyjnego wzrosła z 500 zł do 1000 zł na dziecko. ## Jak ustalić alimenty ### Ugoda między rodzicami Najprostsza droga: rodzice spisują ugodę (kwota, terminy, sposób płatności). Ugoda u notariusza z klauzulą wykonalności ma moc wyroku. Wymaga zgody obojga rodziców. ### Mediacja Gdy porozumienie jest trudne, pomaga mediator rodzinny. Ugoda zatwierdzona przez sąd ma moc wyroku. Listę mediatorów prowadzi sąd okręgowy. ### Sąd rejonowy Gdy ugoda jest niemożliwa, składasz pozew o alimenty do sądu rejonowego (wydział rodzinny) właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka. Pozew jest bezpłatny dla osoby uprawnionej, a adwokat nie jest obowiązkowy. Sąd ustala kwotę na podstawie potrzeb dziecka oraz możliwości zarobkowych rodzica (sąd może uwzględnić potencjalne zarobki, jeśli rodzic celowo unika pracy). Wyrok jest tytułem wykonawczym, na jego podstawie możesz dochodzić alimentów u komornika. ## Egzekucja, gdy rodzic nie płaci ### Komornik Z prawomocnym wyrokiem (z klauzulą wykonalności) składasz u komornika wniosek o wszczęcie egzekucji. Podajesz dane dłużnika (imię, nazwisko, PESEL, adres, miejsce pracy). Dla osoby uprawnionej do alimentów egzekucja jest bezpłatna. Komornik egzekwuje z wynagrodzenia, konta i majątku dłużnika. Listę komorników znajdziesz na [komornik.pl](https://www.komornik.pl). ### Zaświadczenie o bezskuteczności Jeśli w ciągu 2 miesięcy komornik nie wyegzekwuje pełnej kwoty, wystawia zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji. Z tym zaświadczeniem składasz wniosek o fundusz alimentacyjny. ## Fundusz alimentacyjny ### Czym jest Fundusz alimentacyjny to świadczenie z budżetu państwa, wypłacane przez MOPS, gdy egzekucja alimentów jest bezskuteczna. To zaliczka za dłużnika, którą państwo następnie od niego odzyskuje. ### Komu przysługuje Dziecku do 18 lat, do 25 lat jeśli się uczy, oraz bezterminowo dziecku ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Warunki: zasądzone alimenty (wyrok lub ugoda) i bezskuteczna egzekucja (zaświadczenie komornika), a także spełnione kryterium dochodowe. ### Cudzoziemcy a fundusz alimentacyjny Ustawa wymienia kategorie cudzoziemców uprawnionych do funduszu, jeśli mieszkają w Polsce: pobyt stały, rezydent długoterminowy UE, pobyt czasowy w celu łączenia rodziny, status uchodźcy lub ochrona uzupełniająca. Sam PESEL UKR (ochrona czasowa) co do zasady nie znajduje się na tej liście. Pełny dostęp do funduszu daje karta CUKR albo karta pobytu czasowego lub stałego. Jeśli masz wątpliwości, złóż wniosek i sprawdź decyzję MOPS; w razie odmowy możesz odwołać się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w 14 dni. Skonsultuj swoją sytuację w PIO. ### Kwota świadczenia Od 1 stycznia 2026 fundusz wypłaca do wysokości zasądzonych alimentów, ale nie więcej niż 1000 zł na dziecko miesięcznie. Jeśli sąd zasądził więcej niż 1000 zł, nadwyżkę nadal egzekwujesz od dłużnika przez komornika. ### Kryterium dochodowe Próg dochodu netto na osobę w rodzinie wynosi 1 209 zł do 30 września 2026, a od 1 października 2026 rośnie do 1 665 zł. Obowiązuje zasada "złotówka za złotówkę": przy przekroczeniu progu świadczenie maleje o kwotę przekroczenia, a poniżej 100 zł nie jest wypłacane. Do dochodu nie wlicza się rodzica-dłużnika ani świadczeń takich jak 800+, becikowe czy sam fundusz alimentacyjny. ### Procedura wniosku Przygotuj: wyrok o alimentach, zaświadczenie komornika o bezskuteczności egzekucji, dokument tożsamości i pobytowy, akt urodzenia dziecka, zaświadczenia o dochodach rodziny. Wniosek złóż w MOPS (w Krakowie: ul. Józefińska 14) lub online przez [empatia.mpips.gov.pl](https://empatia.mpips.gov.pl). Decyzja zapada w 30 dni, wypłata jest comiesięczna. Wnioski na nowy okres świadczeniowy składa się od lipca (online) i sierpnia (papierowo). ## Egzekucja alimentów z zagranicy > [!TIP] Drugi rodzic mieszka w Ukrainie? Alimenty można egzekwować za granicą > Nie jesteś bez wyjścia, gdy dłużnik jest poza Polską. Polska i Ukraina są stronami Konwencji Haskiej z 2007 r. o dochodzeniu alimentów, wniosek składasz przez polski sąd, a Ministerstwo Sprawiedliwości przekazuje go do kraju dłużnika. Procedura bywa długa, a wojna utrudnia egzekucję w Ukrainie. Jeśli egzekucja okaże się bezskuteczna, z zaświadczeniem komornika możesz starać się o fundusz alimentacyjny. Gdy dłużnik mieszka za granicą, pomaga Konwencja Haska o międzynarodowym dochodzeniu alimentów z 2007 roku (Polska i Ukraina są stronami). Wniosek kierujesz przez polski sąd do Ministerstwa Sprawiedliwości, które przekazuje go do organu kraju dłużnika. Procedura bywa długa, a w warunkach wojny egzekucja w Ukrainie jest utrudniona. Jeśli egzekucja za granicą jest bezskuteczna, komornik wystawia zaświadczenie potrzebne do funduszu alimentacyjnego. ## Konsekwencje dla dłużnika Niepłacenie alimentów wiąże się z egzekucją komorniczą, odsetkami od zaległości i wpisem do rejestru dłużników (utrata zdolności kredytowej). Wobec dłużnika alimentacyjnego gmina prowadzi wywiad i działania aktywizujące. Możliwe jest zatrzymanie prawa jazdy po dłuższych zaległościach i odmowie współpracy. Uporczywe uchylanie się od alimentów jest przestępstwem (art. 209 Kodeksu karnego). ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR. Czy dostanę fundusz alimentacyjny?** Co do zasady sam PESEL UKR nie wystarcza. Pełny dostęp daje karta CUKR albo karta pobytu czasowego lub stałego. Złóż wniosek, a w razie odmowy odwołaj się do SKO. Skonsultuj sprawę w PIO lub w MOPS. **Ile kosztuje pozew o alimenty?** Jest bezpłatny dla osoby uprawnionej do alimentów (zwolnienie z opłat sądowych). **Mam dziecko z Ukrainy, ojciec w Ukrainie nie płaci. Co robić w Polsce?** Jeśli dziecko mieszka w Polsce, polski sąd rejonowy może rozpatrzyć sprawę o alimenty. Po wyroku kierujesz egzekucję do komornika, a przy dłużniku za granicą korzystasz z Konwencji Haskiej. Bezskuteczna egzekucja może otworzyć drogę do funduszu (zależnie od statusu pobytowego). **Sąd zasądził 1500 zł. Czy fundusz wypłaci całość?** Fundusz wypłaci maksymalnie 1000 zł. Pozostałą część nadal egzekwujesz od dłużnika. **Czy fundusz alimentacyjny wlicza się do dochodu przy 800+?** Nie. Fundusz nie jest wliczany do dochodu przy ustalaniu prawa do innych świadczeń. ## Najczęstsze błędy - Nie zwlekaj ze sprawą o alimenty, im wcześniej wyrok, tym wcześniej egzekucja. - Po wyroku od razu idź do komornika. - Zbieraj dokumenty o kosztach utrzymania dziecka, wzmacniają pozew. - Wniosek o fundusz składaj na początku okresu świadczeniowego. - Aktualizuj adres i dane w MOPS. ## Podstawa prawna - Ustawa z 25 lutego 1964 roku Kodeks rodzinny i opiekuńczy, art. 128-144. - Ustawa z 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. - Ustawa z 12 grudnia 2013 roku o cudzoziemcach. - Konwencja Haska o międzynarodowym dochodzeniu alimentów z 23 listopada 2007 roku. - Ustawa z 6 czerwca 1997 roku Kodeks karny, art. 209. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Fundusz alimentacyjny (świadczenia)**: [empatia.mpips.gov.pl](https://empatia.mpips.gov.pl). - **MOPS Kraków**: [mops.krakow.pl](https://www.mops.krakow.pl). - **Lista komorników**: [komornik.pl](https://www.komornik.pl). ## Potrzebujesz pomocy - **MOPS Kraków**: ul. Józefińska 14, tel. 12 616 54 08. - **Nieodpłatna pomoc prawna (Kraków)**: tel. 12 616 95 12. - **Infolinia Miejska Kraków**: tel. 12 616 12 00. Wsparcie w przygotowaniu pozwu o alimenty, wniosku o fundusz alimentacyjny i egzekucji z zagranicy, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Rodzina i sprawy USC](/punkt-informacyjny/rodzina) - [Rozwód](/punkt-informacyjny/rodzina/rozwod) - [Becikowe i Karta Dużej Rodziny](/punkt-informacyjny/rodzina/becikowe-kdr) - [800+ świadczenie wychowawcze](/punkt-informacyjny/swiadczenia/800plus) - [MOPS, pomoc społeczna](/punkt-informacyjny/swiadczenia/mops) - [Pomoc prawna](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/pomoc-prawna) --- ### Becikowe i Karta Dużej Rodziny URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/rodzina/becikowe-kdr Zaktualizowano: 2026-09-24 Polska wspiera rodziny z dziećmi. Becikowe to jednorazowa zapomoga 1000 zł za urodzenie dziecka (z kryterium dochodowym). Karta Dużej Rodziny (KDR) to zniżki dla rodzin z trojgiem i więcej dzieci. Dostęp zależy od statusu pobytowego. Na tej stronie znajdziesz warunki, dokumenty i procedury. **Najważniejsze fakty**: - Becikowe: 1000 zł jednorazowo za urodzenie dziecka. - Kryterium dochodowe: 1 922 zł netto na osobę w rodzinie. - Termin wniosku: 12 miesięcy od urodzenia (lub przysposobienia). - Wymóg: opieka medyczna od 10. tygodnia ciąży (nie dotyczy adopcji). - KDR: dla rodzin z trojgiem i więcej dzieci, bezpłatna, daje zniżki. - Pobyt stały, rezydent UE, status uchodźcy lub karta pobytu z wybranych podstaw uprawniają do becikowego i KDR. - Sam PESEL UKR co do zasady nie uprawnia do becikowego i KDR; pełny dostęp daje karta CUKR lub karta pobytu czasowego. > Becikowe i 800+ to dwa różne świadczenia. Becikowe to 1000 zł jednorazowo, a 800+ to 800 zł miesięcznie na każde dziecko. Sprawdź [800+](/punkt-informacyjny/swiadczenia/800plus). ## Becikowe. Jednorazowa zapomoga ### Komu przysługuje Becikowe dostaje rodzic lub opiekun (przysposobienie, opieka) dziecka, jeśli dochód rodziny nie przekracza 1 922 zł netto na osobę i spełniony jest wymóg opieki medycznej od 10. tygodnia ciąży. Na jedno dziecko przysługuje jedno świadczenie. Nie przysługuje przy braku uregulowanego pobytu ani po przekroczeniu kryterium dochodowego. ### Wymóg medyczny Potrzebne jest zaświadczenie o opiece lekarskiej od 10. tygodnia ciąży (karta ciąży, zaświadczenie od ginekologa). Wymóg nie dotyczy adopcji i opieki prawnej. ### Cudzoziemcy a becikowe > [!WARNING] Sam PESEL UKR nie daje prawa do becikowego ani KDR > To częste rozczarowanie: ochrona czasowa z PESEL UKR co do zasady nie uprawnia do becikowego ani Karty Dużej Rodziny. Prawo do tych świadczeń daje dopiero mocniejszy status, karta CUKR, pobyt czasowy z wybranych podstaw, pobyt stały, status uchodźcy lub ochrona uzupełniająca. Becikowe ma też kryterium dochodowe i wymaga opieki lekarskiej od 10. tygodnia ciąży. Becikowe przysługuje przy pobycie stałym, statusie rezydenta długoterminowego UE, statusie uchodźcy lub ochronie uzupełniającej, karcie pobytu czasowego z wybranych podstaw (na przykład łączenie rodziny) oraz obywatelom UE, EOG i Szwajcarii mieszkającym w Polsce. Sam PESEL UKR (ochrona czasowa) co do zasady nie uprawnia do becikowego. Po wymianie PESEL UKR na kartę CUKR lub po uzyskaniu karty pobytu czasowego becikowe przysługuje. Becikowe nie przysługuje na samej wizie Schengen ani wizie krajowej bez karty pobytu. ### Dokumenty - Wniosek o becikowe (MOPS lub portal Empatia). - Akt urodzenia dziecka. - Karta ciąży i zaświadczenie o opiece od 10. tygodnia. - Dokument tożsamości rodzica i dokument pobytowy. - Zaświadczenia o dochodach rodziny (PIT, ZUS, decyzje o zasiłkach). - Numer konta bankowego. ### Procedura 1. Złóż wniosek w MOPS (ul. Józefińska 14 lub filia) albo online przez [empatia.mpips.gov.pl](https://empatia.mpips.gov.pl) (wymaga Profilu Zaufanego). 2. Decyzja w 30 dni od kompletnego wniosku. 3. Wypłata jednorazowo na konto, do 30 dni od decyzji. Termin: 12 miesięcy od urodzenia, przysposobienia lub objęcia opieką. Po terminie świadczenie nie przysługuje. ## Karta Dużej Rodziny (KDR) ### Komu przysługuje KDR jest dla rodzin z trojgiem i więcej dzieci. Liczą się dzieci do 18 lat, do 25 lat jeśli się uczą, oraz bezterminowo dzieci z niepełnosprawnością w stopniu znacznym. Karta przysługuje rodzicom i dzieciom. ### Cudzoziemcy a KDR KDR przysługuje przy pobycie stałym, rezydencie długoterminowym UE, statusie uchodźcy lub ochronie uzupełniającej, karcie pobytu czasowego z wybranych podstaw oraz obywatelom UE, EOG i Szwajcarii. Sam PESEL UKR co do zasady nie uprawnia do KDR; pełny dostęp daje karta CUKR lub karta pobytu czasowego. ### Forma i zniżki Karta cyfrowa w aplikacji [mObywatel](/punkt-informacyjny/online/mobywatel) jest bezpłatna; karta plastikowa może wiązać się z niewielką opłatą. KDR daje zniżki w całej Polsce: transport kolejowy i autokarowy (wybrani przewoźnicy), muzea, kina i teatry, wybrane sieci handlowe, baseny i obiekty sportowe, część ofert telekomunikacyjnych. Pełną listę partnerów znajdziesz na [empatia.mpips.gov.pl](https://empatia.mpips.gov.pl). ### Procedura 1. Zbierz dokumenty: wniosek o KDR, akty urodzenia dzieci, dokumenty tożsamości rodziców, dokument pobytowy, a dla dzieci powyżej 18 lat zaświadczenie o nauce. 2. Złóż wniosek w MOPS lub przez [empatia.mpips.gov.pl](https://empatia.mpips.gov.pl). 3. Karta cyfrowa pojawia się w mObywatelu zwykle w 30 dni; karta plastikowa przychodzi pocztą. Karta rodziców jest bezterminowa; karty dzieci są ważne do 18 lat (lub do 25 lat z zaświadczeniem o nauce). Zmiany w rodzinie (kolejne dziecko, rozwód, adres) zgłoś do MOPS. ## Inne świadczenia rodzinne | Świadczenie | Kwota | Kryterium dochodowe | |---|---|---| | 800+ | 800 zł miesięcznie na dziecko | brak | | Becikowe | 1000 zł jednorazowo | 1 922 zł na osobę | | Zasiłek rodzinny | od 95 do 135 zł miesięcznie | 674 zł na osobę | | Świadczenie rodzicielskie (dla nieubezpieczonych) | 1000 zł miesięcznie przez 12 miesięcy | brak | Wszystkie świadczenia sprawdzisz na [empatia.mpips.gov.pl](https://empatia.mpips.gov.pl). ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR. Dostanę becikowe?** Co do zasady nie. Becikowe przysługuje po wymianie PESEL UKR na kartę CUKR albo po uzyskaniu karty pobytu czasowego. Skonsultuj swoją sytuację w MOPS lub w PIO. **Mam czworo dzieci i kartę pobytu. Dostanę KDR?** Tak. Karta pobytu i troje lub więcej dzieci uprawniają do KDR. Najszybsza jest karta cyfrowa w mObywatelu. **Czy mogę pobierać becikowe i 800+ jednocześnie?** Tak, to dwa różne świadczenia. Becikowe jest jednorazowe, 800+ wypłacane co miesiąc. **Czy KDR z Ukrainy działa w Polsce?** Nie. Złóż wniosek o polską KDR w MOPS. **Bliźnięta. Czy becikowe jest podwójne?** Tak, becikowe przysługuje na każde dziecko osobno (na każde składasz wniosek). **Czy becikowe przysługuje za adopcję?** Tak, za dziecko przysposobione (do 18 lat). Termin to 12 miesięcy od orzeczenia, a wymóg opieki medycznej nie obowiązuje. ## Najczęstsze błędy - Nie zwlekaj ze złożeniem wniosku o becikowe, masz 12 miesięcy. - Karta ciąży od 10. tygodnia jest obowiązkowa (poza adopcją). - Sprawdź dochód, przekroczenie kryterium oznacza brak becikowego. - Karta cyfrowa KDR w mObywatelu jest najwygodniejsza. - Zgłaszaj zmiany w rodzinie do MOPS. ## Podstawa prawna - Ustawa z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych. - Ustawa z 5 grudnia 2014 roku o Karcie Dużej Rodziny. - Ustawa z 11 lutego 2016 roku o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (800+). ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Empatia (świadczenia)**: [empatia.mpips.gov.pl](https://empatia.mpips.gov.pl). - **MOPS Kraków**: [mops.krakow.pl](https://www.mops.krakow.pl). - **Becikowe, opis usługi**: [gov.pl](https://www.gov.pl/web/gov/uzyskaj-becikowe). ## Potrzebujesz pomocy - **MOPS Kraków**: ul. Józefińska 14, tel. 12 616 54 08. - **Empatia, infolinia**: tel. 22 250 01 04. - **Infolinia Miejska Kraków**: tel. 12 616 12 00. Wsparcie w składaniu wniosków o becikowe i KDR oraz w kontakcie z MOPS, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Rodzina i sprawy USC](/punkt-informacyjny/rodzina) - [800+ świadczenie wychowawcze](/punkt-informacyjny/swiadczenia/800plus) - [MOPS, pomoc społeczna](/punkt-informacyjny/swiadczenia/mops) - [Karta Krakowska](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/karta-krakowska) - [mObywatel](/punkt-informacyjny/online/mobywatel) - [Rejestracja urodzenia](/punkt-informacyjny/rodzina/rejestracja-urodzenia) - [Aktywny Rodzic (babciowe)](/punkt-informacyjny/swiadczenia/babciowe) --- ### Pierwszy paszport dziecka w konsulacie URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/rodzina/konsulat-rodzic Zaktualizowano: 2026-07-31 Twoje dziecko urodziło się w Polsce, a Wy jesteście cudzoziemcami? Po rejestracji urodzenia w polskim USC dziecko dostaje polski akt urodzenia i PESEL, ale nie polskie obywatelstwo. Jeśli chcesz, by dziecko miało paszport kraju pochodzenia (Ukrainy, Białorusi i innych), zgłoś się do konsulatu tego kraju. Na tej stronie znajdziesz zasady obywatelstwa dziecka i kroki do pierwszego paszportu. **Najważniejsze fakty**: - Polski akt urodzenia i PESEL: automatycznie z rejestracji w USC. - Polski paszport: tylko gdy jeden z rodziców jest obywatelem Polski. - Paszport kraju pochodzenia: w konsulacie tego kraju. - Wyrobienie paszportu trwa zwykle od kilku tygodni do kilku miesięcy. - Bez paszportu dziecko nie wyjedzie z Polski. - Podwójne obywatelstwo (na przykład polskie i ukraińskie) jest w Polsce dozwolone. > Najpierw zarejestruj urodzenie w USC, sprawdź [rejestrację urodzenia](/punkt-informacyjny/rodzina/rejestracja-urodzenia). Dopiero potem konsulat. ## Czyje obywatelstwo dziedziczy dziecko Polska stosuje zasadę krwi: dziecko dostaje obywatelstwo rodziców, nie kraju urodzenia. | Rodzice | Obywatelstwo dziecka | |---|---| | Oboje obywatele Polski | polskie automatycznie | | Jeden Polak, drugi cudzoziemiec | polskie automatycznie, możliwe też drugie | | Oboje cudzoziemcy | nie polskie, dziecko ma obywatelstwo rodziców | | Bezpaństwowcy lub rodzice nieznani | polskie (wyjątek, ius soli ograniczone) | Ukraina i Białoruś stosują te same zasady. Dziecko obywateli Ukrainy urodzone w Polsce ma obywatelstwo ukraińskie, ale wymaga formalnej rejestracji w konsulacie dla wystawienia paszportu i wpisu do rejestrów. ### Podwójne obywatelstwo Polska dopuszcza podwójne obywatelstwo. W Polsce jesteś wtedy traktowany jako obywatel polski (pełne prawa i obowiązki). Za granicą, na przykład w Ukrainie, jesteś traktowany jak obywatel tego kraju. ## Pierwszy paszport ukraiński dla dziecka > [!TIP] Najpierw polski akt urodzenia, potem paszport w konsulacie > Dziecko dwojga cudzoziemców potrzebuje paszportu kraju pochodzenia, by podróżować i uzyskać dokument pobytowy w Polsce. Kolejność jest prosta: najpierw zarejestruj urodzenie w USC i odbierz polski akt urodzenia, a potem z tym aktem i paszportami obojga rodziców idź do konsulatu. Możesz iść do dowolnego konsulatu swojego kraju, niezależnie od miejsca zamieszkania. ### Gdzie Konsulat Generalny Ukrainy w Krakowie: Rondo Mogilskie 1, 31-516 Kraków, tel. 12 433 81 60, [krakow.mfa.gov.ua](https://krakow.mfa.gov.ua). Inne konsulaty Ukrainy działają w Warszawie, Wrocławiu, Gdańsku i Lublinie. Możesz iść do dowolnego, niezależnie od miejsca zamieszkania. ### Co przygotować - Polski akt urodzenia dziecka (oryginał). - Paszporty obojga rodziców. - Akt małżeństwa rodziców (jeśli dotyczy). - Wniosek konsularny (formularz w konsulacie lub na stronie). - Zdjęcie biometryczne dziecka (konsulat zwykle robi na miejscu). - Opłata konsularna (aktualną stawkę sprawdź na stronie konsulatu). ### Procedura 1. Umów wizytę: telefonicznie (12 433 81 60) lub przez [e-konsulat.gov.ua](https://e-konsulat.gov.ua). 2. Przyjdź do konsulatu z dzieckiem (najlepiej oboje rodzice). 3. Złóż dokumenty, zdjęcie i wniosek, zapłać opłatę. 4. Paszport jest produkowany w Ukrainie, czas oczekiwania zwykle od kilku tygodni do kilku miesięcy. 5. Odbierasz paszport w konsulacie. Dziecko zostaje wpisane do ukraińskich rejestrów i otrzymuje ukraiński numer identyfikacyjny (RNOKPP, odpowiednik PESEL). ## Pierwszy paszport białoruski W Polsce nie ma konsulatu Białorusi w Krakowie. Najbliższe placówki to Biała Podlaska i Warszawa (Wydział Konsularny Ambasady). > Ze względu na sytuację polityczną obsługa konsularna Białorusi bywa ograniczona. Sprawdź aktualne informacje i wymagania przed wizytą. Procedura jest podobna do ukraińskiej: umówienie wizyty, polski akt urodzenia dziecka, paszporty rodziców, akt małżeństwa, wniosek, zdjęcie i opłata. ## Inne konsulaty Wiele krajów ma w Polsce konsulaty lub ambasady, a część utrzymuje konsulaty honorowe w Krakowie. Adres właściwego konsulatu znajdziesz na liście placówek zagranicznych: [gov.pl/dyplomacja](https://www.gov.pl/web/dyplomacja/placowki-zagraniczne-akredytowane-w-polsce). ## Paszport polski dla dziecka Polski paszport dziecko dostaje tylko wtedy, gdy jeden z rodziców jest obywatelem Polski (dziecko ma wówczas polskie obywatelstwo od urodzenia). Wniosek składa się w urzędzie wojewódzkim (w Krakowie: MUW, ul. Przy Rondzie 6). Jeśli żaden rodzic nie jest obywatelem Polski, dziecko nie dostanie polskiego paszportu od urodzenia; możliwa jest późniejsza naturalizacja. ## Specyficzne sytuacje ### Dziecko urodzone w Ukrainie, teraz w Polsce Polski akt urodzenia nie powstaje automatycznie. Potrzebna jest transkrypcja ukraińskiego aktu urodzenia w polskim USC (osobna procedura). Po transkrypcji dziecko dostaje polski PESEL. ### Rodzice w sporze o dziecko Konsulat może wymagać zgody obojga rodziców na wyrobienie paszportu. Gdy jeden rodzic odmawia, sprawę rozstrzyga sąd (zależnie od jurysdykcji). ### Dziecko adoptowane lub dziecko bezpaństwowca Po prawomocnej adopcji przez obywateli Polski dziecko dostaje polskie obywatelstwo. Dziecko urodzone w Polsce rodzicom bezpaństwowcom dostaje polskie obywatelstwo (zapobiega bezpaństwowości). ## Najczęstsze pytania **Jak szybko muszę wyrobić paszport dziecka?** Nie ma sztywnego terminu. Polski akt urodzenia i PESEL wystarczają dziecku do pobytu w Polsce. Paszport potrzebny jest do podróży za granicę i do procedur w kraju pochodzenia. Większość rodzin wyrabia paszport w pierwszym roku. **Czy dziecko urodzone w Polsce jest obywatelem Ukrainy?** Tak, automatycznie, gdy rodzic jest obywatelem Ukrainy. Bez rejestracji w konsulacie dziecko nie ma jednak paszportu ani wpisu w ukraińskich rejestrach. **Co jeśli muszę pilnie wyjechać z dzieckiem do Ukrainy?** Bez paszportu dziecko nie przekroczy granicy samodzielnie. Konsulat może w pilnych sytuacjach wystawić tymczasowy dokument tożsamości. Zadzwoń: 12 433 81 60. **Mam Kartę Polaka. Czy moje dziecko jest Polakiem?** Nie. Karta Polaka potwierdza polskie pochodzenie i daje uprawnienia, ale nie jest obywatelstwem. Możesz wnioskować o Kartę Polaka dla dziecka przez konsulat. Sprawdź [Kartę Polaka](/punkt-informacyjny/karta-polaka). **Czy paszport dziecka jest potrzebny do 800+?** Nie. Wystarczy polski akt urodzenia, PESEL i status pobytowy dziecka. Paszport jest potrzebny do podróży. ## Najczęstsze błędy - Nie zwlekaj z paszportem, bez niego dziecko nie wyjedzie z Polski. - Umawiaj wizytę w konsulacie z wyprzedzeniem. - Sprawdź aktualną listę dokumentów na stronie konsulatu, wymogi się zmieniają. - Zachowaj kopie wszystkich dokumentów. - Podwójne obywatelstwo jest dozwolone, nie tracisz przez nie polskich praw. ## Podstawa prawna - Ustawa z 2 kwietnia 2009 roku o obywatelstwie polskim. - Ustawa z 12 grudnia 2013 roku o cudzoziemcach. - Konwencja Haska o zniesieniu wymogu legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych z 1961 roku (Polska i Ukraina są stronami). ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Konsulat Ukrainy w Krakowie**: [krakow.mfa.gov.ua](https://krakow.mfa.gov.ua). - **System e-konsulat (Ukraina)**: [e-konsulat.gov.ua](https://e-konsulat.gov.ua). - **Placówki zagraniczne w Polsce**: [gov.pl/dyplomacja](https://www.gov.pl/web/dyplomacja/placowki-zagraniczne-akredytowane-w-polsce). - **Paszport polski, MUW Kraków**: ul. Przy Rondzie 6. ## Potrzebujesz pomocy - **Konsulat Ukrainy w Krakowie**: tel. 12 433 81 60, Rondo Mogilskie 1. - **MUW Kraków (paszport polski)**: ul. Przy Rondzie 6. Wsparcie w wyborze konsulatu, kompletowaniu dokumentów na pierwszy paszport dziecka, tłumaczeniach przysięgłych oraz w sprawach podwójnego obywatelstwa, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Rejestracja urodzenia dziecka w USC](/punkt-informacyjny/rodzina/rejestracja-urodzenia) - [Numer PESEL](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/pesel) - [PESEL UKR dla dziecka](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr) - [Karta Polaka](/punkt-informacyjny/karta-polaka) - [Obywatelstwo polskie](/punkt-informacyjny/obywatelstwo) - [Apostille i legalizacja dokumentów](/punkt-informacyjny/wjazd/apostille) - [Rodzina i sprawy USC](/punkt-informacyjny/rodzina) --- ### Rejestracja urodzenia dziecka URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/rodzina/rejestracja-urodzenia Zaktualizowano: 2026-09-24 Twoje dziecko urodziło się w Polsce? Musisz zarejestrować jego urodzenie w Urzędzie Stanu Cywilnego (USC). Rejestracja nadaje dziecku akt urodzenia (pierwszy dokument tożsamości), numer PESEL oraz zameldowanie pod adresem rodziców. Na tej stronie znajdziesz terminy, listę dokumentów i kolejne kroki. **Najważniejsze fakty**: - Masz 21 dni od urodzenia dziecka na rejestrację. - Szpital przekazuje kartę urodzenia do USC (zwykle w 3 dni). - Rejestracja jest bezpłatna, pierwszy odpis aktu urodzenia również. - Przy małżeństwie wystarczy jeden rodzic. Bez ślubu potrzebne jest uznanie ojcostwa (oboje rodziców). - Dziecko cudzoziemców dostaje PESEL, ale nie polskie obywatelstwo automatycznie (chyba że jeden rodzic jest obywatelem Polski). - USC w Krakowie: ul. Lubelska 27, tel. 12 616 53 92. > Jeśli nie zgłosisz urodzenia w 21 dni, USC zarejestruje je z urzędu i sam nada dziecku imię. Lepiej zgłosić w terminie. ## Krok po kroku po porodzie ### 1. Szpital wystawia kartę urodzenia Lekarz lub położna wystawia kartę urodzenia (dane matki, data i godzina porodu, waga, długość, płeć dziecka) i szpital przekazuje ją do USC, zwykle w 3 dni, elektronicznie. W szpitalu podajesz swoje dokumenty tożsamości (paszport, karta pobytu, dowód osobisty). ### 2. Zgłoś się do USC w 21 dni Termin 21 dni liczy się od dnia urodzenia. W Krakowie urodzenia rejestruje USC przy ul. Lubelskiej 27 (tel. 12 616 53 92), w poniedziałek-piątek 7:40-15:30 (czwartki do 17:00). Sprawy USC dla całego Krakowa załatwia ta jedna lokalizacja. ### 3. Co wziąć ze sobą Zawsze: Twój dokument tożsamości (paszport, karta pobytu, dowód) oraz numer PESEL, jeśli masz. Przy małżeństwie: akt małżeństwa, polski lub zagraniczny z tłumaczeniem przysięgłym. Bez małżeństwa: obecność obojga rodziców i uznanie ojcostwa przed kierownikiem USC. Cudzoziemcy dodatkowo: akt urodzenia rodzica z tłumaczeniem przysięgłym (jeśli rodzic nie ma polskiego aktu urodzenia ani małżeństwa) oraz tłumacz przysięgły, jeśli rodzice nie znają polskiego (wymagany przy uznaniu ojcostwa). ### 4. Co dostajesz w USC Od ręki (15-30 minut): akt urodzenia dziecka (1 egzemplarz bezpłatny), numer PESEL, zameldowanie pod adresem rodziców i powiadomienie ZUS, jeśli rodzic jest ubezpieczony. Płatne dodatkowe odpisy: odpis skrócony 22 zł, odpis zupełny 33 zł za sztukę. ### 5. Po wyjściu z USC Z aktem urodzenia możesz złożyć wniosek o [becikowe](/punkt-informacyjny/rodzina/becikowe-kdr) (do 12 miesięcy) i [800+](/punkt-informacyjny/swiadczenia/800plus), wybrać lekarza POZ dla dziecka, zgłosić dziecko do Karty Krakowskiej oraz złożyć wniosek o paszport: w urzędzie wojewódzkim (gdy rodzic jest obywatelem Polski) lub w [konsulacie kraju pochodzenia](/punkt-informacyjny/rodzina/konsulat-rodzic). ## Imię dziecka. Zasady Możesz wybrać dowolne imię, ale obowiązują zasady: maksymalnie dwa imiona; bez imion ośmieszających, niewłaściwych lub nieodpowiadających płci. Dozwolone są imiona zagraniczne (ukraińskie, białoruskie, angielskie i inne). Kierownik USC może odmówić wybranego imienia (rzadko). Wtedy dostajesz decyzję administracyjną i masz 14 dni na odwołanie do Wojewody Małopolskiego, albo wybierasz inne imię. Najlepiej skonsultować imię z USC przed rejestracją. Jeśli imię ma znaki spoza polskiego alfabetu, USC przepisuje je zgodnie z zasadami transkrypcji. Jeśli chcesz zachować pisownię oryginalną, porozmawiaj o tym z urzędnikiem przy rejestracji. ## Specyficzne sytuacje ### Oboje rodziców jest cudzoziemcami Dziecko dostaje polski akt urodzenia, PESEL i zameldowanie, a status pobytowy dziedziczy po matce: matka z PESEL UKR, dziecko z PESEL UKR; matka z kartą pobytu czasowego lub stałego, dziecko może uzyskać odpowiednią kartę (osobny wniosek do urzędu wojewódzkiego). Paszport kraju pochodzenia wyrobisz w [konsulacie](/punkt-informacyjny/rodzina/konsulat-rodzic). > [!WARNING] Dziecko dwojga cudzoziemców nie dostaje polskiego obywatelstwa > Urodzenie w Polsce nie daje dziecku polskiego obywatelstwa, jeśli oboje rodziców jest cudzoziemcami, to częsty błąd. Dziecko dziedziczy status pobytowy po matce (matka z PESEL UKR → dziecko z PESEL UKR; matka z kartą pobytu → osobny wniosek o kartę dla dziecka do urzędu wojewódzkiego). Paszport kraju pochodzenia wyrobisz w konsulacie. Wyjątek: dzieci bezpaństwowców lub rodziców nieznanych otrzymują obywatelstwo polskie. ### Jeden rodzic jest obywatelem Polski Dziecko ma polskie obywatelstwo automatycznie (zasada krwi), niezależnie od miejsca urodzenia. Polski paszport wyrobisz w urzędzie wojewódzkim (w Krakowie: MUW, ul. Przy Rondzie 6). Możliwe jest podwójne obywatelstwo. ### Rodzice nie są małżeństwem. Uznanie ojcostwa Uznanie ojcostwa można złożyć przed urodzeniem (oboje rodzice w USC) albo w trakcie rejestracji (oboje rodzice w ciągu 21 dni, w razie potrzeby z tłumaczem przysięgłym). Bez uznania ojcostwa w akcie wpisuje się tylko matkę; ojcostwo można uznać później w USC lub przed sądem. ### Matka w trakcie legalizacji lub nieubezpieczona Urodzenie rejestruje się normalnie, także gdy matka ma stempel Wojewody (czeka na decyzję pobytową); status pobytowy dziecka rozpatruje się razem z matką. Od 5 marca 2026 każda kobieta w ciąży i połogu ma prawo do bezpłatnej opieki medycznej, niezależnie od statusu, a rejestracja urodzenia działa standardowo. ## Najczęstsze pytania **Oboje jesteśmy obywatelami Ukrainy, dziecko urodziło się w Polsce. Co teraz?** Szpital przekazuje kartę urodzenia do USC. W 21 dni zgłoś się z dokumentami do USC (ul. Lubelska 27). Dostajesz akt urodzenia i PESEL od ręki. Dziecko dziedziczy PESEL UKR po matce. Paszport ukraiński dla dziecka wyrobisz w [konsulacie Ukrainy](/punkt-informacyjny/rodzina/konsulat-rodzic). Świadczenia (800+, NFZ) złóż po otrzymaniu aktu urodzenia. **Czy muszą iść oboje rodzice?** Przy małżeństwie (z aktem małżeństwa) wystarczy jeden rodzic. Bez małżeństwa muszą stawić się oboje (lub ojciec musi wcześniej uznać ojcostwo w USC). **Czy mogę zarejestrować urodzenie online?** Tak, jeśli macie Profil Zaufany i jesteście małżeństwem, przez stronę [gov.pl](https://www.gov.pl/web/gov/zglos-urodzenie-dziecka). Bez Profilu Zaufanego, tylko osobiście w USC. **Mój ślub był w Ukrainie. Czy muszę go zarejestrować w polskim USC?** Do rejestracji urodzenia USC poprosi o akt małżeństwa z Ukrainy z tłumaczeniem przysięgłym (Ukraina jest stroną Konwencji Haskiej z 1961 roku, więc apostille jest uznawane). Możesz też wcześniej zrobić transkrypcję ukraińskiego aktu małżeństwa w polskim USC. **Czy ślub kościelny w Ukrainie jest aktem stanu cywilnego?** Nie. Polski USC wymaga aktu małżeństwa z państwowego urzędu stanu cywilnego. ## Najczęstsze błędy - Nie zwlekaj 21 dni, najlepiej zgłoś się w pierwszym tygodniu po wyjściu ze szpitala. - Sprawdź pisownię imienia i nazwiska na akcie, zanim wyjdziesz z USC. - Pamiętaj o akcie małżeństwa i tłumaczeniach przysięgłych dokumentów zagranicznych. - Paszport dziecka to osobny krok, w konsulacie kraju pochodzenia. - Złóż wniosek o becikowe i 800+ w pierwszych 12 miesiącach. ## Podstawa prawna - Ustawa z 28 listopada 2014 roku Prawo o aktach stanu cywilnego. - Ustawa z 25 lutego 1964 roku Kodeks rodzinny i opiekuńczy. - Ustawa z 24 września 2010 roku o ewidencji ludności. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Zgłoszenie urodzenia online**: [gov.pl](https://www.gov.pl/web/gov/zglos-urodzenie-dziecka). - **USC Kraków**: [bip.krakow.pl](https://www.bip.krakow.pl), ul. Lubelska 27. - **Konsulat Ukrainy w Krakowie**: Rondo Mogilskie 1, tel. 12 433 81 60. ## Potrzebujesz pomocy - **USC Kraków**: tel. 12 616 53 92. - **Infolinia Miejska Kraków**: tel. 12 616 12 00. - **Konsulat Ukrainy w Krakowie**: tel. 12 433 81 60. Pomoc w przygotowaniu dokumentów do USC, tłumaczeniach przysięgłych oraz w pierwszych krokach po urodzeniu dziecka, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Pierwszy paszport dziecka w konsulacie](/punkt-informacyjny/rodzina/konsulat-rodzic) - [Becikowe i Karta Dużej Rodziny](/punkt-informacyjny/rodzina/becikowe-kdr) - [800+ świadczenie wychowawcze](/punkt-informacyjny/swiadczenia/800plus) - [Numer PESEL](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/pesel) - [Karta Krakowska](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/karta-krakowska) - [Rodzina i sprawy USC](/punkt-informacyjny/rodzina) --- ### Rozwód w Polsce URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/rodzina/rozwod Zaktualizowano: 2026-09-24 Rozwód w Polsce to procedura sądowa, która rozwiązuje małżeństwo. Polski sąd może rozpatrzyć rozwód cudzoziemców, jeśli przynajmniej jedno z małżonków mieszka w Polsce. Procedura obejmuje także opiekę nad dziećmi, alimenty i podział majątku. Na tej stronie znajdziesz przebieg sprawy, koszty i wpływ rozwodu na pobyt. **Najważniejsze fakty**: - Rozwód orzeka sąd okręgowy (nie rejonowy). - Opłata sądowa od pozwu: 600 zł. - Czas: od kilku miesięcy (rozwód zgodny) do około 2 lat (sporny). - Adwokat nie jest obowiązkowy, ale bywa pomocny w trudnych sprawach. - Rozwód można orzec bez orzekania o winie, z winy jednego małżonka lub obojga. - Cudzoziemcy mogą rozwieść się w Polsce, jeśli spełniony jest warunek jurysdykcji (zwykle wspólne miejsce zamieszkania w Polsce). - Małżeństwo zawarte za granicą trzeba najpierw wpisać do polskiego USC. > Rozwód cywilny nie rozwiązuje małżeństwa kościelnego. To osobna procedura w sądzie kościelnym. ## Kiedy sąd orzeka rozwód Sąd orzeka rozwód, gdy nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia, czyli ustały więzi emocjonalna, fizyczna i gospodarcza. Podstawą jest Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Sąd nie orzeknie rozwodu, jeśli ucierpiałoby na tym dobro wspólnych małoletnich dzieci, jeśli żąda go małżonek wyłącznie winny (a drugi się nie zgadza) lub gdy rozwód byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Rozwód reguluje: rozwiązanie małżeństwa, władzę rodzicielską i kontakty z dziećmi, alimenty na dzieci (i ewentualnie na byłego małżonka), a na wniosek także podział majątku oraz powrót do poprzedniego nazwiska. ## Jurysdykcja. Rozwód cudzoziemców w Polsce Polski sąd jest właściwy, jeśli przynajmniej jedno z małżonków ma miejsce zamieszkania w Polsce lub obywatelstwo polskie. W praktyce: - Małżeństwo polsko-ukraińskie: rozwód w Polsce możliwy. - Dwoje obywateli Ukrainy mieszkających w Polsce: rozwód w Polsce możliwy. - Dwoje obywateli Ukrainy mieszkających w Ukrainie: zwykle rozwód w Ukrainie, nie w Polsce. Rozwód orzeczony w Polsce jest uznawany w Unii Europejskiej (rozporządzenie Bruksela II ter) oraz w Ukrainie (na podstawie konwencji polsko-ukraińskiej o pomocy prawnej z 1993 roku, zwykle przez konsulat). ### Małżeństwo zawarte za granicą Przed rozwodem w Polsce trzeba wpisać zagraniczne małżeństwo do polskiego USC (transkrypcja). Potrzebny jest zagraniczny akt małżeństwa z apostille lub legalizacją oraz tłumaczeniem przysięgłym. Po wpisie możliwy jest rozwód w polskim sądzie. ## Procedura krok po kroku ### 1. Rozważ mediację Mediacja rodzinna jest dobrowolna (czasem kieruje do niej sąd). Mediator pomaga ustalić opiekę, alimenty i podział majątku. Ugoda zatwierdzona przez sąd ma moc wyroku. Listę mediatorów prowadzi sąd okręgowy. ### 2. Złóż pozew o rozwód Pozew składasz w sądzie okręgowym właściwym dla ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania (w Krakowie: Sąd Okręgowy, ul. Przy Rondzie 7). Pozew powinien zawierać: dane stron i dzieci, żądanie (rozwód bez orzekania o winie, z winy jednego lub obojga), wnioski o władzę rodzicielską, kontakty i alimenty, opcjonalnie podział majątku i powrót do nazwiska, oraz uzasadnienie z dowodami. Załączniki: odpis aktu małżeństwa, odpisy aktów urodzenia dzieci, dowód opłaty 600 zł, ewentualne pełnomocnictwo. ### 3. Opłata sądowa Opłata stała wynosi 600 zł. Przy niskich dochodach możesz złożyć wniosek o zwolnienie z opłaty (z zaświadczeniami o sytuacji finansowej). ### 4. Rozprawy Sąd doręcza pozew drugiej stronie (ma 14 dni na odpowiedź). Pierwsza rozprawa odbywa się zwykle 1-3 miesiące po złożeniu pozwu. Sąd pyta o stosunek do rozwodu, opiekę, alimenty i majątek, przesłuchuje świadków i analizuje dowody. ### 5. Wyrok i odwołanie Po rozprawach sąd wydaje wyrok: orzeka rozwód lub oddala pozew, reguluje opiekę, kontakty i alimenty. Na apelację do sądu apelacyjnego masz 14 dni od doręczenia wyroku z uzasadnieniem. ## Wina, opieka, majątek ### Rozwód bez orzekania o winie i z winy Rozwód bez orzekania o winie jest najczęstszy: gdy oboje się zgadzają, procedura jest krótsza i tańsza. Rozwód z winy (na przykład z powodu przemocy, zdrady) wymaga dowodów i trwa dłużej; małżonek wyłącznie winny może zostać zobowiązany do alimentów na rzecz drugiego, nawet bez jego niedostatku. ### Opieka nad dziećmi Sąd może orzec wspólną władzę rodzicielską, władzę jednego rodzica z ograniczeniem drugiego, a w skrajnych przypadkach pozbawienie władzy. Ustala też kontakty (na przykład co drugi weekend, część wakacji i świąt) oraz alimenty na dziecko, na podstawie potrzeb dziecka i możliwości zarobkowych rodzica. Sprawdź [alimenty i fundusz alimentacyjny](/punkt-informacyjny/rodzina/alimenty). ### Podział majątku Po ślubie zwykle powstaje wspólność majątkowa (to, co nabyte w trakcie małżeństwa, jest wspólne; majątek sprzed ślubu, darowizny i spadki są osobiste). Podział może nastąpić ugodą (u notariusza, gdy jest nieruchomość) lub w postępowaniu sądowym. Małżonkowie mogą też zawrzeć rozdzielność majątkową (intercyzę) u notariusza. ## Rozwód a pobyt cudzoziemca > [!INFO] Jeśli Twój pobyt zależy od małżeństwa, skonsultuj rozwód wcześniej > Rozwód nie zawsze oznacza utratę pobytu, ale gdy Twoja karta pobytu czasowego opiera się na małżeństwie z obywatelem Polski, może zostać cofnięta. Są jednak wyjątki, m.in. przemoc domowa lub dobro wspólnego dziecka, a pobyt stały uzyskany wcześniej zwykle pozostaje ważny. Zanim złożysz pozew, sprawdź wpływ na swój pobyt: zadzwoń do MUW Kraków (12 210 20 20) lub zapytaj nas. Rozwód może wpłynąć na status pobytowy: - Karta pobytu czasowego na podstawie małżeństwa z obywatelem Polski może zostać cofnięta po rozwodzie. Wyjątki dotyczą między innymi przemocy domowej lub dobra wspólnego dziecka. - Karta pobytu stałego uzyskana wcześniej zwykle pozostaje ważna (chyba że małżeństwo zawarto dla pozoru). Małżeństwo zawarte dla pozoru może skutkować cofnięciem pobytu i odpowiedzialnością karną. Przed rozwodem warto skonsultować wpływ na pobyt. Sprawdź [pobyt z małżonkiem RP](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/malzonek-rp). ## Przemoc domowa Jeśli doświadczasz przemocy: możesz uruchomić procedurę Niebieskiej Karty, wnioskować o nakaz opuszczenia mieszkania przez sprawcę i zakaz zbliżania się, a także żądać rozwodu z winy sprawcy. Sprawdź [Niebieską Kartę (przemoc domowa)](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/niebieska-karta). ## Najczęstsze pytania **Ile kosztuje rozwód?** Minimum to 600 zł opłaty sądowej. Rozwód zgodny bez adwokata jest najtańszy. Sprawa z adwokatem i sporna kosztuje więcej, zależnie od liczby rozpraw i stopnia skomplikowania. **Czy mogę rozwieść się bez adwokata?** Tak, prawo tego nie wymaga. Przy podziale majątku, sporze o opiekę czy aspektach międzynarodowych adwokat bywa pomocny. Bezpłatną poradę uzyskasz w punktach nieodpłatnej pomocy prawnej. Sprawdź [pomoc prawną](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/pomoc-prawna). **Mamy małżeństwo z Ukrainy, oboje mieszkamy w Polsce. Gdzie rozwód?** W Polsce. Najpierw wpisz ukraiński akt małżeństwa do polskiego USC (apostille i tłumaczenie przysięgłe), potem złóż pozew w sądzie okręgowym. Po prawomocnym wyroku rozwód uznasz w Ukrainie, zwykle przez konsulat. **Czy mogę zachować nazwisko po rozwodzie?** Tak. Możesz zachować nazwisko po byłym małżonku albo wrócić do poprzedniego, składając oświadczenie przed kierownikiem USC w ciągu 3 miesięcy od uprawomocnienia wyroku. **Czy adwokat z Ukrainy może mnie reprezentować w polskim sądzie?** Przed polskim sądem reprezentuje polski adwokat lub radca prawny. Możesz wybrać pełnomocnika mówiącego po ukraińsku. Listę prowadzi [Naczelna Rada Adwokacka](https://www.nra.pl). ## Najczęstsze błędy - Wpisz zagraniczne małżeństwo do USC przed rozwodem. - Przemyśl opiekę i alimenty jeszcze przed pozwem. - Zbieraj dowody (świadkowie, korespondencja) przed rozprawą. - Rozważ mediację, skraca i obniża koszty. - Sprawdź wpływ rozwodu na swój pobyt. ## Podstawa prawna - Ustawa z 25 lutego 1964 roku Kodeks rodzinny i opiekuńczy, art. 56-61. - Ustawa z 17 listopada 1964 roku Kodeks postępowania cywilnego. - Konwencja między Polską a Ukrainą o pomocy prawnej z 24 maja 1993 roku. - Rozporządzenie (UE) 2019/1111 (Bruksela II ter) w sprawach małżeńskich. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Sąd Okręgowy w Krakowie**: [krakow.so.gov.pl](https://krakow.so.gov.pl), ul. Przy Rondzie 7. - **Lista adwokatów**: [nra.pl](https://www.nra.pl). - **Świadczenia rodzinne**: [empatia.mpips.gov.pl](https://empatia.mpips.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy - **Sąd Okręgowy w Krakowie**, Wydział Cywilny-Rodzinny: ul. Przy Rondzie 7, tel. 12 619 50 00. - **Nieodpłatna pomoc prawna (Kraków)**: tel. 12 616 95 12. - **Infolinia Miejska Kraków**: tel. 12 616 12 00. - **Konsulat Ukrainy w Krakowie** (uznanie wyroku w Ukrainie): tel. 12 433 81 60. Wsparcie w przygotowaniu pozwu o rozwód, kontakcie z sądem i mediacjach rodzinnych, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Rodzina i sprawy USC](/punkt-informacyjny/rodzina) - [Alimenty i fundusz alimentacyjny](/punkt-informacyjny/rodzina/alimenty) - [Becikowe i Karta Dużej Rodziny](/punkt-informacyjny/rodzina/becikowe-kdr) - [Rejestracja urodzenia](/punkt-informacyjny/rodzina/rejestracja-urodzenia) - [Pobyt z małżonkiem RP](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/malzonek-rp) - [Niebieska Karta (przemoc domowa)](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/niebieska-karta) - [Pomoc prawna](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/pomoc-prawna) --- ### Spadek i dziedziczenie URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/rodzina/spadek Zaktualizowano: 2026-09-24 Po śmierci bliskiej osoby dziedziczysz jej majątek, a czasem także długi. W Polsce dziedziczy się na podstawie testamentu albo, gdy go nie ma, na podstawie ustawy. Cudzoziemcy dziedziczą na takich samych zasadach jak obywatele Polski. Na tej stronie znajdziesz terminy, procedurę u notariusza i w sądzie oraz zasady podatku od spadku. **Najważniejsze fakty**: - Na przyjęcie lub odrzucenie spadku masz 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o spadku. - Brak oświadczenia w terminie oznacza przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza (odpowiadasz za długi tylko do wartości majątku). - Dziedziczenie potwierdza notariusz (akt poświadczenia dziedziczenia) lub sąd (postanowienie). - Najbliższa rodzina może uniknąć podatku od spadku, jeśli zgłosi go w urzędzie skarbowym w 6 miesięcy (formularz SD-Z2). - Cudzoziemcy dziedziczą jak obywatele Polski; przy nieruchomościach osoby spoza UE mogą potrzebować zezwolenia (wyjątek: dziedziczenie ustawowe). > Jeśli zmarły miał długi, dziedziczysz je razem z majątkiem. Dobrodziejstwo inwentarza ogranicza odpowiedzialność do wartości odziedziczonego majątku. ## Kto dziedziczy bez testamentu Gdy nie ma testamentu, dziedziczy się według ustawy, w kolejności: 1. Małżonek i dzieci (a w miejsce zmarłego dziecka jego dzieci). 2. Gdy nie ma dzieci: małżonek i rodzice zmarłego, a dalej rodzeństwo i jego dzieci. 3. Gdy nie ma powyższych: dziadkowie i ich zstępni. 4. W ostatniej kolejności gmina lub Skarb Państwa. Przykład: gdy umiera mąż, a zostają żona i dwoje dzieci, dziedziczą zwykle po jednej trzeciej każde. ### Zachowek Najbliżsi (małżonek, dzieci, czasem rodzice) mają prawo do zachowku, nawet jeśli testament ich pomija. Zachowek to zwykle połowa udziału, jaki przypadłby z ustawy (dwie trzecie dla osoby małoletniej lub niezdolnej do pracy). Zachowku dochodzi się przed sądem. ## Dziedziczenie z testamentem Testament jest ważniejszy niż kolejność ustawowa. Najczęstsze formy to testament własnoręczny (spisany w całości ręcznie, z datą i podpisem) oraz testament notarialny (najbezpieczniejszy, sporządzony u notariusza). W testamencie można wskazać spadkobierców i zapisać konkretne rzeczy, ale nie można pozbawić najbliższych prawa do zachowku. ## Procedura krok po kroku ### 1. Akt zgonu Najpierw uzyskaj akt zgonu w USC. Sprawdź [zgon i sprowadzenie ciała](/punkt-informacyjny/rodzina/zgon). ### 2. Ustal majątek i długi Spisz aktywa (mieszkanie, samochód, konta, oszczędności) oraz długi (kredyty, zaległe rachunki). Bank po zgłoszeniu śmierci blokuje konta zmarłego. ### 3. Przyjęcie lub odrzucenie spadku > [!WARNING] Masz tylko 6 miesięcy, spadek to także długi zmarłego > Spadek to nie tylko majątek, ale i długi. Masz 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o spadku, by go przyjąć lub odrzucić. Jeśli zmarły zostawił głównie długi, złóż u notariusza lub w sądzie oświadczenie o odrzuceniu spadku w terminie. Odrzucenie w imieniu dziecka wymaga zgody sądu rodzinnego. Brak działania oznacza przyjęcie z odpowiedzialnością ograniczoną do wartości majątku (z dobrodziejstwem inwentarza). W ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o spadku, możesz: przyjąć spadek wprost (pełna odpowiedzialność za długi), przyjąć z dobrodziejstwem inwentarza (odpowiadasz tylko do wartości majątku) albo odrzucić spadek. Oświadczenie składasz u notariusza lub w sądzie. Brak działania w terminie oznacza przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza. Odrzucenie spadku w imieniu dziecka wymaga zgody sądu rodzinnego. ### 4. Stwierdzenie dziedziczenia Dziedziczenie potwierdza się na dwa sposoby. U notariusza (akt poświadczenia dziedziczenia): szybko, gdy wszyscy spadkobiercy są zgodni i stawią się razem. W sądzie rejonowym (postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku): gdy jest spór lub niezgoda, opłata od wniosku wynosi zwykle 100 zł. ### 5. Dział spadku Po ustaleniu, kto dziedziczy, dzielicie majątek: ugodą (u notariusza, gdy w spadku jest nieruchomość) lub w postępowaniu sądowym, gdy nie ma zgody. ## Podatek od spadku Wysokość podatku zależy od pokrewieństwa. Najbliższa rodzina (małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo, pasierb, ojczym, macocha) należy do tak zwanej grupy zerowej i jest całkowicie zwolniona z podatku, jeśli zgłosi nabycie spadku w urzędzie skarbowym w ciągu 6 miesięcy (formularz SD-Z2). Bez zgłoszenia w terminie obowiązuje zwykły podatek. Kwoty wolne od podatku w 2026 roku wynoszą: 36 120 zł dla I grupy, 27 090 zł dla II grupy oraz 5 733 zł dla III grupy. Po przekroczeniu kwoty wolnej stawki rosną wraz z grupą i wartością spadku. ## Cudzoziemcy a dziedziczenie Cudzoziemcy dziedziczą w Polsce na takich samych zasadach jak obywatele. Polskę i Ukrainę łączy konwencja o pomocy prawnej z 1993 roku, która ułatwia wzajemne uznawanie testamentów i orzeczeń. Przy nieruchomościach cudzoziemiec spoza UE, EOG i Szwajcarii zwykle potrzebuje zezwolenia MSWiA na nabycie nieruchomości. Wyjątkiem jest dziedziczenie ustawowe przez najbliższą rodzinę, które zezwolenia nie wymaga. Dokumenty zagraniczne (akty, testamenty) wymagają tłumaczenia przysięgłego, a często apostille. Sprawdź [apostille i legalizację dokumentów](/punkt-informacyjny/wjazd/apostille). ## Najczęstsze pytania **Mam 6 miesięcy na decyzję, a nie wiedziałem o śmierci. Co wtedy?** Termin liczy się od dnia, w którym dowiedziałeś się o spadku, nie od dnia śmierci. Warto zachować dowody (korespondencja, świadkowie). **Zmarły miał duże długi. Co zrobić?** Jeśli długi przewyższają majątek, odrzuć spadek w ciągu 6 miesięcy. Bez działania nastąpi przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza, czyli odpowiedzialność tylko do wartości majątku. Odrzucenie w imieniu dziecka wymaga zgody sądu. **Dziedziczę mieszkanie w Polsce, jestem obywatelem Ukrainy. Potrzebuję zezwolenia?** Przy dziedziczeniu ustawowym (jako najbliższa rodzina) zezwolenie nie jest wymagane. Przy dziedziczeniu z testamentu osoba spoza UE może potrzebować zezwolenia MSWiA. Potwierdź swoją sytuację u notariusza. **Czy spadek po krewnym z Ukrainy rozliczam w Polsce?** Jeśli jesteś polskim rezydentem podatkowym, mogą obowiązywać polskie zasady podatku od spadku. Sprawy transgraniczne są złożone, skonsultuj je z doradcą podatkowym lub notariuszem. **Czy konkubent dziedziczy?** Co do zasady nie. Aby zabezpieczyć partnera bez ślubu, potrzebny jest testament (najlepiej notarialny). Zachowek najbliższej rodziny pozostaje w mocy. ## Najczęstsze błędy - Pilnuj terminu 6 miesięcy na przyjęcie lub odrzucenie spadku. - Sprawdź długi zmarłego przed przyjęciem spadku. - Zgłoś spadek w urzędzie skarbowym w 6 miesięcy (grupa zerowa, zero podatku). - Testament sporządź u notariusza, to najbezpieczniejsza forma. - Przy nieruchomości i statusie spoza UE sprawdź, czy potrzebujesz zezwolenia. ## Podstawa prawna - Ustawa z 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny, księga czwarta (Spadki). - Ustawa z 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn. - Ustawa z 14 lutego 1991 roku Prawo o notariacie. - Konwencja między Polską a Ukrainą o pomocy prawnej z 24 maja 1993 roku. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Sprawy spadkowe, opis usługi**: [gov.pl](https://www.gov.pl/web/gov/sprawy-spadkowe). - **Wyszukiwarka notariuszy**: [krn.org.pl](https://www.krn.org.pl). - **Rejestry notarialne (testamenty, akty)**: [rejestry-notarialne.pl](https://www.rejestry-notarialne.pl). - **Konsulat Ukrainy w Krakowie**: [krakow.mfa.gov.ua](https://krakow.mfa.gov.ua). ## Potrzebujesz pomocy - **Notariusz w Krakowie**: wyszukiwarka na [krn.org.pl](https://www.krn.org.pl). - **Sąd Rejonowy Kraków-Śródmieście**: ul. Przy Rondzie 7, tel. 12 619 50 00. - **Nieodpłatna pomoc prawna (Kraków)**: tel. 12 616 95 12. - **Konsulat Ukrainy w Krakowie**: Rondo Mogilskie 1, tel. 12 433 81 60. Wsparcie w sprawach spadkowych, kontakcie z notariuszem i sądem oraz tłumaczeniach dokumentów, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Rodzina i sprawy USC](/punkt-informacyjny/rodzina) - [Zgon i sprowadzenie ciała](/punkt-informacyjny/rodzina/zgon) - [Rozwód](/punkt-informacyjny/rodzina/rozwod) - [Alimenty i fundusz alimentacyjny](/punkt-informacyjny/rodzina/alimenty) - [Apostille i legalizacja dokumentów](/punkt-informacyjny/wjazd/apostille) - [Renta rodzinna](/punkt-informacyjny/swiadczenia/renta) --- ### Zgon, pochówek i sprowadzenie ciała URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/rodzina/zgon Zaktualizowano: 2026-09-24 Śmierć bliskiej osoby to bardzo trudny moment, tym bardziej z dala od kraju. Ta strona prowadzi przez formalności krok po kroku: od karty zgonu, przez akt zgonu w USC i pochówek, po zasiłek pogrzebowy oraz sprowadzenie ciała do kraju pochodzenia. Konsulat kraju pochodzenia może pomóc w transporcie i dokumentach. **Najważniejsze fakty**: - Zasiłek pogrzebowy ZUS od 1 stycznia 2026: 7000 zł (wcześniej 4000 zł), wypłata do 14 dni. - Zasiłek przysługuje, gdy zmarły był ubezpieczony w ZUS (lub był emerytem albo rencistą). - Gdy zmarły nie był ubezpieczony, MOPS może przyznać zasiłek celowy na koszty pogrzebu (bez kryterium dochodowego). - Sprowadzenie ciała za granicę wymaga zezwolenia inspektora sanitarnego i hermetycznej trumny. - Wniosek o zasiłek pogrzebowy: w ciągu 12 miesięcy od śmierci. - Konsulat Ukrainy w Krakowie pomaga w transporcie ciała: Rondo Mogilskie 1, tel. 12 433 81 60. > Akt zgonu jest potrzebny do pochówku, zasiłku, spraw bankowych, spadkowych i konsularnych. Pierwszy odpis jest bezpłatny. ## Bezpośrednio po zgonie Zgon w szpitalu: lekarz wystawia kartę zgonu, szpital powiadamia rodzinę. Odbierasz kartę zgonu, rzeczy i dokumenty zmarłego. Ciało pozostaje w prosektorium do organizacji pochówku. Zgon w domu: zadzwoń pod 112, poczekaj na lekarza, który stwierdza zgon i wystawia kartę zgonu. Jeśli przyczyna jest nieznana lub nagła, policja i prokurator mogą zarządzić sekcję zwłok. Zgon nagły lub w wypadku zwykle wymaga sekcji. Ciało jest wydawane po sekcji (zwykle w kilka dni), a karta zgonu wystawiana po niej. ## Rejestracja zgonu w USC Zgon zgłasza się w USC w ciągu 3 dni od śmierci (lub do dnia pogrzebu, jeśli jest wcześniej). W Krakowie: USC, ul. Lubelska 27. Potrzebujesz karty zgonu, swojego dokumentu tożsamości i dokumentu zmarłego. USC sporządza akt zgonu (pierwszy odpis bezpłatny, kolejne 22 zł za sztukę) i automatycznie powiadamia ZUS, rejestr PESEL, urząd skarbowy i NFZ. Samodzielnie powiadom bank i pracodawcę zmarłego oraz konsulat kraju pochodzenia. ## Pochówek w Polsce Zakład pogrzebowy organizuje transport ciała, trumnę lub urnę, ceremonię (cywilną lub religijną) oraz formalności (akt zgonu, wniosek o zasiłek, miejsce na cmentarzu). Warto porównać oferty kilku zakładów; aktualne stawki potwierdź bezpośrednio u nich. W Krakowie działają cmentarze komunalne (między innymi Rakowicki, Batowice, Grębałów, Prądnik Czerwony), cmentarze parafialne oraz cmentarze wyznaniowe (między innymi żydowski i prawosławny). Opłata za miejsce i jego okresowe przedłużanie zależy od cmentarza. Kremacja jest zwykle tańsza od tradycyjnego pochówku, ale nie wszystkie wyznania ją dopuszczają. Nagrobek stawia się zwykle kilka miesięcy po pogrzebie. ## Zasiłek pogrzebowy ZUS > [!INFO] Zasiłek pogrzebowy pomoże pokryć koszty, także cudzoziemcom ubezpieczonym w ZUS > W trudnym momencie nie zostajesz sam z kosztami. Od 1 stycznia 2026 zasiłek pogrzebowy wynosi 7000 zł i jest wypłacany w ciągu 14 dni. Przysługuje osobie, która pokryła koszty pogrzebu osoby ubezpieczonej w ZUS (także cudzoziemca, pracownika, zleceniobiorcy, przedsiębiorcy) lub członka jej rodziny. Jeśli zmarły nie był ubezpieczony, pomóc może zasiłek celowy z MOPS. ### Kwota i termin Od 1 stycznia 2026 zasiłek wynosi 7000 zł, a czas wypłaty skrócono do 14 dni. Rodzinie przysługuje pełna kwota niezależnie od poniesionych kosztów; osobie spoza rodziny do wysokości faktycznych wydatków, nie więcej niż 7000 zł. ### Komu przysługuje Osobie, która pokryła koszty pogrzebu zmarłego ubezpieczonego w ZUS, emeryta lub rencisty albo członka jego rodziny. Cudzoziemiec ubezpieczony w ZUS (umowa o pracę, zlecenie, działalność) jest objęty zasiłkiem na takich samych zasadach. Gdy zmarły nie był ubezpieczony, zasiłek z ZUS nie przysługuje; wtedy pomaga zasiłek celowy z MOPS. ### Dokumenty i wniosek Wniosek Z-12 składasz z aktem zgonu, oryginałami rachunków za pogrzeb, dokumentem potwierdzającym pokrewieństwo oraz zaświadczeniem płatnika składek. Złożysz go osobiście w ZUS (w Krakowie m.in. ul. Pędzichów 27), pocztą, przez [pue.zus.pl](https://pue.zus.pl) lub za pośrednictwem zakładu pogrzebowego. Termin to 12 miesięcy od śmierci. ZUS nie refunduje nagrobka, konsolacji ani kwiatów (poza wieńcami). ## Zasiłek celowy z pomocy społecznej Od 2026 roku gmina może przyznać zasiłek celowy na nadzwyczajne koszty pogrzebu, niezależnie od dochodu. Przysługuje, gdy zasiłek z ZUS nie przysługuje (zmarły nieubezpieczony) lub gdy koszty są wyjątkowo wysokie, na przykład przy sprowadzeniu ciała z zagranicy. Wniosek składasz w MOPS (w Krakowie: ul. Józefińska 14) z aktem zgonu i rachunkami; decyzja zapada w 30 dni. ## Sprowadzenie ciała do kraju pochodzenia ### Decyzja i konsulat Najpierw ustal miejsce pochówku: w Polsce, w kraju pochodzenia (transport drogowy do Ukrainy, Białorusi, Mołdawii lub lotniczy do dalszych krajów), albo kremacja w Polsce i transport urny (znacznie tańszy). Skontaktuj się z konsulatem kraju pochodzenia, który wystawia zaświadczenie konsularne, koordynuje transport i pomaga z dokumentami. Konsulat Ukrainy w Krakowie: Rondo Mogilskie 1, tel. 12 433 81 60. ### Dokumenty i transport Sprowadzenie ciała za granicę wymaga: aktu zgonu i karty zgonu, zezwolenia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego na transport zwłok, hermetycznej trumny oraz zaświadczenia konsularnego kraju pochodzenia. Transportem zajmują się wyspecjalizowane zakłady pogrzebowe prowadzące przewozy międzynarodowe. W przypadku zgonu na chorobę zakaźną przepisy mogą wymagać kremacji lub odłożenia transportu. ### Do Ukrainy Transport odbywa się zwykle przez przejścia Korczowa-Krakowiec lub Medyka-Szeginie. Po stronie ukraińskiej potrzebne są akt zgonu, zaświadczenie konsularne i zgoda lokalnych służb na pochówek. Konsulat Ukrainy w Krakowie pomaga w tłumaczeniu dokumentów i koordynacji z urzędami w Ukrainie. Ze względu na sytuację bezpieczeństwa sprawdź aktualne warunki przed transportem. ## Specyficzne sytuacje Zmarły z PESEL UKR bez ubezpieczenia: zasiłek z ZUS nie przysługuje, ale MOPS może przyznać zasiłek celowy (bez kryterium dochodowego); pomaga też konsulat, a w wybranych przypadkach organizacje pomocowe takie jak Caritas. Zmarły bez rodziny i środków: pochówek organizuje gmina. Zmarły cudzoziemiec bez bliskich w Polsce: USC lub policja powiadamia konsulat, który kontaktuje rodzinę i pomaga w decyzji o pochówku lub transporcie. Majątek po zmarłym (mieszkanie, konto): to sprawa spadkowa. Masz 6 miesięcy na przyjęcie lub odrzucenie spadku. Sprawdź [spadek i dziedziczenie](/punkt-informacyjny/rodzina/spadek). ## Najczęstsze pytania **Krewny z Ukrainy zmarł w Krakowie, mam PESEL UKR i nie pracuję. Jak zorganizować pochówek?** Skontaktuj się z konsulatem Ukrainy (Rondo Mogilskie 1, tel. 12 433 81 60), który pomoże zdecydować o pochówku w Polsce lub transporcie do Ukrainy. W MOPS złóż wniosek o zasiłek celowy (bez kryterium dochodowego). Resztą formalności zajmie się zakład pogrzebowy. **Czy ZUS wypłaca zasiłek pogrzebowy cudzoziemcowi?** Tak, jeśli zmarły był ubezpieczony w ZUS. Rodzina otrzymuje pełne 7000 zł. Jeśli zmarły nie był ubezpieczony, zamiast ZUS pomaga zasiłek celowy z MOPS. **Jak długo czeka się na zasiłek z ZUS?** Od 1 stycznia 2026 do 14 dni. **Czy potrzebuję tłumaczenia przysięgłego dokumentów z Ukrainy?** Tak, ukraiński akt zgonu i inne dokumenty wymagają tłumaczenia przysięgłego na polski. Sprawdź [tłumacza przysięgłego](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/tlumacz-przysiegly). **Czy pochówek na cmentarzu komunalnym jest droższy dla cudzoziemca?** Nie, obowiązują takie same stawki dla wszystkich. ## Najczęstsze błędy - Nie zwlekaj z wnioskiem do ZUS, masz 12 miesięcy. - Zachowaj oryginały rachunków za pogrzeb. - Skontaktuj się z konsulatem kraju pochodzenia od razu. - Porównaj oferty kilku zakładów przed decyzją o transporcie. - Zanotuj numer aktu zgonu, przyda się w wielu sprawach. ## Podstawa prawna - Ustawa z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (zasiłek pogrzebowy). - Ustawa z 2025 roku podwyższająca zasiłek pogrzebowy do 7000 zł od 1 stycznia 2026. - Ustawa z 31 stycznia 1959 roku o cmentarzach i chowaniu zmarłych. - Ustawa z 28 listopada 2014 roku Prawo o aktach stanu cywilnego. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Zasiłek pogrzebowy, opis usługi**: [gov.pl](https://www.gov.pl/web/gov/uzyskaj-zasilek-pogrzebowy). - **Platforma PUE ZUS**: [pue.zus.pl](https://pue.zus.pl). - **Powroty.gov.pl**: [powroty.gov.pl](https://powroty.gov.pl). - **MOPS Kraków**: [mops.krakow.pl](https://www.mops.krakow.pl). - **Konsulat Ukrainy w Krakowie**: [krakow.mfa.gov.ua](https://krakow.mfa.gov.ua). ## Potrzebujesz pomocy - **ZUS, infolinia**: tel. 22 560 16 00 (po ukraińsku 22 290 55 00). - **Konsulat Ukrainy w Krakowie**: Rondo Mogilskie 1, tel. 12 433 81 60. - **MOPS Kraków**: ul. Józefińska 14, tel. 12 616 54 08. - **Infolinia Miejska Kraków**: tel. 12 616 12 00. Wsparcie w organizacji pochówku, sprowadzeniu ciała do kraju pochodzenia, wnioskach o zasiłki i kontakcie z konsulatem, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Rodzina i sprawy USC](/punkt-informacyjny/rodzina) - [Spadek i dziedziczenie](/punkt-informacyjny/rodzina/spadek) - [Rejestracja urodzenia](/punkt-informacyjny/rodzina/rejestracja-urodzenia) - [Tłumacz przysięgły](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/tlumacz-przysiegly) - [Renta rodzinna](/punkt-informacyjny/swiadczenia/renta) - [MOPS, pomoc społeczna](/punkt-informacyjny/swiadczenia/mops) --- ## Punkt Informacyjny - Praca ### Praca w Polsce URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/praca Zaktualizowano: 2026-08-01 Legalna praca to jeden z najczęstszych powodów przyjazdu cudzoziemców do Polski. W wielu branżach brakuje rąk do pracy. Ta sekcja serwisu pomoże Ci zrozumieć zasady legalnego zatrudnienia i Twoje prawa jako pracownika. Znajdziesz tu informacje o tym: - Jak legalnie podjąć pracę jako cudzoziemiec. - Jakie masz prawa jako pracownik. - Jakie są rodzaje umów i co wybrać. - Co robić w razie wypadku, nieuczciwości pracodawcy lub zwolnienia. - Jak uznać dyplom z zagranicy. - Jak skorzystać z funduszu szkoleniowego. ## Najważniejsze informacje na start - Płaca minimalna 2026: 4 806 zł brutto miesięcznie, 31,40 zł za godzinę. - Składki ZUS: orientacyjnie 22-25% wynagrodzenia plus 9% składki zdrowotnej. - Nowa ustawa o pracy cudzoziemców z 20 marca 2025, w życie 1 czerwca 2025, zlikwidowała test rynku pracy i wprowadziła nowy reżim oświadczeń. - PESEL UKR: pełen dostęp do rynku pracy w Polsce. - Inne narodowości: zezwolenie na pracę (typ A) lub oświadczenie (obywatele Ukrainy, Białorusi, Mołdawii, Gruzji, Armenii). > [!INFO] Dwie rzeczy, których pilnuj od pierwszego dnia > Pracodawca ma obowiązek zgłosić powiadomienie o Twojej pracy w ciągu 7 dni od jej podjęcia. Ty powinieneś mieć pisemną umowę od dnia rozpoczęcia pracy. Bez umowy trudno dochodzić swoich praw. ## Sytuacje życiowe i odpowiedni rozdział ### Chcę legalnie pracować w Polsce Obywatele Ukrainy z PESEL UKR pracują bez dodatkowego zezwolenia. Inne narodowości potrzebują zezwolenia na pracę (typ A) lub oświadczenia. Sprawdź [legalna praca](/punkt-informacyjny/praca/legalna-praca). ### Jaką umowę podpisać Do wyboru: umowa o pracę (najwięcej praw i pełne składki ZUS), umowa zlecenia (elastyczność, częściowy ZUS), umowa o dzieło (bez ZUS, uwaga na umowy pozorne) oraz kontrakt B2B (dla samozatrudnionych). Sprawdź [umowy o pracę](/punkt-informacyjny/praca/umowy). ### Miałem wypadek w pracy Zgłoś zdarzenie pracodawcy i lekarzowi, dopilnuj protokołu wypadkowego i świadczeń z ZUS. Sprawdź [wypadek przy pracy](/punkt-informacyjny/praca/wypadek). ### Mam dyplom z zagranicy. Czy uznają Uznawaniem świadectw zajmuje się NAWA (od 1 lipca 2025), w systemie SYRENA. Sprawdź [uznawanie dyplomów](/punkt-informacyjny/praca/nostryfikacja-dyplomu). ### Praca sezonowa (rolnictwo, turystyka) Zezwolenie typu S (do 9 miesięcy w roku) lub oświadczenie. Sprawdź [praca sezonowa](/punkt-informacyjny/praca/sezonowa). ### Praca jako opiekun (au pair, opieka seniorów) Au pair to program kulturalno-językowy dla młodych osób, z kieszonkowym oraz zakwaterowaniem i wyżywieniem. Opieka nad seniorami to pełnoprawna praca, w Polsce i za granicą (często przez polskie agencje, w systemie rotacyjnym). Sprawdź [opiekun](/punkt-informacyjny/praca/opiekun). ### Straciłem pracę. Co teraz W Krakowie rejestrujesz się w Grodzkim Urzędzie Pracy (GUP): status bezrobotnego, ubezpieczenie zdrowotne, bezpłatne kursy, możliwy zasiłek (wymaga okresu składkowego, zwykle 365 dni) oraz dotacja na rozpoczęcie działalności. Krajowy Fundusz Szkoleniowy (KFS) dofinansowuje szkolenia pracownika do 80% kosztów. Sprawdź [GUP i KFS](/punkt-informacyjny/praca/pup-kfs). ## Wszystkie rozdziały sekcji - [Legalna praca](/punkt-informacyjny/praca/legalna-praca), zezwolenia, oświadczenia, PESEL UKR. - [Umowy o pracę](/punkt-informacyjny/praca/umowy), porównanie umów i prawa pracownika. - [Wypadek w pracy](/punkt-informacyjny/praca/wypadek), BHP, protokół, ZUS. - [Uznawanie dyplomów](/punkt-informacyjny/praca/nostryfikacja-dyplomu), NAWA, SYRENA. - [Zawody regulowane](/punkt-informacyjny/praca/zawody-regulowane), lekarz, prawnik, nauczyciel. - [Praca sezonowa](/punkt-informacyjny/praca/sezonowa), zezwolenie typu S, oświadczenie. - [Opiekun](/punkt-informacyjny/praca/opiekun), au pair, opieka seniorów. - [GUP i KFS](/punkt-informacyjny/praca/pup-kfs), bezrobocie, zasiłek, dotacja, szkolenia. ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR. Czy mogę pracować w Polsce bez zezwolenia?** Tak. Specustawa ukraińska daje pełen dostęp do rynku pracy bez zezwolenia. Pracodawca składa powiadomienie o pracy w ciągu 7 dni od rozpoczęcia. **Pracodawca chce zatrudnić mnie na umowę o dzieło. Czy to w porządku?** Często nie. Umowa o dzieło nie jest dla regularnej pracy (np. sprzątanie, opieka, gastronomia). Oznacza brak ZUS, czyli brak emerytury, zwolnienia chorobowego i zasiłku dla bezrobotnych. Pracodawca ryzykuje odpowiedzialnością finansową. **Ile zarobię w Polsce w mojej branży?** Wynagrodzenia zależą od branży, doświadczenia i regionu. Aktualne widełki sprawdzisz w ogłoszeniach na praca.gov.pl oraz bezpośrednio u pracodawców. **Czy mogę dostać dotację na otwarcie firmy?** Tak, do sześciokrotności przeciętnego wynagrodzenia. Wymagania: rejestracja w urzędzie pracy (zwykle co najmniej 3 miesiące), plan biznesowy i brak własnej firmy w ostatnich 12 miesiącach. **Co jeśli pracodawca nie płaci?** Spisz wszystkie godziny pracy i dowody, zgłoś sprawę do Państwowej Inspekcji Pracy (PIP Kraków: pl. Szczepański 5, tel. 12 422 49 11), a w razie potrzeby skieruj ją do sądu pracy. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Praca.gov.pl (oferty pracy): [praca.gov.pl](https://www.praca.gov.pl). - GUP Kraków: [gupkrakow.praca.gov.pl](https://gupkrakow.praca.gov.pl). - Zielona Linia (rynek pracy): [zielonalinia.gov.pl](https://www.zielonalinia.gov.pl). - Państwowa Inspekcja Pracy: [pip.gov.pl](https://www.pip.gov.pl). - Biznes.gov.pl: [biznes.gov.pl](https://www.biznes.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy - GUP Kraków: ul. Wąwozowa 34, [gupkrakow.praca.gov.pl](https://gupkrakow.praca.gov.pl). - PIP Kraków: pl. Szczepański 5, tel. 12 422 49 11. - Zielona Linia: tel. 19 524. - Magiczny Kraków, infolinia miejska: tel. 12 616 12 00. Wsparcie w znalezieniu legalnej pracy, sprawdzeniu umowy i pomocy w razie problemów otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ### Legalna praca, zezwolenia i oświadczenia URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/praca/legalna-praca Zaktualizowano: 2026-08-01 Jako cudzoziemiec w Polsce musisz mieć dwa elementy: legalny pobyt i prawo do pracy. Prawo do pracy pochodzi zwykle z jednego z dokumentów: zezwolenia na pracę, oświadczenia lub powiadomienia. Ten rozdział wyjaśnia, czym się różnią i który dokument pasuje do Twojej sytuacji. > Przegląd ścieżek zatrudnienia znajdziesz w [sekcji Praca](/punkt-informacyjny/praca). > Szukasz zezwolenia jednolitego (pobyt i praca), sprawdź [pobyt czasowy i praca](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/praca). ## Powiadomienie dla obywateli Ukrainy z PESEL UKR > [!SUCCESS] Ze statusem UKR masz pełny dostęp do rynku pracy > Jako obywatel Ukrainy z aktywnym PESEL UKR pracujesz legalnie na podstawie samego powiadomienia, które składa pracodawca. Nie potrzebujesz zezwolenia na pracę. To najprostsza i najtańsza ścieżka. Najprostsza i najtańsza ścieżka dla obywateli Ukrainy objętych ochroną czasową. ### Kto może - Obywatel Ukrainy, który wjechał do Polski po 24 lutego 2022 roku i ma status UKR (aktywny PESEL UKR). - Małżonek obywatela Ukrainy bez obywatelstwa ukraińskiego, który wjechał razem w tym samym okresie. ### Kto składa Pracodawca (nie pracownik), przez portal [praca.gov.pl](https://www.praca.gov.pl). ### Kiedy W ciągu 7 dni od rozpoczęcia pracy przez cudzoziemca. Spóźnienie to naruszenie przepisów. ### Opłata Bezpłatne (dla obywateli Ukrainy z UKR, w odróżnieniu od standardowego oświadczenia). ### Co zawiera Dane pracodawcy i pracownika (imię, nazwisko, PESEL), stanowisko, rodzaj umowy, wynagrodzenie, wymiar czasu pracy i datę rozpoczęcia pracy. ### Kiedy trzeba nowe powiadomienie Pracodawca składa nowe powiadomienie w 7 dni, jeśli zmienia się rodzaj umowy, stanowisko lub rodzaj pracy, zmniejsza się wymiar czasu pracy albo obniża wynagrodzenie. Podwyższenie wynagrodzenia nie wymaga nowego powiadomienia. ### Co gdy ochrona czasowa się skończy (po 4 marca 2027) > [!TERMIN] Zaplanuj przejście przed 4 marca 2027 > Jeśli Rada UE nie przedłuży ochrony czasowej, po 4 marca 2027 stracisz prawo do pracy na podstawie powiadomienia. Zawczasu (około 6 miesięcy wcześniej) załatw Kartę CUKR lub inny tytuł pobytowy z prawem do pracy. Jeśli Rada UE nie przedłuży ochrony czasowej po 4 marca 2027 roku, obywatele Ukrainy z UKR stracą prawo do pracy na podstawie powiadomienia. Będą musieli uzyskać [Kartę CUKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr) lub inne zezwolenie pobytowe i odpowiedni dokument pracy. Warto zaplanować przejście z odpowiednim wyprzedzeniem (około 6 miesięcy przed marcem 2027). ## Oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi Dla obywateli państw sąsiadujących, którzy nie są objęci powiadomieniem UA. ### Kto może pracować na podstawie oświadczenia Obywatele Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Armenii oraz Ukrainy (jeśli nie mają statusu UKR, np. osoby, które wjechały przed 24.02.2022 lub bez rejestracji ochrony czasowej). ### Warunki - Praca do 24 miesięcy na jedno oświadczenie. - Rozpoczęcie pracy nie później niż 6 miesięcy od zarejestrowania oświadczenia w urzędzie pracy. - Nie dotyczy prac sezonowych (dla nich zezwolenie sezonowe typu S). ### Kto składa i opłata Pracodawca w urzędzie pracy właściwym dla siedziby firmy, elektronicznie przez [praca.gov.pl](https://www.praca.gov.pl). Opłata 100 zł od 1 grudnia 2025 roku. ### Termin decyzji Urząd wpisuje oświadczenie do ewidencji przed rozpoczęciem pracy, w praktyce 7-14 dni. ### Nowe obowiązki pracodawcy od 1 czerwca 2025 - Przesłanie kopii umowy do urzędu pracy przed rozpoczęciem pracy. - 7 dni na powiadomienie o podjęciu pracy, 14 dni o niepodjęciu. - Informacja o zakończeniu pracy, zgłoszenie wcześniejszego zakończenia unieważnia oświadczenie. ## Zezwolenie na pracę Dla cudzoziemców z innych krajów (np. Indie, Nepal, Filipiny, Wietnam, Turcja, USA, Kanada, Brazylia), którzy nie mogą skorzystać z oświadczenia. ### Typy zezwoleń | Typ | Do kogo | |---|---| | A | Standardowe zatrudnienie u pracodawcy z siedzibą w Polsce | | B | Członek zarządu osoby prawnej (dłużej niż 6 miesięcy w roku) | | C | Delegowanie pracownika zagranicznego pracodawcy do Polski powyżej 30 dni rocznie | | D | Delegowanie do świadczenia usługi eksportowej | | E | Delegowanie w innych celach | | S | Praca sezonowa (do 9 miesięcy w roku) | ### Kto składa Pracodawca (lub pełnomocnik) do wojewody właściwego dla siedziby firmy, elektronicznie przez [praca.gov.pl](https://www.praca.gov.pl). W Krakowie wnioski obsługuje Małopolski Urząd Wojewódzki, ul. Przy Rondzie 6. ### Opłaty (od 1 grudnia 2025) - 150 zł, zezwolenie standardowe (typy A, B, E). - 800 zł, delegowanie (typ C i D). - 100 zł, zezwolenie sezonowe (typ S). ### Termin decyzji 1-3 miesiące. W praktyce w Krakowie często dłużej. ### Co zmieniło się od 1 czerwca 2025 Zniesiono test rynku pracy (informację starosty), obowiązuje elektroniczne składanie wniosków, kopia umowy przed rozpoczęciem pracy oraz powiadomienie wojewody o zakończeniu pracy (w 15 dni roboczych). ### Dokumenty wymagane od pracodawcy Cyfrowe odwzorowanie wszystkich stron paszportu cudzoziemca, dokument legalnego pobytu, dokumenty kwalifikacji (jeśli wymaga ich stanowisko) oraz dowód wniesienia opłaty. ## Zezwolenie jednolite (pobyt i praca) Najczęstsze zezwolenie dla pracujących cudzoziemców spoza UE. Łączy zezwolenie na pobyt czasowy i prawo do pracy w jednym dokumencie. Szczegóły w rozdziale [pobyt czasowy i praca](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/praca). ## Niebieska Karta UE Dla wysokiej klasy specjalistów z wyższym wykształceniem i wynagrodzeniem powyżej wymaganego progu wysokiego wynagrodzenia (aktualny próg sprawdzisz u wojewody). Szczegóły w rozdziale [Niebieska Karta UE](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/niebieska-karta). ## Zwolnienia z obowiązku posiadania dokumentu Nie potrzebujesz zezwolenia ani oświadczenia, jeśli masz: obywatelstwo UE, EOG lub Szwajcarii, pobyt stały w Polsce, status rezydenta długoterminowego UE, Kartę Polaka (z jakimkolwiek pobytem), status małżonka obywatela RP z zezwoleniem pobytowym, status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, zgodę na pobyt ze względów humanitarnych, a także jeśli jesteś absolwentem polskiej stacjonarnej szkoły wyższej lub doktorantem w polskiej szkole doktorskiej. Szczegółowa lista w rozporządzeniu z 20 listopada 2025 (Dz.U. 2025 poz. 1620). ## Wizy, które nie dają prawa do pracy (od 1 czerwca 2025) Zatrudnienie nie jest możliwe na podstawie wizy turystycznej Schengen (cel 01), wizy w celu odwiedzin rodziny (cel 02), wizy w celu leczenia (cel 11), wizy w celu odbioru karty pobytu (cel 14), wizy w celach kulturalnych lub sportowych (cel 20), wizy na staż (cel 23), wizy tranzytowej oraz wizy wydanej przez inne państwo strefy Schengen. Z taką wizą nie możesz legalnie pracować, potrzebujesz wizy krajowej D lub zezwolenia pobytowego. ## Wymagania dotyczące umowy Niezależnie od rodzaju zezwolenia umowa z cudzoziemcem musi być zawarta pisemnie przed rozpoczęciem pracy, w języku zrozumiałym dla cudzoziemca, z wynagrodzeniem nie niższym niż zadeklarowane w dokumencie legalizującym pracę i odpowiadać rzeczywistemu charakterowi pracy (praca podporządkowana to umowa o pracę, nie zlecenie). ## Nie wiesz, który dokument potrzebujesz ### Krok 1. Ustal swój status pobytowy - Masz PESEL UKR, obywatel Ukrainy z ochrony czasowej: powiadomienie. - Jesteś obywatelem Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Armenii lub Ukrainy bez UKR: oświadczenie (do 24 miesięcy) lub zezwolenie. - Jesteś obywatelem innego państwa trzeciego: zezwolenie na pracę lub zezwolenie jednolite. - Masz pobyt stały, Kartę Polaka lub jesteś małżonkiem Polaka: bez żadnego dokumentu. ### Krok 2. Rozmowa z pracodawcą Pracodawca ma obowiązek sprawdzić Twój status i wybrać odpowiedni dokument. Jeśli nie wie, skonsultujcie się z Zieloną Linią (19 524) lub PIO. ### Krok 3. Weryfikacja dokumentu Przed rozpoczęciem pracy upewnij się, że pracodawca ma dokument legalizujący pracę (oświadczenie wpisane do ewidencji, zezwolenie wydane lub powiadomienie złożone), umowa jest podpisana i przetłumaczona, a kopia umowy została wysłana do urzędu. ## Zielona Linia 19 524, numer dla cudzoziemców Zielona Linia to infolinia obsługi rynku pracy dla cudzoziemców i pracodawców. Telefon 19 524 (z Polski) lub +48 22 19524 (z zagranicy), pn-pt 8:00-17:00. Obsługa w językach polskim, angielskim, ukraińskim i rosyjskim. Zakres: prawa pracownika, legalne zatrudnienie, weryfikacja pracodawcy, ZUS, urlop. Bezpłatne i anonimowe. ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR. Pracodawca mówi, że musi mi załatwiać zezwolenie. Czy to prawda?** Nie. Dla obywateli Ukrainy z aktywnym UKR wystarczy powiadomienie (bezpłatne, 7 dni). Jeśli pracodawca upiera się przy zezwoleniu lub prosi o pieniądze za załatwienie, to oszustwo. Zgłoś to w PIO. **Pracowałem na oświadczenie w Warszawie, przenoszę się do Krakowa do innego pracodawcy. Czy oświadczenie jest ważne?** Nie. Oświadczenie jest związane z konkretnym pracodawcą. Nowy pracodawca w Krakowie musi zarejestrować nowe oświadczenie (100 zł) w urzędzie pracy. **Moje oświadczenie wygasa za 2 miesiące, pracodawca chce mnie nadal zatrudniać.** Pracodawca składa nowe oświadczenie przed wygaśnięciem starego, albo wnioskuje o [zezwolenie na pobyt czasowy i pracę](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/praca), które łączy pobyt i pracę na 3 lata. **Mogę mieć dokument pracy w dwóch firmach naraz?** Tak. Każda firma musi mieć swój dokument (oświadczenie, powiadomienie lub zezwolenie), osobną opłatę i osobną umowę. **Jak sprawdzić, czy pracodawca złożył za mnie powiadomienie lub oświadczenie?** Poproś pracodawcę o kopię dokumentu, sprawdź swój profil na PUE ZUS (czy jesteś zgłoszony), zadzwoń do urzędu pracy lub na Zieloną Linię (19 524). **Czy mogę pracować na zezwoleniu sezonowym typu S cały rok?** Nie. Zezwolenie sezonowe dotyczy pracy sezonowej i maksymalnie 9 miesięcy w roku. Poza sezonem lub w innej branży potrzebujesz oświadczenia lub zezwolenia. ## Podstawa prawna - Ustawa z 20 marca 2025 roku o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom (Dz.U. 2025 poz. 621). - Rozporządzenie z 20 listopada 2025 roku w sprawie opłat i zwolnień (Dz.U. 2025 poz. 1620). - Ustawa z 12 marca 2022 roku o pomocy obywatelom Ukrainy. - Ustawa wygaszająca z 23 stycznia 2026 roku (Dz.U. 2026 poz. 203). - Ustawa z 15 czerwca 2012 roku o skutkach powierzania pracy cudzoziemcom wbrew przepisom. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Praca.gov.pl, portal dla pracodawców: [praca.gov.pl](https://www.praca.gov.pl). - Zielona Linia: [zielonalinia.gov.pl](https://www.zielonalinia.gov.pl), tel. 19 524. - Państwowa Inspekcja Pracy: [pip.gov.pl](https://www.pip.gov.pl), infolinia 22 391 83 00. - Grodzki Urząd Pracy Kraków: [gupkrakow.praca.gov.pl](https://gupkrakow.praca.gov.pl). - Biznes.gov.pl: [biznes.gov.pl](https://www.biznes.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy - Zielona Linia: 19 524 (pn-pt 8:00-17:00), wielojęzyczna. - Grodzki Urząd Pracy (GUP) Kraków: ul. Wąwozowa 34, 31-752 Kraków, [gupkrakow.praca.gov.pl](https://gupkrakow.praca.gov.pl). - Państwowa Inspekcja Pracy, Okręgowy Inspektorat w Krakowie: pl. Szczepański 5, tel. 12 422 49 11. Weryfikację dokumentów od pracodawcy, pomoc w interpretacji rodzaju zezwolenia i zgłoszenie nieuczciwego pracodawcy otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Praca](/punkt-informacyjny/praca) - [Rodzaje umów i prawa pracownika](/punkt-informacyjny/praca/umowy) - [Pobyt czasowy i praca, zezwolenie jednolite](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/praca) - [Niebieska Karta UE](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/niebieska-karta) - [Wypadek w pracy](/punkt-informacyjny/praca/wypadek) - [PUE ZUS](/punkt-informacyjny/online/pue-zus) - [IKP, ubezpieczenie zdrowotne](/punkt-informacyjny/online/ikp) --- ### Nostryfikacja i uznawanie dyplomów URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/praca/nostryfikacja-dyplomu Zaktualizowano: 2026-08-06 Jeśli masz dyplom ukończenia studiów z innego kraju niż Polska i chcesz pracować w zawodzie regulowanym, kontynuować studia albo przedstawić dyplom pracodawcy, często potrzebujesz uznania tego dyplomu w Polsce. Istnieją trzy ścieżki, w zależności od kraju i celu. Na tej stronie wyjaśniamy różnice między nimi i pokazujemy procedurę krok po kroku. Strona jest dla osób z zagranicznym dyplomem, które chcą go wykorzystać w Polsce. > Masz dyplom polskiej uczelni? Twój dyplom jest już polski, nie potrzebujesz nostryfikacji. > Chcesz pracować w zawodzie regulowanym (lekarz, prawnik, nauczyciel)? Sprawdź też [zawody regulowane](/punkt-informacyjny/praca/zawody-regulowane). ## Trzy ścieżki uznania dyplomu | Ścieżka | Dla kogo | Czas | Opłata | |---|---|---|---| | Uznanie z mocy prawa | Dyplomy z UE, EOG, OECD oraz objęte umowami (m.in. Ukraina po 2006) | Od ręki | Bezpłatnie | | Informacja NAWA | Gdy potrzebujesz oficjalnego potwierdzenia poziomu dyplomu | Do 60 dni | Bez opłaty za informację | | Nostryfikacja | Dyplomy spoza UE bez umowy oraz zawody regulowane | 90 dni (w praktyce 6-12 mies.) | Ustalana przez uczelnię, kilka tys. zł | ### Ścieżka 1. Uznanie z mocy prawa (automatyczne) > [!TIP] Sprawdź najpierw, czy Twój dyplom nie jest uznawany automatycznie > Dyplomy z krajów UE, EOG i OECD oraz objęte umowami międzynarodowymi (m.in. Polska-Ukraina, Polska-Białoruś) są uznawane bez procedury i bez opłat, do zwykłego zatrudnienia. Zanim zaczniesz płatną nostryfikację, upewnij się, że w ogóle jej potrzebujesz. Najszybsza i bezpłatna. Dotyczy dyplomów uznawanych automatycznie, bez procedury: dyplomów z krajów UE, EOG i OECD (jeśli uprawniają do dalszego kształcenia w kraju wydania) oraz dyplomów objętych umowami międzynarodowymi (m.in. Polska-Ukraina, Polska-Białoruś oraz umowy z wieloma krajami UE). Działa tak, że przedstawiasz dyplom bezpośrednio pracodawcy lub uczelni, bez opłat i formalności. Uwaga: to uznanie dotyczy celów akademickich i zwykłego zatrudnienia. Dla zawodów regulowanych potrzebujesz dodatkowej procedury. ### Ścieżka 2. Informacja NAWA Dla dyplomów z krajów UE, EOG i OECD, które nie są objęte umową automatyczną, lub gdy chcesz pisemne potwierdzenie dla pracodawcy. NAWA (Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej) wydaje imienną informację o Twoim dyplomie (polski odpowiednik, uprawnienia, status uczelni). Opłata: bezpłatna. Termin: do 60 dni od przesłania kompletu dokumentów. Jeśli wniosek ma braki, termin liczy się od ich uzupełnienia. Wnioski składasz online przez system SYRENA. ### Ścieżka 3. Nostryfikacja (procedura na polskiej uczelni) Dla dyplomów spoza UE, EOG i OECD (np. Indie, Filipiny, Wietnam, Nepal, Turcja, kraje Afryki i kraje arabskie), lub gdy chcesz pełne uznanie zawodowe. Uczelnia porównuje zagraniczny program studiów z polskim. ## Nostryfikacja, jak to działa ### Kto przeprowadza Polska uczelnia, która ma odpowiednią kategorię naukową i prowadzi kształcenie w danej dyscyplinie. Uczelnię wybierasz samodzielnie. W Krakowie uprawnienia mają m.in. Uniwersytet Jagielloński (w tym Collegium Medicum, medycyna i farmacja), AGH, Politechnika Krakowska, Uniwersytet Ekonomiczny i Uniwersytet Rolniczy. Listę uprawnionych uczelni znajdziesz na stronie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. ### Dokumenty Oryginał dyplomu (z apostille lub legalizacją konsularną), suplement do dyplomu, tłumaczenie przysięgłe dyplomu i suplementu na polski, kopia paszportu lub karty pobytu, oświadczenie, że dyplom nie był już nostryfikowany w Polsce, wniosek (formularz uczelni) oraz dowód opłaty. ### Procedura krok po kroku 1. Wybierz uczelnię uprawnioną w Twojej dyscyplinie. 2. Sprawdź w darmowym narzędziu KWALIFIKATOR na stronie NAWA, czy Twój dyplom jest objęty umową (wtedy nostryfikacja jest zbędna). 3. Złóż wniosek z dokumentami i opłatą. 4. Uczelnia sprawdza kompletność dokumentów (zwykle 14-30 dni). 5. Komisja porównuje program studiów z polskim odpowiednikiem i identyfikuje różnice. 6. Jeśli są różnice, uczelnia może zażądać egzaminów z brakujących przedmiotów lub praktyk. 7. Uczelnia wydaje decyzję (można się odwołać). Przy uznaniu otrzymujesz zaświadczenie o nostryfikacji. ### Termin i opłata > [!TERMIN] 90 dni na decyzję > Uczelnia ma 90 dni od złożenia kompletnego wniosku. Czas na tłumaczenia i egzaminy nie wlicza się, więc w praktyce całość trwa 6 do 12 miesięcy. Termin to 90 dni od złożenia kompletnego wniosku (czas na tłumaczenia i egzaminy nie wlicza się, w praktyce całość trwa 6-12 miesięcy). Opłata jest ustalana przez uczelnię i ustawowo nie przekracza połowy wynagrodzenia profesora (w praktyce kilka tysięcy złotych, zależnie od uczelni). Egzaminy z brakujących przedmiotów bywają dodatkowo płatne. ## Szczególne przypadki ### Dyplomy ukraińskie > [!SUCCESS] Najczęściej nostryfikacja nie jest potrzebna > Jeśli masz dyplom z Ukrainy wydany po 20 czerwca 2006 roku i chcesz pracować w zwykłym zawodzie, to Twój dyplom jest uznawany automatycznie. Nie musisz robić nostryfikacji. Dyplomy ukończenia studiów w Ukrainie są uznawane automatycznie na podstawie umowy Polska-Ukraina (dla dyplomów wydanych po 20 czerwca 2006 roku). Dotyczy to kontynuacji studiów i pracy w większości zawodów. Nostryfikacja jest potrzebna tylko dla zawodów regulowanych (lekarz, dentysta, pielęgniarka, położna, farmaceuta, weterynarz, architekt) oraz dla niektórych dyplomów sprzed 2006 roku. > [!WARNING] Zawody regulowane to wyjątek > Lekarz, dentysta, pielęgniarka, położna, farmaceuta, weterynarz i architekt zawsze wymagają nostryfikacji lub dodatkowej procedury, nawet z dyplomem z Ukrainy. Dla większości osób chcących pracować w zwykłych zawodach nostryfikacja nie jest potrzebna. ### Zawody regulowane Nawet po nostryfikacji potrzebujesz dodatkowego uznania kwalifikacji zawodowych przez odpowiedni organ (izba lekarska, izba pielęgniarek i położnych, izba aptekarska, kuratorium dla nauczycieli, izba inżynierów lub architektów). Szczegóły w rozdziale [zawody regulowane](/punkt-informacyjny/praca/zawody-regulowane). ### Dyplomy białoruskie i rosyjskie Umowa Polska-Białoruś z 2005 roku uznaje ekwiwalencję studiów (dla dyplomów po 29 września 2005 roku), nostryfikacja nie jest potrzebna. W przypadku Rosji Polska wypowiedziała umowę o wzajemnym uznawaniu dyplomów (od 2022 roku), dlatego dla dyplomów rosyjskich nostryfikacja jest konieczna. ### Dyplomy z krajów Afryki i Azji Wobec braku umów międzynarodowych nostryfikacja jest obowiązkowa i często wiąże się z uzupełnianiem przedmiotów i egzaminami. ## Tłumaczenia przysięgłe Listę tłumaczy przysięgłych znajdziesz na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości: [arch-bip.ms.gov.pl](https://arch-bip.ms.gov.pl/pl/rejestry-i-ewidencje/tlumacze-przysiegli). Filtruj po języku i województwie. Koszt zależy od liczby stron (suplement bywa obszerny), a niektóre uczelnie wymagają tłumaczeń nie starszych niż 6 miesięcy. ## Apostille i legalizacja Apostille to uproszczona legalizacja dokumentów w krajach Konwencji haskiej (w tym Ukraina, USA i większość krajów UE). Legalizacja konsularna dotyczy krajów spoza tej konwencji. Dla dyplomów ukraińskich wymagana jest klauzula apostille z ukraińskiego Ministerstwa Edukacji i Nauki, choć w czasie wojny procedura bywa utrudniona. Niektóre uczelnie akceptują zaświadczenie z uczelni wydającej. ## Najczęstsze pytania **Mam dyplom magistra z Ukrainy, chcę pracować jako księgowy. Potrzebuję nostryfikacji?** Prawdopodobnie nie. Księgowy nie jest zawodem regulowanym, a ukraiński dyplom jest uznawany automatycznie (dla dyplomów po 2006 roku z uczelni państwowej). Wystarczy dyplom, suplement i tłumaczenie przysięgłe. Pracodawca może dla pewności poprosić o informację NAWA. **Jestem lekarzem z Ukrainy. Jak pracować w Polsce?** Procedura jest długa (zwykle 1-2 lata): nostryfikacja dyplomu na uczelni medycznej, certyfikat znajomości polskiego, Lekarski Egzamin Końcowy po polsku, wniosek o prawo wykonywania zawodu w izbie lekarskiej i staż podyplomowy. Dla lekarzy z Ukrainy działa też uproszczona ścieżka warunkowego prawa wykonywania zawodu, sprawdź aktualne przepisy w izbie lekarskiej. **Mam dyplom spoza UE, uczelnia odmówiła uznania bez nostryfikacji.** Jeśli kraj nie ma umowy z Polską, wybierz uprawnioną uczelnię, złóż wniosek o nostryfikację, przygotuj tłumaczenia przysięgłe i apostille oraz przygotuj się na ewentualne egzaminy. Procedura trwa 6-12 miesięcy. W tym czasie możesz pracować w zawodach niewymagających dyplomu. **Czy mogę pracować w Polsce bez nostryfikacji?** Tak, jeśli zawód nie jest regulowany (większość zawodów IT, handel, administracja, usługi) i pracodawca akceptuje Twój dyplom. Nie, jeśli zawód jest regulowany lub pracodawca wymaga nostryfikacji. **Uczelnia odmówiła uznania. Co mogę zrobić?** Masz prawo do odwołania do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (w ciągu 14 dni od doręczenia decyzji), a następnie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Możesz też złożyć nowy wniosek w innej uczelni. **Czy Karta Polaka ułatwia nostryfikację?** Sama procedura jest taka sama, ale posiadacze Karty Polaka mają prawo do bezpłatnych studiów na polskich uczelniach publicznych, co bywa alternatywą (polskie studia dają polski dyplom). ## Podstawa prawna - Ustawa z 20 lipca 2018 roku, Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. - Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 28 września 2018 roku w sprawie nostryfikacji dyplomów ukończenia studiów za granicą. - Ustawa z 4 kwietnia 2025 roku (kompetencje NAWA od 1 lipca 2025). - Umowa Polska-Ukraina z 18 grudnia 1991 roku oraz umowa Polska-Białoruś z 28 kwietnia 2005 roku. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - NAWA: [nawa.gov.pl](https://nawa.gov.pl), e-mail dyplom@nawa.gov.pl. - NAWA, KWALIFIKATOR (darmowe narzędzie): [nawa.gov.pl](https://nawa.gov.pl). - Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego: [gov.pl/web/nauka](https://www.gov.pl/web/nauka). - Study.gov.pl, uznawanie dyplomów: [study.gov.pl](https://study.gov.pl). - Lista tłumaczy przysięgłych: [arch-bip.ms.gov.pl](https://arch-bip.ms.gov.pl/pl/rejestry-i-ewidencje/tlumacze-przysiegli). ## Potrzebujesz pomocy - NAWA: tel. 22 390 35 00, e-mail dyplom@nawa.gov.pl. - Collegium Medicum UJ, biuro nostryfikacji (dyplomy medyczne). - Uniwersytet Jagielloński oraz AGH (pozostałe dyscypliny). Wsparcie w wyborze ścieżki (uznanie automatyczne, NAWA czy nostryfikacja), pomoc w przygotowaniu dokumentów i sprawdzeniu dyplomu w KWALIFIKATORZE otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Praca](/punkt-informacyjny/praca) - [Zawody regulowane](/punkt-informacyjny/praca/zawody-regulowane) - [Legalna praca, zezwolenia](/punkt-informacyjny/praca/legalna-praca) - [Wypadek w pracy](/punkt-informacyjny/praca/wypadek) - [Nauka języka polskiego](/punkt-informacyjny/edukacja/jezyk-polski) - [Studia w Polsce](/punkt-informacyjny/edukacja/studia) --- ### Odszkodowania pracownicze, sąd pracy, mobbing URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/praca/odszkodowanie Zaktualizowano: 2026-09-10 Pracownik w Polsce ma prawo dochodzić odszkodowań od pracodawcy w razie naruszenia jego praw, niezależnie od narodowości. Cudzoziemiec ma te same prawa co obywatel polski, bo podstawą jest stosunek pracy, nie obywatelstwo. Na tej stronie wyjaśniamy rodzaje odszkodowań (mobbing, dyskryminacja, niezgodne z prawem zwolnienie, zaległe wynagrodzenie) i pokazujemy, jak dochodzić swoich praw w sądzie pracy. Najważniejsze fakty: - Sąd pracy to wydział sądu rejonowego, nie osobny sąd. - Pozew pracownika jest bezpłatny do wartości roszczenia 50 000 zł. - Termin pozwu to zwykle 3 lata od zdarzenia, ale tylko 21 dni przy odwołaniu od wypowiedzenia. - Minimalne odszkodowanie odpowiada minimalnemu wynagrodzeniu (4 806 zł w 2026). > Ten rozdział dotyczy głównie umów o pracę. Przy umowie zlecenia lub o dzieło ścieżki są inne (Kodeks cywilny). Patrz [rozdział o umowach](/punkt-informacyjny/praca/umowy). ## Rodzaje odszkodowań pracowniczych ### Mobbing Mobbing to uporczywe i długotrwałe nękanie lub zastraszanie pracownika, wywołujące zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, mające na celu poniżenie, ośmieszenie, izolację lub wyeliminowanie z zespołu. Wszystkie te elementy muszą występować łącznie. Przykłady: krzyki i obraźliwe komentarze przy współpracownikach, pomijanie przy awansach i premiach, nakładanie nadmiernej pracy za karę, izolowanie, bezpodstawna publiczna krytyka. Pracownik pozywa pracodawcę (firmę), nie konkretnego sprawcę, bo to pracodawca odpowiada za tolerowanie mobbingu. Roszczenia: odszkodowanie (gdy pracownik rozwiązał umowę z powodu mobbingu, na piśmie ze wskazaniem przyczyny), nie niższe niż minimalne wynagrodzenie i bez górnej granicy, oraz zadośćuczynienie (gdy mobbing wywołał rozstrój zdrowia, wymaga dokumentacji medycznej). Projekt nowelizacji Kodeksu pracy (w Sejmie od lutego 2026) przewiduje wprowadzenie minimalnej kwoty zadośćuczynienia za mobbing na poziomie sześciokrotności minimalnego wynagrodzenia. ### Dyskryminacja Nierówne traktowanie ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, pochodzenie etniczne, przekonania, przynależność związkową, orientację seksualną lub rodzaj umowy. Cudzoziemcy są szczególnie narażeni na dyskryminację narodowościową lub rasową. Odszkodowanie: nie niższe niż minimalne wynagrodzenie, bez górnej granicy. ### Niezgodne z prawem rozwiązanie umowy Gdy pracodawca rozwiązał umowę bez zachowania okresu wypowiedzenia lub bez prawdziwej przyczyny, przysługuje przywrócenie do pracy albo odszkodowanie w wysokości do trójmiesięcznego wynagrodzenia. ### Zaległe wynagrodzenie Gdy pracodawca nie wypłacił pensji: wyślij pisemne wezwanie do zapłaty (z terminem), zgłoś sprawę do PIP (może nałożyć karę finansową na pracodawcę) i złóż pozew do sądu pracy o zapłatę wraz z odsetkami. ### Działania odwetowe Gdy pracodawca ukarał Cię za zgłoszenie naruszenia praw (np. zwolnił po skardze do PIP), przysługuje odszkodowanie nie niższe niż minimalne wynagrodzenie. ## Jak dochodzić swoich praw ### Krok 1. Próba polubownego rozwiązania Wyślij pisemne wezwanie do pracodawcy z terminem na rozwiązanie problemu, rozważ mediację, zgłoś sprawę do PIP, a w dużych firmach skorzystaj z wewnętrznej procedury antymobbingowej. ### Krok 2. Zgłoszenie do PIP Państwowa Inspekcja Pracy bezpłatnie kontroluje pracodawcę, może zachować anonimowość zgłaszającego i nałożyć kary finansowe oraz nakaz wypłaty zaległości, ale nie zasądza odszkodowania (to robi sąd). Okręgowy Inspektorat Pracy w Krakowie: pl. Szczepański 5, tel. 12 422 49 11, [krakow.pip.gov.pl](https://krakow.pip.gov.pl). Bezpłatne porady prawne PIP: tel. 801 002 006. ### Krok 3. Zbieranie dowodów Najważniejszy etap. Zbieraj e-maile, SMS-y i zrzuty ekranu z datami, dane świadków, notatki z dat i miejsc zdarzeń (dziennik), dokumentację medyczną oraz pisemne wezwania z potwierdzeniem odbioru. Sąd ocenia cały wzorzec postępowania, nie pojedyncze zdarzenia, dlatego ciągłość dowodów jest kluczowa. ### Krok 4. Pisanie pozwu Pozew zawiera: sąd właściwy (wydział pracy sądu rejonowego według siedziby pracodawcy lub miejsca pracy), strony (powodem jesteś Ty, pozwanym pracodawca), roszczenie (kwota i podstawa prawna), uzasadnienie z chronologią, listę dowodów i podpis. Załącz kopie umowy, świadectwo pracy, dokumentację medyczną i dowody. ### Krok 5. Sąd pracy W Krakowie sprawy pracownicze rozpoznaje Sąd Rejonowy dla Krakowa-Nowej Huty, Wydział Pracy (ul. Przy Rondzie 7, tel. 12 619 50 00). Gdy wartość roszczenia przekracza 75 000 zł lub sprawa dotyczy ustalenia stosunku pracy, właściwy jest Sąd Okręgowy w Krakowie, Wydział Pracy (ul. Przy Rondzie 7). Koszty: pozew pracownika jest bezpłatny do wartości roszczenia 50 000 zł, powyżej tej kwoty opłata wynosi 5% wartości. Adwokat lub radca prawny jest opcjonalny (możesz prowadzić sprawę sam), a honorarium ustala się indywidualnie. Bezpłatną pomoc prawną oferuje nieodpłatna pomoc prawna (NPP), w Krakowie tel. 12 616 21 51 (powiat 12 633 24 99). PIP udziela bezpłatnych porad, ale nie reprezentuje w sądzie. ### Krok 6. Postępowanie i wyrok Pierwsza rozprawa zwykle odbywa się 2-6 miesięcy po wniesieniu pozwu, a wyrok pierwszej instancji zapada zwykle po 6-18 miesiącach. Na apelację masz 14 dni. Sprawy o mobbing trwają średnio 2-4 lata. Po prawomocnym, korzystnym wyroku pracodawca wypłaca odszkodowanie, a w razie zwłoki egzekucję prowadzi komornik. ## Specyfika dla cudzoziemców ### Język postępowania Sądy w Polsce prowadzą postępowanie po polsku. Jeśli nie znasz polskiego biegle, sąd zapewnia tłumacza, a pisma sądowe otrzymujesz po polsku. Pozew pisz po polsku (z pomocą tłumacza lub prawnika), nie po ukraińsku. ### Dyskryminacja narodowościowa Cudzoziemcy mogą mieć dodatkowe roszczenia z tytułu dyskryminacji: niższe wynagrodzenie niż polski współpracownik na tym samym stanowisku, brak awansu mimo kwalifikacji lub wymuszanie pracy bez umowy. To odrębne podstawy odszkodowania, niezależne od mobbingu. ### Strach przed deportacją > [!INFO] Dochodzenie praw nie zagraża Twojemu pobytowi > Sąd pracy nie sprawdza Twojego statusu pobytu, a PIP nie informuje Straży Granicznej o naruszeniach bez Twojej zgody. Twoje prawa pracownicze są chronione niezależnie od statusu. Wyjątek: przy pracy całkowicie bez umowy najpierw skonsultuj się z prawnikiem lub PIP. Niektórzy cudzoziemcy boją się zgłosić mobbing, myśląc, że stracą prawo pobytu. To nieprawda: sąd pracy nie sprawdza pobytu, a PIP nie informuje Straży Granicznej o naruszeniach bez zgody pracownika. Twoje prawa pracownicze są chronione niezależnie od statusu pobytu. Wyjątkiem jest praca całkowicie bez umowy, wtedy najpierw skonsultuj się z prawnikiem lub PIP. ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR i pracuję w polskiej firmie. Mobbing przez kierownika. Mogę pozwać firmę?** Tak. Status PESEL UKR nie wpływa na prawa pracownicze. Zbierz dowody, zgłoś sprawę do PIP albo złóż pozew do sądu pracy, skorzystaj z bezpłatnej pomocy prawnej (NPP). **Pracodawca grozi, że jeśli pójdę do PIP, zwolni mnie i wniosek o pobyt nie przejdzie.** Ta groźba jest bezprawna. Działania odwetowe (zwolnienie po skardze) to osobna podstawa odszkodowania, a o pobycie decyduje wojewoda, nie pracodawca. Zgłoś sprawę do PIP i powiedz inspektorowi o groźbie. **Pracuję bez umowy, pracodawca odmawia wypłaty.** Twoje prawa są ograniczone, ale nie zerowe. Złóż pozew o ustalenie stosunku pracy (sąd może potwierdzić, że faktycznie pracowałeś), a następnie roszczenia o wynagrodzenie i składki ZUS. To trudne sprawy, skorzystaj z bezpłatnej pomocy prawnej. **Mam dokumentację medyczną o depresji. Mogę dostać zadośćuczynienie za mobbing?** Tak, jeśli wykażesz związek przyczynowy między mobbingiem a rozstrojem zdrowia. Potrzebne są dokumentacja medyczna, świadkowie i zwykle opinia biegłego. Sąd ustala kwotę indywidualnie. **Po jakim czasie mogę pozwać?** Co do zasady 3 lata od zdarzenia (przy mobbingu od ostatniego incydentu). Przy odwołaniu od wypowiedzenia umowy masz tylko 21 dni od jego otrzymania, to bardzo krótki termin. **Pracodawca proponuje ugodę. Brać czy iść do sądu?** Ugoda jest szybka i bez ryzyka przegranej, sąd bywa korzystniejszy kwotowo, ale długotrwały. Zasada: jeśli ugoda daje znaczną część kwoty, której spodziewasz się w sądzie, warto ją rozważyć. Przed podpisaniem skonsultuj się z prawnikiem, bo niektóre ugody zamykają drogę do innych roszczeń. ## Najczęstsze błędy do uniknięcia - Nie zwlekaj z pozwem (21 dni przy wypowiedzeniu, 3 lata przy mobbingu). - Zbieraj dowody na bieżąco, nie po fakcie. - Wszystko potwierdzaj na piśmie, także ustalenia ustne. - Pozywaj firmę, nie konkretnego sprawcę. - Nie odrzucaj bezpłatnej pomocy PIP. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Państwowa Inspekcja Pracy, Kraków: [krakow.pip.gov.pl](https://krakow.pip.gov.pl), tel. 12 422 49 11. - PIP, infolinia: tel. 801 002 006. - Sąd Rejonowy dla Krakowa-Nowej Huty, Wydział Pracy: ul. Przy Rondzie 7, tel. 12 619 50 00. - Nieodpłatna Pomoc Prawna w Krakowie: tel. 12 616 21 51 (powiat 12 633 24 99). ## Potrzebujesz pomocy Pomoc w napisaniu pozwu o mobbing lub odszkodowanie, skompletowaniu dowodów, wezwaniu pracodawcy, zgłoszeniu do PIP i skierowaniu do bezpłatnej pomocy prawnej otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Praca](/punkt-informacyjny/praca) - [Legalna praca w Polsce](/punkt-informacyjny/praca/legalna-praca) - [Umowy o pracę, zlecenie, dzieło](/punkt-informacyjny/praca/umowy) - [Wypadek przy pracy](/punkt-informacyjny/praca/wypadek) - [Pomoc prawna](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/pomoc-prawna) - [Dyskryminacja](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/dyskryminacja) --- ### Opiekun, au pair i opieka nad osobami starszymi URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/praca/opiekun Zaktualizowano: 2026-09-24 Opieka nad dziećmi i seniorami to popularna ścieżka pracy dla migrantów w Polsce i Europie. Au pair to program kulturalno-językowy dla młodych osób. Opieka nad osobami starszymi to pełnoprawna praca, w Polsce i za granicą (głównie Niemcy, Austria). Niania pracuje w domu rodziny. Na tej stronie wyjaśniamy trzy formy tej pracy, wymagania i Twoje prawa. Strona jest dla osób, które chcą pracować w opiece legalnie i bezpiecznie. Najważniejsze fakty: - Au pair: zwykle 18-26 lat, mieszka u rodziny, otrzymuje kieszonkowe oraz wyżywienie i zakwaterowanie. - Opiekun seniora w Polsce: zwykle umowa zlecenia, często z zakwaterowaniem. - Opiekun seniora w Niemczech lub Austrii: praca przez polskie agencje, system rotacyjny. - Niania w Polsce: praca w domu rodziny, możliwa specjalna umowa o opiekę. - Wymagania: znajomość języka, często kurs lub doświadczenie, brak karalności. > [!WARNING] Uważaj na nieuczciwych pośredników > W Polsce pobieranie od pracownika opłat za znalezienie pracy jest nielegalne, jeśli ktoś tego żąda, to sygnał ostrzegawczy. Sprawdzaj oferty przez wiarygodne agencje (wpis do KRS lub CEIDG) albo bezpośrednio u rodziny. Wynagrodzenie zawsze przez przelew, nigdy do ręki bez umowy. ## Au pair. Program kulturalny Au pair to młoda osoba (zwykle 18-26 lat) mieszkająca u rodziny za granicą, opiekująca się dziećmi i pomagająca w domu, w zamian za zakwaterowanie, wyżywienie i kieszonkowe. Cel programu to wymiana kulturalna i językowa. Czas trwania: zwykle 6-12 miesięcy (maksymalnie 2 lata). ### Warunki Au pair: wiek zwykle 18-26 lat, bez dzieci, znajomość języka rodziny goszczącej, brak karalności, mile widziane doświadczenie z dziećmi. Praca au pair: maksymalnie 30-35 godzin tygodniowo, opieka nad dziećmi i lekkie prace domowe. Au pair nie wykonuje ciężkich prac domowych ani opieki nad seniorami. ### Kieszonkowe i świadczenia Wysokość kieszonkowego różni się między krajami. Standardowo au pair otrzymuje też osobny pokój i wyżywienie. Dokładne stawki sprawdź w wybranej agencji au pair lub bezpośrednio u rodziny goszczącej. ### Jak zostać au pair 1. Znajdź wiarygodną agencję au pair. 2. Stwórz profil i znajdź rodzinę goszczącą. 3. Załatw wizę lub zezwolenie (obywatele Ukrainy z paszportem biometrycznym i PESEL UKR wjeżdżają do UE bezwizowo). 4. Podpisz pisemną umowę au pair. 5. Wyjazd na 6-12 miesięcy. Dokumenty przy wyjeździe: umowa au pair, polisa zdrowotna, środki na pierwsze tygodnie, adres rodziny goszczącej. ## Opieka nad osobami starszymi Opieka nad seniorem to praca w domu osoby starszej, niesamodzielnej. Zakres: pomoc w czynnościach codziennych (wstawanie, mycie, ubieranie), przygotowanie posiłków, sprzątanie, towarzyszenie, robienie zakupów, pomoc w przyjmowaniu leków. Najczęstsza forma to opieka całodobowa z zamieszkaniem u podopiecznego, rzadziej praca dochodząca. ### Stawki Stawki zależą od kraju, doświadczenia i znajomości języka. W Niemczech i Austrii praca odbywa się zwykle przez polskie agencje, w systemie rotacyjnym (kilka tygodni pracy, potem kilka tygodni w domu, z wymianą z inną opiekunką). Aktualne stawki sprawdź w konkretnej agencji. ### Wymagania - Wiek: zwykle 30-65 lat. - Język: polski w Polsce, niemiecki na poziomie A2-B2 w Niemczech i Austrii. - Brak karalności, badanie pracownicze. - Często kurs opiekuna i doświadczenie (mile widziane prawo jazdy). ### Agencje opieki. Co warto wiedzieć Sprawdź agencję przed podpisaniem umowy: wpis do KRS lub CEIDG, opinie w internecie, pisemna umowa, jasne terminy i sposób wypłaty (przelew). Niektórzy pośrednicy są nieuczciwi i pobierają opłaty od pracownika, co w Polsce jest nielegalne. ### Praca w UE przez polskie agencje System rotacyjny: kilka tygodni w domu seniora za granicą, potem powrót do kraju, z wymianą z inną opiekunką. Umowa to zwykle umowa zlecenia lub umowa o świadczenie usług. Jeśli zatrudnia Cię polska agencja i deleguje za granicę, składki ZUS i podatek dochodowy rozliczane są zwykle w Polsce (bez podwójnego opodatkowania, na podstawie umów międzynarodowych). ## Niania. Praca w domu rodziny Niania opiekuje się dzieckiem w domu rodziny. Wymagania: doświadczenie z dziećmi, brak karalności, znajomość języka rodziny, mile widziane przygotowanie pedagogiczne. Umowa o opiekę nad dziećmi (niania) to szczególna forma umowy. Państwo może refundować część składek ZUS niani do określonego limitu, a rodzice mogą skorzystać z ulg podatkowych. Szczegóły i aktualne limity sprawdzisz w ZUS. ## Specyficzne sytuacje ### Mam PESEL UKR. Czy mogę pracować jako opiekunka? Tak. PESEL UKR daje dostęp do rynku pracy w Polsce, bez dodatkowego zezwolenia. Pracodawca składa powiadomienie o powierzeniu pracy w ciągu 7 dni. ### Praca opiekunki w Niemczech jest legalna? Tak, jeśli polska agencja deleguje Cię legalnie, odprowadza składki ZUS w Polsce, a umowa pisemna określa warunki. Nielegalna jest praca bez umowy, wynagrodzenie tylko gotówką i brak ubezpieczenia zdrowotnego. ### Mam ponad 50 lat, czy mogę być opiekunką? Tak. Wiele agencji chętnie zatrudnia osoby 50+, ceniąc doświadczenie życiowe i cierpliwość. Niemiecki na poziomie podstawowym oraz chęć nauki zwykle wystarcza na początek. ### Co jeśli senior umrze podczas mojego pobytu? Powiadom rodzinę i lekarza. Lekarz wystawia kartę zgonu, rodzina decyduje o pogrzebie. Twoja umowa wygasa, a wynagrodzenie przysługuje do dnia śmierci. ### Co jeśli senior jest agresywny lub niemiły? Umowa określa warunki i okres wypowiedzenia. Możesz odejść zgodnie z umową, powiadom agencję o problemach. W razie przemocy odejdź niezwłocznie i zgłoś sprawę policji. ## Najczęstsze pytania **Jaki niemiecki potrzebuję do pracy w opiece?** A2-B1 wystarcza do podstawowej opieki (zakupy, gotowanie, proste rozmowy). B1 ułatwia wizyty u lekarza i sprawy urzędowe. Wyższy poziom języka zwykle oznacza wyższe stawki. **Czy potrzebuję certyfikatu opieki?** W Polsce kurs jest zwykle opcjonalny, w Niemczech i Austrii silnie preferowany. Bez kursu stawki są niższe, a oferty bardziej ograniczone. **Czy płacę składki ZUS jako opiekunka za granicą?** Jeśli zatrudnia Cię i deleguje polska agencja, składki odprowadzane są w Polsce. Nie płacisz wtedy składek w kraju oddelegowania (umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania). **Samotnie wychowuję dzieci. Czy praca opiekunki za granicą jest możliwa?** Jest trudniejsza, bo system rotacyjny wymaga opieki zastępczej dla Twoich dzieci. Alternatywą jest praca w Polsce (dochodząca, w godzinach szkolnych dziecka). ## Najczęstsze błędy do uniknięcia - Nie pracuj bez umowy, to ryzyko utraty wynagrodzenia. - Sprawdź agencję przed podpisaniem umowy. - Przyjmuj wynagrodzenie tylko przelewem. - Nie płać agencji za znalezienie pracy, to w Polsce nielegalne. - Ucz się języka, to klucz do wyższych zarobków. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Zielona Linia (rynek pracy): [zielonalinia.gov.pl](https://www.zielonalinia.gov.pl). - Praca.gov.pl: [praca.gov.pl](https://www.praca.gov.pl). - Grodzki Urząd Pracy w Krakowie: [gupkrakow.praca.gov.pl](https://gupkrakow.praca.gov.pl). ## Podstawa prawna - Ustawa o pracy cudzoziemców na terytorium RP z 20 marca 2025 roku. - Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. - Ustawa o świadczeniach rodzinnych (umowa o opiekę, niania). ## Potrzebujesz pomocy - Grodzki Urząd Pracy w Krakowie: tel. 12 423 79 00. - Państwowa Inspekcja Pracy Kraków (problemy z pracodawcą): pl. Szczepański 5, tel. 12 422 49 11. - Ambasada RP w Berlinie (problemy w Niemczech): tel. +49 30 22313 0. - Ambasada RP w Wiedniu (problemy w Austrii): tel. +43 1 870 1500. Wsparcie w wyborze agencji opieki, sprawdzeniu umowy i pomocy w razie problemów za granicą otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Praca](/punkt-informacyjny/praca) - [Legalna praca w Polsce](/punkt-informacyjny/praca/legalna-praca) - [Umowy o pracę](/punkt-informacyjny/praca/umowy) - [Praca sezonowa](/punkt-informacyjny/praca/sezonowa) - [Grodzki Urząd Pracy i KFS](/punkt-informacyjny/praca/pup-kfs) - [Język polski, kursy](/punkt-informacyjny/edukacja/jezyk-polski) --- ### Grodzki Urząd Pracy (GUP) i KFS URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/praca/pup-kfs Zaktualizowano: 2026-08-01 Grodzki Urząd Pracy w Krakowie (GUP) pomaga w znalezieniu pracy i wspiera osoby bezrobotne. Krajowy Fundusz Szkoleniowy (KFS) finansuje szkolenia pracowników. Dla cudzoziemców dostęp do GUP zależy od statusu pobytowego. Na tej stronie wyjaśniamy, kto może zarejestrować się jako bezrobotny, jakie daje to korzyści i jak działa KFS. Strona jest dla cudzoziemców szukających pracy lub chcących się przekwalifikować. > W Krakowie nie ma PUP (Powiatowego Urzędu Pracy). Jest GUP (Grodzki Urząd Pracy), który pełni te same zadania dla miasta na prawach powiatu. Najważniejsze fakty: - GUP Kraków: ul. Wąwozowa 34, 31-752 Kraków, [gupkrakow.praca.gov.pl](https://gupkrakow.praca.gov.pl). - Rejestracja online: [praca.gov.pl](https://www.praca.gov.pl). - Rejestrujesz się w urzędzie według miejsca zamieszkania (Kraków). - Kontakt z urzędem co 90 dni jest obowiązkowy dla zachowania statusu (od 1.06.2025). - Świadczenia wypłacane są wyłącznie na konto bankowe (od 1.06.2025). - Kursy w GUP są bezpłatne. - PESEL UKR: rejestracja jako bezrobotny jest możliwa, ale zasiłek zależy od okresu składkowego. > Ważna różnica: GUP pomaga osobom bezrobotnym. KFS pomaga pracodawcom w szkoleniu ich pracowników. ## Grodzki Urząd Pracy (GUP) ### Co robi GUP - Rejestracja bezrobotnych i nadanie statusu osoby bezrobotnej. - Pośrednictwo pracy (oferty zatrudnienia). - Kursy zawodowe i kompetencji. - Doradztwo zawodowe. - Zasiłki dla bezrobotnych. - Dotacje na rozpoczęcie działalności gospodarczej. ### Kto może się zarejestrować jako bezrobotny > [!INFO] Nie każdy cudzoziemiec może zarejestrować się jako bezrobotny > Prawo do rejestracji zależy od Twojego statusu pobytu. Mają je m.in. osoby z pobytem stałym, uchodźcy oraz obywatele UE. Osoby z PESEL UKR mogą się zarejestrować, ale bez zasiłku, jeśli brakuje im okresu składkowego. Sprawdź swoją sytuację w GUP przed wizytą. Tak, mogą: - Obywatele Polski. - Cudzoziemcy z kartą pobytu stałego. - Cudzoziemcy z kartą pobytu czasowego i zezwoleniem na pracę (jeśli stracili zatrudnienie). - Cudzoziemcy ze statusem uchodźcy lub ochroną uzupełniającą. - Obywatele UE, EOG i Szwajcarii. Częściowo: - PESEL UKR: rejestracja jako bezrobotny jest możliwa, ale bez prawa do zasiłku, jeśli brakuje okresu składkowego. Nie: - Osoby przebywające w Polsce nielegalnie. ### Wymagania - Brak pracy (nie pracujesz, nie prowadzisz działalności). - Gotowość do podjęcia pracy. - Brak innych dochodów (poza wybranymi świadczeniami). - Wiek od 18 lat do osiągnięcia wieku emerytalnego. ### Procedura 1. Przygotuj dokumenty: dowód osobisty lub paszport i karta pobytu, świadectwo pracy z poprzedniego zatrudnienia, PIT za ostatni rok, dyplomy i certyfikaty. 2. Zarejestruj się w GUP, online przez [praca.gov.pl](https://www.praca.gov.pl) lub osobiście. 3. Otrzymujesz status osoby bezrobotnej i ustalasz plan działania z doradcą. ### Korzyści ze statusu bezrobotnego Co dostajesz: - Bezpłatne ubezpieczenie zdrowotne (NFZ). - Wliczenie części okresów do stażu. - Dostęp do kursów GUP. - Pomoc w znalezieniu pracy. - Możliwy zasiłek (jeśli spełniasz warunki). Czego nie dostajesz automatycznie: - Zasiłku dla bezrobotnych (wymaga okresu składkowego). - Dotacji na działalność (to osobny wniosek). ## Zasiłek dla bezrobotnych ### Komu przysługuje Osobie zarejestrowanej jako bezrobotna, która ma odpowiedni okres składkowy: zwykle 365 dni pracy w ciągu 18 miesięcy przed rejestracją, z opłaconym ZUS (umowa o pracę, zlecenie z pełnym ZUS lub działalność). Wykluczone: praca na czarno, umowa o dzieło (bez ZUS), zlecenie bez pełnego ZUS. ### Wysokość i czas Wysokość zasiłku zależy od stażu pracy (inna stawka przy stażu poniżej 5 lat, 5-20 lat i powyżej 20 lat) i jest niższa po pierwszych 90 dniach. Zasiłek wypłacany jest zwykle przez 6 miesięcy (12 miesięcy w wybranych powiatach o wysokim bezrobociu). Aktualne stawki sprawdzisz w urzędzie pracy lub na [zielonalinia.gov.pl](https://www.zielonalinia.gov.pl). ### Cudzoziemcy a zasiłek - Obywatele z PESEL UKR, którzy pracowali w Polsce z umową i ZUS (365 dni), kwalifikują się. - Bez okresu pracy z ZUS, zasiłek nie przysługuje. - Okresy składkowe z UE wliczają się do warunku 365 dni (rozporządzenie 883/2004). Okresy z Ukrainy nie liczą się (brak odpowiedniej umowy). ## Kursy zawodowe w GUP Bezpłatne kursy dla zarejestrowanych bezrobotnych: językowe, zawodowe (np. kucharz, kosmetyczka, kierowca C+E, pracownik biurowy), komputerowe, księgowości i specjalistyczne. Procedura: zarejestruj się w GUP i ustal plan z doradcą, wybierz kurs z oferty, złóż wniosek o skierowanie, po decyzji uczestniczysz w kursie i otrzymujesz certyfikat. W trakcie kursu możesz otrzymać stypendium szkoleniowe oraz zwrot kosztów dojazdu. ## Dotacja na działalność gospodarczą Dotacja z urzędu pracy to bezzwrotna kwota na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Wysokość to do sześciokrotności przeciętnego wynagrodzenia (aktualną kwotę sprawdzisz w urzędzie pracy). Komu przysługuje: osobie zarejestrowanej jako bezrobotna (zwykle co najmniej 3 miesiące), z planem biznesowym, która nie prowadziła firmy w ostatnich 12 miesiącach. Procedura: doradca ocenia pomysł, piszesz plan biznesowy, składasz wniosek, po decyzji otrzymujesz dotację i rejestrujesz działalność. Musisz prowadzić działalność przez co najmniej 12 miesięcy, inaczej grozi zwrot dotacji z odsetkami. Cudzoziemcy: karta pobytu stałego lub czasowego z dostępem do rynku pracy zwykle uprawnia do dotacji. Przy PESEL UKR decyzja zależy od urzędu, skonsultuj się z doradcą. Sprawdź też [zakładanie działalności](/punkt-informacyjny/biznes/zakladanie-dzialalnosci). ## Krajowy Fundusz Szkoleniowy (KFS) KFS to państwowy fundusz dofinansowujący szkolenia pracowników. Wniosek składa pracodawca dla swojego pracownika, pracownik nie składa sam. Wysokość dofinansowania: u mikropracodawców (do 9 pracowników) do 100% kosztów szkolenia, u pozostałych do 80% kosztów (pracodawca dopłaca 20%), do określonego limitu rocznego na osobę. Co można sfinansować: szkolenia językowe, zawodowe, specjalistyczne, studia podyplomowe, egzaminy zawodowe. Co roku ogłaszane są priorytety (np. zawody deficytowe, cyfryzacja, język polski dla cudzoziemców). Pełną listę znajdziesz na [psz.praca.gov.pl](https://psz.praca.gov.pl). Procedura: pracodawca składa wniosek w urzędzie pracy, urząd ocenia go pod kątem priorytetów i środków, po decyzji pracownik uczestniczy w szkoleniu, a pracodawca rozlicza dofinansowanie. Pracownik-cudzoziemiec może być beneficjentem KFS, jeśli jest legalnie zatrudniony i ubezpieczony w ZUS. Kursy języka polskiego dla cudzoziemców są często wspierane. ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR, jestem bezrobotna. Czy mogę dostać zasiłek?** Zasiłek tylko jeśli pracowałaś w Polsce z umową i ZUS przez 365 dni w ciągu 18 miesięcy. Bez tego rejestracja jako bezrobotna nadal daje ubezpieczenie zdrowotne (NFZ), dostęp do kursów i pomoc w znalezieniu pracy. **Pracowałam w Ukrainie. Czy lata wliczą się do zasiłku?** Nie, brak odpowiedniej umowy między Polską a Ukrainą w zakresie zasiłku dla bezrobotnych. Lata pracy w UE wliczają się (rozporządzenie 883/2004). **Chcę założyć firmę. Czy dostanę dotację?** Możliwe, jeśli jesteś zarejestrowany jako bezrobotny (zwykle co najmniej 3 miesiące), masz plan biznesowy i nie prowadziłeś firmy w ostatnich 12 miesiącach. Skonsultuj się z doradcą zawodowym. **Pracodawca nie chce składać wniosku KFS dla mnie.** KFS składa pracodawca, nie pracownik. Alternatywy: zapłać sam za kurs, poszukaj innych dofinansowań (fundusze unijne) lub rozważ zmianę pracy. **Czy mogę być zarejestrowany jako bezrobotny i pracować dorywczo?** Status bezrobotnego oznacza brak pracy. Praca zarobkowa (zlecenie, dzieło) zwykle oznacza utratę statusu. Szczegóły dotyczące drobnych przychodów sprawdź w urzędzie pracy. **Czy w urzędzie pomogą mi w pisaniu CV?** Tak, doradca zawodowy pomaga w pisaniu CV i przygotowaniu do rozmowy kwalifikacyjnej, bezpłatnie. ## Najczęstsze błędy do uniknięcia - Zarejestruj się w urzędzie od razu po utracie pracy, zachowasz ubezpieczenie zdrowotne. - Bez umowy z ZUS nie będzie prawa do zasiłku w przyszłości. - Kursy w GUP są bezpłatne, warto z nich korzystać. - Plan biznesowy do dotacji musi być realny. - O szkolenia KFS pytaj swojego pracodawcę. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - GUP Kraków: [gupkrakow.praca.gov.pl](https://gupkrakow.praca.gov.pl). - Praca.gov.pl (oferty pracy): [praca.gov.pl](https://www.praca.gov.pl). - Zielona Linia: [zielonalinia.gov.pl](https://www.zielonalinia.gov.pl). - KFS, priorytety: [psz.praca.gov.pl](https://psz.praca.gov.pl). ## Podstawa prawna - Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z 20 kwietnia 2004 roku. - Rozporządzenie w sprawie Krajowego Funduszu Szkoleniowego. - Ustawa o pracy cudzoziemców na terytorium RP z 20 marca 2025 roku. - Rozporządzenie (WE) nr 883/2004 o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. ## Potrzebujesz pomocy - GUP Kraków: ul. Wąwozowa 34, tel. 12 423 79 00. - Zielona Linia: tel. 19 524. - Państwowa Inspekcja Pracy Kraków: tel. 12 422 49 11. Wsparcie w rejestracji w urzędzie pracy, składaniu wniosku o dotację i znalezieniu kursu KFS otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Praca](/punkt-informacyjny/praca) - [Legalna praca w Polsce](/punkt-informacyjny/praca/legalna-praca) - [Uznawanie dyplomów](/punkt-informacyjny/praca/nostryfikacja-dyplomu) - [Praca sezonowa](/punkt-informacyjny/praca/sezonowa) - [Opiekun, au pair i opieka nad osobami starszymi](/punkt-informacyjny/praca/opiekun) - [Zakładanie działalności gospodarczej](/punkt-informacyjny/biznes/zakladanie-dzialalnosci) - [Świadczenia](/punkt-informacyjny/swiadczenia) --- ### Rozliczenie roczne PIT URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/praca/rozliczenie-pit Zaktualizowano: 2026-09-28 Pracujesz w Polsce i dostałeś od pracodawcy PIT-11. Nie wiesz, czy musisz się rozliczyć i do kiedy. Tu znajdziesz kroki i terminy. Ta strona jest dla osób, które pracują w Polsce na umowie. Jeśli prowadzisz firmę, sprawdź [Podatki i ZUS dla przedsiębiorcy](/punkt-informacyjny/biznes/podatki-zus). ## Kto składa zeznanie Zeznanie roczne składa każdy, kto w danym roku miał w Polsce dochód opodatkowany według skali. Obywatelstwo nie ma znaczenia. Znaczenie ma rezydencja podatkowa: - **Rezydent** rozlicza w Polsce dochody z całego świata. Jesteś nim, gdy masz w Polsce ośrodek interesów życiowych albo przebywasz tu ponad 183 dni w roku. - **Nierezydent** rozlicza tylko dochody z polskich źródeł. Masz dochód także z innego kraju? Zobacz [Dochody z zagranicy a podatek w Polsce](/punkt-informacyjny/biznes/dochody-zagraniczne). ## Terminy | Co | Kiedy | |---|---| | Pracodawca przekazuje Ci PIT-11 | do 28 lutego | | Składasz zeznanie roczne | od 15 lutego do 30 kwietnia | | Urząd zwraca nadpłatę (zeznanie elektroniczne) | do 45 dni | Jeśli nie złożysz zeznania sam, urząd zatwierdzi je automatycznie 30 kwietnia w usłudze Twój e-PIT. Dotyczy to formularza PIT-37. ## Jaki formularz - **PIT-37**: umowa o pracę, zlecenie, dzieło. To najczęstszy przypadek. - **PIT-36**: działalność gospodarcza, najem rozliczany według skali, dochody z zagranicy. - **PIT-28**: ryczałt, na przykład przy najmie prywatnym. ## Jak to zrobić krok po kroku 1. Zbierz PIT-11 od każdego pracodawcy i zleceniodawcy z danego roku. 2. Wejdź na podatki.gov.pl i otwórz usługę Twój e-PIT. 3. Zaloguj się profilem zaufanym, aplikacją mObywatel albo bankowością internetową. 4. Sprawdź dane: numer PESEL, adres, kwoty z PIT-11. 5. Dodaj ulgi, jeśli Ci przysługują. 6. Wskaż 1,5 procenta podatku dla organizacji pożytku publicznego. 7. Zatwierdź i pobierz urzędowe poświadczenie odbioru. Nie masz profilu zaufanego? Zobacz [Profil zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany). ## Ulgi, o których warto wiedzieć - **Ulga na dzieci**: przysługuje także cudzoziemcom, gdy dziecko mieszka z Tobą w Polsce. - **Wspólne rozliczenie z małżonkiem**: możliwe, gdy oboje jesteście rezydentami podatkowymi. - **Ulga dla młodych**: zwolnienie z podatku do 26. roku życia, do limitu 85 528 zł rocznie. Kwota wolna od podatku wynosi 30 000 zł rocznie. Powyżej 120 000 zł stawka rośnie z 12 na 32 procent. ## Przekaż 1,5 procenta podatku Składając zeznanie, decydujesz, gdzie trafi 1,5 procenta Twojego podatku. To nie jest darowizna. Tych pieniędzy i tak nie zatrzymasz. **To nie zmniejsza Twojego zwrotu z urzędu.** Wybierasz tylko, czy kwota zostanie w budżecie państwa, czy trafi na konkretny cel. Możesz wskazać Fundację U-WORK i wesprzeć zakup oraz naprawę sprzętu dla obrońców Ukrainy. Zbiórkę prowadzimy przez operatora, Fundację FaniMani, dlatego w zeznaniu wpisujesz jej numer KRS, a nas identyfikuje cel szczegółowy. | Pole w zeznaniu | Co wpisać | |---|---| | Numer KRS | 0000507234 | | Cel szczegółowy | 82381 | Uwaga: numer KRS należy do operatora zbiórki. Bez wpisania celu szczegółowego 82381 wsparcie nie trafi do Fundacji U-WORK. Więcej o zbiórce: [strona akcji po polsku](/pit-pl), [wersja ukraińska](/pit-ua), [wersja angielska](/pit-en), [wersja białoruska](/pit-by). ## Podstawa prawna | Zagadnienie | Podstawa | |---|---| | Rezydencja podatkowa | art. 3 ust. 1a ustawy o PIT | | Termin złożenia zeznania | art. 45 ust. 1 ustawy o PIT | | Przekazanie 1,5 procenta podatku | art. 45c ustawy o PIT | | Ulga dla młodych | art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o PIT | ## Gdzie szukać pomocy - **Krajowa Informacja Skarbowa**: 22 330 03 30. - **Twój e-PIT**: podatki.gov.pl. - **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców**: Kraków, ul. Słomiana 14, tel. 501 868 805, fundacja@u-work.pl, w godzinach 8:00 do 17:00. To informacje ogólne, nie porada podatkowa. Twoja sytuacja może zależeć od szczegółów, których poradnik nie obejmuje. Zadzwoń na infolinię Krajowej Informacji Skarbowej: 22 330 03 30. Ostatnia aktualizacja: 6 sierpnia 2026 Źródła: ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, podatki.gov.pl, gov.pl. --- ### Praca sezonowa w Polsce URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/praca/sezonowa Zaktualizowano: 2026-08-01 Praca sezonowa w Polsce to zatrudnienie cudzoziemców w sektorach o sezonowym charakterze: rolnictwo, ogrodnictwo, turystyka, gastronomia. Wymaga zezwolenia na pracę sezonową (typ S) lub uproszczonej procedury oświadczenia dla obywateli niektórych krajów. Na tej stronie wyjaśniamy, kto składa wniosek, ile trwa procedura i jakie są Twoje prawa. Strona jest dla cudzoziemców, którzy chcą podjąć legalną pracę sezonową. Najważniejsze fakty: - Zezwolenie typu S, maksymalnie 9 miesięcy w roku kalendarzowym. - Branże: rolnictwo, ogrodnictwo, hodowla, leśnictwo, turystyka, gastronomia (sezonowe). - Procedura uproszczona (oświadczenie) dla obywateli Ukrainy, Białorusi, Mołdawii, Gruzji i Armenii. - Wniosek składa pracodawca w urzędzie pracy. - Czas oczekiwania: 7-30 dni dla oświadczenia, 30-90 dni dla zezwolenia typu S. - Minimalne wynagrodzenie godzinowe w 2026 roku: 31,40 zł brutto za godzinę. - Od 1 czerwca 2025 obowiązuje nowa ustawa o pracy cudzoziemców. > Praca sezonowa to nie praca na czarno. Wymagane są: umowa, zezwolenie lub oświadczenie, składki ZUS i rozliczenie podatku. ## Co to jest praca sezonowa > [!SUCCESS] Ze statusem UKR nie potrzebujesz zezwolenia sezonowego > Jeśli jesteś obywatelem Ukrainy z aktywnym PESEL UKR i legalnym pobytem, możesz pracować sezonowo bez zezwolenia typu S i bez oświadczenia. Wystarczy, że pracodawca zgłosi powiadomienie o Twojej pracy w ciągu 7 dni przez praca.gov.pl. Procedura zezwolenia typu S dotyczy pozostałych cudzoziemców. Praca sezonowa to praca w sektorach, gdzie zapotrzebowanie zależy od pory roku. Listę sektorów określa rozporządzenie ministra właściwego do spraw pracy: - Rolnictwo, ogrodnictwo, sadownictwo. - Hodowla zwierząt. - Leśnictwo i myślistwo. - Hotelarstwo i gastronomia (sezonowe). - Turystyka i rekreacja. Ograniczenia: maksymalnie 9 miesięcy pracy w roku kalendarzowym, bez automatycznego przedłużenia na cały rok. ## Zezwolenie typu S. Procedura Wniosek składa pracodawca do urzędu pracy w miejscu wykonywania pracy. ### Krok 1. Pracodawca w urzędzie pracy Dokumenty pracodawcy: wniosek o zezwolenie na pracę sezonową, dane firmy (NIP, REGON, KRS), dane cudzoziemca (imię, nazwisko, paszport, narodowość), dane stanowiska (zakres obowiązków, wynagrodzenie, miejsce, czas). ### Krok 2. Decyzja urzędu Standardowo do 30 dni. Test rynku pracy (informacja starosty) został zlikwidowany od 1.06.2025. Po decyzji urząd wydaje zaświadczenie o wpisie wniosku do rejestru. ### Krok 3. Wjazd cudzoziemca Z wizą (jeśli z państwa wymagającego wizy) lub bezwizowo (np. obywatele Ukrainy z paszportem biometrycznym). ### Krok 4. Podpisanie umowy Cudzoziemiec po przyjeździe podpisuje umowę o pracę lub zlecenie. Pracodawca zgłasza pracownika do ZUS w ciągu 7 dni od rozpoczęcia pracy. ### Krok 5. Ewentualne przedłużenie Maksymalnie 9 miesięcy w roku kalendarzowym. Wniosek o przedłużenie złóż przed końcem poprzedniego zezwolenia. ## Procedura uproszczona. Oświadczenie Dla obywateli Ukrainy, Białorusi, Mołdawii, Gruzji i Armenii dostępna jest uproszczona procedura, oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy. Cechy: maksymalnie 24 miesiące w okresie 36 miesięcy (od 1.06.2025), wpis do rejestru urzędu pracy (zwykle 7 dni), bez testu rynku pracy. ### Procedura 1. Pracodawca składa oświadczenie w urzędzie pracy (online). 2. Urząd wpisuje je do rejestru (zwykle 7 dni). 3. Urząd wysyła zaświadczenie pracodawcy. 4. Pracodawca przekazuje zaświadczenie cudzoziemcowi. 5. Cudzoziemiec wjeżdża do Polski i pracuje. Po wykorzystaniu 24 miesięcy dalszy pobyt i praca wymagają zezwolenia jednolitego (karta pobytu czasowego). ## Branże najpopularniejsze ### Rolnictwo i sadownictwo Najczęstsze prace: zbiór owoców i warzyw, sadzenie, pielenie, przycinanie, praca w gospodarstwach. Sezony: maj-czerwiec (truskawki), czerwiec-sierpień (czereśnie, maliny), sierpień-październik (jabłka, gruszki). Wynagrodzenie: zwykle stawka minimalna lub akord (za kg, paletę). ### Turystyka i hotelarstwo Stanowiska: recepcja, sprzątanie pokoi, kelner, barman, kucharz, animator, przewodnik. Sezony: lato (miejscowości nadmorskie, jeziora), zima (Tatry, Karpaty). ### Gastronomia Stanowiska: kelner, barman, kucharz, pomocnik kuchenny. Często plus napiwki. ## Specyficzne sytuacje ### Mam wizę krajową D do Polski. Czy potrzebuję zezwolenia? Wiza D z kategorią praca sezonowa łączy wizę i zezwolenie. Bez tej kategorii potrzebujesz osobnego zezwolenia lub oświadczenia. ### Po pracy sezonowej. Co dalej Po zakończeniu sezonu wracasz do kraju pochodzenia lub ubiegasz się o kartę pobytu czasowego (jeśli masz innego pracodawcę lub inny cel). ### Złamanie warunków zezwolenia Praca poza branżą lub u innego pracodawcy niż we wniosku to naruszenie. Może skutkować zatrzymaniem pracy, cofnięciem zezwolenia, a w niektórych przypadkach zobowiązaniem do powrotu. ### Wynagrodzenie. Akord czy godziny Akord (za wykonane jednostki) jest częsty w rolnictwie. Sprawdź, czy odpowiada co najmniej stawce minimalnej za godzinę (31,40 zł brutto w 2026). Jeśli jest niższy, to naruszenie prawa. Standardowy czas pracy: 8 godzin dziennie, 40 godzin tygodniowo, nadgodziny płatne z dodatkiem. ## Najczęstsze pytania **Czy mogę pracować dłużej niż 9 miesięcy w roku?** Z zezwoleniem typu S, nie (limit 9 miesięcy w roku kalendarzowym). Z innym zezwoleniem (jednolite, typu A), tak (do 3 lat). Z oświadczeniem, 24 miesiące w okresie 36 miesięcy. **Czy w pracy sezonowej dostanę umowę o pracę?** Najczęściej umowę zlecenia, rzadziej umowę o pracę. Sprawdź [umowy o pracę](/punkt-informacyjny/praca/umowy). **Mieszkanie zapewnia pracodawca?** Często tak w rolnictwie (zakwaterowanie w gospodarstwie lub hotelu pracowniczym), bezpłatne lub odliczane od wynagrodzenia w ograniczonym zakresie. **Pracodawca zalega z wynagrodzeniem. Co zrobić?** Spisz wszystkie godziny i dowody pracy, zgłoś sprawę do Państwowej Inspekcji Pracy, powiadom konsulat kraju pochodzenia, a w razie potrzeby skieruj sprawę do sądu pracy. PIP Kraków: pl. Szczepański 5, tel. 12 422 49 11. **Mogę pracować sezonowo z PESEL UKR?** Tak. PESEL UKR daje dostęp do rynku pracy w Polsce, bez dodatkowego zezwolenia. Pracodawca składa powiadomienie o powierzeniu pracy w ciągu 7 dni. **Czy płacę podatki za pracę sezonową?** Tak: podatek dochodowy (PIT), składki ZUS i składkę zdrowotną (NFZ). Sprawdź [umowy](/punkt-informacyjny/praca/umowy). ## Najczęstsze błędy do uniknięcia - Nie pracuj bez zezwolenia lub oświadczenia, grozi za to odpowiedzialność finansowa. - Sprawdź dokumenty przed wjazdem do Polski. - Zapisz dane pracodawcy (nazwa firmy, NIP, adres). - Żądaj pisemnej umowy, zawsze. - Sprawdź, czy wynagrodzenie nie jest niższe niż stawka minimalna. - W razie problemów skontaktuj się z Państwową Inspekcją Pracy. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Biznes.gov.pl, zezwolenia na pracę: [biznes.gov.pl](https://www.biznes.gov.pl). - Praca.gov.pl, oświadczenia online: [praca.gov.pl](https://www.praca.gov.pl). - Zielona Linia: [zielonalinia.gov.pl](https://www.zielonalinia.gov.pl). - Państwowa Inspekcja Pracy Kraków: [krakow.pip.gov.pl](https://www.krakow.pip.gov.pl). ## Podstawa prawna - Ustawa o pracy cudzoziemców na terytorium RP z 20 marca 2025 roku (w życie 1.06.2025). - Rozporządzenie w sprawie podklas działalności i prac objętych zezwoleniem na pracę sezonową. - Ustawa o cudzoziemcach z 12 grudnia 2013 roku. ## Potrzebujesz pomocy - Grodzki Urząd Pracy w Krakowie: tel. 12 423 79 00. - Państwowa Inspekcja Pracy Kraków: pl. Szczepański 5, tel. 12 422 49 11. - Zielona Linia: tel. 19 524. Wsparcie w sprawdzeniu warunków pracy sezonowej, zgłoszeniu naruszeń i uzyskaniu pomocy prawnej otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Praca](/punkt-informacyjny/praca) - [Legalna praca w Polsce](/punkt-informacyjny/praca/legalna-praca) - [Umowy o pracę](/punkt-informacyjny/praca/umowy) - [Wypadek przy pracy](/punkt-informacyjny/praca/wypadek) - [Wiza krajowa D](/punkt-informacyjny/wjazd/wiza-krajowa) - [Pobyt czasowy i praca](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/praca) --- ### Rodzaje umów i prawa pracownika URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/praca/umowy Zaktualizowano: 2026-08-01 W Polsce można wykonywać pracę na podstawie kilku różnych typów umów, które różnią się prawami, składkami, urlopami i ochroną. Jako cudzoziemiec musisz wiedzieć, co podpisujesz, bo od rodzaju umowy zależą Twoje świadczenia w razie choroby, wypadku lub zwolnienia. Ten rozdział porównuje cztery podstawowe formy zatrudnienia i wyjaśnia najważniejsze prawa pracownika w 2026 roku. > Szukasz informacji o legalnym zatrudnieniu (zezwolenia, oświadczenia)? Sprawdź [legalna praca](/punkt-informacyjny/praca/legalna-praca). > Prowadzisz jednoosobową działalność (B2B)? To osobny temat, patrz [sekcja o biznesie](/punkt-informacyjny/biznes). ## Cztery podstawowe formy zatrudnienia > [!TIP] Umowa o pracę daje Ci najwięcej praw > Jeśli masz wybór, umowa o pracę (etat) chroni najlepiej: płatny urlop, zwolnienie chorobowe, okres wypowiedzenia. Umowa zlecenia i o dzieło dają mniej. Zanim podpiszesz, sprawdź, jaką formę proponuje pracodawca. ### 1. Umowa o pracę (etat), Kodeks pracy Najlepsza ochrona pracownika, regulowana przez Kodeks pracy. - Pracodawca określa miejsce, czas i sposób pracy (podporządkowanie). - Wynagrodzenie wypłacane regularnie, co miesiąc. - Pełne składki ZUS (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe, zdrowotne). - Prawo do płatnego urlopu (20 lub 26 dni rocznie). - Płatne zwolnienie chorobowe (80% wynagrodzenia, 100% przy ciąży lub wypadku). - Ochrona przed nieuzasadnionym zwolnieniem i okres wypowiedzenia. ### 2. Umowa zlecenia, Kodeks cywilny Większa elastyczność, mniejsza ochrona. Regulowana przez Kodeks cywilny. - Swoboda organizacyjna (brak sztywnych godzin i kierownika). - Liczy się staranne działanie, nie konkretny rezultat. - Składki ZUS obowiązkowe (poza zbiegiem tytułów), składka chorobowa dobrowolna. - Brak urlopu wypoczynkowego z mocy prawa. - Brak ochrony przed zwolnieniem. - Minimalna stawka godzinowa 31,40 zł brutto (2026). ### 3. Umowa o dzieło, Kodeks cywilny Dla konkretnego rezultatu. Regulowana przez Kodeks cywilny. - Liczy się efekt pracy (np. napisanie artykułu, wykonanie meble, projekt). - Brak składek ZUS (z wyjątkiem umowy z własnym pracodawcą). - Brak prawa do zasiłku chorobowego i urlopu. - Brak ochrony przed rozwiązaniem. - Umowa musi być zgłoszona do ZUS (od 2021 roku), nawet jeśli bez składek. ### 4. B2B, kontrakt między firmami Pracujesz jako samozatrudniony (masz własną działalność lub spółkę). - Niższe stawki ZUS na starcie (ulga na start, ZUS preferencyjny). - Wybór formy opodatkowania (liniowy, ryczałt, zasady ogólne). - Brak urlopu, chorobowego i ochrony. - Sam płacisz składki i podatki oraz wystawiasz faktury. Szczegóły w [sekcji o biznesie](/punkt-informacyjny/biznes). ## Tabela porównawcza | Element | Umowa o pracę | Zlecenie | Dzieło | B2B | |---|---|---|---|---| | Podstawa prawna | Kodeks pracy | Kodeks cywilny | Kodeks cywilny | Prawo przedsiębiorców | | Minimalne wynagrodzenie 2026 | 4 806 zł brutto/mies. | 31,40 zł/h | Dowolne | Dowolne | | ZUS obowiązkowy | Pełny | Bez chorobowego | Bez ZUS | Sam płacisz | | Urlop wypoczynkowy | Tak, 20 lub 26 dni | Nie, tylko z umowy | Nie | Nie | | Zwolnienie chorobowe | Tak, 80-100% | Dobrowolnie | Nie | Dobrowolnie | | Ochrona przed zwolnieniem | Tak | Nie | Nie | Nie | | Staż pracy | Tak | Tak, od 2026 | Nie | Nie | ## Prawa pracownika na umowie o pracę ### Wynagrodzenie Minimalne wynagrodzenie 2026 to 4 806 zł brutto miesięcznie (pełen etat), wypłacane co miesiąc, do 10 dnia miesiąca następnego. Pracodawca nie może płacić Ci mniej niż obywatelowi Polski na tym samym stanowisku, a wynagrodzenie musi być zgodne z zadeklarowanym w zezwoleniu lub oświadczeniu. ### Urlop wypoczynkowy 20 dni rocznie przy stażu poniżej 10 lat, 26 dni przy stażu powyżej 10 lat. Do stażu wlicza się także ukończone studia (8 lat za magistra, 6 za licencjat). Niewykorzystany urlop wykorzystaj najpóźniej do 30 września kolejnego roku. Przy zakończeniu pracy należy się ekwiwalent. ### Zwolnienie chorobowe Pierwsze 33 dni choroby w roku opłaca pracodawca (80% wynagrodzenia), od 34 dnia ZUS (80% zasiłku). 100% przysługuje za chorobę w ciąży, po wypadku przy pracy i za badania prenatalne. Dla osób powyżej 50 roku życia pracodawca płaci pierwsze 14 dni. Maksymalny okres zasiłku to 182 dni (270 w ciąży i przy gruźlicy). ### Czas pracy Standardowo 8 godzin dziennie i 40 tygodniowo. Nadgodziny z dodatkiem 50% lub 100%, praca nocna z dodatkiem 20% stawki godzinowej, dzień wolny za pracę w niedzielę lub święto, przerwa na posiłek w ciągu dnia pracy. ### Okresy wypowiedzenia Umowa na czas nieokreślony: 2 tygodnie (staż poniżej 6 miesięcy), 1 miesiąc (6 miesięcy do 3 lat), 3 miesiące (powyżej 3 lat). Umowa na czas określony: 2 tygodnie (poniżej 6 miesięcy), 1 miesiąc (6-36 miesięcy). ### Ochrona przed zwolnieniem Pracodawca nie może zwolnić (bez bardzo poważnej przyczyny) kobiety w ciąży i na urlopie macierzyńskim, pracownika w wieku przedemerytalnym (4 lata przed emeryturą), osoby na zwolnieniu chorobowym oraz przedstawicieli związku zawodowego. ### Prawa rodzicielskie Urlop macierzyński 20 tygodni (1 dziecko, więcej przy ciąży mnogiej), urlop ojcowski 2 tygodnie (do ukończenia przez dziecko 12 miesięcy), urlop rodzicielski oraz urlop wychowawczy do 36 miesięcy (za zgodą pracodawcy). Zasiłek macierzyński to 100% średniej pensji przez 20 tygodni, potem 70%. ## Prawa na umowie zlecenia Minimalna stawka godzinowa to 31,40 zł brutto od 1 stycznia 2026. Pracodawca musi ewidencjonować godziny i nie może zapłacić mniej niż ustawowe minimum, pod rygorem kar finansowych. Możesz wnioskować o dobrowolne ubezpieczenie chorobowe (składka 2,45% wynagrodzenia), z prawem do zasiłku po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia. Kodeks cywilny nie daje prawa do urlopu, strony mogą dobrowolnie wpisać do umowy dni wolne (nie nazywaj tego urlopem, bo urząd może uznać umowę za ukryty stosunek pracy). Ważna zmiana: od 2026 roku okresy umów zlecenia są wliczane do stażu pracy (Dz.U. 2025 poz. 1423), co wpływa na prawo do emerytury i wymiar urlopu przy przejściu na etat. Umowę zlecenia można rozwiązać w każdej chwili, bez okresu wypowiedzenia, chyba że umowa stanowi inaczej. ## Prawa na umowie o dzieło Brak składek ZUS, brak prawa do urlopu, chorobowego i wypadkowego, brak ochrony przed rozwiązaniem i brak minimum płacowego. Dzieło musi być zgłoszone do ZUS (formularz RUD), ale bez składek. Jeśli pracujesz regularnie i wykonujesz powtarzalne czynności (a nie jedno konkretne dzieło), ZUS może zakwestionować umowę i nakazać zapłatę składek wstecz z odsetkami. Przykłady prawdziwych dzieł: napisanie książki, tłumaczenie dokumentu, jednorazowy projekt graficzny. Przykłady fikcyjnych dzieł: stałe sprzątanie biura, obsługa klientów, prowadzenie kasy. ## Składki ZUS, ile to kosztuje Dla porównania, przy wynagrodzeniu około 5 000 zł brutto miesięcznie wypłata netto wynosi orientacyjnie: - Umowa o pracę: około 3 600-3 700 zł netto (pełne składki ZUS i składka zdrowotna). - Umowa zlecenia: około 3 450 zł netto (składki ZUS, chorobowa dobrowolna). - Umowa o dzieło: około 4 520 zł netto (bez ZUS, ale bez ochrony i świadczeń). Kwoty są przybliżone i zależą od ulg podatkowych oraz sytuacji pracownika. Wyższe netto przy umowie o dzieło oznacza brak emerytury, chorobowego i wypadkowego. ## Rozliczenie podatkowe (PIT) Przy umowie o pracę i zleceniu pracodawca co miesiąc potrąca zaliczkę na PIT, wystawia PIT-11 do końca lutego, a Ty składasz PIT-37 do 30 kwietnia. Skala podatkowa: 12% do 120 000 zł, 32% powyżej. Kwota wolna od podatku to 30 000 zł rocznie. Ulga dla młodych (do 26 roku życia) zwalnia z PIT przychody do 85 528 zł. Przy umowie o dzieło koszty uzyskania przychodu wynoszą 20% (lub 50% przy prawach autorskich). Jeśli mieszkasz w Polsce powyżej 183 dni w roku, jesteś polskim rezydentem podatkowym i płacisz PIT od wszystkich dochodów, z uwzględnieniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania (m.in. z Ukrainą i Białorusią). ## Najczęstsze pytania **Pracodawca proponuje umowę zlecenia, ale chce, żebym pracował codziennie w biurze od 9 do 17. Czy to legalne?** Prawdopodobnie nie. Sztywne godziny, bezpośredni kierownik, wyznaczone miejsce i powtarzalne obowiązki to cechy stosunku pracy, nie zlecenia. Poproś o umowę o pracę, a jeśli pracodawca odmówi, rozważ zgłoszenie do Państwowej Inspekcji Pracy (infolinia 22 391 83 00). **Jestem na umowie o pracę od 8 miesięcy, zachorowałem na 2 tygodnie. Ile dostanę?** Pracodawca zapłaci 80% wynagrodzenia (z 33-dniowego limitu w roku). Po przekroczeniu 33 dni w roku, od 34 dnia zasiłek (80%) wypłaca ZUS. **Pracowałem na zleceniu bez składki chorobowej i zachorowałem.** Bez dobrowolnej składki chorobowej nie dostaniesz zasiłku. Na przyszłość poproś pracodawcę o opłacanie składki chorobowej (2,45%) i pamiętaj o 90-dniowym okresie wyczekiwania. **Pracodawca proponuje umowę o dzieło na stałe zatrudnienie. Czy to dobry pomysł?** Nie, chyba że faktycznie wykonujesz konkretne dzieła. W przeciwnym razie ryzykujesz brak ZUS i świadczeń, a ZUS może przekwalifikować umowę z dopłatą składek. Lepsza jest umowa zlecenia z dobrowolnym chorobowym lub umowa o pracę. **Czy mój staż pracy za granicą liczy się do polskiego urlopu i emerytury?** Do urlopu, tak, jeśli udokumentujesz zatrudnienie. Do emerytury, w przypadku krajów UE, EOG, Szwajcarii i krajów z umowami bilateralnymi (w tym Ukraina) okresy są uznawane, ale polska emerytura liczona jest tylko od składek w Polsce. **Jestem cudzoziemką w ciąży, pracuję na umowie o pracę od roku. Czy pracodawca może mnie zwolnić?** Nie (z wyjątkiem likwidacji firmy lub zwolnienia dyscyplinarnego). Umowa na czas określony ulega przedłużeniu do porodu. Masz prawo do zwolnienia chorobowego 100%, urlopu i zasiłku macierzyńskiego. Na zleceniu lub dziele nie masz tej ochrony, ale przysługuje zasiłek macierzyński, jeśli miałaś składkę chorobową. ## Podstawa prawna - Kodeks pracy z 26 czerwca 1974 roku. - Kodeks cywilny z 23 kwietnia 1964 roku (dzieło art. 627-646, zlecenie art. 734-751). - Ustawa o minimalnym wynagrodzeniu z 10 października 2002 roku. - Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych z 13 października 1998 roku. - Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy z 30 października 2002 roku. - Dz.U. 2025 poz. 1423, wliczanie okresów zleceń do stażu pracy od 2026. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Państwowa Inspekcja Pracy: [pip.gov.pl](https://www.pip.gov.pl), infolinia 22 391 83 00. - ZUS: [zus.pl](https://www.zus.pl), infolinia 22 560 16 00. - Zielona Linia: [zielonalinia.gov.pl](https://www.zielonalinia.gov.pl), tel. 19 524. - Rzecznik Praw Obywatelskich: [bip.brpo.gov.pl](https://bip.brpo.gov.pl), tel. 800 676 676. ## Potrzebujesz pomocy - PIP, Okręgowy Inspektorat Pracy w Krakowie: pl. Szczepański 5, tel. 12 422 49 11. - ZUS Oddział w Krakowie: ul. Pędzichów 27, 31-152 Kraków. - Zielona Linia: 19 524 (pn-pt 8:00-17:00), wielojęzyczna. Konsultację wyboru formy zatrudnienia, pomoc przy weryfikacji umowy od pracodawcy oraz zgłoszenie naruszenia praw otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Praca](/punkt-informacyjny/praca) - [Legalna praca, zezwolenia i oświadczenia](/punkt-informacyjny/praca/legalna-praca) - [Wypadek w pracy](/punkt-informacyjny/praca/wypadek) - [Uznawanie dyplomów](/punkt-informacyjny/praca/nostryfikacja-dyplomu) - [Działalność gospodarcza dla cudzoziemców](/punkt-informacyjny/biznes) --- ### Wypadek w pracy i odszkodowanie URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/praca/wypadek Zaktualizowano: 2026-09-24 Wypadek przy pracy to zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, które spowodowało uraz lub śmierć pracownika i nastąpiło w związku z pracą. Jeśli uległeś wypadkowi, masz prawo do świadczeń z ZUS (zasiłek chorobowy 100%, jednorazowe odszkodowanie, renta, rehabilitacja). Wszystko zależy od prawidłowej dokumentacji: protokołu powypadkowego, zaświadczenia lekarskiego i zgłoszenia do ZUS. Na tej stronie pokazujemy, co zrobić krok po kroku po wypadku. > Chcesz zgłosić łamanie zasad BHP, zanim dojdzie do wypadku? Zgłoś to do Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), [pip.gov.pl](https://www.pip.gov.pl), infolinia 22 391 83 00. > Pracujesz na umowie o dzieło? Nie masz ubezpieczenia wypadkowego ZUS. Więcej w [rozdziale o umowach](/punkt-informacyjny/praca/umowy). ## Czym jest wypadek przy pracy Ustawowa definicja wymaga łącznie czterech elementów: zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, które spowodowało uraz lub śmierć, w związku z pracą (podczas zwykłych czynności, poleceń pracodawcy lub w czasie pozostawania w dyspozycji pracodawcy). ### Wypadek w drodze do lub z pracy To osobna kategoria z odrębną procedurą: pracodawca sporządza kartę wypadku (nie protokół powypadkowy), przysługuje zasiłek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego, ale bez jednorazowego odszkodowania ZUS za uszczerbek. Warunek: najkrótsza trasa dom-praca, bez przerywania jej (np. na zakupy). ### Co nie jest wypadkiem przy pracy Zawał spowodowany wyłącznie chorobą (bez związku z pracą), uraz w czasie prywatnej przerwy poza miejscem pracy, zdarzenie pod wpływem alkoholu lub narkotyków (z wyjątkami), zdarzenie podczas umyślnego naruszenia obowiązków. ## Kto ma prawo do świadczeń wypadkowych > [!INFO] Cudzoziemiec ma takie same prawa jak Polak > Jeśli jesteś zatrudniony legalnie i zgłoszony do ZUS z ubezpieczeniem wypadkowym, masz prawo do świadczeń wypadkowych na równi z obywatelami Polski. Nie masz tego prawa przy pracy na czarno ani umowie o dzieło (brak ubezpieczenia wypadkowego). Masz prawo, jeśli jesteś ubezpieczony wypadkowo: umowa o pracę, umowa zlecenia z ubezpieczeniem wypadkowym, działalność gospodarcza z opłacaną składką wypadkową, praktyka lub staż z ubezpieczeniem. Nie masz prawa przy umowie o dzieło (brak ubezpieczenia), pracy na czarno (brak zgłoszenia do ZUS), wypadku spowodowanym umyślnie lub pod wpływem alkoholu albo narkotyków. Cudzoziemcy mają takie same prawa jak obywatele Polski, jeśli są zatrudnieni legalnie i zgłoszeni do ZUS. ## Co zrobić po wypadku, krok po kroku ### Krok 1. Pierwsza pomoc i bezpieczeństwo Zadzwoń pod 112, jeśli uraz jest poważny. Skorzystaj z pierwszej pomocy. Nie ruszaj maszyn ani sprzętu, zachowaj miejsce wypadku do czasu oględzin. ### Krok 2. Zgłoś wypadek pracodawcy Niezwłocznie poinformuj przełożonego lub osobę odpowiedzialną za BHP. Jeśli możesz, zrób to na piśmie lub e-mailem, to dowód na wypadek. ### Krok 3. Lekarz i dokumentacja medyczna Odwiedź lekarza natychmiast (SOR, przychodnia, POZ). Poproś o zaświadczenie o udzieleniu pierwszej pomocy (z datą i godziną), wyniki badań, diagnozę oraz zwolnienie lekarskie. Zachowaj wszystkie dokumenty, bez nich ZUS nie przyzna odszkodowania. ### Krok 4. Protokół powypadkowy Pracodawca ma 14 dni na powołanie zespołu powypadkowego, oględziny miejsca wypadku, przesłuchanie poszkodowanego i świadków oraz sporządzenie protokołu. ### Krok 5. Podpisanie protokołu > [!WARNING] Nie podpisuj protokołu w pośpiechu > Przeczytaj protokół uważnie przed podpisaniem. Masz prawo zgłosić uwagi i zastrzeżenia na piśmie, zespół musi je rozpatrzyć. Sprawdź przede wszystkim, czy zdarzenie uznano za wypadek przy pracy. Od tego zależą Twoje świadczenia. Protokół zawiera okoliczności i przyczyny wypadku, Twoje wyjaśnienia, zeznania świadków i ustalenia zespołu. Przed podpisaniem przeczytaj go uważnie, masz prawo zgłosić uwagi i zastrzeżenia na piśmie, a zespół ma obowiązek je rozpatrzyć. Otrzymasz jeden egzemplarz protokołu. Sprawdź, czy wypadek został uznany za wypadek przy pracy, czy opis zdarzenia jest prawdziwy i czy ustalono przyczyny. Jeśli pracodawca kwestionuje wypadek, masz prawo do odwołania (szczegóły niżej). ### Krok 6. Zgłoszenie do ZUS Pracodawca ma obowiązek przekazać dokumentację powypadkową do ZUS. Jeśli tego nie zrobi w rozsądnym czasie, możesz zgłosić sprawę sam. ### Krok 7. Zakończenie leczenia Kontynuuj leczenie i rehabilitację aż do zakończenia. Nie składaj wniosku o jednorazowe odszkodowanie przed końcem leczenia, lekarz orzecznik oceni wtedy stały uszczerbek na zdrowiu (procentowo). ### Krok 8. Wniosek o jednorazowe odszkodowanie Po zakończeniu leczenia złóż wniosek (formularz ZUS) wraz z protokołem powypadkowym lub kartą wypadku, zaświadczeniem o stanie zdrowia OL-9 (wypełnia lekarz, ważne maksymalnie miesiąc przed złożeniem), dokumentacją medyczną, rachunkami za leczenie i dojazdy oraz oświadczeniami świadków. Wniosek złożysz w dowolnej jednostce ZUS osobiście, pocztą lub przez PUE ZUS. ### Krok 9. Badanie przez lekarza orzecznika ZUS ZUS wyznaczy termin badania. Lekarz oceni stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu w procentach oraz jego związek z wypadkiem. ### Krok 10. Decyzja ZUS ZUS ma 14 dni na decyzję od otrzymania orzeczenia. Przy decyzji pozytywnej wypłata następuje w ciągu 30 dni. ## Świadczenia, na co masz prawo - Zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego: 100% wynagrodzenia (a nie 80% jak przy zwykłej chorobie), od pierwszego dnia, do 182 dni (270 przy gruźlicy). - Jednorazowe odszkodowanie za stały uszczerbek: ZUS wypłaca określoną stawkę za każdy procent uszczerbku. Stawka jest co roku waloryzowana, aktualną kwotę sprawdzisz w ZUS. Im wyższy orzeczony procent uszczerbku, tym wyższe odszkodowanie. - Świadczenie rehabilitacyjne, jeśli po 182 dniach nadal nie możesz pracować, ale leczenie rokuje poprawę. - Renta z tytułu niezdolności do pracy, jeśli wypadek spowodował trwałą niezdolność. - Zasiłek wyrównawczy, jeśli po wypadku pracujesz na niżej płatnym stanowisku. - Odszkodowanie od pracodawcy: dodatkowo do świadczeń ZUS możesz dochodzić zadośćuczynienia w sądzie cywilnym, jeśli wypadek wynikał z niedbalstwa lub winy pracodawcy (wymaga to prawnika i dłuższej procedury). ## Odwołanie od decyzji Od ustaleń pracodawcy (protokół): złóż pisemne zastrzeżenia do zespołu przed podpisaniem, złóż skargę do PIP (pl. Szczepański 5, tel. 12 422 49 11), a w razie potrzeby pozew do sądu pracy o ustalenie, że zdarzenie było wypadkiem przy pracy. Od decyzji ZUS: złóż odwołanie do sądu okręgowego (wydział pracy i ubezpieczeń społecznych) w ciągu miesiąca od doręczenia decyzji. Sprawy ubezpieczeniowe są zwolnione z opłat. ## Prewencja, BHP Pracodawca ma obowiązek: szkolenie BHP (wstępne i okresowe), badania lekarskie, nieodpłatną odzież i środki ochrony, bezpieczne warunki pracy i instrukcje BHP. Ty masz prawo odmówić pracy bezpośrednio zagrażającej życiu lub zdrowiu (art. 210 Kodeksu pracy), zgłaszać zagrożenia i otrzymać informację o ryzyku zawodowym. Naruszenia BHP zgłoś do PIP online ([pip.gov.pl](https://www.pip.gov.pl)), telefonicznie (22 391 83 00) lub osobiście (Okręgowy Inspektorat Pracy w Krakowie, pl. Szczepański 5). Zgłoszenie może być anonimowe. ## Najczęstsze pytania **Pracodawca nie chce uznać, że to wypadek przy pracy. Co robić?** Złóż pisemne zastrzeżenia do protokołu przed podpisem, skargę do PIP, a w razie potrzeby pozew do sądu pracy (bezpłatny). Dokumentuj wszystko: świadków, zdjęcia, maile, SMS-y. W PIO pomożemy przygotować dokumentację. **Pracuję na czarno i miałem wypadek. Co mogę zrobić?** Sytuacja jest trudna, ale nie beznadziejna. Zgłoś sprawę do PIP, dokumentuj pracę (świadkowie, zdjęcia, wiadomości) i złóż pozew o ustalenie stosunku pracy. Po jego ustaleniu nabywasz prawo do świadczeń. Za pracę nielegalną grozi kara finansowa, ale sądy często uwzględniają sytuację ofiar wypadków. Zgłoś się do PIO jak najszybciej. **Miałem wypadek w drodze do pracy. Czy mi się coś należy?** Tak: zasiłek chorobowy (80-100%) i karta wypadku sporządzona przez pracodawcę, ale bez jednorazowego odszkodowania ZUS. Możesz też dochodzić odszkodowania od zarządcy drogi lub chodnika, jeśli nie zadbał o ich stan. **Pracodawca mówi, że nie ma sensu pisać protokołu, bo to drobny wypadek.** Nieprawda. Pracodawca ma obowiązek sporządzić protokół niezależnie od skali wypadku. Żądaj protokołu na piśmie, a jeśli odmawia, zgłoś sprawę do PIP. Brak protokołu to dla pracodawcy odpowiedzialność finansowa. **Pracodawca proponuje gotówkę w zamian za odstąpienie od roszczeń. Czy mogę się zgodzić?** Lepiej nie, zanim nie skonsultujesz tego z prawnikiem. Przy poważnym wypadku świadczenia z ZUS i zadośćuczynienie od pracodawcy mogą znacznie przewyższyć proponowaną kwotę. Zgłoś się do PIO, pomożemy ocenić propozycję. **Czy obcokrajowiec bez numeru PESEL może dostać świadczenie wypadkowe?** Tak, jeśli jest zgłoszony do ZUS przez pracodawcę. Identyfikacja w ZUS może nastąpić po paszporcie. W praktyce większość pracujących cudzoziemców ma już PESEL. **Ile czasu mam na złożenie wniosku o odszkodowanie?** Najpierw zakończ leczenie. Nie zwlekaj zbyt długo, bo trudniej udowodnić związek uszczerbku z wypadkiem. Roszczenia cywilne wobec pracodawcy przedawniają się po 3 latach od wypadku. ## Podstawa prawna - Ustawa z 30 października 2002 roku o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. - Kodeks pracy z 26 czerwca 1974 roku, dział X (BHP). - Rozporządzenie Rady Ministrów z 1 lipca 2009 roku w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - ZUS, wypadek przy pracy: [zus.pl](https://www.zus.pl). - Państwowa Inspekcja Pracy: [pip.gov.pl](https://www.pip.gov.pl), infolinia 22 391 83 00. - PUE ZUS (konto online): [zus.pl](https://www.zus.pl). ## Potrzebujesz pomocy - PIP, Okręgowy Inspektorat w Krakowie: pl. Szczepański 5, tel. 12 422 49 11. - ZUS Oddział Kraków: ul. Pędzichów 27, tel. 22 560 16 00. - Szpitalne oddziały ratunkowe (SOR) w Krakowie, m.in. Szpital Uniwersytecki, ul. Jakubowskiego 2. - Alarm 112 przy poważnych wypadkach. Wsparcie w przygotowaniu dokumentacji powypadkowej, weryfikacji protokołu, złożeniu wniosku do ZUS i zgłoszeniu do PIP otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Praca](/punkt-informacyjny/praca) - [Legalna praca, zezwolenia](/punkt-informacyjny/praca/legalna-praca) - [Rodzaje umów i prawa pracownika](/punkt-informacyjny/praca/umowy) - [Odszkodowania pracownicze i sąd pracy](/punkt-informacyjny/praca/odszkodowanie) - [NFZ, opieka zdrowotna](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz) - [Pomoc prawna](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/pomoc-prawna) --- ### Rola pracodawcy i załącznik nr 1 URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/praca/zalacznik-1-pracodawca Zaktualizowano: 2026-08-01 Jeśli starasz się o pobyt czasowy w Polsce na podstawie pracy, część wniosku wypełnia Twój pracodawca. Najważniejszy z tych dokumentów to **załącznik nr 1**. Ta strona wyjaśnia, czym jest załącznik nr 1, co zawiera i co musi zrobić pracodawca, żeby Twój wniosek był kompletny. ## Czym jest załącznik nr 1 Załącznik nr 1 to formularz o powierzeniu pracy cudzoziemcowi. Dołącza się go do wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę (tak zwane **zezwolenie jednolite**, czyli jeden dokument łączący pobyt i pracę). Wypełnia go i podpisuje **pracodawca**, nie Ty. To pracodawca odpowiada za prawdziwość danych w tym dokumencie. ## Co zawiera załącznik nr 1 - dane pracodawcy (nazwa, adres, numer NIP i REGON), - stanowisko i miejsce wykonywania pracy, - rodzaj umowy (umowa o pracę lub umowa zlecenia), - wymiar czasu pracy, - wynagrodzenie brutto, - zakres obowiązków, - okres, na jaki pracodawca chce Cię zatrudnić. > **Ważne**: dane w załączniku muszą zgadzać się z Twoją umową. Różnice (na przykład inne wynagrodzenie lub stanowisko) mogą skończyć się odmową. ## Kiedy potrzebujesz załącznika nr 1 Załącznik nr 1 jest potrzebny, gdy ubiegasz się o: - zezwolenie na pobyt czasowy i pracę (zezwolenie jednolite), - zezwolenie na pobyt czasowy w celu pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji (Niebieska Karta UE). Nie potrzebujesz go, jeśli starasz się o pobyt z innego powodu, na przykład studiów, połączenia z rodziną albo ochrony czasowej (PESEL UKR). ## Rola pracodawcy w portalu MOS Wnioski pobytowe składasz online przez Moduł Obsługi Spraw (MOS). W formularzu podajesz **adres e-mail pracodawcy**. Pracodawca może dostać powiadomienie, żeby potwierdzić lub uzupełnić dane o zatrudnieniu. Podaj prawdziwy, działający adres e-mail pracodawcy. Najlepiej, żeby nie był w domenie .ru, bo takie adresy bywają blokowane i powiadomienie może nie dotrzeć. Aktualny przebieg sprawdzisz na [infoopt.pl](https://infoopt.pl) oraz na stronie [Moduł Obsługi Spraw (MOS)](/punkt-informacyjny/online/mos). ## Najczęstsze problemy - **Pracodawca nie wypełnił załącznika.** Bez niego wniosek jest niekompletny. Urząd wezwie Cię do uzupełnienia, a to wydłuża sprawę. Dopilnuj tego przed złożeniem. - **Zmiana pracodawcy w trakcie sprawy.** Zwykle potrzebny jest wtedy nowy załącznik nr 1. Zapytaj w urzędzie wojewódzkim, zanim coś podpiszesz. - **Pracodawca nie odpowiada na e-mail z MOS.** Skontaktuj się z nim bezpośrednio i poproś o pilne uzupełnienie danych. ## Gdzie znajdziesz formularz Aktualny wzór załącznika nr 1 oraz listę wymaganych dokumentów pobierzesz ze strony Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego (MUW): [infoopt.pl](https://infoopt.pl). ## Podstawa prawna - Ustawa z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, [ISAP](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20130001650). - Ustawa z 20 marca 2025 r. o warunkach zatrudniania cudzoziemców (w życie od 1 czerwca 2025 r.). ## Potrzebujesz pomocy Pomoc w skompletowaniu wniosku, w sprawdzeniu załącznika nr 1 i w kontakcie z pracodawcą, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/kontakt) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). To informacje ogólne, nie porada prawna. Każda sprawa pobytowa jest indywidualna. W razie wątpliwości zadzwoń do Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego (MUW): 12 210 20 20. --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [Moduł Obsługi Spraw (MOS)](/punkt-informacyjny/online/mos) - [Legalna praca w Polsce](/punkt-informacyjny/praca/legalna-praca) - [Umowy z pracodawcą](/punkt-informacyjny/praca/umowy) - [Pobyt czasowy i praca (zezwolenie jednolite)](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/praca) - [e-Doręczenia](/punkt-informacyjny/online/e-doreczenia) --- ### Zawody regulowane w Polsce URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/praca/zawody-regulowane Zaktualizowano: 2026-09-24 Zawód regulowany to taki, którego wykonywanie w Polsce wymaga spełnienia formalnych warunków określonych przepisami: ukończenia konkretnego kierunku studiów, zdania państwowego egzaminu, wpisu na listę zawodową lub posiadania uprawnień. Sam dyplom nie wystarczy. Na tej stronie wyjaśniamy, jak sprawdzić, czy Twój zawód jest regulowany, i jak uznać kwalifikacje zdobyte za granicą. Strona jest dla cudzoziemców, którzy chcą pracować w Polsce w swoim wyuczonym zawodzie. Najważniejsze fakty: - W Polsce jest około 361 zawodów regulowanych (najwięcej w UE). - Dyplom z UE, EOG lub Szwajcarii, uznanie często automatyczne (siedem zawodów sektorowych) lub przez procedurę uznania kwalifikacji. - Dyplom spoza UE, najpierw nostryfikacja dyplomu (NAWA), potem osobna procedura uprawnień zawodowych. - Procedura trwa do 3 miesięcy (dla UE), znacznie dłużej dla państw trzecich. - Każdy zawód ma osobny organ wydający uprawnienia (izby zawodowe, ministerstwa, kuratoria). > Jeśli chcesz tylko uznać sam dyplom (np. żeby pracować w zawodzie nieregulowanym), sprawdź [uznawanie dyplomów](/punkt-informacyjny/praca/nostryfikacja-dyplomu). ## Czy Twój zawód jest regulowany w Polsce > [!INFO] Najpierw sprawdź, czy Twój zawód w ogóle jest regulowany > Wiele zawodów w Polsce nie wymaga żadnej dodatkowej procedury, wystarczy dyplom i CV. Zanim ruszysz z uznawaniem kwalifikacji, sprawdź swój zawód w bazie Komisji Europejskiej (ec.europa.eu/regprof, wybierz Polskę) lub na gov.pl/web/nauka. Jeśli nie jest regulowany, oszczędzisz czas i pieniądze. Pierwszy krok: sprawdź. Może się okazać, że w Polsce Twój zawód nie wymaga żadnej procedury i wystarczy CV oraz dyplom. Bazy do sprawdzenia: - Komisja Europejska, baza zawodów regulowanych: [ec.europa.eu/regprof](https://ec.europa.eu/growth/tools-databases/regprof/) (wybierz Polska jako kraj docelowy). - Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego: [gov.pl/web/nauka](https://www.gov.pl/web/nauka). Jeśli zawód nie jest regulowany: wystarczy nostryfikacja dyplomu (jeśli jesteś spoza UE) lub praca z dyplomem (UE). ## Trzy ścieżki, w zależności skąd masz dyplom ### Ścieżka A. Dyplom z UE, EOG lub Szwajcarii Łatwiejsza ścieżka. Stosuje się dyrektywa 2005/36/WE. Trzy systemy uznania kwalifikacji: System sektorowy (automatyczny), siedem zawodów: lekarz, lekarz dentysta, pielęgniarka ogólna, położna, farmaceuta, lekarz weterynarii, architekt. Posiadanie dyplomu z UE, EOG lub Szwajcarii automatycznie potwierdza kwalifikacje. Wystarczy złożyć dokumenty w odpowiedniej izbie zawodowej. System ogólny, pozostałe zawody regulowane: procedura porównania kwalifikacji, może być wymagany test umiejętności lub staż adaptacyjny (do 3 lat). Decyzja w 3 miesiące (z przedłużeniem do 4). System doświadczenia zawodowego, niektóre zawody rzemieślnicze i handlowe: uznanie na podstawie lat pracy w zawodzie, bez egzaminów dodatkowych. ### Ścieżka B. Dyplom spoza UE, uznawany przez umowę międzynarodową Polska ma umowy o uznawaniu wykształcenia m.in. z Ukrainą, Białorusią i niektórymi krajami WNP. Sprawdź na NAWA: [nawa.gov.pl](https://nawa.gov.pl). > Umowa uznaje sam dyplom, ale nie zastępuje uprawnień zawodowych. Lekarz z Ukrainy nadal musi uzyskać prawo wykonywania zawodu od właściwej izby lekarskiej. ### Ścieżka C. Dyplom z państwa trzeciego (bez umowy z Polską) Najtrudniejsza ścieżka. Wymaga dwóch etapów: nostryfikacja dyplomu (NAWA), a potem uzyskanie uprawnień zawodowych w odpowiednim organie. Patrz [uznawanie dyplomów](/punkt-informacyjny/praca/nostryfikacja-dyplomu). ## Najczęstsze zawody regulowane ### Lekarz, lekarz dentysta Organ właściwy: okręgowe izby lekarskie i Naczelna Izba Lekarska. Krakowska Okręgowa Izba Lekarska: ul. Krupnicza 11A, 31-123 Kraków, tel. 12 619 17 11, [oil.krakow.pl](https://oil.krakow.pl). Z UE, EOG lub Szwajcarii (system sektorowy): wniosek do okręgowej izby lekarskiej, dyplom z tłumaczeniem przysięgłym, bez egzaminu (jeśli dyplom jest z załącznika do dyrektywy 2005/36/WE), decyzja w 3 miesiące, wpis na listę. Spoza UE (np. Ukraina, Białoruś, Wietnam): nostryfikacja dyplomu, Lekarski Egzamin Końcowy (LEK) lub LDEK dla dentystów, staż podyplomowy, wniosek o prawo wykonywania zawodu do izby lekarskiej. Dla lekarzy i dentystów z Ukrainy działa też uproszczona ścieżka warunkowego prawa wykonywania zawodu (na czas określony, pod nadzorem polskiego lekarza, z wymogiem znajomości języka polskiego). Zasady są stopniowo zmieniane, sprawdź aktualne komunikaty izby lekarskiej i Ministerstwa Zdrowia. ### Pielęgniarka, położna Organ właściwy: okręgowe izby pielęgniarek i położnych. Małopolska Okręgowa Izba Pielęgniarek i Położnych w Krakowie: ul. Szlak 61, 31-153 Kraków, tel. 12 422 88 54, [moipip.org.pl](https://moipip.org.pl). UE, EOG lub Szwajcaria: automatyczne uznanie (system sektorowy). Spoza UE: nostryfikacja i egzamin. Dla pielęgniarek i położnych z Ukrainy działa ścieżka warunkowego prawa wykonywania zawodu. ### Adwokat, radca prawny Organy właściwe: okręgowe rady adwokackie oraz okręgowe izby radców prawnych. Okręgowa Rada Adwokacka w Krakowie: ul. Batorego 17, 31-135 Kraków, tel. 12 421 75 96, [adwokatura.krakow.pl](https://adwokatura.krakow.pl). Okręgowa Izba Radców Prawnych w Krakowie: ul. Francesco Nullo 8/4, 31-543 Kraków, tel. 12 410 84 00, [oirp.krakow.pl](https://oirp.krakow.pl). Prawnicy z UE, EOG lub Szwajcarii: świadczenie usług transgranicznych (okazjonalnie) na podstawie oświadczenia, pod tytułem oryginalnym. Stałe wykonywanie zawodu: po 3 latach regularnej praktyki w Polsce wpis na listę bez egzaminu, bez tego okresu konieczny test umiejętności lub egzamin. Prawnicy spoza UE: nostryfikacja dyplomu, aplikacja adwokacka lub radcowska (3 lata) lub uznanie zagranicznej aplikacji, egzamin zawodowy. > Ze względu na wagę znajomości polskiego prawa, uznanie zagranicznej aplikacji jest rzadkie dla osób spoza UE. ### Nauczyciel Organ właściwy: Kuratorium Oświaty w danym województwie. Małopolskie Kuratorium Oświaty w Krakowie: ul. Ujastek 1, 31-752 Kraków, tel. 12 448 11 10, [kuratorium.krakow.pl](https://kuratorium.krakow.pl). UE, EOG lub Szwajcaria: uznanie kwalifikacji (system ogólny, ewentualnie test lub staż). Spoza UE: nostryfikacja dyplomu i spełnienie wymogów prawa oświatowego. Niezależnie od kraju dyplomu, nauczyciel w Polsce musi mieć wyższe wykształcenie kierunkowe, przygotowanie pedagogiczne oraz znajomość języka polskiego umożliwiającą prowadzenie zajęć (zwykle co najmniej B2). Łatwiejsza ścieżka dla osób z UA, BY i innych krajów to stanowisko asystenta międzykulturowego w polskiej szkole (od 1.09.2024). Wystarczy wykształcenie średnie i komunikatywna znajomość polskiego. Patrz [asystent międzykulturowy](/punkt-informacyjny/edukacja/asystent-miedzykulturowy). ### Farmaceuta Organ właściwy: okręgowe izby aptekarskie. Okręgowa Izba Aptekarska w Krakowie: ul. Kobierzyńska 98/68, 30-382 Kraków, tel. 12 264 38 96, [oia.krakow.pl](https://oia.krakow.pl). UE, EOG lub Szwajcaria: automatyczne uznanie. Spoza UE: nostryfikacja, Państwowy Egzamin Specjalizacyjny Farmaceutów oraz roczna praktyka. ### Architekt Organ właściwy: okręgowe izby architektów. Małopolska Okręgowa Izba Architektów RP w Krakowie: ul. Kraszewskiego 36, 30-110 Kraków, tel. 12 427 26 12, [mpoia.pl](https://mpoia.pl). UE, EOG lub Szwajcaria: automatyczne uznanie. Spoza UE: nostryfikacja, 2-letnia praktyka oraz egzamin na uprawnienia budowlane. ### Lekarz weterynarii Organ właściwy: okręgowe izby lekarsko-weterynaryjne. Małopolska Izba Lekarsko-Weterynaryjna w Krakowie: tel. 12 422 64 12, [vetkrakow.pl](https://vetkrakow.pl). UE, EOG lub Szwajcaria: automatyczne uznanie (system sektorowy). Spoza UE: nostryfikacja oraz Państwowy Egzamin Lekarsko-Weterynaryjny. ### Inne zawody regulowane - Inżynier budownictwa: Polska Izba Inżynierów Budownictwa, [piib.org.pl](https://piib.org.pl). - Geodeta: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, [gugik.gov.pl](https://gugik.gov.pl). - Fizjoterapeuta: Krajowa Izba Fizjoterapeutów, [kif.info.pl](https://kif.info.pl). - Doradca podatkowy: Krajowa Izba Doradców Podatkowych, [kidp.pl](https://kidp.pl). - Tłumacz przysięgły: egzamin państwowy w Ministerstwie Sprawiedliwości. Patrz [tłumacz przysięgły](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/tlumacz-przysiegly). Psycholog w Polsce nie jest formalnie zawodem regulowanym (ustawa o zawodzie psychologa z 2001 roku nigdy nie weszła w pełni w życie). W praktyce wystarczy dyplom magistra psychologii. Wyjątek: psycholog kliniczny, psychiatra lub psychoterapeuta wymaga dodatkowych uprawnień. Pełna lista zawodów regulowanych: Komisja Europejska, [ec.europa.eu/regprof](https://ec.europa.eu/growth/tools-databases/regprof/). ## Procedura. Krok po kroku (system ogólny) ### Krok 1. Sprawdź, czy zawód jest regulowany Baza Komisji Europejskiej: wybierz Polska, wpisz nazwę zawodu. Jeśli nie ma na liście, zawód jest nieregulowany. ### Krok 2. Znajdź organ właściwy Każdy zawód ma swój organ (izba, kuratorium, ministerstwo). Lista na bazie KE lub na [biznes.gov.pl](https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00217). ### Krok 3. Przygotuj dokumenty - Wniosek o uznanie kwalifikacji zawodowych (formularz organu). - Dyplom z tłumaczeniem przysięgłym na polski. - Suplement do dyplomu (przebieg studiów). - Świadectwa pracy w zawodzie. - Dokument tożsamości (paszport). - Świadectwo niekaralności (z kraju pochodzenia i z Polski). - Zaświadczenie o znajomości języka polskiego (jeśli wymagane). - Potwierdzenie opłaty (zwykle 35-50% minimalnego wynagrodzenia; aktualną kwotę sprawdzisz w danym organie zawodowym). ### Krok 4. Złóż wniosek Wniosek w języku polskim, załączniki tłumaczone przysięgle. Sposób złożenia: osobiście, pocztą poleconą lub elektronicznie (jeśli organ to umożliwia). ### Krok 5. Ocena wniosku Organ porównuje Twoje kwalifikacje z polskimi wymaganiami. Decyzja może być pozytywna, pozytywna z warunkiem (test umiejętności lub staż adaptacyjny) albo negatywna. Termin: 3 miesiące od kompletnego wniosku, z przedłużeniem do 4 miesięcy. ### Krok 6. Test umiejętności lub staż adaptacyjny Jeśli organ tego wymaga: test (pisemny lub ustny) albo staż pod nadzorem (do 3 lat). Zwykle możesz wybrać jedną z opcji (z wyjątkiem prawników, gdzie test jest obowiązkowy). ### Krok 7. Decyzja końcowa Po pozytywnym teście lub stażu otrzymujesz decyzję o uznaniu kwalifikacji. Z nią idziesz do organu wydającego prawo wykonywania zawodu. ### Krok 8. Jeśli decyzja jest negatywna Masz 14 dni na odwołanie do ministra właściwego dla danego zawodu. Bezpłatną pomoc prawną oferuje nieodpłatna pomoc prawna UMK (12 616 21 51). ## Specyfika dla obywateli Ukrainy z PESEL UKR W okresie 2022-2026 wprowadzono uproszczone ścieżki dla niektórych zawodów medycznych z Ukrainy: warunkowe prawo wykonywania zawodu dla lekarzy, dentystów, pielęgniarek i położnych, bez LEK lub LDEK, ale pod nadzorem polskiego lekarza, z wymogiem języka polskiego (B1-B2). Ścieżka jest stopniowo wygaszana. Dla innych zawodów obowiązuje standardowa procedura jak dla obywateli państw trzecich: nostryfikacja dyplomu (NAWA) i uznanie kwalifikacji w organie zawodowym. ## Najczęstsze pytania **Mam dyplom lekarza z Ukrainy. Mogę pracować w Polsce?** Tak, ale procedura jest długa. Ścieżki: standardowa (nostryfikacja, LEK, staż podyplomowy, prawo wykonywania zawodu, zwykle 2-3 lata), uproszczona dla obywateli Ukrainy (warunkowe prawo wykonywania zawodu z nadzorem, krótsza droga) lub praca jako asystent albo opiekun medyczny (od razu, ale bez prawa diagnozy). **Mam dyplom prawnika z Ukrainy. Mogę pracować w polskiej kancelarii?** Jako adwokat lub radca prawny nie bezpośrednio: konieczna polska aplikacja (3 lata) i egzamin. Możesz natomiast pracować jako konsultant prawny (bez tytułu adwokata) od razu, choć z ograniczonymi uprawnieniami. Wiele osób specjalizuje się w prawie ukraińskim, obsługując klientów z Ukrainy. **Mam dyplom inżyniera (UE). Czy uznają mi go automatycznie?** Inżynier nie jest w siódemce zawodów sektorowych. Procedura przez system ogólny: porównanie kwalifikacji w Polskiej Izbie Inżynierów Budownictwa, możliwy test lub staż uzupełniający. **Mam dyplom nauczycielski z UA, znam polski na B1. Czy mogę uczyć w szkole?** Dwie opcje: nauczyciel wymaga B2, nostryfikacji i uznania kwalifikacji (trudniejsza droga), a asystent międzykulturowy wymaga B1 i jest bez nostryfikacji (łatwiejsza droga). Wiele osób z UA zaczyna jako asystent międzykulturowy. **Mam dyplom psychologa z UA. Czy uznają mi go?** Psycholog w Polsce nie jest formalnie zawodem regulowanym. Po nostryfikacji dyplomu możesz pracować jako psycholog. Wyjątek: psycholog kliniczny, psychiatra lub psychoterapeuta wymaga dodatkowych uprawnień. **Czy procedura jest płatna?** Zwykle 35-50% minimalnego wynagrodzenia (aktualną kwotę sprawdzisz w danym organie zawodowym). Posiadacze Karty Polaka mają bezpłatną procedurę uznania kwalifikacji. Niektóre zawody pobierają osobną opłatę organu zawodowego. ## Najczęstsze błędy do uniknięcia - Nie pomyl uznania kwalifikacji z nostryfikacją dyplomu. To dwie różne sprawy. - Pamiętaj o tłumaczeniach przysięgłych. Tłumaczenie zwykłe nie wystarczy. - Zachowaj oryginały dokumentów. - Sprawdź bazę KE przed rozpoczęciem. Może się okazać, że Twój zawód nie jest regulowany. - Nie zwlekaj. Niektóre zawody wymagają udokumentowania pracy w ostatnich 10 latach. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Komisja Europejska, baza zawodów regulowanych: [ec.europa.eu/regprof](https://ec.europa.eu/growth/tools-databases/regprof/). - Biznes.gov.pl, uznawanie kwalifikacji: [biznes.gov.pl](https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00217). - NAWA, uznawanie wykształcenia: [nawa.gov.pl](https://nawa.gov.pl). - Powroty.gov.pl, kwalifikacje zawodowe: [powroty.gov.pl](https://powroty.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy Pomoc w sprawdzeniu, czy Twój zawód jest regulowany, w wyborze organu zawodowego, w skompletowaniu wniosku o uznanie kwalifikacji i w napisaniu odwołania od decyzji odmownej otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Praca](/punkt-informacyjny/praca) - [Legalna praca w Polsce](/punkt-informacyjny/praca/legalna-praca) - [Uznawanie dyplomów](/punkt-informacyjny/praca/nostryfikacja-dyplomu) - [Asystent międzykulturowy](/punkt-informacyjny/edukacja/asystent-miedzykulturowy) - [Tłumacz przysięgły](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/tlumacz-przysiegly) - [Studia w Polsce](/punkt-informacyjny/edukacja/studia) --- ## Punkt Informacyjny - Edukacja ### Edukacja w Polsce URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/edukacja Zaktualizowano: 2026-07-31 System edukacji w Polsce jest **bezpłatny w szkołach publicznych** i **obowiązkowy dla dzieci** od 7 do 18 roku życia, niezależnie od obywatelstwa. Cudzoziemcy mają prawo do nauki **na takich samych warunkach jak Polacy**, ale potrzebują dodatkowego wsparcia: dodatkowych godzin języka polskiego, oddziałów przygotowawczych, asystentów międzykulturowych. Ten dział pomoże Ci zrozumieć: - **Jak zapisać dziecko** do polskiej szkoły lub przedszkola. - **Jakie wsparcie** przysługuje uczniom z doświadczeniem migracji. - **Jak studiować** na polskich uczelniach jako cudzoziemiec. - **Gdzie i jak nauczyć się polskiego** (kursy i egzaminy państwowe B1). - **Jak uznać dyplomy** ze swojego kraju. > **Masz dyplom uniwersytecki z zagranicy?** Sprawdź [Nostryfikację dyplomów](/punkt-informacyjny/praca/nostryfikacja-dyplomu). > **Twoje dziecko właśnie przyjechało i nie zna polskiego?** Sprawdź sekcję „Wsparcie dla uczniów cudzoziemskich" niżej i [rozdział o szkołach](/punkt-informacyjny/edukacja/szkoly). ## Struktura polskiego systemu edukacji | Etap | Wiek | Obowiązkowe | |---|---|---| | Żłobek | 0-3 lata | Nie | | Przedszkole | 3-6 lat | Tak (dla 6-latków roczne przygotowanie przedszkolne) | | Szkoła podstawowa | 7-15 lat | Tak (klasy 1-8) | | Szkoła ponadpodstawowa | 15-19 lat | Tak (do 18 lat lub ukończenia szkoły) | | Studia wyższe | 18+ | Nie | ### Szkoły ponadpodstawowe, 3 typy - **Liceum ogólnokształcące** (4 lata), kończy się maturą, droga na studia. - **Technikum** (5 lat), zawód i matura, droga na studia lub do pracy. - **Branżowa szkoła I stopnia** (3 lata), nauka zawodu, droga do pracy lub branżowej II stopnia. ## Główne kategorie dla cudzoziemców ### 1. Szkoły dla dzieci - **[Zapisanie dziecka do szkoły](/punkt-informacyjny/edukacja/szkoly)**, krok po kroku, terminy, dokumenty. - **Oddziały przygotowawcze**, klasy dla dzieci niemówiących po polsku (do roku, czasem dłużej). - **Dodatkowe godziny języka polskiego**, 2 godziny tygodniowo bezpłatnie. - **Asystent międzykulturowy**, pracownik szkoły wspierający dziecko cudzoziemskie (w wybranych szkołach Krakowa). ### 2. Przedszkola - **[Przedszkola publiczne](/punkt-informacyjny/edukacja/szkoly)**, niskie opłaty (1 zł za każdą godzinę powyżej 5 godzin dziennie, bezpłatne dla 6-latków). - **Niepubliczne i prywatne**, wyższe opłaty. - **Roczne przygotowanie przedszkolne** dla 6-latków, obowiązkowe. ### 3. Studia wyższe - **[Studia na polskich uczelniach](/punkt-informacyjny/edukacja/studia)**: bezpłatne dla niektórych grup, płatne dla innych. - **Stypendia** rządowe, NAWA, uczelniane. - **Studia w języku polskim** lub w języku angielskim (wybrane kierunki). ### 4. Język polski - **[Kursy języka polskiego](/punkt-informacyjny/edukacja/jezyk-polski)** w Krakowie, bezpłatne i płatne. - **Egzamin certyfikatowy z języka polskiego jako obcego (B1)**, wymagany do obywatelstwa i pobytu rezydenta długoterminowego UE. - **Poziomy A1-C2** (Europejski System Opisu Kształcenia Językowego). ### 5. Uznawanie świadectw i dyplomów - **Świadectwa szkolne** (matura, ukończenie szkoły średniej), uznawanie automatyczne lub przez NAWA. - **Dyplomy wyższe**, automatyczne (UE, Ukraina, Białoruś) lub przez nostryfikację. - Szczegóły w [Nostryfikacji dyplomów](/punkt-informacyjny/praca/nostryfikacja-dyplomu). ## Wsparcie dla uczniów cudzoziemskich w polskich szkołach ### Prawa ucznia z doświadczeniem migracji > [!SUCCESS] Twoje dziecko ma prawo do nauki niezależnie od statusu pobytu > Każde dziecko cudzoziemskie uczy się bezpłatnie w polskiej szkole publicznej. Dodatkowo ma prawo do darmowych lekcji języka polskiego (2 godziny tygodniowo na wniosek), zajęć wyrównawczych, pomocy nauczyciela w języku ojczystym i wsparcia asystenta międzykulturowego. Obowiązek szkolny obejmuje dzieci niezależnie od legalności pobytu rodziców. Każde dziecko cudzoziemskie ma w polskiej szkole prawo do (na podstawie art. 165 Prawa oświatowego): 1. **Bezpłatna nauka** w szkole publicznej. 2. **Dodatkowe lekcje języka polskiego**, 2 godziny tygodniowo (bezpłatne, na pisemny wniosek rodzica do dyrektora). 3. **Dodatkowe zajęcia wyrównawcze** z innych przedmiotów (do 12 miesięcy). 4. **Pomoc nauczyciela w języku ojczystym** (osoba władająca językiem kraju pochodzenia, do 12 miesięcy). 5. **Asystent międzykulturowy** (od 1 września 2024 roku), pracownik samorządowy, bez limitu czasu. 6. **Oddział przygotowawczy** (osobna klasa dla dzieci niemówiących po polsku, do końca roku szkolnego, z możliwością przedłużenia o rok). 7. **Nauka języka i kultury kraju pochodzenia** (organizowana przez konsulat lub stowarzyszenie kulturalne). ### Asystent międzykulturowy **Asystent międzykulturowy** to pracownik szkoły, który: - Pomaga uczniowi cudzoziemskiemu w nauce i kontaktach ze szkołą oraz rówieśnikami. - Tłumaczy treści lekcji, wyjaśnia polskie zwyczaje szkolne. - Wspiera rodziców w kontaktach ze szkołą (zebrania, dziennik). - Współpracuje z nauczycielami, doradza w kwestiach kulturowych. Decyzję o zatrudnieniu asystenta podejmuje dyrektor szkoły w porozumieniu z organem prowadzącym (urzędem miasta). > **Pełen opis procedury**, wzór wniosku rodzica i informacje o finansowaniu znajdziesz w [rozdziale o asystencie międzykulturowym](/punkt-informacyjny/edukacja/asystent-miedzykulturowy). ### Pomoc nauczyciela a asystent międzykulturowy | Element | Pomoc nauczyciela (art. 165 ust. 8) | Asystent międzykulturowy (art. 165 ust. 8a) | |---|---|---| | Status | Pracownik niepedagogiczny | Pracownik samorządowy | | Zakres | Tłumaczy na lekcjach | Szeroki: integracja, kontakty z rodziną, kultura | | Czas wsparcia | Do 12 miesięcy | Bez limitu | | Obowiązkowy | Tak (na wniosek rodzica) | Nie (decyzja dyrektora) | | Język | Język kraju pochodzenia | Polski oraz język kraju pochodzenia | ### Oddział przygotowawczy **Oddział przygotowawczy** to osobna klasa dla dzieci, które nie znają języka polskiego lub znają go niewystarczająco. W oddziale jest mniejsza grupa (do 15 uczniów), intensywna nauka języka polskiego i stopniowe wprowadzanie pozostałych przedmiotów. Czas trwania: do końca roku szkolnego, można przedłużyć o rok. W Krakowie wiele szkół podstawowych i ponadpodstawowych prowadzi oddziały przygotowawcze. Pełna lista na [portaledukacyjny.krakow.pl](https://portaledukacyjny.krakow.pl). ## Co się zmieniło dla uczniów z Ukrainy ### Od 1 września 2024 roku - **Obowiązek szkolny w polskiej placówce** dla dzieci z numerem PESEL UKR (PESEL z oznaczeniem UKR dla obywateli Ukrainy). - **Brak obowiązku oznacza utratę 800+** i świadczenia Dobry Start. - **Zatrudnianie asystentów międzykulturowych** w szkołach. ### Od 5 marca 2026 roku (ustawa wygaszająca) - Przepisy specustawy dotyczące edukacji obowiązują **do końca roku szkolnego 2025/2026** (do 31 sierpnia 2026 roku): finansowanie dodatkowych zadań w szkołach, transport, oddziały przygotowawcze, dodatkowe lekcje języka polskiego. - **Po 31 sierpnia 2026 roku** wsparcie pochodzi z systemu standardowego (art. 165 Prawa oświatowego), bez specjalnych ulg dla obywateli Ukrainy. ## Tabela: status dziecka a prawa w szkole | Status dziecka | Bezpłatna szkoła publiczna | Oddział przygotowawczy | Dodatkowy polski | |---|---|---|---| | Obywatel Polski | Tak | Tak (jeśli zna język niewystarczająco) | Tak | | Obywatel UE/EOG | Tak | Tak | Tak | | Pobyt stały lub czasowy | Tak | Tak | Tak | | PESEL UKR (do 31.08.2026) | Tak | Tak, plus wsparcie ze specustawy | Tak | | PESEL UKR (od 1.09.2026) | Tak | Tak (na zasadach ogólnych) | Tak (na zasadach ogólnych) | | Karta Polaka | Tak | Tak | Tak | | Wiza krajowa D | Tak | Tak | Tak | Wszystkie dzieci podlegające obowiązkowi szkolnemu mają prawo do bezpłatnej edukacji w polskich szkołach publicznych. ## Najczęstsze pytania **Moje dziecko ma 8 lat, nie zna polskiego. Gdzie i jak je zapisać?** 1. Zgłoś się do szkoły rejonowej (przypisanej do Twojego adresu) lub do dowolnej szkoły publicznej z wolnymi miejscami. 2. Dokumenty: paszport, karta pobytu lub PESEL UKR oraz tłumaczenie świadectwa z poprzedniej szkoły (jeśli masz). 3. Szkoła nie może odmówić przyjęcia. Dziecko ma prawo do nauki w polskiej szkole. 4. Jeśli dziecko nie zna polskiego, dyrektor zaproponuje oddział przygotowawczy, dodatkowe lekcje języka polskiego lub pomoc nauczyciela w języku ukraińskim lub rosyjskim (do 12 miesięcy). Szczegóły w [rozdziale o szkołach](/punkt-informacyjny/edukacja/szkoly). **Moja córka kończy podstawówkę. Może iść do liceum?** Tak, na takich samych zasadach jak polskie dzieci. Rekrutacja do liceum, technikum i szkoły branżowej odbywa się wiosną i latem. Wymagane jest świadectwo ukończenia podstawówki i wynik egzaminu ósmoklasisty (lub odpowiednika z kraju pochodzenia). System rekrutacji online: [rekrutacje-krakow.pzo.edu.pl](https://rekrutacje-krakow.pzo.edu.pl). **Mam 5-letnie dziecko i PESEL UKR. Mogę zapisać je do polskiego przedszkola?** Tak. Przedszkola publiczne w Krakowie przyjmują dzieci z dowolnym statusem pobytowym. Rekrutacja zwykle w marcu i kwietniu. Opłata 1 zł za godzinę powyżej 5 godzin dziennie, a dla 6-latków bezpłatnie. System rekrutacji: [portaledukacyjny.krakow.pl](https://portaledukacyjny.krakow.pl). **Chcę nauczyć się polskiego. Gdzie?** Bezpłatne kursy w Krakowie: - Biblioteka Kraków, kursy A1-B1, harmonogram na [bibliotekakrakow.pl](https://www.bibliotekakrakow.pl). - Fundacja FINE, kursy finansowane przez Miasto Kraków, [fine.ngo](https://fine.ngo). - Krajowe Biura Integracji (KBI). Kursy płatne i przygotowanie do egzaminu: Centrum Języka i Kultury Polskiej UJ oraz prywatne szkoły językowe. Szczegóły w [rozdziale o języku polskim](/punkt-informacyjny/edukacja/jezyk-polski). **Potrzebuję certyfikatu B1 do obywatelstwa. Co robić?** 1. Naucz się języka (kurs lub samodzielnie). 2. Zarejestruj się na egzamin w autoryzowanym ośrodku. 3. Opłata: ok. 150 euro za egzamin B1 oraz ok. 20 euro za certyfikat (sprawdź aktualne stawki na certyfikatpolski.pl). 4. Zdaj egzamin (rozumienie ze słuchu, gramatyka, rozumienie tekstu, pisanie, mówienie). Egzaminy odbywają się kilka razy w roku. Aktualny harmonogram sesji znajdziesz na [certyfikatpolski.pl](https://certyfikatpolski.pl). Szczegóły w [rozdziale o języku polskim](/punkt-informacyjny/edukacja/jezyk-polski). ## Podstawa prawna - Ustawa Prawo oświatowe z 14 grudnia 2016 roku. - Ustawa o systemie oświaty z 7 września 1991 roku. - Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z 20 lipca 2018 roku. - Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 23 sierpnia 2017 roku w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi. - Ustawa o języku polskim z 7 października 1999 roku (egzaminy certyfikatowe). - Ustawa wygaszająca z 23 stycznia 2026 roku (Dz.U. 2026 poz. 203). ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Portal Edukacyjny Kraków: [portaledukacyjny.krakow.pl](https://portaledukacyjny.krakow.pl). - System rekrutacji Kraków: [rekrutacje-krakow.pzo.edu.pl](https://rekrutacje-krakow.pzo.edu.pl). - Ministerstwo Edukacji Narodowej: [gov.pl/web/edukacja](https://www.gov.pl/web/edukacja). - NAWA, uznawanie świadectw: [nawa.gov.pl](https://nawa.gov.pl). - Państwowa Komisja certyfikatów polskich: [certyfikatpolski.pl](https://certyfikatpolski.pl). - Kuratorium Oświaty w Krakowie: [kuratorium.krakow.pl](https://kuratorium.krakow.pl). ## Potrzebujesz pomocy - **Wydział Edukacji Urzędu Miasta Krakowa**: ul. Stachowicza 18, 30-103 Kraków, tel. 12 616 12 00. - **Małopolski Kurator Oświaty**: ul. Basztowa 22, 31-156 Kraków, tel. 12 392 11 11. - **NAWA, uznawanie wykształcenia**: tel. 22 390 35 00, e-mail: dyplom@nawa.gov.pl. Pomoc w wyborze szkoły, w zapisaniu dziecka, w tłumaczeniu świadectw, doradztwo dla studentów cudzoziemskich i informację o kursach języka polskiego otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Szkoły i przedszkola, zapisy](/punkt-informacyjny/edukacja/szkoly) - [Studia wyższe dla cudzoziemców](/punkt-informacyjny/edukacja/studia) - [Kursy języka polskiego i egzamin B1](/punkt-informacyjny/edukacja/jezyk-polski) - [Asystent międzykulturowy w szkole](/punkt-informacyjny/edukacja/asystent-miedzykulturowy) - [Nostryfikacja dyplomów](/punkt-informacyjny/praca/nostryfikacja-dyplomu) - [800+ i Dobry Start](/punkt-informacyjny/swiadczenia/800plus) - [Karta Polaka](/punkt-informacyjny/karta-polaka) --- ### Asystent międzykulturowy w szkole URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/edukacja/asystent-miedzykulturowy Zaktualizowano: 2026-09-24 **Asystent międzykulturowy** to pracownik szkoły, który pomaga dzieciom cudzoziemskim w nauce i adaptacji w polskiej szkole. Tłumaczy, mediuje, wspiera integrację i kontaktuje się z rodzicami w ich języku. Dla Ciebie jako rodzica migranta: jeśli Twoje dziecko nie zna dobrze polskiego lub ma trudności w szkole, możesz wnioskować do dyrektora o zatrudnienie asystenta międzykulturowego dla swojego dziecka. > Stanowisko wprowadzono od 1 września 2024 roku nowelizacją ustawy Prawo oświatowe (art. 165 ust. 8a). Asystent jest fakultatywny, ale jeśli w szkole jest grupa dzieci cudzoziemskich, dyrektor zwykle stara się go zatrudnić. ## Kim jest asystent międzykulturowy ### Co robi - Pomaga dziecku w lekcjach, jeśli nie rozumie po polsku (tłumaczy, wyjaśnia). - Mediuje konflikty między dziećmi z różnych kultur. - Wyjaśnia różnice kulturowe nauczycielom. - Współpracuje z rodzicami w ich języku (telefonicznie, na zebraniach, w rozmowach indywidualnych). - Pomaga w sytuacjach kryzysowych (lęk, trudności adaptacyjne po przyjeździe do nowego kraju). - Wspiera integrację całej klasy, nie tylko jednego dziecka. ### Czym różni się od pomocy nauczyciela W polskim systemie oświaty są dwie formy wsparcia dla dziecka cudzoziemskiego. Łatwo je pomylić. | Cecha | Pomoc nauczyciela | Asystent międzykulturowy | |---|---|---| | Podstawa prawna | Art. 165 ust. 8 Prawa oświatowego | Art. 165 ust. 8a (od 1.09.2024) | | Czas zatrudnienia | Maksymalnie 12 miesięcy | Bez limitu czasu | | Co robi | Tłumaczy na lekcji | Szerzej: integracja, kontakty z rodzicami, mediacja kulturowa | | Wymagania | Wykształcenie podstawowe | Wykształcenie średnie | | Status | Pomoc nauczyciela | Pracownik samorządowy | | Kto decyduje | Dyrektor szkoły | Dyrektor szkoły | W praktyce: jeśli dziecko dopiero przyjechało i nie zna polskiego, pomoc nauczyciela jest szybsza do uruchomienia (do 12 miesięcy). Jeśli dziecko jest w Polsce dłużej i nadal potrzebuje wsparcia w integracji, lepszym rozwiązaniem jest asystent międzykulturowy. ### Czy w przedszkolu też jest asystent? Nie. Asystent międzykulturowy jest tylko w szkołach (od podstawówki w górę). W przedszkolach nie ma takiego stanowiska. ## Kto może być asystentem międzykulturowym Wymagania od kandydata: - Wykształcenie średnie (matura lub równoważne). - Znajomość języka polskiego w mowie i piśmie, na poziomie pozwalającym na komunikację (bez wymogu certyfikatu). - Znajomość języka i kultury kraju pochodzenia dziecka (np. ukraińskiego, białoruskiego, gruzińskiego). - Niekaralność, potwierdzona zaświadczeniem z Krajowego Rejestru Karnego (KRK). - Brak wpisu w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym. Asystent nie musi być obywatelem Polski. Może być cudzoziemcem z legalnym pobytem. > **To także szansa zawodowa**: jeśli jesteś migrantem, znasz polski (na poziomie B1 lub wyższym) i swój język ojczysty, możesz sam ubiegać się o pracę asystenta międzykulturowego. Szkoły w Krakowie ogłaszają nabory na [bip.krakow.pl](https://www.bip.krakow.pl) (zakładka „Praca w jednostkach miejskich"). ## Jak wnioskować o asystenta dla swojego dziecka > [!TIP] Możesz sam złożyć wniosek o asystenta dla dziecka > Jako rodzic masz prawo napisać do dyrektora szkoły wniosek o zatrudnienie asystenta międzykulturowego, opisz trudności dziecka i uzasadnij prośbę. Decyzja należy do dyrektora, ale Twój wniosek często uruchamia procedurę. Jeśli spotkasz się z odmową, poproś o nią na piśmie i zgłoś się do nas po wsparcie. ### Krok 1. Sprawdź sytuację dziecka Asystent ma sens, jeśli dziecko niedawno przyjechało, ma trudności z nauką po polsku, jest izolowane w klasie, przeżyło trudne doświadczenia (np. wojnę, ucieczkę), albo gdy Wy jako rodzice nie znacie polskiego i nie macie z kim rozmawiać o szkole. ### Krok 2. Napisz wniosek do dyrektora szkoły Wniosek powinien zawierać dane Twoje i dziecka (imię, nazwisko, klasa), opis konkretnych trudności dziecka, prośbę o zatrudnienie asystenta międzykulturowego oraz krótkie uzasadnienie. Forma: pismo papierowe lub e-mail do sekretariatu szkoły. Wzory wniosków rodzica i dyrektora zawiera publikacja „Asystentura międzykulturowa" (Kraków 2022). ### Krok 3. Dyrektor decyduje Dyrektor nie musi zatrudnić asystenta. To jego decyzja w porozumieniu z organem prowadzącym (Wydział Edukacji Urzędu Miasta Krakowa). Dyrektor konsultuje się z nauczycielami, składa wniosek o przyznanie środków, ogłasza nabór kandydatów i zatrudnia wybraną osobę na umowę o pracę. Czas od wniosku do zatrudnienia to zwykle 2-3 miesiące, czasem dłużej. ### Krok 4. Jeśli dyrektor odmawia Możesz zwrócić się do Wydziału Edukacji UMK (organ prowadzący szkołę), zwrócić się do Kuratorium Oświaty w Krakowie o interwencję albo zażądać alternatywnego wsparcia, np. pomocy nauczyciela (na maksymalnie 12 miesięcy). ## Skąd są pieniądze na asystenta Wynagrodzenie asystenta pochodzi z kilku źródeł: - **Fundusz Pomocy** (specustawa o pomocy obywatelom Ukrainy z 2022 roku), dla dzieci z Ukrainy, które przyjechały po 24 lutego 2022 roku. - **Rządowy program wsparcia szkół** przyjmujących dzieci cudzoziemskie (na kolejne lata szkolne). - **Budżet samorządu** (dla pozostałych dzieci cudzoziemskich, np. z Białorusi, Wietnamu, Gruzji). Dla rodzica oznacza to, że asystent jest bezpłatny. Nie płacisz nic. ## W Krakowie W krakowskich szkołach uczy się kilka tysięcy dzieci cudzoziemskich (głównie z Ukrainy, ale też z Białorusi, Wietnamu, Indii). W wielu szkołach asystent międzykulturowy już pracuje. **Przykład naboru**: Szkoła Podstawowa nr 123 przy ul. Okólnej 16 w Krakowie ogłaszała nabór na asystenta międzykulturowego (umowa o pracę, opieka nad uczniami z Ukrainy, współpraca z rodzicami). Aktualne nabory sprawdzaj na [bip.krakow.pl](https://www.bip.krakow.pl), sekcja „Praca w jednostkach miejskich". Szkolenia dla osób, które chcą pracować jako asystenci międzykulturowi, prowadzą różne organizacje i instytucje edukacyjne. Wzory wniosków zawiera publikacja „Asystentura międzykulturowa" (Kraków 2022). ## Najczęstsze pytania **Dziecko jest w 4 klasie, nie zna polskiego. Jaką pomoc może dostać?** Najpierw pomoc nauczyciela (do 12 miesięcy, szybsza do uruchomienia). Potem, jeśli nadal potrzebuje wsparcia, asystent międzykulturowy (bez limitu czasu). **Czy asystent siedzi z dzieckiem cały czas?** Nie. Asystent nie jest indywidualnym nauczycielem dziecka. Pomaga w trudnych momentach, na kluczowych lekcjach i w sprawach pozalekcyjnych. Nie towarzyszy dziecku przez cały dzień. **Syn poszedł do szkoły rok temu i ma dobre oceny. Czy nadal potrzebuje asystenta?** To zależy. Jeśli mówi i pisze po polsku swobodnie, zwykle nie. Jeśli wciąż gubi się przy trudniejszych, abstrakcyjnych zadaniach, asystent może być pomocny. **Czy w szkole prywatnej też jest asystent międzykulturowy?** W szkołach publicznych to procedura ustawowa. W szkołach prywatnych decyduje dyrekcja, może zatrudnić asystenta, ale środki nie pochodzą z Funduszu Pomocy. **Asystent ma być z Ukrainy? Czy może być Polakiem znającym ukraiński?** Może być każdy, kto spełnia wymagania (znajomość kultury i języka kraju pochodzenia, średnie wykształcenie, niekaralność). W praktyce to zwykle osoba z tego samego kraju co dziecko, ale niekoniecznie. **Mam dwoje dzieci w różnych szkołach. Trzeba dwa wnioski?** Tak. Każda szkoła decyduje osobno. Składasz wnioski do dyrektorów obu szkół. **Dyrektor mówi, że nie ma środków. Co zrobić?** Środki przekazuje organ prowadzący szkołę (zwykle Wydział Edukacji UMK). Możesz napisać do Wydziału Edukacji bezpośrednio, skontaktować się z Kuratorium Oświaty w Krakowie albo złożyć wniosek o pomoc nauczyciela zamiast asystenta (łatwiejsza ścieżka). ## Najczęstsze błędy do uniknięcia - Nie zwlekaj. Im wcześniej w roku szkolnym złożysz wniosek, tym większa szansa, że asystent będzie zatrudniony jeszcze w tym semestrze. - Nie składaj wniosku ustnie. Zawsze pisemnie, z datą, podpisem i kopią dla siebie. - Nie ignoruj odmowy bez próby odwołania. Dyrektor może odmówić „z braku środków", a po interwencji w organie prowadzącym środki czasem się znajdują. - Nie myl asystenta międzykulturowego z nauczycielem języka polskiego. Nauczyciel prowadzi dodatkowe lekcje polskiego, a asystent wspiera dziecko na wszystkich lekcjach i w kontaktach ze szkołą. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Ministerstwo Edukacji Narodowej: [gov.pl/web/edukacja](https://www.gov.pl/web/edukacja) (sekcja „Kształcenie cudzoziemców"). - Nabory na asystenta w Krakowie: [bip.krakow.pl](https://www.bip.krakow.pl) (Praca w jednostkach miejskich). - Kuratorium Oświaty w Krakowie: [kuratorium.krakow.pl](https://kuratorium.krakow.pl), tel. 12 448 11 10. - Wydział Edukacji UMK: ul. Stachowicza 18, 30-103 Kraków, tel. 12 616 12 00. ## Potrzebujesz pomocy Pomoc w napisaniu wniosku do dyrektora szkoły, w mediacji ze szkołą oraz w kontakcie z Wydziałem Edukacji UMK lub Kuratorium Oświaty otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Edukacja](/punkt-informacyjny/edukacja) - [Szkoły i przedszkola dla dzieci cudzoziemskich](/punkt-informacyjny/edukacja/szkoly) - [Kursy języka polskiego](/punkt-informacyjny/edukacja/jezyk-polski) - [PESEL i zameldowanie](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/pesel) --- ### Język polski, kursy i egzamin certyfikatowy URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/edukacja/jezyk-polski Zaktualizowano: 2026-09-24 Znajomość języka polskiego to klucz do integracji w Polsce: pozwala znaleźć dobrą pracę, korzystać z urzędów, uzyskać obywatelstwo, studiować bezpłatnie i otworzyć działalność gospodarczą. W tym rozdziale dowiesz się, gdzie uczyć się polskiego w Krakowie (bezpłatnie i odpłatnie), jakie są poziomy języka, czym jest egzamin certyfikatowy i kto musi go zdawać, jak się zarejestrować i ile to kosztuje. > **Starasz się o obywatelstwo polskie?** Potrzebujesz certyfikatu B1 z języka polskiego (lub świadectwa polskiej szkoły). > **Chcesz studiować bezpłatnie bez Karty Polaka?** Potrzebujesz certyfikatu C1. ## Poziomy znajomości języka (ESOKJ) Europejski System Opisu Kształcenia Językowego (ESOKJ) to międzynarodowy standard z 6 poziomami: | Poziom | Nazwa | Co umiesz | |---|---|---| | A1 | Początkujący | Podstawowe zwroty, liczby, dni tygodnia | | A2 | Podstawowy | Proste rozmowy o sobie, rodzinie, zakupach | | B1 | Średni | Codzienna komunikacja: praca, szkoła, urzędy, zdrowie | | B2 | Średni wyższy | Płynne rozmowy, czytanie prasy, filmy | | C1 | Zaawansowany | Trudne teksty, dyskusje, praca specjalistyczna | | C2 | Biegły | Praktycznie jak rodzimy użytkownik | Większość osób osiąga B1 w 1-2 lata przy regularnych kursach (4-6 godzin tygodniowo). ## Kursy języka polskiego w Krakowie ### Kursy bezpłatne lub bardzo tanie > [!TIP] W Krakowie nauczysz się polskiego za darmo > Bezpłatne kursy prowadzą m.in. Biblioteka Kraków (poziomy A1-B1 w filiach) i Fundacja FINE (A1-B2, finansowane przez miasto i fundusze UE). To realna oszczędność, kurs prywatny kosztuje kilkaset złotych. Miejsca bywają ograniczone, więc zapisuj się z wyprzedzeniem. - **Biblioteka Kraków**: kursy A1-B1 w różnych filiach, bezpłatne dla mieszkańców. [bibliotekakrakow.pl](https://www.bibliotekakrakow.pl). - **Fundacja FINE**: kursy A1-B2 finansowane przez Miasto Kraków i fundusze europejskie, bezpłatne. [fine.ngo](https://fine.ngo). - **Krajowe Biura Integracji (KBI)**: kompleksowe wsparcie dla cudzoziemców, w tym kursy języka polskiego. - **Centra i domy kultury w dzielnicach**: tanie kursy języka polskiego. - **Kursy online**: bezpłatne kursy i platformy e-learningowe (wymagają samodyscypliny). ### Kursy odpłatne - **Centrum Języka i Kultury Polskiej dla Polonii i Cudzoziemców UJ (CJKP UJ)**: renomowane centrum uniwersyteckie, wszystkie poziomy A1-C2, kursy intensywne, semestralne i wakacyjne, egzaminy certyfikatowe na miejscu. [plk.uj.edu.pl](https://plk.uj.edu.pl). - **Prywatne szkoły językowe**: kursy A1-C2 oraz przygotowanie do egzaminu certyfikatowego. Część z nich ma uprawnienie do organizowania egzaminów państwowych. - **Lekcje indywidualne (korepetycje)**: najszybsze postępy dla zmotywowanych uczniów. ## Egzamin certyfikatowy z języka polskiego jako obcego To państwowy egzamin poświadczający znajomość polskiego. **Certyfikat państwowy to jedyny oficjalny dokument urzędowy** potwierdzający znajomość języka polskiego, wymagany m.in. do: - uzyskania obywatelstwa polskiego, - pobytu rezydenta długoterminowego UE, - bezpłatnych studiów wyższych (poziom C1, dla osób bez Karty Polaka), - niektórych zawodów regulowanych (lekarz, pielęgniarka, nauczyciel, prawnik), - stypendiów NAWA. Za standardy, zadania i wydawanie certyfikatów odpowiada Państwowa Komisja do spraw Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego. Informacje: [certyfikatpolski.pl](https://certyfikatpolski.pl). ### Poziomy egzaminu - **B1** (najczęściej zdawany), wymagany do obywatelstwa. - **B2** (średni wyższy). - **C1** (zaawansowany), wymagany do bezpłatnych studiów bez Karty Polaka. - **C2** (biegły). Egzaminy A1 i A2 nie są organizowane państwowo (poziomy te weryfikują szkoły językowe wewnętrznie, bez certyfikatu państwowego). ### Forma egzaminu Egzamin ma 5 części (rozumienie ze słuchu, poprawność gramatyczna, rozumienie tekstów pisanych, pisanie, mówienie) i trwa zwykle dwa dni. Aby zdać, trzeba uzyskać co najmniej 50% z każdej części. ### Terminy Egzaminy odbywają się w kilku sesjach w roku. Aktualny harmonogram sesji i listę ośrodków znajdziesz na [certyfikatpolski.pl](https://certyfikatpolski.pl). Rejestracja rozpoczyna się zwykle ok. 2 miesiące przed egzaminem. ### Opłaty Opłaty są orientacyjne, sprawdź aktualne stawki na [certyfikatpolski.pl](https://certyfikatpolski.pl): - Egzamin B1 lub B2: ok. 150 euro (równowartość w złotych). - Egzamin C1: ok. 180 euro. - Wystawienie certyfikatu: ok. 20 euro (po pozytywnym wyniku). Opłata egzaminacyjna nie jest zwracana w razie niezdania. ### Gdzie zdawać w Krakowie - **Centrum Języka i Kultury Polskiej UJ (CJKP UJ)**: ul. Garbarska 7a, 31-131 Kraków, egzaminy B1-C2. Tel. 12 421 36 92, e-mail: plk@uj.edu.pl. [plk.uj.edu.pl](https://plk.uj.edu.pl). - **Inne autoryzowane ośrodki** w Krakowie i innych miastach (Warszawa, Wrocław, Lublin, Rzeszów, Poznań). Pełna lista na [certyfikatpolski.pl](https://certyfikatpolski.pl). ### Czas oczekiwania na certyfikat Po egzaminie sprawdzanie prac trwa zwykle ok. 3 miesięcy, a po ogłoszeniu wyniku certyfikat wystawiany jest w ciągu kilku tygodni (łącznie ok. 4-5 miesięcy od egzaminu). ### Jak się przygotować - **Kurs przygotowawczy** (CJKP UJ lub prywatne szkoły językowe), stacjonarny lub online. - **Przygotowanie samodzielne**: podręczniki do nauki polskiego, testy próbne na [certyfikatpolski.pl](https://certyfikatpolski.pl), aplikacje do nauki języków, kanały i podcasty do nauki polskiego. - **Rozmowy z Polakami**: tandem językowy, kluby konwersacji, lekcje indywidualne. ## Po co potrzebujesz certyfikatu ### Obywatelstwo polskie Wymagany certyfikat B1 (lub świadectwo ukończenia szkoły w Polsce albo szkoły z polskim językiem nauczania za granicą). Szczegóły w [rozdziale o obywatelstwie](/punkt-informacyjny/obywatelstwo). ### Pobyt rezydenta długoterminowego UE Wymagany certyfikat B1, po 5 latach legalnego pobytu, przy stabilnym dochodzie i ubezpieczeniu zdrowotnym. ### Bezpłatne studia wyższe Wymagany certyfikat C1 (albo Karta Polaka, pobyt stały, status uchodźcy lub stypendium NAWA). Szczegóły w [rozdziale o studiach](/punkt-informacyjny/edukacja/studia). ### Niektóre zawody regulowane Zwykle B2 lub C1: lekarz i pielęgniarka (B2 plus egzaminy zawodowe), nauczyciel (B2), prawnik (B2/C1 plus egzamin), tłumacz przysięgły (C1 plus egzamin państwowy). ## Tabela: jaki certyfikat na jaki cel | Cel | Wymagany poziom | |---|---| | Obywatelstwo polskie | B1 | | Rezydent długoterminowy UE | B1 | | Bezpłatne studia w języku polskim (bez innych uprawnień) | C1 | | Niektóre studia w języku polskim (sprawdź uczelnię) | B2 | | Tłumacz przysięgły | C1 plus egzamin | | Lekarz, pielęgniarka, nauczyciel | B2 | | Praca w urzędzie publicznym | B1/B2 (zależnie od stanowiska) | | Codzienna komunikacja, praca, handel, gastronomia | A2/B1 (nieformalnie wystarcza) | ## Co po certyfikacie Certyfikat (B1, B2, C1, C2) jest ważny bezterminowo. Możesz go używać wielokrotnie, w oryginale lub kopii poświadczonej. Wyższy poziom pokrywa niższy (mając C1, masz też uprawnienia B2 i B1). ## Najczęstsze pytania **Mieszkam w Krakowie 4 lata, mam PESEL UKR, słabo mówię po polsku. Czy mogę zdać B1?** Tak, jeśli się przygotujesz. Oceń poziom (testy próbne na certyfikatpolski.pl), zapisz się na kurs przygotowawczy (3-6 miesięcy przed egzaminem), słuchaj polskiego codziennie i rozmawiaj z Polakami. Najczęściej wystarcza 4-6 miesięcy intensywnej nauki. **Mam Kartę Polaka. Czy potrzebuję certyfikatu B1 do obywatelstwa?** Nie zawsze. Posiadacze Karty Polaka mogą uzyskać obywatelstwo na uproszczonych zasadach. Szczegóły w [rozdziale o Karcie Polaka](/punkt-informacyjny/karta-polaka). **Mój dyplom jest z polskiej uczelni. Czy zwalnia mnie z B1?** Tak. Dyplom lub świadectwo polskiej szkoły jest uznawane za potwierdzenie znajomości polskiego w procedurach obywatelskich i rezydenckich. **Ile kosztuje cały proces certyfikacji B1?** Na koszt składają się: opcjonalny kurs przygotowawczy (płatny, zależnie od szkoły), opłata egzaminacyjna (ok. 150 euro) oraz wystawienie certyfikatu (ok. 20 euro). Przy samodzielnym przygotowaniu płacisz tylko za egzamin i certyfikat. Aktualne stawki na certyfikatpolski.pl. **Nie zdałem B1. Co robić?** Możesz zdawać ponownie w kolejnej sesji. Sprawdź wynik szczegółowy, popraw słabe strony i zarejestruj się ponownie (opłata egzaminacyjna nie jest zwracana). **Czy mogę zdawać egzamin online?** Nie. Wszystkie egzaminy państwowe odbywają się stacjonarnie w autoryzowanych ośrodkach, ze względu na weryfikację tożsamości. **Mam dysleksję lub niepełnosprawność. Czy są ułatwienia?** Tak. Dla osób ze specjalnymi potrzebami przewidziano m.in. dłuższy czas, powiększony druk, pomoc tłumacza języka migowego i pomieszczenie indywidualne. Wymagane jest zaświadczenie lekarskie i wniosek do ośrodka przed rejestracją. Procedury na [certyfikatpolski.pl](https://certyfikatpolski.pl). **Czy certyfikat państwowy różni się od świadectwa ze szkoły językowej?** Tak. Certyfikat państwowy to oficjalny dokument urzędowy, uznawany przez wszystkie urzędy. Świadectwo ze szkoły językowej nie ma mocy urzędowej. Do obywatelstwa, rezydenta UE i studiów wymagany jest certyfikat państwowy. **Czy mogę zdawać B1 bez ukończonej polskiej szkoły?** Tak. Każdy cudzoziemiec po 18 roku życia może zdawać egzamin, niezależnie od wykształcenia. Nie wymaga się polskiej szkoły ani Karty Polaka. ## Podstawa prawna - Ustawa o języku polskim z 7 października 1999 roku (egzaminy certyfikatowe). - Ustawa o zmianie ustawy o języku polskim z 12 czerwca 2015 roku (poziomy A2-C2). - Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 11 grudnia 2015 roku w sprawie Państwowej Komisji do spraw Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Państwowa Komisja certyfikatów polskich: [certyfikatpolski.pl](https://certyfikatpolski.pl). - NAWA, certyfikaty językowe: [nawa.gov.pl](https://nawa.gov.pl). - CJKP UJ: [plk.uj.edu.pl](https://plk.uj.edu.pl). ## Potrzebujesz pomocy - **CJKP UJ**: ul. Garbarska 7a, 31-131 Kraków, tel. 12 421 36 92, e-mail: plk@uj.edu.pl. - **Państwowa Komisja**: e-mail: certyfikacja@nawa.gov.pl. - **Biblioteka Kraków** i **Fundacja FINE** ([fine.ngo](https://fine.ngo)): bezpłatne kursy. Doradztwo w wyborze kursu, ocenę Twojego poziomu, pomoc w rejestracji na egzamin i w przygotowaniu do B1/B2 otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Edukacja](/punkt-informacyjny/edukacja) - [Szkoły i przedszkola](/punkt-informacyjny/edukacja/szkoly) - [Studia wyższe dla cudzoziemców](/punkt-informacyjny/edukacja/studia) - [Obywatelstwo polskie](/punkt-informacyjny/obywatelstwo) - [Pobyt stały, rezydent UE](/punkt-informacyjny/pobyt-staly) - [Karta Polaka](/punkt-informacyjny/karta-polaka) --- ### Studia wyższe dla cudzoziemców URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/edukacja/studia Zaktualizowano: 2026-07-31 Polska to popularna destynacja studencka. **Większość kierunków jest dostępna bezpłatnie** dla niektórych grup cudzoziemców; dla pozostałych obowiązują opłaty (orientacyjnie 2 000-6 000 euro rocznie). Ten rozdział wyjaśnia, kto może studiować bezpłatnie, jak wybrać uczelnię i kierunek, jakie dokumenty są potrzebne, jakie stypendia można uzyskać i jak wygląda rekrutacja w Krakowie. > **Masz Kartę Polaka?** Studia w języku polskim bezpłatnie i dostęp do stypendiów. Sprawdź [Kartę Polaka](/punkt-informacyjny/karta-polaka). > **Masz świadectwo ukraińskie?** Jest uznawane w Polsce automatycznie (przy spełnieniu warunków). ## Struktura studiów wyższych w Polsce ### Stopnie - **Studia I stopnia (licencjat lub inżynier)**: 3-3,5 roku. - **Studia II stopnia (magister)**: 1,5-2 lata. - **Jednolite studia magisterskie**: 5-6 lat (medycyna, prawo, weterynaria, farmacja, psychologia). - **Studia III stopnia (doktoranckie)**: 4 lata w szkole doktorskiej. ### Tryby - **Stacjonarne** (dzienne): od poniedziałku do piątku. - **Niestacjonarne** (zaoczne, wieczorowe): weekendy lub wieczory. ### Język nauczania - **W języku polskim**: większość kierunków, bezpłatne dla niektórych grup. - **W języku angielskim**: wybrane kierunki, zawsze odpłatne (nawet dla obywateli Polski). ## Kto może studiować bezpłatnie > [!SUCCESS] Wiele grup studiuje w Polsce bezpłatnie > Studia stacjonarne w języku polskim na uczelniach publicznych są bezpłatne m.in. dla osób z pobytem stałym, rezydentów UE, posiadaczy Karty Polaka, uchodźców, stypendystów NAWA oraz rodzin obywateli RP. Studia płatne to zwykle tryb niestacjonarny lub program w języku obcym. Sprawdź swoją kategorię przed rekrutacją. Bezpłatne studia stacjonarne w języku polskim na uczelniach publicznych przysługują cudzoziemcom, którzy są: 1. Obywatelami UE, EOG, Szwajcarii lub Wielkiej Brytanii (na takich samych zasadach jak obywatele Polski). 2. Osobami z zezwoleniem na pobyt stały lub statusem rezydenta długoterminowego UE. 3. Posiadaczami Karty Polaka. 4. Osobami z polskim pochodzeniem (decyzja konsula). 5. Osobami ze statusem uchodźcy lub ochroną uzupełniającą. 6. Osobami z pobytem czasowym ze względów humanitarnych. 7. Małżonkami, wstępnymi (rodzicami, dziadkami) i zstępnymi (dziećmi, wnukami) obywatela RP mieszkającymi w Polsce. 8. Osobami z certyfikatem C1 z języka polskiego (dla B2 wystarcza zwykle do podjęcia studiów, ale nie zawsze do zwolnienia z opłat). 9. Stypendystami NAWA. 10. Stypendystami Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. ## Obywatele Ukrainy z PESEL UKR - Obywatele Ukrainy z numerem PESEL UKR mogli studiować bezpłatnie na uczelniach publicznych w języku polskim oraz ubiegać się o stypendium socjalne i kredyt studencki (specustawa z 12 marca 2022 roku). - **Po wygaszeniu specustawy (5 marca 2026 roku)**: osoby kontynuujące studia rozpoczęte wcześniej zachowują bezpłatność. Nowi studenci podejmujący naukę po tej dacie studiują na zasadach ogólnych (certyfikat C1, Karta Polaka, stypendium NAWA i inne uprawnienia). ## Kto płaci za studia Cudzoziemcy spoza UE, którzy nie spełniają żadnego z powyższych warunków, płacą czesne (kwoty orientacyjne, sprawdź na stronie wybranej uczelni): - Studia w języku polskim: ok. 2 000-4 000 euro rocznie. - Studia w języku angielskim: ok. 3 000-6 000 euro rocznie. - Medycyna i stomatologia po angielsku: znacznie wyżej. ## Krakowskie uczelnie publiczne Kraków jest dużym ośrodkiem akademickim. Najważniejsze uczelnie publiczne: - **Uniwersytet Jagielloński (UJ)**: prawo, medycyna (Collegium Medicum), filologie, fizyka, informatyka, ekonomia, psychologia. [uj.edu.pl](https://www.uj.edu.pl). - **Akademia Górniczo-Hutnicza (AGH)**: informatyka, automatyka, robotyka, energetyka, geologia. [agh.edu.pl](https://www.agh.edu.pl). - **Politechnika Krakowska (PK)**: inżynieria, architektura, budownictwo. [pk.edu.pl](https://www.pk.edu.pl). - **Uniwersytet Ekonomiczny (UEK)**: ekonomia, finanse, zarządzanie. [uek.krakow.pl](https://uek.krakow.pl). - **Uniwersytet Rolniczy**: rolnictwo, weterynaria, leśnictwo, biotechnologia. [urk.edu.pl](https://urk.edu.pl). - **Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej (UKEN)**: pedagogika, psychologia, filologie, geografia, historia. [uken.krakow.pl](https://www.uken.krakow.pl). - **Akademia Wychowania Fizycznego (AWF)**: sport, fizjoterapia, turystyka. - **Akademia Sztuk Pięknych (ASP)**: sztuki plastyczne, design. ## Jak wybrać uczelnię i kierunek 1. **Określ cele**: kierunek, język nauczania, tryb, lokalizacja. 2. **Sprawdź ofertę**: oficjalny portal [study.gov.pl](https://study.gov.pl) oraz strony poszczególnych uczelni (sekcja „Kandydat"). 3. **Sprawdź wymagania**: świadectwo maturalne, znajomość języka (polski lub angielski), ewentualne egzaminy wstępne i portfolio. 4. **Zarejestruj się** w systemie rekrutacji wybranej uczelni (np. UJ: erk.uj.edu.pl; AGH, PK, UEK mają własne systemy). 5. **Złóż dokumenty**. ### Standardowy zestaw dokumentów - Świadectwo maturalne (lub odpowiednik) z tłumaczeniem przysięgłym i apostille lub legalizacją. - Suplement do świadectwa (oceny przedmiotowe). - Paszport (kopia). - Dokument legalizujący pobyt (wiza, karta pobytu, PESEL UKR). - Dokument potwierdzający uprawnienie do bezpłatnych studiów (Karta Polaka, decyzja NAWA i inne). - Certyfikat językowy (jeśli wymagany). - Zdjęcie i opłata rekrutacyjna. ## Uznawanie świadectwa maturalnego - **Automatyczne uznawanie z mocy prawa**: świadectwa z UE, EOG, OECD, Ukrainy i Białorusi uznawane są automatycznie jako uprawnienie do studiów. Uczelnia akceptuje świadectwo z tłumaczeniem i apostille. - **Informacja NAWA**: dla świadectw z innych krajów składasz wniosek do NAWA o imienną informację o świadectwie (bezpłatnie, do 60 dni, online w systemie SYRENA). - **Od 1 lipca 2025 roku** uznawanie świadectw zagranicznych przejęła NAWA (wcześniej kuratoria). Wcześniejsze decyzje kuratoriów pozostają ważne. Szczegóły w [rozdziale o nostryfikacji](/punkt-informacyjny/praca/nostryfikacja-dyplomu). ## Stypendia i wsparcie finansowe Kwoty zależą od uczelni i są orientacyjne: - **Stypendium socjalne**: dla studentów z niskim dochodem rodziny. Dla cudzoziemców prawo mają tylko niektóre grupy (rezydent UE, Karta Polaka, uchodźca, certyfikat C1, małżonek obywatela RP, obywatel UE/EOG/Szwajcarii). - **Stypendium rektora**: za osiągnięcia naukowe, sportowe, artystyczne. Dostępne dla wszystkich studentów cudzoziemskich. - **Stypendium dla osób z niepełnosprawnością**: niezależne od dochodu, wymaga orzeczenia. - **Zapomoga**: jednorazowa pomoc w trudnej sytuacji życiowej. - **Stypendium ministra**: za wybitne osiągnięcia. - **Programy NAWA**: m.in. program im. gen. Władysława Andersa (Polonia, Karta Polaka), program im. Banacha (Ukraina, Białoruś, Mołdawia, Bałkany), program Łukasiewicza, program im. Lane'a Kirklanda. Pokrywają zwykle opłaty za studia oraz stypendium życiowe. Aplikacja na [nawa.gov.pl](https://nawa.gov.pl). - **Stypendium doktoranckie**: wszyscy doktoranci (w tym cudzoziemcy) studiują bezpłatnie i otrzymują stypendium. - **Kredyt studencki**: niskooprocentowany, z gwarancją Skarbu Państwa; dostępny dla obywateli UE, posiadaczy Karty Polaka, rezydentów UE, uchodźców oraz małżonków, zstępnych i wstępnych obywateli RP. ## Pobyt czasowy w celu nauki Studenci spoza UE potrzebują wizy lub zezwolenia na pobyt czasowy: wiza krajowa typu D w celu studiów albo zezwolenie na pobyt czasowy w celu kształcenia (do 3 lat). Szczegóły w [rozdziale o pobycie na podstawie nauki](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/studia). Po ukończeniu studiów możliwy jest pobyt czasowy w celu poszukiwania pracy (do roku) oraz zezwolenie jednolite (pobyt i praca). Absolwenci polskich uczelni stacjonarnych mogą pracować bez dodatkowego zezwolenia. ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR. Mogę studiować bezpłatnie na UJ?** Tak, jeśli studia są w języku polskim, w trybie stacjonarnym, a Ty kontynuujesz studia rozpoczęte przed 5 marca 2026 roku lub złożyłeś wniosek przed tą datą. Nowi studenci po wygaszeniu specustawy muszą spełnić warunki ogólne (Karta Polaka, certyfikat C1, stypendium NAWA i inne). **Mam Kartę Polaka. Czy mam pełne prawa studenta polskiego?** Praktycznie tak: bezpłatne studia stacjonarne w języku polskim, stypendia (socjalne, rektora, dla osób z niepełnosprawnością), stypendium NAWA Andersa, kredyt studencki, akademik. **Mam dyplom magistra spoza UE. Mogę robić doktorat w Polsce?** Tak. Potrzebujesz uznania dyplomu (przez NAWA lub nostryfikację), aplikacji do szkoły doktorskiej, znajomości polskiego lub angielskiego oraz przejścia konkursu. Studia doktoranckie są bezpłatne dla wszystkich, ze stypendium. **Ile czasu trwa rekrutacja?** Zwykle: wnioski wiosną i latem, wyniki latem, rozpoczęcie roku 1 października. Część kierunków ma drugą turę zimą, a niektóre uczelnie rekrutują studentów zagranicznych przez cały rok. **Mam świadectwo spoza UE/OECD. Czy uznają je w Polsce?** Wymaga procedury: apostille, tłumaczenie przysięgłe i wniosek do NAWA o imienną informację o świadectwie. Czas zwykle do 60-90 dni. **Czy w Krakowie są studia po angielsku?** Tak, na UJ, AGH, UEK, PK i innych. Studia po angielsku są zawsze odpłatne. Lista kierunków na [study.gov.pl](https://study.gov.pl). ## Podstawa prawna - Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z 20 lipca 2018 roku. - Ustawa z 4 kwietnia 2025 roku (kompetencje NAWA od 1 lipca 2025 roku). - Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy z 12 marca 2022 roku. - Ustawa wygaszająca z 23 stycznia 2026 roku (Dz.U. 2026 poz. 203). ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Study in Poland (oficjalny portal): [study.gov.pl](https://study.gov.pl). - NAWA, Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej: [nawa.gov.pl](https://nawa.gov.pl). - Powroty.gov.pl (dla osób z polskimi korzeniami): [powroty.gov.pl](https://powroty.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy - **NAWA**: tel. 22 390 35 00, e-mail: rekrutacja@nawa.gov.pl. - **Biura ds. rekrutacji** poszczególnych uczelni oraz Welcome Centre UJ dla studentów zagranicznych. Doradztwo w wyborze kierunku i uczelni, pomoc w przygotowaniu dokumentów rekrutacyjnych, sprawdzenie uznawalności świadectwa i informację o stypendiach NAWA otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Edukacja](/punkt-informacyjny/edukacja) - [Szkoły i przedszkola](/punkt-informacyjny/edukacja/szkoly) - [Kursy języka polskiego i egzamin B1](/punkt-informacyjny/edukacja/jezyk-polski) - [Pobyt na podstawie nauki](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/studia) - [Karta Polaka](/punkt-informacyjny/karta-polaka) - [Nostryfikacja dyplomów](/punkt-informacyjny/praca/nostryfikacja-dyplomu) --- ### Szkoły i przedszkola URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/edukacja/szkoly Zaktualizowano: 2026-09-24 W Polsce **wszystkie dzieci mieszkające w kraju mają prawo i obowiązek nauki**, niezależnie od obywatelstwa. Szkoły publiczne są bezpłatne, a przedszkola publiczne mają niskie opłaty. Ten rozdział wyjaśnia, jak zapisać dziecko do przedszkola oraz szkoły podstawowej i ponadpodstawowej, kiedy są terminy rekrutacji, jakie dokumenty są potrzebne i co zrobić, gdy dziecko nie zna polskiego. > **Nie wiesz, do której szkoły rejonowej należy Twoje dziecko?** Sprawdź wyszukiwarkę po adresie na [portaledukacyjny.krakow.pl](https://portaledukacyjny.krakow.pl). > **Twoje dziecko ma 6 lat?** Roczne przygotowanie przedszkolne jest obowiązkowe. Zapisz dziecko do przedszkola lub klasy zerowej. ## Obowiązek szkolny i nauki > [!WARNING] Posłanie dziecka do szkoły jest obowiązkowe > Obowiązek szkolny obejmuje wszystkie dzieci mieszkające w Polsce, niezależnie od statusu pobytu, oraz dzieci z PESEL UKR. Niewysłanie dziecka do szkoły to naruszenie prawa, grozi kara grzywny dla rodziców i utrata świadczeń (800+, Dobry Start). Dla obywateli Ukrainy nauka w polskiej szkole jest dziś także warunkiem tych świadczeń. - **Roczne przygotowanie przedszkolne (klasa zerowa)**: 6 lat (obowiązkowe). - **Szkoła podstawowa**: 7-15 lat (klasy 1-8, obowiązkowa). - **Obowiązek nauki**: 15-18 lat (szkoła ponadpodstawowa lub szkolenie zawodowe). Obowiązek dotyczy obywateli Polski, cudzoziemców mieszkających w Polsce (niezależnie od statusu pobytowego) oraz obywateli Ukrainy z numerem PESEL UKR (PESEL z oznaczeniem UKR; formalnie do końca roku szkolnego 2025/2026, potem na zasadach ogólnych). Niewysłanie dziecka do szkoły to naruszenie prawa: grozi kara grzywny dla rodziców oraz utrata świadczeń (800+, Dobry Start). ## Przedszkola ### Typy - **Przedszkola publiczne** (gminne), niskie opłaty, najczęściej wybierane. - **Przedszkola niepubliczne** (prywatne, wyznaniowe), wyższe opłaty. - **Punkty przedszkolne** (mała placówka, do 25 dzieci). - **Kluby dziecięce** (dla najmłodszych dzieci). ### Opłaty w przedszkolach publicznych w Krakowie - Pierwsze 5 godzin dziennie (zwykle 8:00-13:00): bezpłatnie. - Każda dodatkowa godzina: 1 zł. - Wyżywienie: kilkanaście zł dziennie. - 6-latki (klasa zerowa): bezpłatnie (cały dzień). ### Rekrutacja Termin: marzec i kwiecień każdego roku (na rok następny, rozpoczynający się 1 września). Dla dzieci spoza rocznika rekrutacji zapis w trakcie roku jest możliwy, jeśli są wolne miejsca. ### Jak zapisać dziecko 1. **Wybór przedszkola**: rejonowe (przypisane do Twojego adresu) lub inne publiczne z wolnymi miejscami. Mapa przedszkoli na [portaledukacyjny.krakow.pl](https://portaledukacyjny.krakow.pl). 2. **Rekrutacja online**: wypełnij wniosek (dane dziecka i rodziców, preferowane przedszkola) i załącz dokumenty na Portalu Edukacyjnym Krakowa. 3. **Rozpatrzenie wniosku**: komisja ogłasza listę zakwalifikowanych (zwykle w maju). Po zakwalifikowaniu potwierdzasz przyjęcie. 4. **Złożenie dokumentów w przedszkolu**: pierwszy dzień to 1 września. ### Dokumenty - Akt urodzenia dziecka (oryginał i tłumaczenie przysięgłe, jeśli z zagranicy). - Paszport, karta pobytu lub PESEL UKR. - Dokumenty rodziców. - Zaświadczenie o zatrudnieniu rodziców (punkty rekrutacyjne). - Orzeczenie o niepełnosprawności dziecka (jeśli dotyczy). ### Klasa zerowa (6-latki) Obowiązkowa dla każdego dziecka 6-letniego, bezpłatnie: w przedszkolu (oddział „0") lub w szkole podstawowej (klasa „0"). ## Szkoła podstawowa ### Struktura - Klasy 1-8 (8 lat nauki). - Egzamin ósmoklasisty na koniec klasy 8 (matematyka, język polski, język obcy). ### Rejonizacja Każdy adres w Krakowie jest przypisany do konkretnej szkoły podstawowej rejonowej. Sprawdź szkołę swojego rejonu na [portaledukacyjny.krakow.pl](https://portaledukacyjny.krakow.pl) (wyszukiwarka po adresie). Dziecko z rejonu jest przyjmowane z urzędu (szkoła nie może odmówić). Spoza rejonu obowiązuje rekrutacja na podstawie kryteriów (rodzeństwo w szkole, miejsce pracy rodzica blisko szkoły). ### Rekrutacja Rekrutacja do klas pierwszych odbywa się wiosną. System rekrutacji online: [rekrutacje-krakow.pzo.edu.pl](https://rekrutacje-krakow.pzo.edu.pl). Jeśli przyjeżdżasz w trakcie roku szkolnego, zgłaszasz dziecko bezpośrednio w szkole rejonowej lub innej z wolnymi miejscami. ### Dokumenty do zapisu - Paszport, karta pobytu lub PESEL UKR dziecka. - Akt urodzenia (z tłumaczeniem). - Świadectwa z poprzedniej szkoły (jeśli dziecko już chodziło, z tłumaczeniem przysięgłym). - Dokumenty rodziców. - Adres zamieszkania w Krakowie (umowa najmu, zaświadczenie o zameldowaniu). Dziecko bez świadectw (ucieczka z kraju, brak dokumentów) szkoła może zakwalifikować na podstawie wieku lub testu wstępnego. ### Pierwszy dzień w polskiej szkole - Zajęcia rozpoczynają się 1 września. - Mundurki zwykle nie są obowiązkowe. - Wyposażenie: zeszyty, przybory, tornister (lista na stronie szkoły). - Stołówka: posiłki płatne (kilkanaście zł dziennie), możliwy darmowy obiad dla rodzin z niskim dochodem (program „Posiłek w szkole" przez MOPS). - Świetlica: dla dzieci pracujących rodziców. ## Szkoły ponadpodstawowe ### Typy - **Liceum ogólnokształcące (LO)**: 4 lata, kończy się maturą. - **Technikum**: 5 lat, zawód i matura. - **Branżowa szkoła I stopnia**: 3 lata, nauka zawodu. ### Rekrutacja Małopolski Kurator Oświaty ogłasza terminy rekrutacji do końca stycznia każdego roku. Standardowo: wnioski online wiosną, ogłoszenie list latem, rozpoczęcie roku 1 września. System rekrutacji: [rekrutacje-krakow.pzo.edu.pl](https://rekrutacje-krakow.pzo.edu.pl). ### Punkty rekrutacyjne Liczone ze świadectwa ukończenia szkoły podstawowej (oceny), egzaminu ósmoklasisty, konkursów i osiągnięć. Dziecko cudzoziemskie: szkoła może uznać świadectwo z poprzedniego kraju lub wyznaczyć egzamin wewnętrzny. ### Jak wybrać szkołę w Krakowie Wybór zależy od planów dziecka: liceum (droga na studia), technikum (zawód i matura) lub szkoła branżowa (nauka zawodu). Pełna lista szkół wszystkich typów wraz z profilami jest na [portaledukacyjny.krakow.pl](https://portaledukacyjny.krakow.pl). ## Wsparcie dla dzieci cudzoziemskich ### Oddział przygotowawczy Dla dzieci, które nie znają języka polskiego lub znają go niewystarczająco. Czas trwania: do końca roku szkolnego, można przedłużyć o rok. Mała grupa (do 15 uczniów), intensywna nauka polskiego, stopniowo wprowadzane przedmioty po polsku. W Krakowie wiele szkół podstawowych prowadzi oddziały przygotowawcze. Lista w Wydziale Edukacji UMK (tel. 12 616 12 00) lub na [portaledukacyjny.krakow.pl](https://portaledukacyjny.krakow.pl). ### Dodatkowe lekcje języka polskiego 2 godziny tygodniowo bezpłatnie, na pisemny wniosek rodzica do dyrektora szkoły. Zajęcia są dodatkowe, poza standardowymi lekcjami. ### Pomoc nauczyciela w języku ojczystym Pracownik szkoły, który tłumaczy treści lekcji na język ucznia (ukraiński, rosyjski, wietnamski i inne) i pomaga w komunikacji. Czas wsparcia do 12 miesięcy. Dostępność zależy od szkoły, decyduje dyrektor. ### Asystent międzykulturowy Pracownik samorządowy szkoły, bez limitu czasu: pomoc językowa i kulturowa dla ucznia, współpraca z rodziną, wspieranie integracji. Decyzję o zatrudnieniu podejmuje dyrektor w porozumieniu z UMK. > **Pełen przewodnik**: jak napisać wniosek do dyrektora, jakie wymagania musi spełnić kandydat na asystenta i gdzie szukać naborów (to może być też praca dla Ciebie, jeśli znasz dwa języki), znajdziesz w [rozdziale o asystencie międzykulturowym](/punkt-informacyjny/edukacja/asystent-miedzykulturowy). ### Dodatkowe zajęcia wyrównawcze Z innych przedmiotów (matematyka, historia, biologia), do 12 miesięcy, bezpłatnie. Organizuje organ prowadzący szkołę. Dla uczniów z lukami w wiedzy z poprzedniego kraju. ## Stypendia i pomoc materialna - **Stypendium szkolne (socjalne)**: dla rodzin z niskim dochodem; kryterium dochodowe ustala MOPS. Wniosek do MOPS lub Wydziału Edukacji. - **Stypendium za wyniki w nauce**: dla uczniów z wysoką średnią; wniosek do dyrektora szkoły. - **Stypendium Prezesa Rady Ministrów**: dla wybitnych uczniów, nominacja przez szkołę. - **Wsparcie z MOPS**: darmowy obiad w szkole, dofinansowanie wyprawki, pomoc rzeczowa. Szczegóły w [rozdziale o pomocy społecznej (MOPS)](/punkt-informacyjny/swiadczenia/mops). ## Dla dzieci z Ukrainy, co się zmienia ### Do 31 sierpnia 2026 roku Specustawa ukraińska zachowuje: dodatkowe finansowanie szkół przyjmujących dzieci z Ukrainy, transport, oddziały przygotowawcze, szerszy zakres dodatkowych lekcji języka polskiego, pomoc nauczyciela bez wymogu certyfikatu B1, asystentów międzykulturowych finansowanych z Funduszu Pomocy. ### Od 1 września 2026 roku Wsparcie z systemu standardowego (art. 165 Prawa oświatowego): oddziały przygotowawcze, dodatkowe godziny polskiego i asystenci zostają dostępne, ale bez specjalnych ulg dla obywateli Ukrainy i bez specjalnego dofinansowania z Funduszu Pomocy. ### Co robić w 2026 roku 1. Skorzystaj z pełnego wsparcia specustawy do 31 sierpnia. 2. Wprowadzaj dziecko stopniowo do polskiej szkoły (oddział przygotowawczy, dodatkowy polski). 3. Zadbaj o naukę języka polskiego dziecka, im wcześniej, tym lepiej. 4. Współpracuj z asystentem międzykulturowym, jeśli jest w szkole. ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR. Mogę zapisać dziecko do polskiej szkoły rejonowej?** Tak, na takich samych zasadach jak rodzice polscy. Zgłoś się do dyrekcji szkoły rejonowej z dokumentami. Szkoła nie może odmówić przyjęcia. Dyrektor zaproponuje wsparcie (oddział przygotowawczy, dodatkowy polski, pomoc nauczyciela). Nie wiesz, do której szkoły rejonowej należysz? Sprawdź na [portaledukacyjny.krakow.pl](https://portaledukacyjny.krakow.pl) lub zadzwoń 12 616 12 00. **Moje dziecko nie zna polskiego. Co robić?** Złóż do dyrektora wniosek o: oddział przygotowawczy, dodatkowe godziny polskiego (2 godziny tygodniowo), pomoc nauczyciela w języku ukraińskim lub rosyjskim (do 12 miesięcy), asystenta międzykulturowego. Dodatkowo pomóc mogą kursy języka polskiego dla dzieci poza szkołą (np. Biblioteka Kraków, fundacje). **Moje dziecko miało 7 klas w Ukrainie. Do której klasy w Polsce?** Zwykle do klasy odpowiadającej wiekowi. Decyzję podejmuje dyrektor, biorąc pod uwagę wiek, świadectwa z poprzedniej szkoły (z tłumaczeniem), test wstępny (gdy brak dokumentów) i znajomość polskiego. Często dziecko trafia do klasy odpowiadającej wiekowi, z dodatkowym wsparciem językowym. **Czy egzamin ósmoklasisty jest wymagany dla cudzoziemców?** Tak, dla wszystkich uczniów kończących klasę 8 w Polsce. Wynik wpływa na rekrutację do szkoły ponadpodstawowej. Możliwe są dostosowania (więcej czasu, słownik) na wniosek rodzica. **Brak miejsca w przedszkolu rejonowym. Co robić?** Sprawdź wolne miejsca w innych przedszkolach publicznych (rekrutacja uzupełniająca), rozważ punkt przedszkolny lub klub dziecięcy, ewentualnie przedszkole prywatne. Możesz też złożyć odwołanie do Wydziału Edukacji UMK. **Czy w Krakowie są szkoły z językiem ukraińskim?** Działają sobotnie i niedzielne szkoły z nauką języka, kultury i historii Ukrainy. Informacje uzyskasz przez Konsulat Ukrainy w Krakowie. Polskie szkoły mogą też organizować dodatkową naukę języka ukraińskiego (na wniosek konsulatu). Te zajęcia są dodatkowe, dziecko nadal realizuje obowiązek szkolny w polskiej szkole. **Mam dziecko z niepełnosprawnością. Czy szkoły je przyjmą?** Tak. Szkoły mają obowiązek przyjąć każde dziecko z rejonu. Dostępne są szkoły integracyjne, szkoły specjalne i wsparcie nauczyciela wspomagającego w klasie standardowej. Wymagane jest orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego (wydaje Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna). ## Podstawa prawna - Ustawa Prawo oświatowe z 14 grudnia 2016 roku (art. 35 obowiązek szkolny, art. 165 kształcenie cudzoziemców). - Ustawa o systemie oświaty z 7 września 1991 roku. - Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 23 sierpnia 2017 roku w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi. - Ustawa wygaszająca z 23 stycznia 2026 roku (Dz.U. 2026 poz. 203), przepisy oświatowe obowiązują do 31 sierpnia 2026 roku. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Portal Edukacyjny Kraków: [portaledukacyjny.krakow.pl](https://portaledukacyjny.krakow.pl). - Rekrutacja online: [rekrutacje-krakow.pzo.edu.pl](https://rekrutacje-krakow.pzo.edu.pl). - Małopolski Kurator Oświaty: [kuratorium.krakow.pl](https://kuratorium.krakow.pl). - Ministerstwo Edukacji Narodowej: [gov.pl/web/edukacja](https://www.gov.pl/web/edukacja). ## Potrzebujesz pomocy - **Wydział Edukacji UMK**: ul. Stachowicza 18, 30-103 Kraków, tel. 12 616 12 00. - **Małopolski Kurator Oświaty**: ul. Basztowa 22, 31-156 Kraków, tel. 12 392 11 11. - **Konsulat Ukrainy w Krakowie**: Rondo Mogilskie 1, w sprawach rejestracji dzieci i kontaktu ze szkołą ukraińską. Pomoc w wyborze szkoły rejonowej, w przygotowaniu dokumentów do zapisu, w tłumaczeniu świadectw i w kontakcie ze szkołą otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Edukacja](/punkt-informacyjny/edukacja) - [Studia wyższe dla cudzoziemców](/punkt-informacyjny/edukacja/studia) - [Kursy języka polskiego i egzamin B1](/punkt-informacyjny/edukacja/jezyk-polski) - [Asystent międzykulturowy w szkole](/punkt-informacyjny/edukacja/asystent-miedzykulturowy) - [800+ i Dobry Start](/punkt-informacyjny/swiadczenia/800plus) - [Pomoc społeczna MOPS](/punkt-informacyjny/swiadczenia/mops) --- ## Punkt Informacyjny - Zdrowie ### Zdrowie i opieka medyczna URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/zdrowie Zaktualizowano: 2026-09-24 Ta sekcja zbiera informacje o opiece medycznej w Polsce z perspektywy migranta: lekarz rodzinny (POZ), specjaliści, pomoc nocna i SOR, stomatolog, ciąża i poród, szczepienia oraz zdrowie psychiczne. Polski system opiera się na Narodowym Funduszu Zdrowia (NFZ), który refunduje większość świadczeń osobom ubezpieczonym. Pomoc w stanie zagrożenia życia jest bezpłatna dla każdego, niezależnie od statusu. ## Najważniejsze informacje na start - **NFZ**: bezpłatna opieka medyczna dla osób ubezpieczonych. - **PESEL UKR**: od 5 marca 2026 dostęp do NFZ jest ograniczony dla części osób. Sprawdź [NFZ, kto jest ubezpieczony](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz). - **Pomoc nagła** (SOR, telefon 112): bezpłatna dla wszystkich, niezależnie od statusu. - **Lekarz POZ**: wybierasz spośród przychodni z umową z NFZ. - **Specjaliści**: na NFZ kolejki bywają długie; prywatnie bez kolejki, ale odpłatnie. - Karta NFZ nie jest już potrzebna, wystarczy numer PESEL. > [!SUCCESS] Pomoc w zagrożeniu życia jest bezpłatna dla każdego > W stanie zagrożenia życia (wypadek, zawał, krwotok) pomoc jest bezpłatna dla każdego w Polsce, niezależnie od ubezpieczenia i obywatelstwa. Nie musisz mieć NFZ ani uregulowanego pobytu, żeby dostać ratunek. Dzwoń pod 112, numer działa w wielu językach. > Jesteś obywatelem Unii Europejskiej? Zobacz osobną stronę [Lekarz i NFZ dla obywateli UE](/punkt-informacyjny/ue/nfz-lekarz). ## Sytuacje życiowe i odpowiedni rozdział ### Chcę zapisać się do lekarza POZ Wybierasz przychodnię z umową z NFZ, składasz deklarację wyboru lekarza POZ i od tego dnia masz bezpłatne wizyty (jeśli jesteś ubezpieczony). Pełny rozdział: [lekarz rodzinny POZ](/punkt-informacyjny/zdrowie/lekarz-rodzinny-nfz-poz). ### Potrzebuję specjalisty Do większości specjalistów potrzebujesz skierowania od lekarza POZ. Na NFZ obowiązują kolejki; prywatnie zapłacisz, ale bez kolejki. Pełny rozdział: [specjaliści i skierowania](/punkt-informacyjny/zdrowie/specjalisci). ### Nagły przypadek, zagrożenie życia Dzwoń pod 112 lub zgłoś się na SOR najbliższego szpitala. Pomoc jest bezpłatna dla każdego. Dla pilnych spraw poza godzinami pracy POZ działa nocna i świąteczna opieka zdrowotna. Pełny rozdział: [pomoc nocna i SOR](/punkt-informacyjny/zdrowie/pomoc-nocna). ### Boli mnie ząb Część świadczeń stomatologicznych jest bezpłatna na NFZ (podstawowe leczenie i materiały), część tylko prywatnie. W nagłym bólu pomaga stomatolog dyżurny. Pełny rozdział: [stomatolog](/punkt-informacyjny/zdrowie/stomatolog). ### Jestem w ciąży Od 5 marca 2026 opieka w ciąży i przy porodzie jest bezpłatna dla wszystkich kobiet, niezależnie od ubezpieczenia: wizyty u ginekologa, badania, poród i opieka po porodzie. Pełny rozdział: [ciąża i poród](/punkt-informacyjny/zdrowie/ciaza-porod). ### Mam dziecko, jakie szczepienia Obowiązkowe szczepienia dzieci są bezpłatne. Książeczka szczepień z Ukrainy lub Białorusi jest uznawana, a brakujące szczepienia uzupełnia polski pediatra. W internecie krąży dezinformacja antyszczepionkowa, dlatego korzystaj z wiarygodnych źródeł. Pełny rozdział: [szczepienia](/punkt-informacyjny/zdrowie/szczepienia). ### Mam problemy psychiczne Psychiatra przyjmuje na NFZ bez skierowania, psycholog ze skierowaniem. Działają też bezpłatne telefony zaufania (całą dobę). Pełny rozdział: [zdrowie psychiczne](/punkt-informacyjny/zdrowie/zdrowie-psychiczne). ## Wszystkie rozdziały sekcji | Rozdział | Krótki opis | |---|---| | [Lekarz rodzinny POZ](/punkt-informacyjny/zdrowie/lekarz-rodzinny-nfz-poz) | Wybór, deklaracja, wizyty, e-recepta | | [Specjaliści](/punkt-informacyjny/zdrowie/specjalisci) | Skierowania, kolejki NFZ, wizyty prywatne | | [Pomoc nocna i SOR](/punkt-informacyjny/zdrowie/pomoc-nocna) | Kiedy dzwonić 112, gdzie się zgłosić | | [Stomatolog](/punkt-informacyjny/zdrowie/stomatolog) | NFZ a prywatnie, stomatolog dyżurny | | [Ciąża i poród](/punkt-informacyjny/zdrowie/ciaza-porod) | Bezpłatna opieka, badania, poród | | [Szczepienia](/punkt-informacyjny/zdrowie/szczepienia) | Kalendarz szczepień, uznawanie z UA i BY | | [Zdrowie psychiczne](/punkt-informacyjny/zdrowie/zdrowie-psychiczne) | Psycholog, psychiatra, telefony zaufania | ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR. Czy nadal mam dostęp do NFZ?** Od 5 marca 2026 dostęp jest częściowy. Pełny dostęp zachowują: dzieci do 18 lat, kobiety w ciąży i połogu, ofiary tortur i przemocy oraz osoby ubezpieczone (zatrudnione, prowadzące działalność lub z ubezpieczeniem dobrowolnym). Osoby nieubezpieczone i niepracujące mają prawo tylko do pomocy w nagłym zagrożeniu życia. Szczegóły i ubezpieczenie dobrowolne: [NFZ](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz). **Ile kosztuje dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne w NFZ?** Składka to około 9 procent zadeklarowanej podstawy (zwykle kilkaset złotych miesięcznie). Aktualną stawkę potwierdź w oddziale NFZ. **Czy karta EKUZ z innego kraju UE działa w Polsce?** Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) obywateli UE pokrywa pomoc nagłą i niezbędną w czasie pobytu. To temat dla obywateli UE, zobacz [Lekarz i NFZ dla obywateli UE](/punkt-informacyjny/ue/nfz-lekarz). Karta zdrowotna z Ukrainy nie działa w Polsce. **Czy lekarz w Krakowie mówi po ukraińsku lub angielsku?** Na NFZ dominuje polski, część lekarzy zna angielski, a po 2022 roku wielu zna ukraiński. W PIO pomożemy znaleźć lekarza mówiącego w Twoim języku. **Nie chcę czekać w kolejce NFZ. Co mogę zrobić?** Możesz skorzystać z wizyty prywatnej (odpłatnie, bez kolejki) lub z telemedycyny. Ceny zależą od specjalisty i placówki. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **NFZ Małopolska**: [nfz-krakow.pl](https://www.nfz-krakow.pl). - **Wyszukiwarka kolejek NFZ**: [terminyleczenia.nfz.gov.pl](https://terminyleczenia.nfz.gov.pl). - **Internetowe Konto Pacjenta**: [pacjent.gov.pl](https://pacjent.gov.pl). - **e-recepta**: w aplikacji [mObywatel](/punkt-informacyjny/online/mobywatel). ## Potrzebujesz pomocy - **NFZ Małopolska**: tel. 12 29 88 110. - **Telefoniczna Informacja Pacjenta NFZ**: tel. 800 137 200 (całą dobę). - **NFZ dla cudzoziemców**: tel. 22 125 66 99. - **Pogotowie ratunkowe**: 112 lub 999. Wsparcie w sprawach zdrowotnych, znalezieniu lekarza mówiącego w Twoim języku i w rejestracji do NFZ, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ### Ciąża i poród URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/zdrowie/ciaza-porod Zaktualizowano: 2026-09-24 Polska zapewnia bezpłatną opiekę ginekologiczno-położniczą wszystkim kobietom w ciąży, niezależnie od ubezpieczenia. Od 5 marca 2026 dotyczy to także kobiet z PESEL UKR i migrantek bez ubezpieczenia. Działa też rządowy program refundacji procedury in vitro dla par z niepłodnością. **Najważniejsze fakty**: - **Opieka w ciąży i poród są bezpłatne** dla każdej kobiety w Polsce, niezależnie od ubezpieczenia. - **Do ginekologa idziesz bez skierowania.** - **Karta ciąży** zakładana jest przez ginekologa około 10-11 tygodnia ciąży. - **Poród na NFZ** jest bezpłatny (naturalny lub cesarskie cięcie ze wskazań medycznych). - **Becikowe**: 1000 zł, wniosek do 12 miesięcy po porodzie (po spełnieniu kryterium dochodowego). Sprawdź [becikowe i Kartę Dużej Rodziny](/punkt-informacyjny/rodzina/becikowe-kdr). - **Program in vitro** refunduje procedurę parom spełniającym warunki. > Masz PESEL UKR lub jesteś bez ubezpieczenia? Opieka w ciąży i poród są bezpłatne. Wystarczy zgłosić się do ginekologa z dokumentem tożsamości i numerem PESEL. ## Pierwsze tygodnie. Co robić po pozytywnym teście Umów się do ginekologa (na NFZ bezpłatnie i bez skierowania, lub prywatnie). Na pierwszych wizytach lekarz potwierdza ciążę (badanie i USG), zleca badania krwi i moczu, mierzy ciśnienie. Ginekologa znajdziesz w wyszukiwarce [terminyleczenia.nfz.gov.pl](https://terminyleczenia.nfz.gov.pl); ma go też wiele przychodni POZ. ## Opieka w ciąży > [!SUCCESS] W ciąży i połogu masz pełny dostęp do opieki NFZ, niezależnie od ubezpieczenia > Od 5 marca 2026 kobiety w ciąży i połogu należą do grup z pełnym, bezpłatnym dostępem do świadczeń NFZ, nawet bez własnego ubezpieczenia. Ginekolog na NFZ jest bezpłatny i nie wymaga skierowania. Przysługują trzy obowiązkowe USG, badania w każdym trymestrze, opieka położnej oraz bezpłatne wybrane leki w programie Ciąża plus. Poród w szpitalu jest bezpłatny. Opiekę może prowadzić ginekolog na NFZ (bezpłatnie) lub prywatnie; można te formy łączyć. W ramach standardu opieki przysługują między innymi: - trzy obowiązkowe badania USG (w I, II i III trymestrze), - badania krwi w każdym trymestrze oraz badanie w kierunku GBS pod koniec ciąży, - wizyty u ginekologa lub położnej, coraz częstsze w miarę zbliżania się porodu, - bezpłatne leki dla kobiet w ciąży w ramach programu Ciąża plus (wybrane leki na receptę), - konsultacja psychologiczna oraz bezpłatna szkoła rodzenia (w wybranych placówkach). Karta ciąży to dokument prowadzony przez ginekologa, w którym zapisywane są wizyty, badania i plan porodu. Karta uprawnia do pierwszeństwa w niektórych sytuacjach i do bezpłatnych leków dla ciężarnych. ## Szpitale z porodówką w Krakowie Rejonizacja nie obowiązuje, możesz wybrać dowolny szpital. Porodówki w Krakowie działają między innymi w: - Szpital Uniwersytecki, ul. Jakubowskiego 2 (Prokocim) - z neonatologią, - Szpital Miejski im. Narutowicza, ul. Prądnicka 35-37, - Szpital Specjalistyczny im. Rydygiera, os. Złotej Jesieni 1, - Szpital Specjalistyczny im. Żeromskiego, os. Na Skarpie 66, - Szpital MSWiA, ul. Kronikarza Galla 25. Szpital warto wybrać i poznać około 30-32 tygodnia ciąży. ## Poród i połóg Masz prawo wyboru szpitala oraz prawo do osoby towarzyszącej przy porodzie (partner, bliska osoba, doula). Plan porodu uzgadniasz z ginekologiem. Poród na NFZ jest bezpłatny. Cesarskie cięcie wykonuje się ze wskazań medycznych. Po porodzie przysługują bezpłatne wizyty patronażowe położnej w domu, kontrola u ginekologa oraz konsultacja laktacyjna. Zwolnienie lekarskie w ciąży objęte jest wyższym świadczeniem (100 procent podstawy). ## Po porodzie. Formalności W szpitalu dziecko przechodzi pierwsze badania, a szpital przekazuje kartę urodzenia do urzędu stanu cywilnego. Następnie: - urodzenie rejestrowane jest w USC, a dziecko otrzymuje numer PESEL, pierwszy odpis aktu urodzenia jest bezpłatny. Sprawdź [rejestrację urodzenia](/punkt-informacyjny/rodzina/rejestracja-urodzenia), - możesz złożyć wniosek o becikowe (do 12 miesięcy). Sprawdź [becikowe i KDR](/punkt-informacyjny/rodzina/becikowe-kdr), - składasz wniosek o świadczenie wychowawcze 800+. Sprawdź [800+](/punkt-informacyjny/swiadczenia/800plus), - wybierasz lekarza POZ (pediatrę) dla dziecka. Sprawdź [lekarz rodzinny POZ](/punkt-informacyjny/zdrowie/lekarz-rodzinny-nfz-poz), - pierwsze szczepienia odbywają się według polskiego kalendarza. Sprawdź [szczepienia](/punkt-informacyjny/zdrowie/szczepienia). ## Program in vitro Rządowy program refunduje procedurę zapłodnienia pozaustrojowego parom z niepłodnością. Refundacja obejmuje kwalifikację, diagnostykę i leczenie niepłodności, samą procedurę in vitro oraz zabezpieczenie płodności u osób przed leczeniem onkologicznym. Z programu mogą skorzystać pary spełniające warunki: udokumentowana niepłodność, limity wieku oraz (od 2026 roku) ubezpieczenie zdrowotne obojga partnerów. Liczba procedur jest ograniczona. Migrantki ubezpieczone w Polsce (z tytułu pracy, działalności lub małżeństwa z osobą ubezpieczoną) mogą skorzystać na tych samych zasadach co obywatelki Polski; osoby nieubezpieczone nie kwalifikują się do programu publicznego. Aktualne, szczegółowe kryteria, limity wieku i listę placówek realizujących program znajdziesz na [pacjent.gov.pl](https://pacjent.gov.pl). Niektóre samorządy, w tym Kraków, prowadzą dodatkowe dofinansowanie; informacji szukaj w Urzędzie Miasta Krakowa (Infolinia Miejska 12 616 12 00). ## Szczególne sytuacje **Mam PESEL UKR, jestem bez pracy i ubezpieczenia** Od 5 marca 2026 masz prawo do bezpłatnej opieki w ciąży i przy porodzie niezależnie od statusu. Zgłoś się do dowolnego ginekologa na NFZ z dokumentem tożsamości i numerem PESEL; lekarz założy kartę ciąży i poprowadzi opiekę bezpłatnie. Poród i opieka położnej po porodzie również są bezpłatne. **Jestem w Polsce na wizie turystycznej** Pomoc w nagłym zagrożeniu życia (na przykład krwotok, przedwczesny poród) jest bezpłatna. Opieka planowa zwykle wymaga ubezpieczenia: rozważ polisę, dobrowolne ubezpieczenie w NFZ (składka to ok. 9 procent podstawy) albo opiekę prywatną (ceny orientacyjne, zależne od placówki). Obywatelki UE z kartą EKUZ mają pokrytą pomoc nagłą i niezbędną. **Ciąża mnoga lub zagrożona** Opieka, częstsze kontrole i ewentualna hospitalizacja są na NFZ bezpłatne. Becikowe przysługuje na każde dziecko osobno. **Przerwanie ciąży** Przepisy o przerywaniu ciąży w Polsce są przedmiotem zmian i sporów prawnych. Aktualne zasady oraz dostępne wsparcie skonsultuj z ginekologiem lub prawnikiem. ## Najczęstsze pytania **Czy poród naturalny i cesarskie cięcie są bezpłatne?** Oba są bezpłatne na NFZ. Cesarskie cięcie wykonuje się ze wskazań medycznych. **Czy mogę rodzić w wybranym szpitalu?** Tak. Rejonizacja nie obowiązuje. Szpital warto wybrać około 30-32 tygodnia. **Czy mam prawo do osoby towarzyszącej przy porodzie?** Tak. W szpitalach z umową z NFZ jest to bezpłatne; niektóre placówki pobierają opłatę za osobę towarzyszącą. **Dziecko urodziło się w Polsce, a ja nie mam uregulowanego statusu. Czy dostanie dokumenty?** Tak. Dziecko otrzyma polski akt urodzenia i numer PESEL niezależnie od statusu matki. Sprawdź [rejestrację urodzenia](/punkt-informacyjny/rodzina/rejestracja-urodzenia). ## Podstawa prawna - Ustawa z 25 czerwca 2015 roku o leczeniu niepłodności oraz rządowy program refundacji in vitro (od 2024 roku). - Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej. - Ustawa z 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Program in vitro i standard opieki**: [pacjent.gov.pl](https://pacjent.gov.pl). - **NFZ Małopolska**: [nfz-krakow.pl](https://www.nfz-krakow.pl). - **Wyszukiwarka świadczeń NFZ**: [terminyleczenia.nfz.gov.pl](https://terminyleczenia.nfz.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy - **NFZ Małopolska**: tel. 12 29 88 110. - **Telefoniczna Informacja Pacjenta**: tel. 800 137 200 (całą dobę). - **NFZ dla cudzoziemców**: tel. 22 125 66 99. Wsparcie dla ciężarnej migrantki, kontakt z ginekologiem mówiącym w Twoim języku oraz informacje o programie in vitro, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Rejestracja urodzenia w USC](/punkt-informacyjny/rodzina/rejestracja-urodzenia) - [Becikowe i Karta Dużej Rodziny](/punkt-informacyjny/rodzina/becikowe-kdr) - [Świadczenie wychowawcze 800+](/punkt-informacyjny/swiadczenia/800plus) - [Lekarz rodzinny POZ](/punkt-informacyjny/zdrowie/lekarz-rodzinny-nfz-poz) - [Szczepienia](/punkt-informacyjny/zdrowie/szczepienia) - [NFZ, kto jest ubezpieczony](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz) - [Zdrowie i opieka medyczna](/punkt-informacyjny/zdrowie) --- ### Lekarz rodzinny POZ URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/zdrowie/lekarz-rodzinny-nfz-poz Zaktualizowano: 2026-09-24 Lekarz POZ (Podstawowej Opieki Zdrowotnej) to Twój pierwszy kontakt z polską ochroną zdrowia. To do niego idziesz, gdy jesteś chory, potrzebujesz recepty, skierowania do specjalisty, zwolnienia lekarskiego (L4) lub zaświadczenia. Na tej stronie znajdziesz, kto ma prawo do POZ, jak wybrać lekarza i jak wygląda wizyta. **Najważniejsze fakty**: - POZ przysługuje osobom ubezpieczonym w NFZ (z pracy, działalności lub dobrowolnie). Sprawdź [NFZ, kto jest ubezpieczony](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz). - Możesz wybrać dowolnego lekarza POZ w Polsce, nie musisz mieszkać blisko. - Wybór i wizyta są bezpłatne dla osób ubezpieczonych. - Lekarza POZ możesz zmienić bezpłatnie 2 razy w roku (trzecia zmiana to 80 zł). - Do większości specjalistów potrzebujesz skierowania od POZ. > Jesteś obywatelem Unii Europejskiej? Zasady opisaliśmy osobno: [Lekarz i NFZ dla obywateli UE](/punkt-informacyjny/ue/nfz-lekarz). ## Kto może zapisać się do POZ > [!TIP] Nie jesteś ubezpieczony? Możesz wykupić dobrowolne ubezpieczenie w NFZ > Jeśli nie masz ubezpieczenia z pracy ani rodziny, nie zostajesz bez opieki, możesz podpisać umowę o dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne w NFZ i płacić miesięczną składkę. Daje ono pełny dostęp do lekarza POZ i leczenia na NFZ. Dzieci do 18 lat oraz kobiety w ciąży i połogu mają pełny dostęp niezależnie od ubezpieczenia rodzica. Masz prawo do POZ, jeśli jesteś ubezpieczony w NFZ, czyli gdy: - pracujesz w Polsce, a pracodawca odprowadza składkę zdrowotną, - prowadzisz działalność gospodarczą i opłacasz składkę zdrowotną, - jesteś emerytem lub rencistą, - jesteś członkiem rodziny osoby ubezpieczonej (małżonek, dziecko, rodzic), - masz dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne w NFZ, - jesteś osobą bezrobotną zarejestrowaną w urzędzie pracy. Niezależnie od ubezpieczenia rodzica pełny dostęp do POZ mają dzieci do 18 lat oraz kobiety w ciąży i połogu (od 5 marca 2026). Pełny dostęp mają też ofiary tortur, gwałtu i przemocy. Nie masz prawa do POZ, jeśli pracujesz wyłącznie na umowę o dzieło (bez składki zdrowotnej), pracujesz bez umowy, jesteś na wizie turystycznej bez polisy albo Twój status wygasł i jesteś nieubezpieczony. Wtedy możesz wykupić dobrowolne ubezpieczenie w NFZ albo prywatną polisę zdrowotną. ## Co robi lekarz POZ Lekarz POZ jest Twoim lekarzem rodzinnym. Diagnozuje i leczy częste choroby, wystawia recepty (w tym e-recepty) i zwolnienia (L4), kieruje na badania (laboratoryjne, USG, RTG, EKG), do specjalistów i do szpitala. Prowadzi profilaktykę (bilanse zdrowia dzieci, badania osób starszych, szczepienia) oraz wystawia zaświadczenia. Nie wykonuje operacji, leczenia szpitalnego ani stomatologicznego (dentysta to osobna opieka). ## Jak wybrać lekarza POZ ### 1. Znajdź przychodnię Wybierz przychodnię z umową z NFZ, blisko domu lub pracy. Sprawdź godziny pracy i zapytaj w rejestracji, czy są lekarze mówiący po ukraińsku, angielsku lub rosyjsku (po 2022 roku w Krakowie jest ich wielu). Placówki i czas oczekiwania znajdziesz w wyszukiwarce [terminyleczenia.nfz.gov.pl](https://terminyleczenia.nfz.gov.pl). ### 2. Wybierz lekarza W przychodni jest zwykle kilku lekarzy POZ: lekarz rodzinny, internista (dla dorosłych) lub pediatra (dla dzieci). Możesz poprosić o konkretnego lekarza, jeśli ma wolne miejsca. ### 3. Złóż deklarację wyboru Deklarację wyboru lekarza POZ wypełniasz w przychodni (papierowo) albo online przez Internetowe Konto Pacjenta. Sprawdź [IKP](/punkt-informacyjny/online/ikp). Deklaracja obowiązuje od dnia złożenia. ### 4. Weź dokumenty Przygotuj dokument tożsamości (paszport, karta pobytu, dowód) oraz numer PESEL. Ubezpieczenie zwykle sprawdza się automatycznie w systemie eWUŚ. Jeśli system go nie potwierdzi, weź dokument potwierdzający ubezpieczenie (zaświadczenie od pracodawcy lub z ZUS, decyzja ZUS, zaświadczenie z urzędu pracy lub umowa dobrowolnego ubezpieczenia). ## Wizyta u lekarza POZ Zarejestruj się telefonicznie, osobiście lub online. Dla spraw pilnych (gorączka, ból) termin jest zwykle tego samego dnia lub najbliższy wolny. Na wizytę weź dokument tożsamości i PESEL, listę przyjmowanych leków oraz wcześniejsze wyniki badań. W gabinecie lekarz przeprowadza wywiad i badanie, stawia diagnozę lub kieruje na badania, wystawia receptę i w razie potrzeby skierowanie. Wizyta trwa zwykle kilkanaście minut. ### E-recepta Lekarz wystawia receptę elektronicznie. Dostajesz kod (SMS-em lub w IKP). W aptece podajesz numer PESEL i kod recepty. ### Zwolnienie lekarskie (L4) Lekarz wystawia e-zwolnienie, które trafia do ZUS automatycznie. Pracodawca widzi je w systemie ZUS, nie musisz dostarczać papierowego L4. Status sprawdzisz na [pacjent.gov.pl](https://pacjent.gov.pl) lub w [PUE ZUS](https://www.pue.zus.pl). ## Skierowanie do specjalisty Do większości specjalistów (kardiolog, neurolog, endokrynolog, ortopeda, chirurg i inni) potrzebujesz skierowania od POZ. Bez skierowania przyjmują między innymi: ginekolog, dermatolog, onkolog, okulista, psychiatra oraz stomatolog na NFZ. Czas oczekiwania na NFZ bywa długi; sprawdzisz go w [wyszukiwarce NFZ](https://terminyleczenia.nfz.gov.pl). Gdy czekasz zbyt długo, rozważ wizytę prywatną. Więcej: [specjaliści i skierowania](/punkt-informacyjny/zdrowie/specjalisci). ## Zmiana lekarza POZ Procedura jest taka sama jak pierwszy wybór: wybierasz nową przychodnię i składasz nową deklarację, a stara jest automatycznie anulowana. Dwie zmiany w roku są bezpłatne, trzecia i kolejne kosztują 80 zł. ## Szczególne sytuacje **Jestem w ciąży**: do ginekologa idziesz bez skierowania, a karta ciąży jest zakładana automatycznie. Sprawdź [ciążę i poród](/punkt-informacyjny/zdrowie/ciaza-porod). **Mam dziecko**: pediatra prowadzi dziecko do 18 lat, w tym bilanse zdrowia i szczepienia. Sprawdź [szczepienia](/punkt-informacyjny/zdrowie/szczepienia). **Słabo mówię po polsku**: pytaj w rejestracji o lekarza mówiącego po ukraińsku, angielsku lub rosyjsku, przyjdź z osobą tłumaczącą lub korzystaj z aplikacji tłumaczących. **Mam PESEL UKR**: od 5 marca 2026 pełny NFZ przysługuje, gdy jesteś ubezpieczony, oraz bezwarunkowo dzieciom do 18 lat, kobietom w ciąży i połogu oraz ofiarom przemocy. Osoby nieubezpieczone mają prawo do pomocy w nagłym zagrożeniu życia. Szczegóły: [NFZ](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz). **Poza godzinami pracy POZ**: w pilnych sprawach działa nocna i świąteczna opieka zdrowotna, a w zagrożeniu życia SOR i pogotowie. Sprawdź [pomoc nocną i SOR](/punkt-informacyjny/zdrowie/pomoc-nocna). ## Najczęstsze pytania **Czy mogę pójść do dowolnej przychodni POZ?** Na co dzień korzystasz z przychodni, w której złożyłeś deklarację. Poza miejscem zamieszkania (na przykład w podróży) możesz skorzystać z innej przychodni w pilnej sprawie. **Lekarz odmówił recepty na lek z Ukrainy. Dlaczego?** Polski lekarz wystawia recepty na leki zarejestrowane w Polsce. Wiele leków ma polskie odpowiedniki, zapytaj o nie. Sprawdź [apteki i recepty](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/apteki-recepty). **Czy lekarz POZ leczy zęby?** Nie. Stomatologia to osobna opieka. Sprawdź [stomatologa](/punkt-informacyjny/zdrowie/stomatolog). **Pracuję na umowę zlecenie. Czy mam POZ?** Tak, jeśli pracodawca odprowadza składkę zdrowotną. Sprawdź na [pacjent.gov.pl](https://pacjent.gov.pl) lub w PUE ZUS, czy jesteś zgłoszony do ubezpieczenia. Część umów zlecenia nie ma składki zdrowotnej, wtedy POZ nie przysługuje. **Kazano mi zapłacić za wizytę u POZ. Czy słusznie?** POZ jest bezpłatny dla ubezpieczonych. Płatność może wynikać z błędu w systemie eWUŚ (wyjaśnij w NFZ z dokumentem ubezpieczenia), z wizyty w placówce prywatnej albo z zaświadczenia w celach prywatnych. W razie wątpliwości poproś o rachunek i zadzwoń do NFZ. ## Numery alarmowe i informacyjne | Numer | Czego dotyczy | |---|---| | 112 lub 999 | Pogotowie, zagrożenie życia | | 800 137 200 | Telefoniczna Informacja Pacjenta NFZ (całą dobę) | | 800 392 976 | NFZ, ubezpieczenie i świadczenia | | 22 125 66 99 | NFZ dla cudzoziemców (po angielsku) | ## Podstawa prawna - Ustawa z 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. - Ustawa z 27 października 2017 roku o podstawowej opiece zdrowotnej. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Internetowe Konto Pacjenta**: [pacjent.gov.pl](https://pacjent.gov.pl). - **NFZ Małopolska**: [nfz-krakow.pl](https://www.nfz-krakow.pl), tel. 12 29 88 110. - **Wyszukiwarka świadczeń NFZ**: [terminyleczenia.nfz.gov.pl](https://terminyleczenia.nfz.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy - **NFZ Małopolska**: tel. 12 29 88 110. - **Telefoniczna Informacja Pacjenta**: tel. 800 137 200. - **NFZ dla cudzoziemców**: tel. 22 125 66 99. Pomoc w wyborze przychodni POZ, wypełnieniu deklaracji i znalezieniu lekarza mówiącego w Twoim języku, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [NFZ, kto jest ubezpieczony](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz) - [Specjaliści i skierowania](/punkt-informacyjny/zdrowie/specjalisci) - [Pomoc nocna i SOR](/punkt-informacyjny/zdrowie/pomoc-nocna) - [Stomatolog](/punkt-informacyjny/zdrowie/stomatolog) - [Internetowe Konto Pacjenta (IKP)](/punkt-informacyjny/online/ikp) - [Apteki i recepty](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/apteki-recepty) - [Zdrowie i opieka medyczna](/punkt-informacyjny/zdrowie) --- ### Pomoc nocna i SOR URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/zdrowie/pomoc-nocna Zaktualizowano: 2026-09-24 Po godzinach pracy lekarza POZ (wieczorem, w nocy, w weekend i święta) oraz w stanach zagrożenia życia w Polsce działają trzy systemy pomocy: pogotowie ratunkowe, szpitalny oddział ratunkowy (SOR) i nocna oraz świąteczna opieka zdrowotna (NiŚOZ). | System | Kiedy | Gdzie | Telefon | |---|---|---|---| | Pogotowie ratunkowe | Zagrożenie życia, wypadki, ciężkie urazy | Karetka przyjeżdża do Ciebie | 112 lub 999 | | SOR | Nagłe zagrożenie zdrowia, ostre dolegliwości | Szpital (całą dobę) | zgłaszasz się osobiście | | NiŚOZ | Pilna sprawa, gdy POZ zamknięty (gorączka, infekcja, ból) | Przychodnia po godzinach POZ | zgłaszasz się osobiście | > Duża część pacjentów na SOR to przypadki, które powinny trafić do POZ lub NiŚOZ. Wybór właściwej placówki skraca czas oczekiwania i nie blokuje pomocy osobom w zagrożeniu życia. ## Numer alarmowy 112 112 to numer alarmowy w Polsce i całej Unii Europejskiej. Dzwoń, gdy jest zagrożenie życia (zawał, udar, brak oddechu), przy wypadku, pożarze, ataku lub gdy nie wiesz, której służby potrzebujesz. Operator zapyta o rodzaj zdarzenia i lokalizację, a następnie skieruje sprawę do odpowiedniej służby. Operatorzy 112 obsługują zgłoszenia także po angielsku, ukraińsku i rosyjsku. Numery dedykowane: 999 (pogotowie), 998 (straż pożarna), 997 (policja), 985 lub 601 100 300 (ratownictwo górskie GOPR/TOPR). ## Pogotowie ratunkowe Karetkę wzywaj przy bezpośrednim zagrożeniu życia: utrata przytomności, brak oddechu, rozległy krwotok, podejrzenie zawału (silny ból w klatce piersiowej) lub udaru (nagła asymetria twarzy, niedowład, problemy z mową), ciężka reakcja alergiczna, poważny wypadek, drgawki trwające długo. Nie wzywaj karetki przy zwykłym przeziębieniu, niewysokiej gorączce, bólu zęba czy po wygasłą receptę, w takich sprawach pomoże POZ lub NiŚOZ. Dyspozytorowi podaj dokładny adres, krótko opisz, co się stało i komu, oraz swoje dane. Nie rozłączaj się, dopóki dyspozytor nie zakończy rozmowy, może przekazać instrukcje pierwszej pomocy. Pogotowie jest bezpłatne dla każdej osoby w Polsce w stanie nagłego zagrożenia życia. Osoba nieubezpieczona może otrzymać rachunek za dalsze leczenie po ustabilizowaniu stanu. ## SOR. Szpitalne oddziały ratunkowe w Krakowie SOR działają całą dobę. W nagłym zagrożeniu życia najlepiej zadzwonić po karetkę (112), która zawiezie pacjenta do właściwego szpitala. Jeśli zgłaszasz się sam, SOR znajdziesz między innymi w: - Szpital Uniwersytecki, ul. Jakubowskiego 2 (Prokocim), - Szpital Specjalistyczny im. Żeromskiego, os. Na Skarpie 66 (Nowa Huta), - Szpital Specjalistyczny im. Rydygiera, os. Złotej Jesieni 1 (Mistrzejowice), - Szpital Miejski im. Narutowicza, ul. Prądnicka 35-37 (Krowodrza), - 5 Wojskowy Szpital Kliniczny, ul. Wrocławska 1-3 (Krowodrza), - Krakowski Szpital im. Jana Pawła II, ul. Prądnicka 80 (Krowodrza), - Uniwersytecki Szpital Dziecięcy, ul. Wielicka 265 (Prokocim) - dla dzieci. Na SOR idziesz przy poważnych urazach, ostrych bólach (klatka piersiowa, brzuch, głowa), trudnościach z oddychaniem, zatruciu, trudnym do zatrzymania krwawieniu lub gwałtownym pogorszeniu choroby przewlekłej. Nie idź na SOR z przeziębieniem, bólem zęba czy po receptę. ### Triage. Jak działa SOR Po przyjściu na SOR pielęgniarka ocenia Twój stan (triage) i nadaje priorytet. Pacjenci w stanie zagrożenia życia są przyjmowani natychmiast, pozostali czekają, czasem kilka godzin. Niski priorytet oznacza, że Twój stan nie zagraża życiu. Weź ze sobą dokument tożsamości, numer PESEL, listę leków, wcześniejsze badania i naładowany telefon. ## NiŚOZ. Nocna i świąteczna opieka zdrowotna > [!INFO] Gorączka lub ból w nocy? Idź do NiŚOZ, nie na SOR > SOR jest dla stanów zagrożenia życia (silny ból w klatce, duszność, krwotok, utrata przytomności). Przy sprawach pilnych, ale niezagrażających życiu, gorączka, ból, nasilająca się infekcja, gdy przychodnia POZ jest zamknięta, właściwym miejscem jest nocna i świąteczna opieka zdrowotna (NiŚOZ). Na SOR z lekką dolegliwością możesz czekać wiele godzin, bo triage przyjmuje najpierw najciężej chorych. NiŚOZ działa, gdy POZ jest zamknięty: od poniedziałku do piątku w godzinach 18:00-8:00 oraz całodobowo w soboty, niedziele i święta. Idziesz tam z pilną sprawą, która nie zagraża życiu: gorączka nieustępująca po lekach, nasilający się ból, infekcja gwałtownie się pogarszająca. Dostaniesz konsultację lekarza, e-receptę, w razie potrzeby skierowanie do specjalisty lub szpitala oraz drobne zabiegi. W uzasadnionych sytuacjach możliwa jest wizyta domowa. NiŚOZ nie prowadzi leczenia długoterminowego ani diagnostyki specjalistycznej, z tym idziesz do POZ. Możesz zgłosić się do dowolnego punktu NiŚOZ, niezależnie od miejsca zamieszkania. Punkty w Krakowie działają między innymi przy szpitalach: Rydygiera (os. Złotej Jesieni 1), 5 Wojskowy Szpital Kliniczny (ul. Wrocławska 1-3), Szpital im. Dietla (al. Focha 33), Krakowski Szpital im. Jana Pawła II (ul. Prądnicka 80), a dla dzieci Szpital św. Ludwika (ul. Strzelecka 2a). Aktualną listę punktów znajdziesz na stronie NFZ Małopolska. ## Stomatolog dyżurny W nagłym bólu zęba poza godzinami pracy działają dyżury stomatologiczne. Aktualne dyżury sprawdzisz w NFZ Małopolska (tel. 12 29 88 110). Więcej: [stomatolog](/punkt-informacyjny/zdrowie/stomatolog). ## Co robić w nagłej sytuacji. Schemat 1. **Czy zagraża życiu?** (brak oddechu lub przytomności, krwotok, ból w klatce piersiowej, podejrzenie udaru, poważny wypadek) - dzwoń 112 lub 999. 2. **Pilne, ale nie zagraża życiu?** (uraz, ostry ból, wysoka gorączka nieustępująca) - w godzinach pracy POZ zadzwoń do swojej przychodni, po godzinach idź do NiŚOZ; przy cięższym stanie na SOR. 3. **Niepilne** (przeziębienie, katar, przewlekły ból, recepta) - poczekaj na otwarcie POZ, nie idź na SOR. ## Szczególne sytuacje **Mam PESEL UKR i zachorowałem wieczorem** Od 5 marca 2026 pełny dostęp do NFZ masz, gdy jesteś ubezpieczony, oraz bezwarunkowo jako dziecko do 18 lat, kobieta w ciąży i połogu lub ofiara przemocy. Osoby nieubezpieczone mają prawo do bezpłatnej pomocy w nagłym zagrożeniu życia; za pozostałe świadczenia mogą otrzymać rachunek. Rozważ dobrowolne ubezpieczenie, sprawdź [NFZ](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz). **Jestem obywatelem UE i mam EKUZ** Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego uprawnia do niezbędnej opieki (pogotowie, SOR, NiŚOZ) na takich samych zasadach jak osoba ubezpieczona w Polsce. Pokaż kartę i dokument tożsamości. Szczegóły dla obywateli UE: [Lekarz i NFZ dla obywateli UE](/punkt-informacyjny/ue/nfz-lekarz). **Jestem turystą spoza UE bez polisy** Pomoc w zagrożeniu życia zostanie udzielona, ale szpital może wystawić rachunek za leczenie. Przed przyjazdem warto wykupić polisę turystyczną. **Dziecko ma wysoką gorączkę w nocy** Podaj lek przeciwgorączkowy dla dzieci zgodnie z ulotką i wagą dziecka. Jeśli po godzinie gorączka spada i dziecko jest przytomne, zwykle można poczekać do rana. Gdy gorączka się utrzymuje, dziecko jest senne, ma drgawki, wymioty lub sztywność karku, idź na SOR dziecięcy (ul. Wielicka 265 lub ul. Strzelecka 2a) albo dzwoń 112. Dzieci do 18 lat mają prawo do bezpłatnej pomocy niezależnie od statusu rodzica. **Mam myśli samobójcze lub jestem w kryzysie** Nie jesteś sam. W bezpośrednim zagrożeniu dzwoń 112 lub 999. Całodobowo działa telefon zaufania 116 123. SOR psychiatryczny w Krakowie znajduje się w Szpitalu im. Babińskiego (ul. Babińskiego 29). Więcej wsparcia: [zdrowie psychiczne](/punkt-informacyjny/zdrowie/zdrowie-psychiczne). Jeśli doświadczasz przemocy, zadzwoń na Niebieską Linię 800 120 002, sprawdź też [Niebieską Kartę](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/niebieska-karta). **Słabo mówię po polsku** Operatorzy 112 obsługują zgłoszenia po angielsku, ukraińsku i rosyjsku. W wielu krakowskich szpitalach są osoby mówiące po angielsku lub ukraińsku; pomocne bywają też aplikacje tłumaczące. Warto mieć przy sobie kartkę po polsku z informacją o grupie krwi, alergiach, lekach i chorobach przewlekłych. **Potrzebuję leku w nocy** Skorzystaj z apteki dyżurnej (czynnej całą dobę). Więcej: [apteki i recepty](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/apteki-recepty). ## Numery alarmowe i informacyjne | Numer | Czego dotyczy | |---|---| | 112 | Numer alarmowy, każda nagła sytuacja | | 999 | Pogotowie ratunkowe | | 998 | Straż pożarna | | 997 | Policja | | 985 lub 601 100 300 | Ratownictwo górskie (GOPR/TOPR) | | 800 137 200 | Telefoniczna Informacja Pacjenta NFZ (całą dobę) | | 22 125 66 99 | NFZ dla cudzoziemców (po angielsku) | | 116 123 | Telefon zaufania (kryzys) | | 800 120 002 | Niebieska Linia (przemoc domowa) | ## Podstawa prawna - Ustawa z 8 września 2006 roku o Państwowym Ratownictwie Medycznym. - Ustawa z 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **NFZ Małopolska, pomoc w stanach nagłych**: [nfz-krakow.pl](https://www.nfz-krakow.pl). - **Telefoniczna Informacja Pacjenta**: tel. 800 137 200 (całą dobę). ## Potrzebujesz pomocy - **Pogotowie**: 112 lub 999. - **Telefoniczna Informacja Pacjenta NFZ**: tel. 800 137 200. - **NFZ Małopolska**: tel. 12 29 88 110. Pomoc w wyborze właściwej placówki (POZ, NiŚOZ czy SOR) i w kontakcie ze szpitalem, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Lekarz rodzinny POZ](/punkt-informacyjny/zdrowie/lekarz-rodzinny-nfz-poz) - [Specjaliści i skierowania](/punkt-informacyjny/zdrowie/specjalisci) - [Stomatolog](/punkt-informacyjny/zdrowie/stomatolog) - [Zdrowie psychiczne](/punkt-informacyjny/zdrowie/zdrowie-psychiczne) - [Apteki i recepty](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/apteki-recepty) - [NFZ, kto jest ubezpieczony](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz) - [Zdrowie i opieka medyczna](/punkt-informacyjny/zdrowie) --- ### Lekarze specjaliści URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/zdrowie/specjalisci Zaktualizowano: 2026-09-24 Polski system zdrowia jest piętrowy: lekarz POZ kieruje do specjalisty, a specjalista w razie potrzeby do szpitala. Do większości specjalistów potrzebujesz skierowania od lekarza POZ, ale część przyjmuje bez skierowania. Na NFZ kolejki bywają długie; prywatnie zapłacisz, ale dostaniesz się szybciej. **Najważniejsze fakty**: - **Skierowanie od POZ** jest potrzebne do większości specjalistów. - **Bez skierowania** przyjmują: ginekolog, stomatolog, psychiatra, onkolog, dermatolog, okulista, a od 2024 roku także ortopeda i neurolog. - **E-skierowanie** masz w aplikacji mObywatel i na Internetowym Koncie Pacjenta; do rejestracji podajesz kod i numer PESEL. - **Kolejki na NFZ** sprawdzisz w wyszukiwarce [terminyleczenia.nfz.gov.pl](https://terminyleczenia.nfz.gov.pl). - **Masz PESEL UKR bez ubezpieczenia**: od 5 marca 2026 przysługuje głównie pomoc nagła. Szczegóły: [NFZ](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz). > E-skierowanie i e-recepta działają przez [mObywatel](/punkt-informacyjny/online/mobywatel) i [Internetowe Konto Pacjenta](/punkt-informacyjny/online/ikp). ## Kiedy potrzebujesz skierowania Najpierw idziesz do lekarza POZ, który ocenia, czy potrzebujesz specjalisty, i wystawia skierowanie. Sprawdź [lekarz rodzinny POZ](/punkt-informacyjny/zdrowie/lekarz-rodzinny-nfz-poz). Bez skierowania (idziesz bezpośrednio) przyjmują: - ginekolog, - stomatolog, - psychiatra, - onkolog (w ramach szybkiej ścieżki onkologicznej), - dermatolog (jako wenerolog), - okulista, - ortopeda (od 2024 roku), - neurolog (od 2024 roku). Pozostali specjaliści (między innymi kardiolog, endokrynolog, pulmonolog, laryngolog, reumatolog, gastrolog, urolog) wymagają skierowania od POZ. ## E-skierowanie. Jak działa E-skierowanie jest cyfrowe. Po jego wystawieniu przez POZ: - pojawia się w aplikacji mObywatel i na Internetowym Koncie Pacjenta, - dostajesz kod (czterocyfrowy) oraz numer PESEL, które podajesz przy rejestracji, - masz 30 dni na zarejestrowanie się u specjalisty; po rejestracji termin ważności już nie obowiązuje. Skierowanie papierowe wystawiane jest wyjątkowo. Zachowaj wtedy oryginał dla rejestracji. ## Kolejki NFZ. Jak je sprawdzić i skrócić > [!TIP] Porównaj terminy w różnych placówkach, kolejki potrafią się bardzo różnić > Zanim zapiszesz się do pierwszej lepszej przychodni, sprawdź czas oczekiwania w wyszukiwarce NFZ terminyleczenia.nfz.gov.pl. Ten sam specjalista w innej placówce lub sąsiednim mieście może przyjąć znacznie szybciej. Ze skierowaniem możesz zapisać się w dowolnej placówce w Polsce, nie tylko w Krakowie. Jeśli stan tego wymaga, poproś lekarza POZ o skierowanie pilne. Czas oczekiwania zależy od specjalności i placówki, od kilku tygodni do nawet kilkunastu miesięcy. Aktualne terminy sprawdzisz w wyszukiwarce [terminyleczenia.nfz.gov.pl](https://terminyleczenia.nfz.gov.pl): wybierasz specjalistę oraz miasto i widzisz pierwszy wolny termin w poszczególnych placówkach. Co możesz zrobić, gdy kolejka jest długa: - sprawdzić inne placówki w Krakowie lub w innym mieście (terminy się różnią), - poprosić POZ o skierowanie pilne, jeśli stan to uzasadnia (przyjęcie zwykle do kilkunastu dni), - skorzystać z wizyty prywatnej (odpłatnie, bez kolejki). ## Szybka ścieżka onkologiczna (karta DiLO) Przy podejrzeniu nowotworu lekarz POZ wystawia kartę DiLO (Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego). Daje ona priorytet: diagnostyka i konsultacja onkologiczna odbywają się w skróconych, ustawowych terminach, znacznie szybciej niż w zwykłej kolejce. Onkolog przyjmuje bez osobnego skierowania. ## Wizyta u specjalisty. Krok po kroku 1. Idziesz do POZ, który stawia wstępną diagnozę i w razie potrzeby wystawia e-skierowanie. 2. Sprawdzasz kolejki w wyszukiwarce NFZ i wybierasz placówkę. 3. Rejestrujesz się (telefonicznie, osobiście lub online), podając kod skierowania i PESEL. 4. Na wizytę bierzesz dokument tożsamości, wcześniejsze wyniki badań i listę przyjmowanych leków. 5. Po wizycie dostajesz zalecenia, w razie potrzeby e-receptę, skierowania na dalsze badania i termin kolejnej wizyty. ## Szczególne sytuacje **Mam wyniki badań z Ukrainy. Czy specjalista je uzna?** Zwykle tak. Wyniki badań laboratoryjnych (krew, mocz) i obrazowych (RTG, USG, rezonans) są uznawane, poproś o płyty lub pliki z badań. Opisy badań specjalistycznych często wymagają tłumaczenia. W razie potrzeby skorzystaj z tłumacza przysięgłego, sprawdź [tłumacz przysięgły](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/tlumacz-przysiegly). **Szukam specjalisty mówiącego po ukraińsku** W Krakowie wielu lekarzy na NFZ i prywatnie mówi po ukraińsku lub rosyjsku, zwłaszcza po 2022 roku. Pytaj w rejestracji. W PIO pomożemy znaleźć specjalistę mówiącego w Twoim języku. **Czy NFZ refunduje wizytę prywatną?** Nie. NFZ nie zwraca kosztów wizyt prywatnych. Część placówek prywatnych ma jednak odrębny kontrakt z NFZ (wtedy ta sama placówka przyjmuje też w ramach NFZ, bezpłatnie i w kolejce). **Potrzebuję drugiej opinii** Możesz umówić się do innego specjalisty na NFZ (kolejne skierowanie od POZ) lub prywatnie. Przy poważnych diagnozach druga opinia jest częstą i rozsądną praktyką. **Specjalista dla dziecka** Dzieci do 18 lat mają dostęp do specjalistów bezpłatnie. Specjalistów dziecięcych znajdziesz między innymi w Uniwersyteckim Szpitalu Dziecięcym w Krakowie-Prokocimiu (ul. Wielicka 265). ## Badania (RTG, USG, rezonans, tomografia) Na badania kieruje POZ lub specjalista. NFZ refunduje podstawowe badania (RTG, USG, EKG) w placówkach z umową; rezonans i tomografię w wybranych ośrodkach, zwykle z kolejką. Prywatnie ceny są orientacyjne i zależą od placówki (od kilkudziesięciu złotych za RTG do kilkuset, a za rezonans nawet ponad tysiąc złotych). ## Najczęstsze pytania **Czy każdy specjalista wymaga skierowania?** Nie. Bez skierowania przyjmują między innymi ginekolog, stomatolog, psychiatra, onkolog, dermatolog, okulista oraz (od 2024 roku) ortopeda i neurolog. Większość pozostałych wymaga skierowania od POZ. **Czy mogę dostać e-receptę bez wizyty?** Receptę na stały lek można czasem przedłużyć zdalnie u lekarza POZ. Nowa diagnoza wymaga wizyty. **Co zrobić, gdy kolejka jest za długa?** Sprawdź inne placówki w wyszukiwarce NFZ, poproś POZ o skierowanie pilne (jeśli uzasadnione) albo skorzystaj z wizyty prywatnej. ## Numery informacyjne | Numer | Czego dotyczy | |---|---| | 800 137 200 | Telefoniczna Informacja Pacjenta NFZ (całą dobę) | | 12 29 88 110 | NFZ Małopolska | | 22 125 66 99 | NFZ dla cudzoziemców (po angielsku) | ## Podstawa prawna - Ustawa z 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. - Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Wyszukiwarka kolejek NFZ**: [terminyleczenia.nfz.gov.pl](https://terminyleczenia.nfz.gov.pl). - **NFZ Małopolska**: [nfz-krakow.pl](https://www.nfz-krakow.pl). - **Internetowe Konto Pacjenta**: [pacjent.gov.pl](https://pacjent.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy - **NFZ Małopolska**: tel. 12 29 88 110. - **Telefoniczna Informacja Pacjenta**: tel. 800 137 200. - **NFZ dla cudzoziemców**: tel. 22 125 66 99. Pomoc w znalezieniu specjalisty NFZ w Krakowie, mówiącego w Twoim języku, oraz w sprawdzeniu kolejek, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Lekarz rodzinny POZ](/punkt-informacyjny/zdrowie/lekarz-rodzinny-nfz-poz) - [Pomoc nocna i SOR](/punkt-informacyjny/zdrowie/pomoc-nocna) - [Stomatolog](/punkt-informacyjny/zdrowie/stomatolog) - [Zdrowie psychiczne](/punkt-informacyjny/zdrowie/zdrowie-psychiczne) - [NFZ, kto jest ubezpieczony](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz) - [Tłumacz przysięgły](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/tlumacz-przysiegly) - [Zdrowie i opieka medyczna](/punkt-informacyjny/zdrowie) --- ### Stomatolog URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/zdrowie/stomatolog Zaktualizowano: 2026-09-24 W Polsce masz dwa modele opieki stomatologicznej: na NFZ (bezpłatnie, ale w ograniczonym zakresie) oraz prywatnie (pełen zakres, odpłatnie). Do stomatologa idziesz bez skierowania. Dzieci do 18 lat oraz kobiety w ciąży i połogu mają na NFZ szerszy zakres niż pozostali dorośli. **Najważniejsze fakty**: - **Bez skierowania** - idziesz wprost do stomatologa na NFZ lub prywatnego. - **NFZ pokrywa podstawowe leczenie** (przegląd, leczenie próchnicy, usuwanie zęba, usuwanie kamienia, pomoc doraźna). Zakres bezpłatnych materiałów bywa ograniczony. - **Dzieci do 18 lat** oraz **kobiety w ciąży i połogu** mają na NFZ pełniejszy zakres (od 5 marca 2026 dla kobiet w ciąży i połogu). - **Prywatnie** zapłacisz, ale masz pełen wybór materiałów i krótszy czas oczekiwania. - **Rejonizacja zniesiona** - możesz wybrać dowolny gabinet z umową z NFZ w Polsce. - **Stomatolog dyżurny** pomaga w nagłym bólu poza godzinami pracy. ## Stomatologia na NFZ. Co dostaniesz bezpłatnie > [!SUCCESS] Dużo leczenia zębów jest na NFZ bezpłatne, nie musisz płacić prywatnie > Wielu cudzoziemców płaci u dentysty prywatnie, nie wiedząc, że jako osoba ubezpieczona masz na NFZ bezpłatnie: przegląd, RTG zęba, leczenie próchnicy, leczenie kanałowe (w ograniczonym zakresie), usunięcie zęba i pomoc przy bólu. Dzieci do 18 lat i kobiety w ciąży mają szerszy zakres. O aktualny wykaz bezpłatnych świadczeń i materiałów dopytaj w gabinecie z umową z NFZ. Na NFZ bezpłatnie przysługują między innymi: przegląd i konsultacja, zdjęcie RTG zęba, leczenie próchnicy, leczenie kanałowe (w ograniczonym zakresie), usunięcie zęba, usunięcie kamienia oraz pomoc doraźna przy bólu i ropniu. Zakres bezpłatnych materiałów jest ograniczony i zmienia się. Historycznie plomby w kolorze zęba przysługiwały bezpłatnie w zębach przednich, a w zębach bocznych stosowano materiał podstawowy; od 2025 roku w Unii Europejskiej ograniczono stosowanie amalgamatu, więc zasady dotyczące materiałów ewoluują. Plomby w kolorze zęba w zębach bocznych u dorosłych często są pełnopłatne. O aktualny zakres bezpłatnych materiałów i wykaz świadczeń gwarantowanych dopytaj w gabinecie. NFZ co do zasady nie refunduje: koron i mostów (poza wąskimi wskazaniami), implantów, wybielania ani aparatów ortodontycznych dla dorosłych. Dzieciom NFZ częściowo refunduje aparaty ortodontyczne (aparat ruchomy w określonym wieku, aparat stały tylko w wąskich wskazaniach medycznych). ## Dzieci i kobiety w ciąży Dzieci do 18 lat mają na NFZ pełny zakres leczenia zachowawczego, w tym plomby w kolorze zęba we wszystkich zębach, leczenie kanałowe, lakowanie i profilaktykę. Od 5 marca 2026 pełny zakres na NFZ mają także kobiety w ciąży i w połogu (do 7 miesięcy po porodzie). Karta ciąży uprawnia do priorytetu w kolejce. Próchnicę zębów mlecznych u dzieci trzeba leczyć, mimo że zęby te wypadną; nieleczona boli, może uszkodzić zęby stałe i powodować ropnie. Leczenie zębów mlecznych jest na NFZ bezpłatne. ## Stomatologia prywatna. Ceny orientacyjne Ceny zależą od gabinetu i są orientacyjne: konsultacja zwykle kilkadziesiąt do ok. 150 zł, plomba w kolorze zęba od ok. 200 zł, leczenie kanałowe od kilkuset złotych za kanał, korona od ok. 1500 zł, implant z koroną zwykle kilka tysięcy złotych, aparat ortodontyczny stały od kilku tysięcy złotych. Niektórzy pracodawcy oferują abonamenty stomatologiczne; warto zapytać w pracy. ## Stomatolog dyżurny Przy silnym bólu zęba poza godzinami pracy (wieczorem, w weekend, w święta) działają dyżury stomatologiczne. Aktualne dyżury sprawdzisz w NFZ Małopolska (tel. 12 29 88 110) lub na [nfz-krakow.pl](https://www.nfz-krakow.pl). Idź do stomatologa dyżurnego przy silnym bólu uniemożliwiającym sen, wybiciu zęba, ostrym obrzęku lub ropniu albo krwawieniu po usunięciu zęba. Dla ubezpieczonych pomoc doraźna jest bezpłatna. Przy ostrej infekcji z obrzękiem i gorączką zgłoś się na SOR lub dzwoń 112. Sprawdź [pomoc nocną i SOR](/punkt-informacyjny/zdrowie/pomoc-nocna). ## Jak znaleźć stomatologa na NFZ Placówki z umową z NFZ i czas oczekiwania znajdziesz w wyszukiwarce [terminyleczenia.nfz.gov.pl](https://terminyleczenia.nfz.gov.pl). Stomatologa ma wiele przychodni POZ i samodzielnych gabinetów. Pomoc doraźna jest zwykle udzielana szybko; na planowe leczenie (plomba, leczenie kanałowe, aparat) bywają kolejki. ## Szczególne sytuacje **Mam PESEL UKR. Czy mogę leczyć zęby na NFZ?** Dzieci do 18 lat z PESEL UKR - tak, bezpłatnie, w pełnym zakresie. Dorośli z PESEL UKR - tak, jeśli są ubezpieczeni (zatrudnienie, działalność, ubezpieczenie dobrowolne). Dorośli nieubezpieczeni - poza pomocą doraźną raczej prywatnie. Od 5 marca 2026 dostęp do NFZ jest ograniczony dla części osób, sprawdź [NFZ](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz). **Mam plomby lub leczenie z Ukrainy** Polski stomatolog może ocenić wcześniejsze leczenie i kontynuować je. Warto wziąć dokumentację; w razie potrzeby pomoże tłumacz, sprawdź [tłumacz przysięgły](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/tlumacz-przysiegly). **Leczenie w Polsce czy na Ukrainie** To indywidualna decyzja. W Polsce masz materiały i standardy zgodne z UE oraz brak kosztów i ryzyka podróży; ceny prywatne bywają wyższe niż na Ukrainie. Przy większych zabiegach (implanty, korony) warto skonsultować się z kilkoma stomatologami przed wyborem. **Stomatologia mobilna (dentobus)** Dentobusy to mobilne gabinety odwiedzające między innymi szkoły. Świadczenia dla dzieci na NFZ są bezpłatne (także dla dzieci z PESEL UKR). Informacje znajdziesz na [pacjent.gov.pl](https://pacjent.gov.pl). ## Najczęstsze pytania **Mam silny ból zęba w nocy. Co robić?** Doraźnie możesz przyjąć lek przeciwbólowy zgodnie z ulotką i przepłukać usta letnią wodą z solą. Jeśli ból nie ustępuje, skorzystaj ze stomatologa dyżurnego (dyżury sprawdzisz w NFZ Małopolska, tel. 12 29 88 110). Przy obrzęku i gorączce zgłoś się na SOR. **Czy NFZ zapłaci za wybielanie zębów?** Nie. Wybielanie to zabieg estetyczny i nie jest refundowane. **Czy mogę pójść do dowolnego stomatologa na NFZ?** Tak. Rejonizację zniesiono, idziesz do dowolnego gabinetu z umową z NFZ, bez skierowania. **Czy ortodoncja dla dorosłych jest refundowana?** Bardzo rzadko, tylko w wąskich wskazaniach medycznych. Dla większości dorosłych jest prywatna. ## Podstawa prawna - Ustawa z 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. - Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Wyszukiwarka NFZ**: [terminyleczenia.nfz.gov.pl](https://terminyleczenia.nfz.gov.pl). - **NFZ Małopolska**: [nfz-krakow.pl](https://www.nfz-krakow.pl). - **Internetowe Konto Pacjenta**: [pacjent.gov.pl](https://pacjent.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy - **NFZ Małopolska**: tel. 12 29 88 110. - **Telefoniczna Informacja Pacjenta**: tel. 800 137 200. - **Stomatolog dyżurny**: dyżury sprawdzisz na [nfz-krakow.pl](https://www.nfz-krakow.pl). Pomoc w znalezieniu stomatologa NFZ w Krakowie, mówiącego w Twoim języku, oraz w sprawach dokumentacji z Ukrainy, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Lekarz rodzinny POZ](/punkt-informacyjny/zdrowie/lekarz-rodzinny-nfz-poz) - [Specjaliści i skierowania](/punkt-informacyjny/zdrowie/specjalisci) - [Pomoc nocna i SOR](/punkt-informacyjny/zdrowie/pomoc-nocna) - [Ciąża i poród](/punkt-informacyjny/zdrowie/ciaza-porod) - [NFZ, kto jest ubezpieczony](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz) - [Apteki i recepty](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/apteki-recepty) - [Zdrowie i opieka medyczna](/punkt-informacyjny/zdrowie) --- ### Szczepienia URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/zdrowie/szczepienia Zaktualizowano: 2026-09-24 Szczepienia obowiązkowe są w Polsce bezpłatne dla wszystkich dzieci, niezależnie od ubezpieczenia rodziców i statusu pobytowego. Wszystkie szczepionki stosowane w Polsce są dopuszczone w Unii Europejskiej (rejestracja Europejskiej Agencji Leków, EMA). Książeczka szczepień z Ukrainy lub Białorusi jest w Polsce uznawana, a brakujące szczepienia uzupełnia pediatra. **Najważniejsze fakty**: - **Szczepienia obowiązkowe dzieci są bezpłatne** dla każdego dziecka mieszkającego w Polsce. - **Książeczka szczepień z UA lub BY jest uznawana** po okazaniu pediatrze (w razie potrzeby z tłumaczeniem). - **Brakujące szczepienia** pediatra uzupełnia według polskiego kalendarza. - **Szczepionki w Polsce** są dopuszczone w UE i bezpieczne. - **W internecie krąży dezinformacja antyszczepionkowa** - korzystaj z wiarygodnych źródeł i pytaj pediatry. ## Polski kalendarz szczepień Kalendarz szczepień (Program Szczepień Ochronnych) jest aktualizowany co roku. Szczepienia obowiązkowe wykonuje się bezpłatnie w przychodni POZ. Najważniejsze elementy: - w pierwszej dobie życia: szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B oraz przeciw gruźlicy (BCG), - w pierwszym roku życia: szczepienia skojarzone przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, polio, Hib oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (często jako jeden preparat), a także przeciw pneumokokom, - w drugim roku życia: szczepienie przeciw odrze, śwince i różyczce (MMR) oraz dawki przypominające, - w wieku szkolnym: dawki przypominające oraz powszechne, bezpłatne szczepienie przeciw HPV dla dziewcząt i chłopców w wieku 9-14 lat. Pełny, aktualny kalendarz znajdziesz na stronie [szczepienia.pzh.gov.pl](https://szczepienia.pzh.gov.pl) oraz na [pacjent.gov.pl](https://pacjent.gov.pl). Szczepienia zalecane (między innymi przeciw grypie, rotawirusom, meningokokom czy kleszczowemu zapaleniu mózgu) są dobrowolne; część z nich jest bezpłatna dla wybranych grup (na przykład grypa dla dzieci, seniorów i kobiet w ciąży). ## Uznawanie szczepień z Ukrainy i Białorusi > [!TIP] Weź książeczkę szczepień do pediatry, ukraińska forma 063 jest uznawana > Nie musisz powtarzać szczepień od zera. Zgłoś się z dzieckiem i książeczką szczepień (np. ukraińską formą 063) do pediatry POZ, wpisze dotychczasowe szczepienia do polskiej dokumentacji i ustali, czego brakuje. Uzupełnienie brakujących szczepień jest bezpłatne dla dziecka, także z PESEL UKR. Zgubioną książeczkę pomoże odtworzyć konsulat lub pediatra. Twoja książeczka szczepień (na przykład ukraińska forma 063) jest w Polsce uznawana. Procedura jest prosta: 1. zgłoś się z dzieckiem i książeczką do pediatry (POZ), 2. w razie potrzeby przygotuj tłumaczenie (czasem wystarczy, że lekarz zna ukraiński lub rosyjski), 3. pediatra wpisuje dotychczasowe szczepienia do polskiej dokumentacji, 4. ustala indywidualny kalendarz uzupełnienia brakujących szczepień. Standardowe szczepienia (gruźlica, WZW B, błonica, tężec, krztusiec, polio, MMR, Hib) są zwykle uznawane bez problemu. Niektóre szczepienia powszechne w Polsce (na przykład przeciw pneumokokom czy HPV) mogą wymagać uzupełnienia. Uzupełnienie jest bezpłatne dla dziecka, także z PESEL UKR. Jeśli zgubiłaś książeczkę szczepień, pomóc może konsulat kraju pochodzenia (duplikat) lub pediatra, który zaplanuje szczepienia odpowiednio do wieku dziecka. ## Bezpieczeństwo szczepionek i dezinformacja Wszystkie szczepionki stosowane w Polsce przechodzą rygorystyczną ocenę i są dopuszczone w Unii Europejskiej. Działania niepożądane są zwykle łagodne (gorączka, zaczerwienienie), a poważne zdarzają się bardzo rzadko. Preparaty niedopuszczone w UE nie są w Polsce stosowane. W internecie (w mediach społecznościowych i komunikatorach) krąży dezinformacja antyszczepionkowa. Jej celem bywa wzbudzenie strachu i podważenie zaufania do instytucji zdrowia. Typowe sygnały ostrzegawcze: - anonimowe źródła (rzekomy lekarz lub naukowiec bez nazwiska i instytucji), - silne, straszące emocje zamiast danych, - twierdzenia o ukrywaniu prawdy bez dowodów, - brak odniesień do badań naukowych, - sprzeczne tezy w jednym przekazie. Wiarygodne źródła to strony rządowe i instytucji zdrowia publicznego oraz czasopisma naukowe. Gdy masz wątpliwości, nie udostępniaj niepewnych treści i zapytaj pediatry. Najlepszym źródłem informacji o szczepieniu Twojego dziecka jest lekarz. Zaufane źródła: - **Szczepienia.info (Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, PZH)**: [szczepienia.pzh.gov.pl](https://szczepienia.pzh.gov.pl), - **Pacjent.gov.pl**: [pacjent.gov.pl](https://pacjent.gov.pl), - **Główny Inspektorat Sanitarny**: [gov.pl/web/gis](https://www.gov.pl/web/gis), - **Światowa Organizacja Zdrowia (WHO)**: [who.int](https://www.who.int), - **Ministerstwo Zdrowia Ukrainy (po ukraińsku)**: [moz.gov.ua](https://moz.gov.ua). ## Gdzie się zaszczepić w Krakowie Dzieci szczepi się w przychodni POZ, w której złożono deklarację. Placówki znajdziesz w wyszukiwarce [terminyleczenia.nfz.gov.pl](https://terminyleczenia.nfz.gov.pl). Dorośli mogą zaszczepić się w POZ (na przykład dawki przypominające przeciw tężcowi i błonicy), a przeciw grypie także w wielu aptekach. Szczepienia przed podróżą do krajów tropikalnych wykonują punkty medycyny podróży (w Krakowie między innymi przy Szpitalu im. Dietla, al. Focha 33). ## Najczęstsze pytania **Dziecko ma szczepienia zrobione w Ukrainie. Czy musi szczepić się od nowa?** Zwykle nie. Pediatra uznaje dotychczasowe szczepienia na podstawie książeczki i uzupełnia tylko brakujące. **Czy szczepienia obowiązkowe dotyczą dzieci cudzoziemców?** Tak. Wszystkie dzieci mieszkające w Polsce podlegają kalendarzowi szczepień, niezależnie od statusu rodzica. Dla dzieci z PESEL UKR oraz z kartami pobytu są bezpłatne. **Co grozi za odmowę szczepień obowiązkowych?** Szczepienia obowiązkowe są egzekwowane. Sanepid wzywa do ich wykonania, a w razie uporczywej odmowy może nałożyć grzywnę w celu przymuszenia. Wyjątkiem są przeciwwskazania medyczne potwierdzone przez lekarza. **Mam wątpliwości po treściach z internetu. Co robić?** Sprawdź źródło: czy autor jest realnym specjalistą, czy podaje odniesienia do badań, czy strona nie publikuje treści wprowadzających w błąd. Najlepiej skonsultuj się z pediatrą. ## Podstawa prawna - Ustawa z 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. - Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. - Coroczny komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Szczepienia.info (PZH)**: [szczepienia.pzh.gov.pl](https://szczepienia.pzh.gov.pl). - **Pacjent.gov.pl**: [pacjent.gov.pl](https://pacjent.gov.pl). - **Główny Inspektorat Sanitarny**: [gov.pl/web/gis](https://www.gov.pl/web/gis). ## Potrzebujesz pomocy - **Telefoniczna Informacja Pacjenta NFZ**: tel. 800 137 200 (całą dobę). - **NFZ Małopolska**: tel. 12 29 88 110. - **Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krakowie** (sanepid): dane kontaktowe na [gov.pl/web/gis](https://www.gov.pl/web/gis). Pomoc w uznaniu szczepień z Ukrainy lub Białorusi, kontakcie z pediatrą mówiącym w Twoim języku oraz w weryfikacji informacji o szczepieniach, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Lekarz rodzinny POZ](/punkt-informacyjny/zdrowie/lekarz-rodzinny-nfz-poz) - [Ciąża i poród](/punkt-informacyjny/zdrowie/ciaza-porod) - [Specjaliści i skierowania](/punkt-informacyjny/zdrowie/specjalisci) - [Pomoc nocna i SOR](/punkt-informacyjny/zdrowie/pomoc-nocna) - [Apteki i recepty](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/apteki-recepty) - [NFZ, kto jest ubezpieczony](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz) - [Zdrowie i opieka medyczna](/punkt-informacyjny/zdrowie) --- ### Zdrowie psychiczne URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/zdrowie/zdrowie-psychiczne Zaktualizowano: 2026-09-24 Migracja, wojna i rozłąka z bliskimi mocno obciążają psychicznie. To naturalne. Pomoc psychologiczna i psychiatryczna w Polsce jest dostępna, w tym bezpłatnie na NFZ. Do psychiatry idziesz bez skierowania. Wsparcie w językach ukraińskim, rosyjskim i angielskim oferuje wiele organizacji, często bezpłatnie dla migrantów. > Jeśli masz myśli samobójcze lub jesteś w kryzysie, nie zostawaj z tym sam. Zadzwoń pod 112 (zagrożenie życia) lub na całodobowe, bezpłatne Centrum Wsparcia: 800 70 2222. Telefon zaufania dla dorosłych: 116 123. Dla dzieci i młodzieży: 116 111. **Najważniejsze fakty**: - **Psychiatra przyjmuje bez skierowania**, bezpłatnie na NFZ. - **Psycholog na NFZ** - bez skierowania. - **Centra Zdrowia Psychicznego (CZP)** oferują kompleksową pomoc w jednym miejscu. - **Bezpłatne telefony wsparcia** działają całą dobę. - **Wsparcie po ukraińsku** zapewniają między innymi Polskie Forum Migracyjne i Fundacja Twarze Depresji. ## Pomoc w kryzysie. Gdzie dzwonić - **112** - gdy życie jest zagrożone (także próba samobójcza w toku). - **800 70 2222** - Centrum Wsparcia dla osób w kryzysie psychicznym, całą dobę, bezpłatnie. - **116 123** - telefon zaufania dla dorosłych, całą dobę, bezpłatnie. - **116 111** - telefon zaufania dla dzieci i młodzieży, całą dobę, bezpłatnie. - **800 120 002** - Niebieska Linia, dla osób doświadczających przemocy. Możesz też zgłosić się na izbę przyjęć szpitala psychiatrycznego lub na SOR. Sprawdź [pomoc nocną i SOR](/punkt-informacyjny/zdrowie/pomoc-nocna). ## Dlaczego warto szukać pomocy Trudne emocje po migracji i wojnie są normalną reakcją na trudne doświadczenia, a nie oznaką słabości. Najczęstsze problemy to obniżony nastrój i depresja, lęk i ataki paniki, zespół stresu pourazowego (PTSD), problemy ze snem oraz trudności w relacjach. Wczesna pomoc działa lepiej, dlatego nie warto czekać. W niektórych krajach psychiatria bywała w przeszłości nadużywana, co budzi nieufność. W Polsce psychiatria jest dziedziną medycyny jak każda inna, a pacjenta obowiązuje tajemnica lekarska oraz ochrona danych. Jeśli masz pytania, jak wygląda leczenie i kto ma dostęp do informacji, zapytaj wprost lekarza lub w PIO, pomożemy to wyjaśnić. ## System pomocy psychologicznej **Lekarz POZ** może wystawić skierowanie do specjalisty, wydać zwolnienie lekarskie (L4) na czas leczenia oraz receptę na niektóre leki. Sprawdź [lekarz rodzinny POZ](/punkt-informacyjny/zdrowie/lekarz-rodzinny-nfz-poz). **Psycholog** prowadzi konsultacje i terapię, nie wystawia recept. Na NFZ przyjmuje bez skierowania; bywają kolejki. Prywatnie ceny są orientacyjne i zależą od specjalisty. **Psychiatra** to lekarz, który diagnozuje, wystawia recepty i w razie potrzeby kieruje do szpitala. Przyjmuje bez skierowania, na NFZ bezpłatnie. **Centrum Zdrowia Psychicznego (CZP)** zapewnia pomoc psychiatry, psychologa i terapeuty w jednym miejscu, w tym pomoc w nagłym kryzysie. W Krakowie ośrodki działają między innymi przy Szpitalu im. Babińskiego w Kobierzynie oraz w Szpitalu Uniwersyteckim. Pomoc na NFZ jest bezpłatna. Placówki znajdziesz w wyszukiwarce [terminyleczenia.nfz.gov.pl](https://terminyleczenia.nfz.gov.pl). **Hospitalizacja psychiatryczna** zdarza się w cięższych sytuacjach (na przykład ryzyko samobójstwa). Można zgłosić się dobrowolnie. Zasady przyjęcia bez zgody są ściśle określone w ustawie i zależą od konkretnej sytuacji. ## Wsparcie po ukraińsku i rosyjsku > [!SUCCESS] Możesz porozmawiać z psychologiem w swoim języku, bezpłatnie > Nie musisz znać polskiego, żeby uzyskać wsparcie psychologiczne. Polskie Forum Migracyjne oferuje bezpłatną pomoc dla migrantów po ukraińsku i rosyjsku, także online (tel. 22 11 000 85). Szukanie pomocy to znak siły, nie słabości, a rozmowa w ojczystym języku bardzo ją ułatwia. - **Polskie Forum Migracyjne (PFM)**: tel. 22 11 000 85 - bezpłatne wsparcie psychologiczne dla migrantów, także online. Strona: [forummigracyjne.org](https://forummigracyjne.org). - **Fundacja Twarze Depresji**: wsparcie online dla osób z Ukrainy. Strona: [twarzedepresji.pl/ukraina](https://twarzedepresji.pl/ukraina/). - **Mapa wsparcia psychologicznego**: [mapujpomoc.pl](https://mapujpomoc.pl/en/psychological-support-for-refugees/). - **Caritas** prowadzi centra pomocy migrantom z elementem wsparcia. Strona: [caritas.pl](https://caritas.pl). W sprawach uchodźców pomaga też MOPS Kraków: tel. 12 616 54 08. ## Szczególne grupy **Dzieci i młodzież**: pierwsza ocena u pediatry, dalej psycholog lub psychiatra dziecięcy. Działa telefon zaufania 116 111 (całą dobę). W szkole wsparciem służą psycholog i pedagog szkolny oraz asystent międzykulturowy. Sprawdź [asystent międzykulturowy](/punkt-informacyjny/edukacja/asystent-miedzykulturowy). **Osoby doświadczające przemocy**: dzwoń na Niebieską Linię 800 120 002. Pomocna jest procedura Niebieskiej Karty, sprawdź [Niebieską Kartę (przemoc domowa)](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/niebieska-karta). **Osoby z problemem uzależnienia**: pomagają poradnie leczenia uzależnień (na NFZ, bez skierowania) oraz grupy wsparcia. Skierowanie do poradni nie jest potrzebne. **Osoby LGBTQ+** mogą skorzystać ze specjalistycznego wsparcia organizacji pozarządowych. ## Najczęstsze pytania **Mam myśli samobójcze. Co zrobić teraz?** Nie zostawaj sam. Zadzwoń pod 112 lub na całodobowe Centrum Wsparcia 800 70 2222. Powiedz o tym bliskiej osobie. Możesz też zgłosić się na izbę przyjęć szpitala psychiatrycznego lub na SOR. Twoje życie ma wartość, a pomoc jest dostępna. **Czy leczenie psychiatryczne wpłynie na moje prawa rodzicielskie albo pobyt?** Samo korzystanie z pomocy psychiatrycznej nie odbiera praw rodzicielskich; o ograniczeniu praw może orzec wyłącznie sąd i tylko w określonych sytuacjach. Leczenie nie jest też podstawą do odmowy pobytu. Pacjenta obowiązuje tajemnica lekarska. Jeśli masz wątpliwości w swojej sprawie, zapytaj lekarza lub prawnika. **Czy dostanę L4 z powodu depresji?** Tak. Lekarz POZ lub psychiatra może wystawić zwolnienie na czas leczenia. Pracodawca nie poznaje szczegółowej diagnozy. **Czy NFZ refunduje psychoterapię i leki?** Psychoterapia jest na NFZ dostępna w ograniczonym zakresie i bywają kolejki; prywatnie szybciej, ale odpłatnie. Większość leków przeciwdepresyjnych i przeciwlękowych jest refundowana. **Mam PESEL UKR bez pracy. Czy mogę iść do psychiatry?** Pomoc w nagłym kryzysie jest bezpłatna zawsze. Wizyta planowa zależy od ubezpieczenia. Jeśli nie jesteś ubezpieczony, skorzystaj z bezpłatnego wsparcia organizacji (na przykład PFM) albo rozważ dobrowolne ubezpieczenie w NFZ (składka to ok. 9 procent podstawy). Sprawdź [NFZ](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz). **Znajdę psychologa mówiącego po ukraińsku?** Tak. Pomaga PFM (także online), Fundacja Twarze Depresji oraz mapa wsparcia na mapujpomoc.pl. W PIO pomożemy znaleźć specjalistę mówiącego w Twoim języku. ## Podstawa prawna - Ustawa z 19 sierpnia 1994 roku o ochronie zdrowia psychicznego. - Ustawa z 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Polskie Forum Migracyjne**: [forummigracyjne.org](https://forummigracyjne.org), tel. 22 11 000 85. - **Mapa wsparcia psychologicznego**: [mapujpomoc.pl](https://mapujpomoc.pl/en/psychological-support-for-refugees/). - **NFZ Małopolska**: [nfz-krakow.pl](https://www.nfz-krakow.pl), tel. 12 29 88 110. - **Internetowe Konto Pacjenta**: [pacjent.gov.pl](https://pacjent.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy W kryzysie psychicznym: - **112** - zagrożenie życia. - **800 70 2222** - Centrum Wsparcia, całą dobę, bezpłatnie. - **116 123** - telefon zaufania dla dorosłych. - **116 111** - telefon zaufania dla dzieci i młodzieży. Wsparcie po ukraińsku: Polskie Forum Migracyjne, tel. 22 11 000 85. Pomoc w znalezieniu psychologa lub psychiatry mówiącego w Twoim języku oraz w pierwszych krokach po trudnych doświadczeniach, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Lekarz rodzinny POZ](/punkt-informacyjny/zdrowie/lekarz-rodzinny-nfz-poz) - [Specjaliści i skierowania](/punkt-informacyjny/zdrowie/specjalisci) - [Pomoc nocna i SOR](/punkt-informacyjny/zdrowie/pomoc-nocna) - [Niebieska Karta (przemoc domowa)](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/niebieska-karta) - [Asystent międzykulturowy w szkole](/punkt-informacyjny/edukacja/asystent-miedzykulturowy) - [NFZ, kto jest ubezpieczony](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz) - [Zdrowie i opieka medyczna](/punkt-informacyjny/zdrowie) --- ## Punkt Informacyjny - Świadczenia ### Świadczenia URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/swiadczenia Zaktualizowano: 2026-07-31 Polska oferuje migrantom wiele świadczeń: 800+ na każde dziecko, 300+ na wyprawkę szkolną, becikowe, Karta Dużej Rodziny, NFZ, MOPS, emerytura, renta, Aktywny Rodzic (babciowe). Dostęp zależy od statusu pobytowego. Ta strona pokazuje, jakie świadczenia istnieją, komu przysługują i gdzie złożyć wniosek. **Najważniejsze świadczenia 2026**: - **800+**: 800 zł miesięcznie na każde dziecko, od 1 lutego 2026 wymaga aktywności rodzica. - **300+ Dobry Start**: 300 zł na dziecko na rok szkolny (7-20 lat). - **Becikowe**: 1000 zł jednorazowo (kryterium dochodowe). - **Karta Dużej Rodziny (KDR)**: zniżki dla rodzin z 3 i więcej dziećmi. - **NFZ**: bezpłatna opieka medyczna dla ubezpieczonych. - **MOPS**: pomoc społeczna, dodatki, zasiłki celowe. - **Emerytura**: wiek kobiety 60, mężczyźni 65, minimalna 1 978,49 zł brutto od 1 marca 2026. - **Renta**: z tytułu niezdolności, socjalna lub rodzinna. - **Aktywny Rodzic (babciowe)**: 1500 zł miesięcznie dla pracujących rodziców dzieci w wieku 12-35 miesięcy. - **Fundusz alimentacyjny**: do 1000 zł na dziecko. - **Zasiłek pogrzebowy**: 7000 zł od 1 stycznia 2026 (wcześniej 4000 zł). > **Wnioski o większość świadczeń** złożysz online: portal Empatia ([empatia.mpips.gov.pl](https://empatia.mpips.gov.pl)), PUE ZUS ([pue.zus.pl](https://pue.zus.pl)) lub mObywatel. ## Sytuacje życiowe i odpowiedni rozdział ### Mam dziecko, jakie świadczenia? - **800+**: 800 zł miesięcznie (od urodzenia do 18 lat). - **Becikowe**: 1000 zł jednorazowo. - **300+ Dobry Start**: 300 zł na rok szkolny (od 7 lat). - **Aktywny Rodzic (babciowe)**: 1500 zł miesięcznie (dziecko 12-35 miesięcy). - **KDR**: zniżki, jeśli masz 3 i więcej dzieci. Sprawdź [800+](/punkt-informacyjny/swiadczenia/800plus), [becikowe i KDR](/punkt-informacyjny/rodzina/becikowe-kdr), [300+](/punkt-informacyjny/swiadczenia/300plus), [babciowe](/punkt-informacyjny/swiadczenia/babciowe). ### Brak pieniędzy, zasiłek socjalny MOPS (Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej): zasiłek stały, okresowy i celowy, dodatek mieszkaniowy, pomoc dla osób bezdomnych, posiłki dla dzieci w szkole. Sprawdź [MOPS](/punkt-informacyjny/swiadczenia/mops). ### Bezpłatna opieka medyczna NFZ (Narodowy Fundusz Zdrowia): dla ubezpieczonych (umowa o pracę, działalność, ubezpieczenie dobrowolne). Specjalne grupy (kobiety w ciąży, dzieci, ofiary przemocy) mają dostęp niezależnie od ubezpieczenia od 5 marca 2026. Sprawdź [NFZ](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz). ### Emerytura w Polsce System ZUS: składki z każdej pensji, wiek emerytalny kobiety 60, mężczyźni 65, minimalna emerytura 1 978,49 zł brutto (wymaga stażu 20 lat dla kobiet, 25 dla mężczyzn). Okresy pracy w UE, Ukrainie, Białorusi czy USA można sumować na podstawie umów międzynarodowych. Sprawdź [emerytura](/punkt-informacyjny/swiadczenia/emerytura). ### Mam niepełnosprawność lub nie mogę pracować Renty: z tytułu niezdolności do pracy (z ZUS, po stażu składkowym), socjalna (niepełnosprawność od dzieciństwa), rodzinna (dla wdów, sierot, rodziców po śmierci ubezpieczonego). Sprawdź [renta](/punkt-informacyjny/swiadczenia/renta). ## Wszystkie rozdziały sekcji | Rozdział | Krótki opis | |---|---| | [800+ świadczenie wychowawcze](/punkt-informacyjny/swiadczenia/800plus) | 800 zł miesięcznie na dziecko, aktywność od 1.02.2026 | | [NFZ, ubezpieczenie zdrowotne](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz) | Kto jest ubezpieczony, ubezpieczenie dobrowolne, PESEL UKR | | [MOPS, pomoc społeczna](/punkt-informacyjny/swiadczenia/mops) | Zasiłki, dodatki, pomoc kryzysowa | | [300+ Dobry Start](/punkt-informacyjny/swiadczenia/300plus) | Wyprawka szkolna, 7-20 lat | | [Emerytura](/punkt-informacyjny/swiadczenia/emerytura) | ZUS, sumowanie okresów Polska i Ukraina | | [Aktywny Rodzic (babciowe)](/punkt-informacyjny/swiadczenia/babciowe) | 1500 zł miesięcznie, dzieci 12-35 miesięcy | | [Renta](/punkt-informacyjny/swiadczenia/renta) | Z tytułu niezdolności, socjalna, rodzinna | | [Kto dostaje świadczenia](/punkt-informacyjny/swiadczenia/kto-dostaje) | Tabele: które świadczenie komu przysługuje | Rozdziały powiązane w innych sekcjach: - [Becikowe i KDR](/punkt-informacyjny/rodzina/becikowe-kdr) (sekcja rodzina), - [Alimenty i fundusz alimentacyjny](/punkt-informacyjny/rodzina/alimenty) (sekcja rodzina), - [Zgon i zasiłek pogrzebowy](/punkt-informacyjny/rodzina/zgon) (sekcja rodzina). ## Świadczenia dla cudzoziemców. Kryteria Większość świadczeń wymaga legalnego pobytu oraz statusu, który do nich uprawnia. ### Dostępne dla większości legalnie mieszkających - NFZ (jeśli jesteś ubezpieczony), - 800+ (z warunkiem aktywności od 2026 roku), - becikowe (jeśli spełniasz kryterium dochodowe), - 300+ (jeśli dziecko uczy się w polskiej szkole), - KDR (jeśli masz 3 i więcej dzieci). ### Wymagają dłuższego stażu w Polsce - emerytura (okresy z Ukrainy można sumować), - renta z tytułu niezdolności (po orzeczeniu lekarza ZUS i stażu), - zasiłek dla bezrobotnych (365 dni składek). ### Dla wybranych statusów - renta socjalna: pobyt stały, status uchodźcy lub rezydent UE, - Aktywny Rodzic (babciowe): karta pobytu z dostępem do rynku pracy; osoby z PESEL UKR są wyłączone z wariantów "praca" i "dom", - fundusz alimentacyjny: głównie pobyt stały, rezydent UE lub status uchodźcy; przy PESEL UKR zależy od gminy, - mieszkanie socjalne: pobyt stały lub status uchodźcy. ## PESEL UKR w 2026. Co się zmieniło > [!WARNING] Zasady świadczeń dla PESEL UKR zmieniły się od 2026 > Ustawa wygaszająca (w życie 5 marca 2026) zmieniła warunki: 800+ wymaga teraz aktywności zawodowej rodzica i nauki dziecka w polskiej szkole, a dostęp do NFZ dla nieubezpieczonych jest ograniczony (z wyjątkami dla dzieci, kobiet w ciąży i ofiar przemocy). Sprawdź, czy nadal spełniasz warunki swoich świadczeń. Ustawa wygaszająca z 23 stycznia 2026 (w życie 5 marca 2026): - ochrona czasowa Ukrainy przedłużona do 4 marca 2027, - 800+ od 1 lutego 2026 wymaga aktywności rodzica (praca, działalność, świadczenia) oraz nauki dziecka w polskiej szkole, - NFZ ograniczony dla nieubezpieczonych, ale kobiety w ciąży, dzieci i ofiary przemocy mają pełny dostęp, - Karta CUKR: nowa karta pobytu dla osób z ochroną czasową (portal MOS), - babciowe: osoby z PESEL UKR nie korzystają z wariantów "praca" i "dom", a z wariantu "żłobek" po 365 dniach statusu. Sprawdź [ochrona czasowa](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa) i [karta CUKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr). ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR. Czy dostanę 800+?** Tak, jeśli dziecko uczy się w polskiej szkole lub przedszkolu, a rodzic jest aktywny zawodowo (praca, działalność, świadczenia). Wniosek złóż w ZUS (PUE ZUS) lub w portalu Empatia. **Mam PESEL UKR. Czy dostanę babciowe?** Nie dla wariantów "praca" i "dom". Tak dla wariantu "żłobek", po 365 dniach nieprzerwanego statusu UKR. Po uzyskaniu karty pobytu czasowego masz pełny dostęp. Sprawdź [babciowe](/punkt-informacyjny/swiadczenia/babciowe). **Pracuję w Polsce od 5 lat. Czy dostanę emeryturę po 65?** Tak, choć niską. 5 lat składek daje emeryturę proporcjonalną. Okresy z Ukrainy sumuje się (umowa Polska-Ukraina od 1 stycznia 2014). Łączny staż 25 lat pozwala na minimalną emeryturę. Sprawdź [emerytura](/punkt-informacyjny/swiadczenia/emerytura). **Co jeśli ZUS odmówi mi świadczenia?** Dostajesz pisemną decyzję z uzasadnieniem. Masz 30 dni na odwołanie do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Postępowanie jest bezpłatne dla skarżącego. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Empatia (świadczenia rodzinne)**: [empatia.mpips.gov.pl](https://empatia.mpips.gov.pl). - **PUE ZUS**: [pue.zus.pl](https://pue.zus.pl). - **MOPS Kraków**: [mops.krakow.pl](https://www.mops.krakow.pl). - **NFZ Małopolska**: [nfz-krakow.pl](https://www.nfz-krakow.pl). - **Gov.pl, rodzina i świadczenia**: [gov.pl/web/rodzina](https://www.gov.pl/web/rodzina). ## Potrzebujesz pomocy - **MOPS Kraków**: tel. 12 616 54 08, ul. Józefińska 14. - **ZUS, infolinia**: tel. 22 560 16 00. - **ZUS, obsługa po ukraińsku**: tel. 22 290 55 00. - **NFZ Małopolska**: tel. 12 29 88 110. - **Empatia, infolinia**: tel. 22 250 01 04. Pomoc w składaniu wniosków o świadczenia i w kontakcie z ZUS, MOPS i NFZ, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ### Dobry Start (świadczenie 300+) URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/swiadczenia/300plus Zaktualizowano: 2026-09-28 Dobry Start to 300 zł raz w roku na każde dziecko w wieku szkolnym. Świadczenie ma sfinansować wyprawkę (zeszyty, plecak, podręczniki, buty na WF). Dostajesz je, jeśli legalnie mieszkasz w Polsce z dzieckiem, które uczy się w polskiej szkole. **Najważniejsze fakty**: - 300 zł na dziecko, bez względu na dochód. - Wniosek wyłącznie online (nie ma wniosków papierowych). - Dziecko musi mieć od 7 do 20 lat (do 24 lat z orzeczeniem o niepełnosprawności). - Dziecko musi uczyć się w polskiej szkole od roku 2025/2026. - Wnioski przyjmuje ZUS, nie urząd miasta. > **Pamiętaj**: 300+ to coś innego niż 800+. 800+ dostajesz co miesiąc, 300+ raz w roku. ## Komu przysługuje 300+ ### Każdy rodzic lub opiekun Świadczenie dostaje rodzic, opiekun prawny lub opiekun faktyczny dziecka, jeśli: - dziecko ma od 7 do 20 lat (do 24 lat z niepełnosprawnością), - dziecko uczy się w szkole (podstawowej, średniej, policealnej, branżowej), - mieszkacie razem w Polsce. ### Cudzoziemcy, w tym z PESEL UKR Tak, możesz dostać 300+ jako cudzoziemiec, jeśli: - Ty i dziecko macie PESEL (zwykły lub UKR), - mieszkacie razem w Polsce, - pobyt jest legalny (ochrona czasowa, karta pobytu, pobyt stały, zezwolenie na pracę), - dziecko uczy się w polskiej szkole, - (dla PESEL UKR oraz cudzoziemców spoza UE/EFTA/Wielkiej Brytanii) rodzic lub opiekun był aktywny zawodowo w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku albo podlega w Polsce ubezpieczeniu zdrowotnemu. > [!WARNING] Od roku szkolnego 2026/2027 liczy się też aktywność zawodowa > Dla obywateli Ukrainy z PESEL UKR oraz cudzoziemców spoza UE/EFTA/Wielkiej Brytanii 300+ przysługuje, gdy rodzic lub opiekun był aktywny zawodowo (praca, działalność, zlecenie) w miesiącu przed złożeniem wniosku albo podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu w Polsce. Do tego dziecko musi uczyć się w polskiej szkole, nauka zdalna w szkole ukraińskiej nie wystarcza. Zasada obejmuje wnioski składane od 1 lipca 2026 i jest spójna z warunkami 800+. > > Warunku aktywności zawodowej nie musisz spełniać, jeśli wnioskujesz na dziecko z polskim obywatelstwem, wychowujesz dziecko z orzeczeniem o niepełnosprawności lub jesteś opiekunem wskazanym przez władze kraju pochodzenia. ### Komu nie przysługuje - dziecku w zerówce (grupa 6-latków), - studentowi (studia wyższe to nie szkoła w rozumieniu programu), - dziecku w domu pomocy społecznej, schronisku dla nieletnich lub zakładzie poprawczym. ## Terminy. Kiedy złożyć wniosek Wnioski przyjmuje się od 1 lipca do 30 listopada każdego roku. | Kiedy złożysz | Kiedy dostaniesz pieniądze | |---|---| | Lipiec lub sierpień | Do 30 września (gwarantowane) | | Wrzesień, październik, listopad | W ciągu 2 miesięcy od złożenia | | Po 30 listopada | Wniosek pozostaje bez rozpatrzenia | > **Działaj wcześnie**, w lipcu lub sierpniu. To gwarantuje pieniądze do 30 września, na początek roku szkolnego. Wyjątek po 30 listopada: tylko jeśli dziecko po tej dacie otrzyma orzeczenie o niepełnosprawności. Wtedy masz 3 miesiące na wniosek. ## Jak złożyć wniosek Wniosek złożysz wyłącznie online, na kilka sposobów: ### Aplikacja mobilna mZUS 1. Pobierz aplikację mZUS. 2. Zaloguj się Profilem Zaufanym lub bankowością. 3. Wybierz Dobry Start 300+ i wypełnij wniosek. 4. Załącz dokumenty, jeśli są wymagane. 5. Wyślij. ### Portal eZUS (PUE ZUS) 1. Zaloguj się na [pue.zus.pl](https://pue.zus.pl) (Profil Zaufany lub bank). 2. Wybierz Świadczenia rodzinne, a potem Dobry Start 300+. 3. Wypełnij i wyślij. Pełny opis w rozdziale o [PUE ZUS](/punkt-informacyjny/online/pue-zus). ### Bankowość elektroniczna Większość polskich banków ma w aplikacji moduł "Dobry Start" (zakładka "Dobry Start", "300+" lub "Sprawy urzędowe"). Część banków udostępnia wniosek także po ukraińsku. Sprawdź to w swoim banku. ### Portal Empatia Strona [empatia.mpips.gov.pl](https://empatia.mpips.gov.pl) (Ministerstwo Rodziny). Logowanie Profilem Zaufanym. ## Co trzeba przygotować ### Dane do wniosku - PESEL Twój i dziecka, - pełna nazwa i adres szkoły dziecka, - numer konta bankowego (na wypłatę), - adres e-mail (dla potwierdzeń). ### Dokumenty (dla cudzoziemców) - karta pobytu (skan obu stron), lub - decyzja o ochronie czasowej (PESEL UKR), lub - zezwolenie na pobyt stały albo rezydenta UE. System poprosi o załącznik podczas wypełniania wniosku. ## Co po wysłaniu wniosku W ciągu 24 godzin dostajesz mailem Urzędowe Potwierdzenie Odbioru (UPO) z adresu noreply@zus.pl. Jeśli mail nie dochodzi, sprawdź folder "Spam". Status wniosku zobaczysz w eZUS lub aplikacji mZUS: "W obsłudze" (ZUS sprawdza), "Wypłacono" (pieniądze idą na konto) lub "Wezwanie do uzupełnienia" (masz 14 dni na dokumenty). ZUS nie wydaje papierowej decyzji. Informację o przyznaniu znajdziesz na swoim profilu. Wypłata to wyłącznie przelew na konto, bez przekazu pocztowego i gotówki. > Komornik nie może zająć 300+ (świadczenie chronione przed egzekucją). ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR, dziecko też. Mogę dostać 300+?** Tak, jeśli dziecko uczy się w polskiej szkole (nie w ukraińskiej szkole online). Złóż wniosek między 1 lipca a 30 listopada. **Dziecko jest 6-letnie i chodzi do zerówki. Dostanę 300+?** Nie. Świadczenie obejmuje dzieci od 7 roku życia, w szkole. **Syn idzie na studia. Dostanę 300+?** Nie. Studia wyższe nie są objęte programem Dobry Start. **Dziecko ma 21 lat, jest w szkole policealnej. Dostanę 300+?** Nie, jeśli dziecko jest zdrowe (granica to 20 lat). Tak, jeśli ma orzeczenie o niepełnosprawności (granica do 24 lat). **Dwoje dzieci w szkole. Składam dwa wnioski czy jeden?** Jeden wniosek na całą rodzinę. W formularzu wymieniasz wszystkie dzieci i dostajesz 300 zł na każde. **Mieszkam w Polsce, dziecko w Ukrainie u babci. Dostanę 300+?** Nie. Warunek to wspólne zamieszkanie z dzieckiem w Polsce i nauka w polskiej szkole. **Wniosek odrzucony. Co robić?** Złóż odwołanie w ciągu 30 dni od decyzji, przez eZUS (sekcja "Odwołania"). Pomoc w napisaniu odwołania znajdziesz w PIO. **Czy 300+ wlicza się do dochodu?** Nie. Świadczenie jest wolne od podatku i nie wpływa na inne świadczenia (MOPS, dodatek mieszkaniowy, 800+). ## Najczęstsze błędy - Nie zwlekaj do listopada, złóż wniosek w lipcu lub sierpniu. - Sprawdź numer konta przed wysłaniem. - Nie myl 300+ z 800+, to dwa różne świadczenia i dwa wnioski. - Sprawdź folder "Spam", jeśli nie dostajesz potwierdzenia z ZUS. - Jeśli jesteś z Ukrainy, pamiętaj o nauce w polskiej szkole. Nauka online w ukraińskiej szkole nie kwalifikuje od roku 2025/2026. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **ZUS, świadczenie Dobry Start**: [zus.pl](https://www.zus.pl) (sekcja "Świadczenia rodzinne"). - **Logowanie eZUS**: [pue.zus.pl](https://pue.zus.pl). - **Portal Empatia**: [empatia.mpips.gov.pl](https://empatia.mpips.gov.pl). - **Infolinia 300+**: tel. 22 290 22 02 (pn-pt 8:00-15:00). - **Centrum Obsługi Telefonicznej ZUS**: tel. 22 560 16 00 (pn-pt 7:00-18:00). ## Potrzebujesz pomocy Pomoc w wypełnieniu wniosku o 300+, sprawdzeniu uprawnień i załączeniu dokumentów, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [800+ świadczenie wychowawcze](/punkt-informacyjny/swiadczenia/800plus) - [PUE ZUS i mZUS](/punkt-informacyjny/online/pue-zus) - [Świadczenia](/punkt-informacyjny/swiadczenia) - [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany) - [Szkoły dla dzieci cudzoziemskich](/punkt-informacyjny/edukacja/szkoly) - [Numer PESEL](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/pesel) --- ### 800+ i Dobry Start, świadczenia na dzieci URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/swiadczenia/800plus Zaktualizowano: 2026-07-31 **Świadczenie wychowawcze 800+** to **800 zł miesięcznie** na każde dziecko do 18 roku życia. **Dobry Start (300+)** to **300 zł raz w roku** na wyprawkę szkolną. Oba świadczenia są wypłacane przez **Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS)**, wyłącznie elektronicznie. Od **1 lutego 2026** obowiązują nowe zasady dla cudzoziemców, w tym obywateli Ukrainy z PESEL UKR. W tym rozdziale opisujemy: - **Kto** ma prawo do świadczeń, - **Jakie są warunki** dla cudzoziemców (aktywność zawodowa, nauka dziecka), - **Jak złożyć wniosek**, - **Co się zmieniło** w stosunku do zasad sprzed 2026 roku. > **Stracono Ci wypłaty 800+ w styczniu 2026?** Musisz złożyć nowy wniosek od 1 lutego z potwierdzeniem aktywności zawodowej, szczegóły niżej. > **Urodziło Ci się dziecko i nie wiesz, co zrobić?** Sprawdź sekcję „Jak złożyć wniosek". ## Historia, co zmieniło się w 2024 i 2026 **2016-2023**: program nazywał się „500+" (500 zł na dziecko). **1 stycznia 2024**: kwota wzrosła do **800 zł** na dziecko. Nowa nazwa: **800+**. **1 lutego 2026**: **zaostrzenie zasad dla cudzoziemców** (ustawa z 12 września 2025 roku, Dz.U. 2025 poz. 1301). **1 czerwca 2026**: rozszerzenie nowych zasad na **wszystkich cudzoziemców spoza UE / EFTA**, nie tylko obywateli Ukrainy z UKR. ## 800+, kto ma prawo w 2026 roku ### Warunki podstawowe (wszyscy) 1. **Dziecko ma mniej niż 18 lat**. 2. **Dziecko mieszka w Polsce**. 3. **Wnioskodawca (rodzic/opiekun) mieszka w Polsce**. 4. **Dziecko realizuje obowiązek nauki** (szkoła podstawowa, średnia, przedszkole) w **polskim systemie edukacji**. 5. **Wnioskodawca ma legalny pobyt** w Polsce. ### Dodatkowe warunki dla cudzoziemców (od 1.02.2026 dla UKR, od 1.06.2026 dla innych spoza UE/EFTA) > [!WARNING] Bez aktywności zawodowej rodzica stracisz 800+ > Od 1 lutego 2026 (obywatele Ukrainy) i od 1 czerwca 2026 (pozostali spoza UE/EFTA) prawo do 800+ zależy od aktywności zawodowej rodzica w miesiącu przed złożeniem wniosku oraz nauki dziecka w polskiej szkole. Jeśli przestaniesz pracować, świadczenie może zostać wstrzymane. Sprawdź, czy Twoja forma zatrudnienia się liczy. **Rodzic musi być aktywny zawodowo** w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku. **Co uznaje się za aktywność zawodową** (art. 2 pkt 1a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci): - **Umowa o pracę**. - **Umowa zlecenie** z obowiązkowymi składkami ZUS. - **Prowadzenie działalności gospodarczej**. - **Pobieranie stypendium sportowego**. - **Pobieranie stypendium doktoranckiego**. - **Pobieranie zasiłku dla bezrobotnych** lub **zasiłku stażowego**. - **Udział w szkoleniach z urzędu pracy** ze stypendium. - **Urlop macierzyński / wychowawczy** (jeśli wcześniej był stosunek pracy). - **Kilka innych**, pełna lista na [zus.pl](https://www.zus.pl). **Próg składek**: - Dla **niektórych** rodzajów aktywności wymagana **podstawa wymiaru składek** co najmniej **50% minimalnego wynagrodzenia** (około 2 403 zł brutto w 2026). - Dla **innych** próg wynosi **30% minimalnego wynagrodzenia** (około 1 442 zł brutto). **ZUS sprawdza warunek automatycznie** poprzez swoje systemy (ZUS, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego KRUS, urzędy pracy). ### Kto jest zwolniony z warunku aktywności zawodowej - **Rodzice dzieci z niepełnosprawnościami** (orzeczenie o niepełnosprawności). - **Osoby wnioskujące o świadczenie na dziecko będące obywatelem Polski**. ## Co się zmieniło, tabela porównawcza | Element | Przed 1.02.2026 | Od 1.02.2026 (UKR) | |---|---|---| | **Kwota** | 800 zł / dziecko | 800 zł / dziecko (bez zmian) | | **Wnioskodawca** | dowolny rodzic z PESEL UKR | wymagana aktywność zawodowa (30-50% min. wynagr.) | | **Dziecko** | mieszka w Polsce, chodzi do polskiej szkoły | bez zmian (w Polsce + nauka) | | **Automatyczne przedłużenie** | Tak | **Nie** (trzeba nowy wniosek) | | **Sprawdzanie warunków** | Jednorazowe | **Co miesiąc** przez ZUS | | **Wstrzymanie w razie wątpliwości** | Rzadko | Rutynowe przy wątpliwościach | ### Co zostało bez zmian - **Kwota 800 zł** na każde dziecko (bez limitu liczby dzieci). - **Wypłata miesięczna** przez ZUS. - **Wyłącznie elektroniczny wniosek** (brak papierowej wersji). ### Dla kogo zmiany nie dotyczą - **Obywatele Polski**. - **Obywatele UE, EFTA, Wielkiej Brytanii** objęci umową wystąpienia z UE. ## Jak złożyć wniosek ### Kanał: wyłącznie elektroniczny Wniosek o 800+ możesz złożyć **tylko** przez: - **[Platforma Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS)](/punkt-informacyjny/online/pue-zus)**: [zus.pl/portal](https://www.zus.pl/portal). - **eZUS** (aplikacja mobilna). - **Empatia** (portal Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej): [empatia.mpips.gov.pl](https://empatia.mpips.gov.pl). - **Bankowość elektroniczna**: sprawdź w swoim banku, czy oferuje logowanie do PUE ZUS i składanie wniosków rodzinnych przez bankowość internetową. Większość dużych banków w Polsce udostępnia tę funkcję. **Wnioski papierowe w [Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej (MOPS)](/punkt-informacyjny/swiadczenia/mops) i urzędach miasta nie są już przyjmowane** (od lipca 2021). ### Co potrzebujesz 1. **[Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany)** lub **podpis elektroniczny**. 2. **PESEL wnioskodawcy** (Ty). 3. **PESEL dziecka**. 4. **Dane dziecka** (imię, nazwisko, data urodzenia). 5. **Dane szkoły/przedszkola**, do której uczęszcza dziecko (nazwa, adres). 6. **Numer konta bankowego** (polski, IBAN). ### Dla obywateli Ukrainy z UKR, dodatkowo 7. **Dane dotyczące przekroczenia granicy** (data wjazdu do Polski po 24.02.2022). 8. **Informacja o niepełnosprawności dziecka** (jeśli dotyczy). 9. **Zaświadczenie z placówki edukacyjnej** (jeśli obowiązek szkolny został odroczony). ### Krok po kroku **Krok 1. Zaloguj się do PUE ZUS** Zaloguj się przez Profil Zaufany lub bankowość elektroniczną. **Krok 2. Wybierz wniosek** - „Rodzina", potem „SW-U (800+)". - Dla Dobrego Startu: „SDS-U (300+)". **Krok 3. Wypełnij formularz** - Dane wnioskodawcy i dziecka. - Dane placówki edukacyjnej. - Numer konta bankowego. - Odpowiedź na pytania dotyczące niepełnosprawności. **Krok 4. Podpisz Profilem Zaufanym** **Krok 5. Wyślij, zachowaj UPO** (Urzędowe Poświadczenie Odbioru). ### Termin Wniosek o **800+** można składać w **dowolnym momencie** roku. Okres świadczeniowy trwa od **1 czerwca** do **31 maja** roku następnego. - **Wnioski od lutego**: wypłaty od miesiąca złożenia wniosku. - **Wnioski od 1 kwietnia do 30 kwietnia na nowy okres**: zachowanie ciągłości wypłat od czerwca. Wniosek o **Dobry Start (300+)**: od **1 lipca do 30 listopada** każdego roku (na obecny rok szkolny). ### Czas oczekiwania - **800+**: ZUS wydaje decyzję w ciągu **miesiąca** od złożenia wniosku. - **Dobry Start**: do **2 miesięcy** od złożenia wniosku. Wypłata na konto bankowe w ciągu **kilku dni** od wydania decyzji. ## Dobry Start (300+), wyprawka szkolna **Jedna kwota 300 zł raz w roku** na dziecko w wieku **szkolnym** (7-20 lat, 24 lat dla uczniów z niepełnosprawnością). ### Kto ma prawo - Rodzic/opiekun dziecka w wieku szkolnym. - Dziecko **rozpoczyna rok szkolny** w placówce polskiej. - Dla **cudzoziemców** (od 1.06.2026): **aktywność zawodowa rodzica** (jak przy 800+). ### Wyjątki - **Dzieci w klasie zerowej** (6 lat): NIE dostają 300+ (świadczenie od 7 lat). - **Dzieci w szkołach policealnych**: NIE dostają 300+. - **Dzieci studiujące na uczelni wyższej**: NIE dostają 300+. ### Jak składać Wniosek **od 1 lipca do 30 listopada**: - **PUE ZUS**, **eZUS**, **Empatia** lub **bankowość elektroniczna**. - Te same dokumenty co przy 800+. ## Rodzinny Kapitał Opiekuńczy (RKO) **Dodatkowe świadczenie dla rodzin z dziećmi**: **500 lub 1 000 zł miesięcznie** na drugie i kolejne dziecko w wieku **12-36 miesięcy**. **Łączna kwota na dziecko**: **12 000 zł** rozłożone na: - **500 zł przez 24 miesiące**, lub - **1 000 zł przez 12 miesięcy** (do wyboru rodzica). ### Dla cudzoziemców - Analogiczne warunki jak 800+ (aktywność zawodowa od 1.06.2026 dla spoza UE / EFTA). - Obywatele Ukrainy z UKR: z warunkiem aktywności zawodowej od **1.02.2026**. ### Wniosek **PUE ZUS**, analogicznie jak 800+. ## Najczęstsze pytania ### Dostawałem 800+ na dwoje dzieci. W styczniu nic mi nie wypłacono. Co zrobić? ZUS **wstrzymał wszystkie wypłaty** 800+ dla obywateli Ukrainy z UKR z dniem **31 stycznia 2026**. Musisz: 1. **Zalogować się** do [PUE ZUS](https://www.zus.pl/portal). 2. **Złożyć nowy wniosek** SW-U. 3. ZUS sprawdzi automatycznie Twoją aktywność zawodową. 4. Jeśli spełniasz warunki, wypłaty zostaną wznowione **z wyrównaniem** od lutego. **Ważne**: jeśli nie pracujesz, sprawdź, czy nie jesteś **zarejestrowany jako bezrobotny** w PUP (dostajesz wtedy ubezpieczenie zdrowotne i 800+ na 3 miesiące). ### Pracuję na zlecenie za 2 000 zł brutto. Czy wystarcza mi to do warunku aktywności zawodowej? Prawdopodobnie **tak**, jeśli: - Pracodawca **odprowadza za Ciebie składki ZUS** (emerytalne i rentowe). - Twoja **podstawa wymiaru składek** wynosi co najmniej **30%** minimalnego wynagrodzenia w 2026 (około **1 442 zł**). 2 000 zł brutto > 1 442 zł, więc spełniasz warunek 30%. **Sprawdź w PUE ZUS, czy jesteś faktycznie zgłoszony** i jakie są Twoje podstawy składek. ### Pracuję bez umowy, na czarno. Czy dostanę 800+? **Nie.** Praca na czarno **nie jest aktywnością zawodową** w rozumieniu ZUS (brak składek). Zatem nie dostaniesz 800+ (dla UKR). **Co możesz zrobić**: 1. **Poproś pracodawcę o legalizację** (powiadomienie o powierzeniu pracy lub umowa, sprawdź [legalną pracę](/punkt-informacyjny/praca/legalna-praca)). 2. **Jeśli pracodawca odmawia**, rozważ zmianę pracy. 3. **Zgłoszenie do Państwowej Inspekcji Pracy (PIP)**: nielegalne zatrudnienie, infolinia **22 391 83 00**. 4. **Rejestracja w PUP** jako bezrobotny (masz wtedy ubezpieczenie + 800+ na 3 miesiące). ### Prowadzę działalność gospodarczą z ulgą na start (bez składek). Czy dostanę 800+? **Prawdopodobnie tak**. Prowadzenie [działalności gospodarczej](/punkt-informacyjny/biznes/zakladanie-dzialalnosci) jest aktywnością zawodową nawet bez pełnych składek. ZUS sprawdzi to poprzez CEIDG. Skontaktuj się z infolinią **22 560 16 00**, aby potwierdzić w swojej sytuacji. ### Moje dziecko ma niepełnosprawność. Czy ma znaczenie przy 800+? **Tak, bardzo dużo**: - **Rodzic jest zwolniony** z warunku aktywności zawodowej. - Dodatkowo masz prawo do: - **Świadczenia pielęgnacyjnego**: **3 287 zł miesięcznie** w 2026 roku (dla opiekuna). - **Zasiłku pielęgnacyjnego**: **215,84 zł miesięcznie** (dla dziecka). - **Pomocy specjalistycznej** z MOPS. Szczegóły w sekcji o świadczeniach dla osób z niepełnosprawnościami. ### Moje dziecko jest obywatelem Polski, a ja nie. Czy dostaję 800+? **Tak**, bez warunku aktywności zawodowej. Dotyczy to wszystkich cudzoziemców wnioskujących na dziecko z polskim obywatelstwem. ### Jak długo mogę pobierać 800+ jako zarejestrowany bezrobotny? - **Podstawowo 3 miesiące**. - **6 miesięcy**, jeśli wychowujesz **troje lub więcej dzieci**. Po tym okresie musisz **znaleźć pracę** lub inną formę aktywności zawodowej, inaczej 800+ zostanie wstrzymane. ### Moje dziecko chodzi do szkoły w Ukrainie online. Czy dostanę 800+ w Polsce? **Nie.** Warunek: **dziecko realizuje obowiązek szkolny w polskiej placówce**. - Nauka online z Ukrainy nie jest polską placówką. - Twoje dziecko **musi być zapisane do polskiej szkoły lub przedszkola**. Jeśli dziecko nie chce chodzić do polskiej szkoły, rozważ **szkołę ukraińską w Polsce** (jest ich kilka w Krakowie), **szkołę sobotnią** lub **edukację domową** w polskim systemie („nauka domowa" wymaga zgłoszenia do polskiej szkoły). ### Urodziłam dziecko w Polsce, ale nie mam jeszcze PESEL. Czy mogę składać wniosek? **Nie**, najpierw potrzebujesz PESEL dla Ciebie i dziecka: 1. Zarejestruj **nadanie [PESEL](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr) dla dziecka** w urzędzie miasta (USC Kraków). 2. Jeśli nie masz swojego PESEL, uzyskaj go (masz prawo jako matka dziecka urodzonego w Polsce). 3. Po uzyskaniu PESEL, **od razu** złóż wniosek o 800+ i ewentualnie „becikowe". **800+ przysługuje od miesiąca urodzenia** (z wyrównaniem, jeśli złożysz wniosek w ciągu 3 miesięcy od porodu). ### Czy mogę dostać 800+ na dziecko, jeśli mam Kartę Polaka? **Tak**, bez warunku aktywności zawodowej. Posiadacze Karty Polaka mają status zrównany z obywatelami Polski w zakresie świadczeń rodzinnych. ## Podstawa prawna - **Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci** z 11 lutego 2016 roku (800+), ISAP. - **Ustawa z 12 września 2025 roku** o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców (Dz.U. 2025 poz. 1301). - **Ustawa o świadczeniach rodzinnych** z 28 listopada 2003 roku. - **Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie programu „Dobry Start"** (300+). ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **ZUS, świadczenia rodzinne**: [zus.pl](https://www.zus.pl). - **ZUS, FAQ dla obywateli Ukrainy**: [zus.pl/en](https://www.zus.pl/en). - **Empatia, portal MRPiPS**: [empatia.mpips.gov.pl](https://empatia.mpips.gov.pl). - **PUE ZUS**: [zus.pl/portal](https://www.zus.pl/portal). - **Zielona Linia, cudzoziemcy**: [zielonalinia.gov.pl](https://zielonalinia.gov.pl), tel. **19524**. ## Potrzebujesz pomocy - **ZUS infolinia**: **22 560 16 00** (pn-pt 8:00-18:00). ZUS oferuje obsługę w języku polskim, ukraińskim, rosyjskim. - **ZUS Oddział Kraków**: ul. Pędzichów 27, 31-152 Kraków. **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK w Krakowie**. Pomoc w wypełnieniu wniosku o 800+ w PUE ZUS, sprawdzenie Twojego statusu zawodowego i warunków. Języki PL / EN / UA / BY. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [Świadczenia, strona główna sekcji](/punkt-informacyjny/swiadczenia) - [NFZ, opieka zdrowotna](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz) - [Pomoc społeczna MOPS](/punkt-informacyjny/swiadczenia/mops) - [Legalna praca, zezwolenia i powiadomienia](/punkt-informacyjny/praca/legalna-praca) - [PUE ZUS, konto online](/punkt-informacyjny/online/pue-zus) - [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany) --- --- ### Aktywny Rodzic (babciowe, żłobek, opieka domowa) URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/swiadczenia/babciowe Zaktualizowano: 2026-09-28 Program "Aktywny Rodzic" działa od 1 października 2024 roku i obejmuje trzy świadczenia dla rodziców dzieci w wieku 12-35 miesięcy. Najbardziej znane, "babciowe", to 1500 zł miesięcznie dla pracujących rodziców, którzy zostawiają dziecko pod opieką babci, dziadka, niani lub innej osoby. Obywatele Ukrainy z PESEL UKR związanym z wojną nie mają prawa do babciowego ani do świadczenia "aktywnie w domu", ale mogą skorzystać z dofinansowania żłobka po 365 dniach legalnego pobytu. **Najważniejsze fakty**: - Trzy świadczenia: "aktywni rodzice w pracy" (babciowe), "aktywnie w żłobku", "aktywnie w domu". - Babciowe: 1500 zł miesięcznie (1900 zł, gdy dziecko ma niepełnosprawność), maksymalnie 24 miesiące. - Aktywnie w żłobku: do 1500 zł miesięcznie (refundacja kosztów żłobka). - Aktywnie w domu: 500 zł miesięcznie (dla nieaktywnych zawodowo). - Wiek dziecka: 12-35 miesięcy. - Wniosek tylko online (PUE ZUS, mZUS, Empatia, bankowość). - Brak kryterium dochodowego. - PESEL UKR z wojny: nie babciowe, nie "aktywnie w domu", tak "aktywnie w żłobku" po 365 dniach. > Babciowe nie jest świadczeniem wyłącznie dla babci. Pieniądze trafiają na konto rodzica, który sam decyduje, czy przekazać je babci, dziadkowi, niani, czy zatrzymać. ## Trzy warianty programu ### Aktywni rodzice w pracy (babciowe) Dla pracujących rodziców dzieci 12-35 miesięcy. Kwota: 1500 zł miesięcznie na jedno dziecko (1900 zł przy orzeczeniu o niepełnosprawności), maksymalnie przez 24 miesiące. Warunki: oboje rodzice aktywni zawodowo (umowa o pracę, działalność, zlecenie ze składkami ZUS, urlop macierzyński, rolnik, służby mundurowe); suma podstaw składek co najmniej 100% płacy minimalnej (4806 zł w 2026 roku), a każdy rodzic co najmniej 50% (2403 zł); samotny rodzic 100% samodzielnie. Dziecko nie chodzi do żłobka, klubu dziecięcego ani do dziennego opiekuna. Pieniądze trafiają na konto rodzica. ### Aktywnie w żłobku Dla dzieci uczęszczających do żłobka, klubu dziecięcego lub do dziennego opiekuna. Kwota: do 1500 zł miesięcznie (do 1900 zł przy niepełnosprawności), nie więcej niż faktyczna opłata. Maksymalna opłata żłobka kwalifikująca do dofinansowania to 2200 zł miesięcznie. Nie wymaga aktywności zawodowej rodzica. Pieniądze trafiają bezpośrednio na konto żłobka lub opiekuna. ### Aktywnie w domu Dla rodziców, którzy nie spełniają warunków dwóch pozostałych wariantów. Kwota: 500 zł miesięcznie (zastąpiło Rodzinny Kapitał Opiekuńczy), maksymalnie 12 000 zł łącznie. Warunki: dziecko 12-35 miesięcy, nie chodzi do żłobka, rodzice nie są aktywni zawodowo. ## Cudzoziemcy. Kto może otrzymać świadczenia Świadczenia "aktywni rodzice w pracy" i "aktywnie w domu" przysługują obywatelom Polski, obywatelom UE, EOG i Szwajcarii, cudzoziemcom z kartą pobytu z dostępem do rynku pracy (czasową, stałą, rezydenta UE) oraz osobom ze statusem uchodźcy lub ochroną uzupełniającą. Nie przysługują obywatelom Ukrainy z PESEL UKR związanym z wojną (nie babciowe, nie "aktywnie w domu") ani osobom przebywającym tylko na wizie Schengen lub wizie krajowej D bez karty pobytu. ### Sytuacja PESEL UKR > [!WARNING] Z PESEL UKR nie dostaniesz babciowego ani "aktywnie w domu" > Ustawa wyłącza obywateli Ukrainy, którzy przybyli w związku z wojną, ze świadczeń "aktywni rodzice w pracy" (babciowe) i "aktywnie w domu". Dostępny jest tylko wariant "aktywnie w żłobku" (po 365 dniach nieprzerwanego statusu UKR). Pełny dostęp odblokujesz, przechodząc z PESEL UKR na kartę pobytu czasowego. Wyjątek: świadczenie "aktywnie w żłobku" jest dostępne, jeśli masz nieprzerwany status UKR przez 365 dni, dziecko też ma status UKR i uczęszcza do żłobka w Polsce. Co zrobić: po uzyskaniu karty pobytu czasowego (zamiast PESEL UKR) masz pełny dostęp do wszystkich świadczeń. Karta pobytu na podstawie pracy lub łączenia rodziny również kwalifikuje. ## Procedura wniosku Wniosek składasz tylko elektronicznie: przez [PUE ZUS](https://pue.zus.pl), aplikację mZUS, portal [Empatia](https://empatia.mpips.gov.pl) lub bankowość internetową. Wniosek papierowy pozostaje bez rozpatrzenia. Dokumenty: PESEL rodzica i dziecka, akt urodzenia dziecka, numer konta, a zależnie od wariantu zaświadczenie o zatrudnieniu lub ubezpieczeniu, umowa ze żłobkiem albo deklaracja braku aktywności zawodowej. Decyzja zwykle w 30 dni od kompletnego wniosku, potem comiesięczne wypłaty. Świadczenie można zmieniać (na przykład z "aktywnie w domu" na babciowe po podjęciu pracy). W danym miesiącu na to samo dziecko przysługuje tylko jedno świadczenie. ## Najczęstsze pytania **Czy babciowe trzeba przekazać babci?** Nie. Pieniądze trafiają na Twoje konto i sam decydujesz. Opiekować się dzieckiem może babcia, dziadek, niania, inny członek rodziny lub Ty sam. Nie ma obowiązku zawierania umowy z opiekunem. **Czy babciowe wlicza się do dochodu do innych świadczeń?** Nie. Jest zwolnione z podatku i nie wlicza się do dochodu przy becikowym, funduszu alimentacyjnym czy dodatku mieszkaniowym. **Czy mogę pobierać babciowe i posłać dziecko do żłobka?** Nie naraz. W danym miesiącu przysługuje jedno świadczenie: babciowe (dziecko nie chodzi do żłobka) albo "aktywnie w żłobku" (dziecko chodzi do żłobka). Świadczenie można zmienić. **Czy mogę pracować na pół etatu i dostawać babciowe?** Tak, jeśli Twoja podstawa składek to co najmniej 50% płacy minimalnej (2403 zł w 2026), a drugi rodzic uzupełnia do 100%. **Mam dziecko 36-miesięczne. Dostanę jeszcze babciowe?** Nie. Babciowe kończy się z ostatnim dniem miesiąca przed ukończeniem przez dziecko 36 miesięcy. **Mam PESEL UKR. Co mogę otrzymać?** Babciowe: nie. "Aktywnie w domu": nie. "Aktywnie w żłobku": tak, po 365 dniach statusu UKR. Pełny dostęp uzyskasz po wymianie na kartę pobytu czasowego lub przy statusie uchodźcy. ## Najczęstsze błędy - Wniosek tylko online, papierowy nie jest rozpatrywany. - Złóż wniosek wcześnie, świadczenie liczy się od miesiąca złożenia. - Sprawdź swój status pobytowy, bo PESEL UKR wyklucza z babciowego. - Sprawdź podstawę składek (50% i 100% płacy minimalnej). - W jednym miesiącu na dziecko przysługuje tylko jedno świadczenie. ## Babciowe a 800+ Można je łączyć: 800+ to 800 zł miesięcznie na dziecko do 18 lat, a babciowe to 1500 zł miesięcznie na dziecko 12-35 miesięcy. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **ZUS, Aktywny Rodzic**: [zus.pl/aktywnyrodzic](https://www.zus.pl/aktywnyrodzic). - **PUE ZUS**: [pue.zus.pl](https://pue.zus.pl). - **Empatia**: [empatia.mpips.gov.pl](https://empatia.mpips.gov.pl). - **Gov.pl, rodzina**: [gov.pl/web/rodzina](https://www.gov.pl/web/rodzina). ## Podstawa prawna - Ustawa z 15 maja 2024 roku o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka "Aktywny Rodzic" (Dz.U. 2024 poz. 858). ## Potrzebujesz pomocy - **ZUS, infolinia**: 22 560 16 00. - **ZUS, obsługa po ukraińsku**: 22 290 55 00. - **Empatia, infolinia**: 22 250 01 04. - **MOPS Kraków**: 12 616 54 08. Wsparcie w złożeniu wniosku o Aktywny Rodzic (babciowe, żłobek, dom) i w sprawdzeniu statusu pobytowego, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [Świadczenia](/punkt-informacyjny/swiadczenia) - [800+ świadczenie wychowawcze](/punkt-informacyjny/swiadczenia/800plus) - [300+ Dobry Start](/punkt-informacyjny/swiadczenia/300plus) - [Becikowe i Karta Dużej Rodziny](/punkt-informacyjny/rodzina/becikowe-kdr) - [MOPS, pomoc społeczna](/punkt-informacyjny/swiadczenia/mops) - [PUE ZUS](/punkt-informacyjny/online/pue-zus) --- ### Emerytura URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/swiadczenia/emerytura Zaktualizowano: 2026-07-31 Pracowałeś za granicą i w Polsce? Nie tracisz prawa do emerytury z żadnego z tych krajów. Polska ma umowy o koordynacji ubezpieczeń społecznych z państwami UE, EOG i Szwajcarią oraz z kilkunastoma innymi krajami (m.in. Ukraina, Białoruś, Mołdawia, Kanada, USA, Australia, Izrael, Korea Południowa, Serbia). **Najważniejsze fakty**: - Każdy kraj wypłaca emeryturę proporcjonalnie do okresu pracy w nim. ZUS nie finansuje cudzych okresów. - Minimalna emerytura w Polsce od 1 marca 2026: 1 978,49 zł brutto. - Wiek emerytalny: 60 lat (kobiety), 65 lat (mężczyźni). - Staż do emerytury minimalnej: 20 lat (kobiety), 25 lat (mężczyźni). Okresy z Ukrainy i UE można sumować. - Wystarczy 1 dzień składek w Polsce, żeby ZUS w ogóle policzył emeryturę, a do jej przyznania potrzeba zwykle 12 miesięcy okresów składkowych w Polsce. - Można pobierać dwie emerytury jednocześnie: z Polski i z Ukrainy. > Nie istnieje "przeniesienie" emerytury. Polska nie przejmie emerytury przyznanej przez Ukrainę. Sumują się okresy ubezpieczenia, a każdy kraj liczy własną część. ## Umowa Polska-Ukraina o zabezpieczeniu społecznym > [!SUCCESS] Lata pracy w Ukrainie nie przepadają > Dzięki umowie polsko-ukraińskiej ZUS sumuje Twoje okresy ubezpieczenia z obu krajów, żeby ustalić prawo do emerytury. Każdy kraj wypłaca część proporcjonalną do przepracowanych u siebie lat, a świadczenie możesz pobierać także mieszkając w drugim kraju. Zbieraj dokumenty potwierdzające ukraiński staż pracy. Podstawa: umowa z 18 maja 2012 roku, w życie 1 stycznia 2014 roku. Co daje: sumowanie okresów ubezpieczenia z Polski i Ukrainy dla nabycia prawa, proporcjonalną wypłatę z każdego kraju, transfer świadczeń (emeryturę z Ukrainy możesz dostawać w Polsce i odwrotnie), równe traktowanie oraz dopłatę do minimum w Polsce, jeśli tu mieszkasz. Czego nie daje: nie zwalnia z wymogu wieku emerytalnego, nie zastępuje stażu (musisz mieć łącznie 20 lub 25 lat) i nie wypłaca pełnej emerytury polskiej za pracę w Ukrainie (ZUS dolicza tylko polskie lata). ## Trzy systemy, w zależności od kraju ### UE, EOG i Szwajcaria Podstawa: rozporządzenie (WE) nr 883/2004 o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Okresy ubezpieczenia we wszystkich państwach członkowskich sumują się, a każde państwo wypłaca proporcjonalnie. Wniosek składasz w kraju, w którym mieszkasz, a lokalna instytucja przekazuje go do innych krajów. ### Państwo trzecie z umową dwustronną (Ukraina, Białoruś i inne) Sumowanie okresów ubezpieczenia, proporcjonalność i możliwość transferu świadczenia do drugiego kraju. ### Państwo bez umowy z Polską Polska liczy wyłącznie polskie okresy ubezpieczenia. Lata pracy w kraju pochodzenia nie są uwzględniane, więc obywatel takiego kraju musi zwykle wypracować pełny staż w Polsce. ## Kto i kiedy może wnioskować Dla obywatela Ukrainy: wiek emerytalny (60 kobiety, 65 mężczyźni), minimum 1 dzień składek w Polsce (żeby ZUS w ogóle policzył) i sumowanie z Ukrainą dla nabycia prawa. Zamieszkanie w Polsce jest wymagane do dopłaty do minimum. Praca musiała być legalna, zgłoszona do ZUS. ### Co daje 12 miesięcy w Polsce ZUS przyznaje polską emeryturę dopiero przy minimum 12 miesiącach okresów składkowych w Polsce. Jeśli masz mniej, ZUS nie przyznaje polskiej emerytury, ale przekazuje Twoje polskie okresy do Ukrainy, która uwzględni je przy swojej emeryturze. Przykład: 30 lat pracy w Ukrainie i 6 miesięcy w Polsce. ZUS odmówi polskiej emerytury (mniej niż 12 miesięcy), a ukraińska instytucja wypłaci emeryturę za 30 lat i uwzględni Twoje 6 polskich miesięcy. ### Co daje pełny staż Łącznie 20 lub 25 lat oraz zamieszkanie w Polsce daje dopłatę do polskiej emerytury minimalnej (1 978,49 zł brutto). Przykład: 15 lat w Ukrainie i 10 lat w Polsce to łącznie 25 lat. ZUS wypłaca polską część za 10 lat (np. 600 zł), Ukraina za 15 lat (np. 400 zł), a ZUS dopłaca różnicę do minimum. ## Jak złożyć wniosek o emeryturę 1. **Sprawdź warunki**: wiek emerytalny, minimum 1 dzień składek w Polsce, zamieszkanie w Polsce (dla dopłaty). 2. **Zbierz dokumenty**. Z Polski: świadectwa pracy, dane o składkach z PUE ZUS. Z Ukrainy: książeczka pracy (трудова книжка), zaświadczenia z Funduszu Emerytalnego Ukrainy, tłumaczenia przysięgłe. Z krajów UE: ZUS zbiera dane elektronicznie, możesz dołączyć formularz U1. 3. **Złóż wniosek w ZUS**: osobiście, przez [PUE ZUS](https://pue.zus.pl) lub pocztą. W Krakowie: ZUS I Oddział, ul. Pędzichów 27; ZUS II Oddział, ul. Świętokrzyska 12. Centrum Obsługi Telefonicznej: 22 560 16 00. 4. **ZUS przekazuje wniosek do Ukrainy** (do Funduszu Emerytalnego Ukrainy) bez Twojego udziału, prosząc o potwierdzenie okresów i ustalenie ukraińskiej emerytury. Czas oczekiwania: zwykle 6-12 miesięcy, czasem dłużej ze względu na wojnę. 5. **Decyzje obu instytucji** dostajesz pocztą. 6. **Wypłata**: z Polski na polskie konto, z Ukrainy w Ukrainie lub (po uzgodnieniu) transferem do Polski. ## Specyficzne sytuacje ### Renta z tytułu niezdolności do pracy i renta rodzinna Działają na tych samych zasadach co emerytura (sumowanie, proporcjonalność, transfer). Renta z niezdolności wymaga dodatkowo orzeczenia lekarza orzecznika ZUS. Szczegóły w rozdziale [renta](/punkt-informacyjny/swiadczenia/renta). ### Mam już emeryturę ukraińską, mieszkam w Polsce Emeryturę z Ukrainy można wypłacać w Polsce (transfer przez umowę). Skontaktuj się z ukraińską instytucją. Jeśli masz choć 1 dzień składek w Polsce, możesz dodatkowo ubiegać się o polską emeryturę. ### Praca bez umowy lub na umowę o dzieło Praca bez odprowadzania składek nie liczy się do polskiej emerytury. Umowa o dzieło nie jest tytułem do ubezpieczeń społecznych, więc też nie buduje stażu emerytalnego. Sprawdzaj na [PUE ZUS](/punkt-informacyjny/online/pue-zus), czy pracodawca zgłasza Cię i opłaca składki. ### Wojna w Ukrainie i opóźnienia Procedury międzynarodowe są wydłużone (przeciążenie systemu, problemy z archiwami). Złóż wniosek z wyprzedzeniem (nawet 1-2 lata przed wiekiem emerytalnym) i zachowaj wszystkie dokumenty pracy z Ukrainy. ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR i pracowałem w Ukrainie 25 lat. Mam 60 lat. Dostanę polską emeryturę?** Nie, jeśli nie masz żadnego dnia składek w Polsce. Aby ZUS mógł liczyć, potrzebny jest choć minimalny okres legalnej pracy w Polsce. Złóż w Ukrainie wniosek o ukraińską emeryturę za 25 lat, a po przepracowaniu w Polsce co najmniej 12 miesięcy ZUS przyzna część proporcjonalną. **Czy emerytura ukraińska wypłacana w Polsce jest opodatkowana w Polsce?** Tak, bo tu mieszkasz (rezydencja podatkowa). Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania przewiduje opodatkowanie emerytury w kraju zamieszkania. ZUS pobiera zaliczkę na podatek i składkę zdrowotną. W razie wątpliwości skontaktuj się z Krajową Informacją Skarbową (KIS): 22 330 03 30, lub doradcą podatkowym. **Pracowałem w Polsce 5 lat, wracam do Ukrainy. Stracę polską emeryturę?** Nie tracisz prawa. ZUS może wypłacać emeryturę także po wyjeździe (transfer), ale tracisz dopłatę do minimum (wymaga zamieszkania w Polsce). **Pracuję w Polsce na działalności (B2B). Odprowadzam składki?** Tak, sam opłacasz składki w ZUS. To liczy się jako okresy składkowe do polskiej emerytury. Sprawdź [PUE ZUS](/punkt-informacyjny/online/pue-zus). **Pracuję na umowę zlecenie. Liczy się?** Tak, jeśli odprowadzane są składki na ubezpieczenia społeczne. Część zleceń jest tylko ze składką zdrowotną, wtedy nie buduje stażu emerytalnego. Sprawdź to u pracodawcy lub w PUE ZUS. ## Najczęstsze błędy - Nie zwlekaj z wnioskiem. Procedury międzynarodowe trwają długo, złóż wniosek przed osiągnięciem wieku emerytalnego. - Zbieraj wszystkie dokumenty pracy z Ukrainy, Polski i innych krajów. - Sprawdzaj na PUE ZUS, czy pracodawca zgłasza Cię i odprowadza składki. - Dokumenty z Ukrainy wymagają tłumaczenia przysięgłego. - Wniosek do ZUS i Funduszu Emerytalnego Ukrainy jest bezpłatny, nie ufaj płatnym pośrednikom. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **ZUS, umowy międzynarodowe**: [zus.pl](https://www.zus.pl). - **ZUS, umowa z Ukrainą**: [strona umowy z Ukrainą na zus.pl](https://www.zus.pl/swiadczenia/emerytury-i-renty-dla-osob-pracujacych/zamieszkalych-za-granica/zasady-przyznawania-emerytur-i-rent-dla-osob-pracujacych-w-panstwach-umownych/umowa-z-ukraina-o-zabezpieczeniu-spolecznym). - **Centrum Obsługi Telefonicznej ZUS**: 22 560 16 00. - **Fundusz Emerytalny Ukrainy**: [pfu.gov.ua](https://www.pfu.gov.ua). - **Konsulat Ukrainy w Krakowie**: Rondo Mogilskie 1, tel. 12 433 81 60. ## Podstawa prawna - Umowa między Polską a Ukrainą o zabezpieczeniu społecznym z 18 maja 2012 roku (w życie 1.01.2014). - Rozporządzenie (WE) nr 883/2004 o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (UE, EOG, Szwajcaria). - Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z 17 grudnia 1998 roku. ## Potrzebujesz pomocy - **ZUS, Centrum Obsługi Telefonicznej**: 22 560 16 00. - **ZUS, obsługa po ukraińsku**: 22 290 55 00. - **Konsulat Ukrainy w Krakowie**: Rondo Mogilskie 1, tel. 12 433 81 60. Wsparcie w przygotowaniu wniosku o emeryturę z umowy międzynarodowej, kompletowaniu dokumentów z Ukrainy i tłumaczeniach przysięgłych, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [PUE ZUS, sprawdzanie składek i wniosek online](/punkt-informacyjny/online/pue-zus) - [Świadczenia](/punkt-informacyjny/swiadczenia) - [Renta](/punkt-informacyjny/swiadczenia/renta) - [Kto dostaje świadczenia](/punkt-informacyjny/swiadczenia/kto-dostaje) - [NFZ, opieka zdrowotna](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz) - [Działalność gospodarcza (JDG)](/punkt-informacyjny/biznes/zakladanie-dzialalnosci) --- ### Kto dostaje świadczenia. Matryca statusów pobytowych URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/swiadczenia/kto-dostaje Zaktualizowano: 2026-09-24 Dostęp do polskich świadczeń zależy od statusu pobytowego. Najszerszy mają obywatele Polski oraz UE. Pobyt stały, rezydent długoterminowy UE i status uchodźcy dają niemal pełny dostęp. PESEL UKR z wojny daje dostęp ograniczony, a karta CUKR (od 4 maja 2026) zrównuje uprawnienia z kartą pobytu czasowego. > Ta strona zawiera uproszczoną matrycę. Każda gmina i każdy urząd może oceniać sprawę indywidualnie, dlatego zawsze potwierdź uprawnienie w urzędzie wypłacającym świadczenie (ZUS, MOPS, urząd miasta). W tabelach kolumna "Kto zwykle dostaje" pokazuje statusy z dostępem, a kolumna "PESEL UKR (z wojny)" podaje od razu, czy i pod jakim warunkiem świadczenie przysługuje osobie z PESEL UKR. Skrót "karta CUKR" oznacza nową kartę pobytu dla osób, które miały ochronę czasową. ## Świadczenia rodzinne | Świadczenie | Kto zwykle dostaje | PESEL UKR (z wojny) | |---|---|---| | [800+](/punkt-informacyjny/swiadczenia/800plus) | obywatele PL i UE, pobyt stały, uchodźca, karta czasowa, karta CUKR | Warunkowo: wymaga aktywności zawodowej rodzica i nauki dziecka w polskiej szkole (od 1.02.2026) | | [300+ Dobry Start](/punkt-informacyjny/swiadczenia/300plus) | jak przy 800+ | Warunkowo: dziecko musi uczyć się w polskiej szkole | | [Becikowe](/punkt-informacyjny/rodzina/becikowe-kdr) | obywatele PL i UE, pobyt stały, uchodźca, rezydent UE; karta czasowa tylko z wybranych podstaw | Nie (przysługuje po wymianie na kartę CUKR) | | [Karta Dużej Rodziny](/punkt-informacyjny/rodzina/becikowe-kdr) | jak przy becikowym | Nie (tak po wymianie na kartę CUKR) | | Zasiłek rodzinny | obywatele PL i UE, pobyt stały, uchodźca; karta czasowa z wybranych podstaw | Nie | | [Aktywny Rodzic (babciowe)](/punkt-informacyjny/swiadczenia/babciowe) | obywatele PL i UE, pobyt stały, uchodźca, karta czasowa z pracą, karta CUKR | Nie dla babciowego i wariantu domowego; "aktywnie w żłobku" tak, po 365 dniach statusu UKR | | Fundusz alimentacyjny | obywatele PL i UE, pobyt stały, uchodźca; karta czasowa głównie przy łączeniu rodziny | Nie (tak po wymianie na kartę CUKR) | ## Renty i emerytury (ZUS) | Świadczenie | Kto zwykle dostaje | PESEL UKR (z wojny) | |---|---|---| | [Renta z tytułu niezdolności](/punkt-informacyjny/swiadczenia/renta) | wszyscy ze stażem składkowym ZUS, okresy z Ukrainy sumują się | Tak, przy stażu składkowym w ZUS | | [Renta rodzinna](/punkt-informacyjny/swiadczenia/renta) | jak wyżej, po osobie ubezpieczonej | Tak, gdy zmarły miał staż ubezpieczenia | | [Renta socjalna](/punkt-informacyjny/swiadczenia/renta) | pobyt stały, uchodźca, rezydent UE, karta czasowa z pracą | Nie (tak po wymianie na kartę CUKR) | | [Emerytura](/punkt-informacyjny/swiadczenia/emerytura) | wszyscy ze składkami ZUS, okresy z Ukrainy sumują się | Tak, jeśli masz okresy składkowe w Polsce | | Zasiłek pogrzebowy (7000 zł) | po osobie ubezpieczonej w ZUS | Tak, jeśli zmarły był ubezpieczony | | Świadczenie przedemerytalne | obywatele, pobyt stały, rezydent UE | Nie | ## MOPS, pomoc społeczna | Świadczenie | Kto zwykle dostaje | PESEL UKR (z wojny) | |---|---|---| | [Zasiłek stały](/punkt-informacyjny/swiadczenia/mops) | obywatele, pobyt stały, uchodźca, rezydent UE | Nie | | [Zasiłek okresowy](/punkt-informacyjny/swiadczenia/mops) | jak wyżej | Warunkowo: zależy od indywidualnej oceny gminy, potwierdź w MOPS | | [Zasiłek celowy (jednorazowy)](/punkt-informacyjny/swiadczenia/mops) | szeroko, także pobyt czasowy, jako pomoc kryzysowa | Tak, jako pomoc kryzysowa | | Dodatek mieszkaniowy | obywatele, pobyt stały, uchodźca | Warunkowo: zależy od indywidualnej oceny gminy, potwierdź w MOPS | | Posiłek dla dzieci w szkole | wszyscy legalnie mieszkający | Tak | | Pomoc dla osób bezdomnych | wszyscy legalnie mieszkający | Tak | | Świadczenie wspierające i pielęgnacyjne | pobyt stały, rezydent UE | Nie | | Zasiłek pielęgnacyjny | obywatele, pobyt stały | Nie | ## Zdrowie i NFZ | Świadczenie | Kto zwykle dostaje | PESEL UKR (z wojny) | |---|---|---| | [NFZ z pracy lub działalności](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz) | wszyscy ubezpieczeni | Tak, gdy jesteś ubezpieczony | | [Ubezpieczenie dobrowolne NFZ](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz) | wszyscy legalnie mieszkający | Tak | | NFZ dla kobiet w ciąży | wszystkie kobiety | Tak | | NFZ dla dzieci do 18 lat | wszystkie dzieci | Tak | | NFZ dla ofiar tortur i przemocy | wszyscy | Tak | | In vitro (program rządowy) | wymaga rezydencji i ubezpieczenia | Warunkowo: w praktyce trudne przy PESEL UKR | ## Praca i bezrobocie | Świadczenie | Kto zwykle dostaje | PESEL UKR (z wojny) | |---|---|---| | Rejestracja w urzędzie pracy | wszyscy z legalnym pobytem | Tak | | Zasiłek dla bezrobotnych | po 365 dniach składek ZUS w ostatnich 18 miesiącach | Warunkowo: po 365 dniach składek ZUS | | Kursy zawodowe w urzędzie pracy | wszyscy z legalnym pobytem | Tak | | Dotacja na działalność | po rejestracji w urzędzie pracy (zwykle od 3 miesięcy) | Warunkowo: po rejestracji w urzędzie pracy | ## Mieszkanie | Świadczenie | Kto zwykle dostaje | PESEL UKR (z wojny) | |---|---|---| | Dodatek mieszkaniowy | obywatele, pobyt stały, uchodźca | Warunkowo: zależy od indywidualnej oceny gminy, potwierdź w MOPS | | Dodatek energetyczny | obywatele, pobyt stały, uchodźca | Warunkowo: jak dodatek mieszkaniowy | | Mieszkanie komunalne | obywatele, pobyt stały, uchodźca | Nie (warunkowo po wymianie na kartę CUKR) | | Mieszkanie społeczne (TBS, SIM) | obywatele, pobyt stały, uchodźca | Nie (tak po wymianie na kartę CUKR) | | [Karta Krakowska](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/karta-krakowska) | wszyscy mieszkańcy Krakowa | Tak | ## Edukacja Dostępna dla wszystkich cudzoziemców mieszkających w Polsce legalnie: bezpłatne przedszkole, bezpłatna szkoła podstawowa i ponadpodstawowa, asystent międzykulturowy oraz dodatkowe lekcje języka polskiego. Stypendia szkolne i socjalne przysługują głównie przy pobycie stałym i statusie uchodźcy. Bezpłatne studia są dostępne dla obywateli Polski i UE; pozostali zwykle płacą, z wyjątkiem stypendystów rządu polskiego i posiadaczy Karty Polaka. Sprawdź [szkoły dla dzieci](/punkt-informacyjny/edukacja/szkoly) i [studia](/punkt-informacyjny/edukacja/studia). ## Statusy dające najpełniejszy dostęp > [!TIP] Twój status pobytu decyduje o dostępie do świadczeń > Najwięcej dają: obywatelstwo polskie, pobyt stały i status rezydenta długoterminowego UE. Dla obywateli Ukrainy dobrym krokiem jest przejście z PESEL UKR na kartę CUKR, daje pobyt czasowy na 3 lata i pełny dostęp do świadczeń. Osoby na wizie lub w ruchu bezwizowym mają dostęp bardzo ograniczony. Najwięcej daje obywatelstwo polskie, pobyt stały i status rezydenta długoterminowego UE. Bardzo szeroki dostęp mają też osoby ze statusem uchodźcy oraz, dla obywateli Ukrainy, karta CUKR. Karta CUKR (od 4 maja 2026) to świadomy wybór: tracisz część uprawnień ochrony czasowej, ale zyskujesz zezwolenie na pobyt czasowy na 3 lata i pełny dostęp do świadczeń jak inni posiadacze karty pobytu. Sprawdź [kartę CUKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr) i [ochronę czasową](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa). Osoby na wizie krajowej, wizie Schengen lub w ruchu bezwizowym mają bardzo ograniczony dostęp: NFZ tylko przy umowie o pracę lub ubezpieczeniu dobrowolnym, a świadczenia rodzinne zwykle nie przysługują. ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR. Dostanę 800+?** Tak, jeśli rodzic jest aktywny zawodowo, a dziecko uczy się w polskiej szkole lub przedszkolu (zasady od 1.02.2026). Sprawdź [800+](/punkt-informacyjny/swiadczenia/800plus). **Mam PESEL UKR. Dostanę becikowe?** Nie. Pełny dostęp daje karta CUKR lub karta pobytu czasowego. Sprawdź [becikowe i KDR](/punkt-informacyjny/rodzina/becikowe-kdr). **Co jeśli MOPS lub ZUS odmówi świadczenia?** Dostajesz pisemną decyzję z uzasadnieniem. Odwołanie składasz w 14 dni (decyzja administracyjna) lub 30 dni (ZUS, do Sądu Pracy). Bezpłatną pomoc znajdziesz w rozdziale [pomoc prawna](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/pomoc-prawna). ## Najczęstsze błędy - Nie zakładaj z góry, że masz prawo do świadczenia, potwierdź w urzędzie. - PESEL UKR nie oznacza pełnego dostępu (od 5.03.2026 obowiązują ograniczenia). - Karta CUKR to świadomy wybór: tracisz uprawnienia ochrony czasowej, zyskujesz pełny dostęp do świadczeń. - Wnioski składasz zwykle online (PUE ZUS, Empatia, banki). - Świadczenia mają terminy (becikowe 12 miesięcy, 300+ do 30 listopada). ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Empatia**: [empatia.mpips.gov.pl](https://empatia.mpips.gov.pl). - **PUE ZUS**: [pue.zus.pl](https://pue.zus.pl). - **MOPS Kraków**: [mops.krakow.pl](https://www.mops.krakow.pl). - **NFZ Małopolska**: [nfz-krakow.pl](https://www.nfz-krakow.pl). - **Gov.pl, rodzina i świadczenia**: [gov.pl/web/rodzina](https://www.gov.pl/web/rodzina). ## Potrzebujesz pomocy - **ZUS, infolinia**: 22 560 16 00, po ukraińsku 22 290 55 00. - **MOPS Kraków**: 12 616 54 08. - **NFZ Małopolska**: 12 29 88 110. - **Empatia, infolinia**: 22 250 01 04. Pomoc w ustaleniu, które świadczenia Ci przysługują, w wypełnianiu wniosków i w odwołaniach od decyzji, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [Świadczenia](/punkt-informacyjny/swiadczenia) - [800+](/punkt-informacyjny/swiadczenia/800plus) - [300+ Dobry Start](/punkt-informacyjny/swiadczenia/300plus) - [MOPS](/punkt-informacyjny/swiadczenia/mops) - [NFZ](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz) - [Emerytura](/punkt-informacyjny/swiadczenia/emerytura) - [Renta](/punkt-informacyjny/swiadczenia/renta) - [Aktywny Rodzic (babciowe)](/punkt-informacyjny/swiadczenia/babciowe) - [Becikowe i Karta Dużej Rodziny](/punkt-informacyjny/rodzina/becikowe-kdr) - [Karta CUKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr) --- ### Pomoc społeczna, MOPS URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/swiadczenia/mops Zaktualizowano: 2026-09-24 Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej (MOPS) pomaga osobom w trudnej sytuacji życiowej: bez pracy, z niską emeryturą, z niepełnosprawnością, po kryzysie rodzinnym, osobom bezdomnym i ofiarom przemocy. MOPS Kraków obsługuje mieszkańców Krakowa niezależnie od obywatelstwa, jeśli spełniają warunki. Od 5 marca 2026 roku obywatele Ukrainy z PESEL UKR korzystają z MOPS na takich samych zasadach jak inni cudzoziemcy (bez szczególnych uprawnień, które wcześniej dawała specustawa). Na tej stronie znajdziesz: kto ma prawo do zasiłków, jakie są rodzaje świadczeń i ich kwoty w 2026 roku, co zmieniło się dla obywateli Ukrainy oraz jak złożyć wniosek. > **Trudna sytuacja finansowa?** Zadzwoń najpierw na infolinię MOPS Kraków: 12 616 54 08. Pracownicy wytłumaczą, które świadczenia są dla Ciebie. ## Kryteria dochodowe w 2026 roku > [!INFO] Twój dochód musi być niższy od kryterium > Większość świadczeń MOPS zależy od kryterium dochodowego: 1010 zł dla osoby samotnej i 823 zł na osobę w rodzinie (bez zmian w 2026). Do dochodu nie wlicza się m.in. 800+ i zasiłku pielęgnacyjnego. Sam PESEL UKR nie wystarcza, potrzebny odpowiedni status pobytu i spełnienie kryterium. Podstawowy warunek większości świadczeń MOPS: Twój dochód musi być niższy od kryterium. | Grupa | Kryterium miesięczne | |---|---| | Osoba samotnie gospodarująca | 1 010 zł netto | | Osoba w rodzinie | 823 zł netto na osobę | | Dochód z 1 ha przeliczeniowego (rolnicy) | 459 zł | Dochód to suma przychodów netto z miesiąca przed wnioskiem: wynagrodzenia, emerytury, renty, zasiłki, alimenty, dochody z działalności. Nie wlicza się m.in. 800+, zasiłku pielęgnacyjnego (215,84 zł) i świadczenia wspierającego. Kryteria podwyższono w styczniu 2025 roku i obowiązują do najbliższej weryfikacji (raz na 3 lata). ## Główne świadczenia MOPS ### Zasiłek stały Dla osób trwale niezdolnych do pracy: seniorów, osób z niepełnosprawnością, długotrwale chorych. Warunki: osoba pełnoletnia, trwale niezdolna do pracy (wiek emerytalny lub orzeczenie), dochód poniżej kryterium. Wysokość: maksymalnie 1 229 zł, minimalnie 100 zł miesięcznie. Dla samotnych to różnica między 130% kryterium (1 313 zł) a dochodem. ### Zasiłek okresowy Dla osób w przejściowej trudnej sytuacji: długotrwała choroba, bezrobocie, oczekiwanie na inne świadczenia. Wysokość: do różnicy między kryterium a dochodem, minimalnie 50% tej różnicy (nie mniej niż 20 zł). Czas trwania: zwykle do 6 miesięcy, z możliwością przedłużenia. ### Zasiłek celowy Na konkretny cel: żywność, leki i leczenie, opał i ogrzewanie, odzież, niezbędne sprzęty domowe, drobne naprawy w mieszkaniu, koszty pogrzebu. Wysokość zależy od potrzeby i budżetu gminy (zwykle 100-2 000 zł jednorazowo). Forma: gotówka, przelew, bon lub zakup towaru przez MOPS. ### Pomoc na usamodzielnienie Dla osób opuszczających pieczę zastępczą (18-25 lat). Kwota: 2 066 zł jednorazowo (2026). ### Świadczenie pieniężne dla cudzoziemców z określonym statusem Tylko dla wąskiej grupy: osób ze statusem uchodźcy, ochroną uzupełniającą lub zezwoleniem ze względów humanitarnych. Obejmuje utrzymanie i naukę języka polskiego. Wysokość: od 950 zł do 1 679 zł miesięcznie, do 12 miesięcy od uzyskania statusu. To świadczenie nie dotyczy zwykłych migrantów ekonomicznych ani obywateli Ukrainy z PESEL UKR. Szczegóły w rozdziale o [ochronie międzynarodowej](/punkt-informacyjny/legalizacja/ochrona-miedzynarodowa). ### Świadczenie pielęgnacyjne Dla opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała przed 18 rokiem życia (lub 25, jeśli w trakcie nauki). Kwota 2026: 3 287 zł miesięcznie, niezależnie od dochodu. Dla cudzoziemców wymagany jest pobyt stały, rezydent długoterminowy UE, Karta Polaka z pobytem lub obywatelstwo. Osoby z PESEL UKR nie mają prawa do tego świadczenia. ### Świadczenie wspierające (ZUS) Dla osób z niepełnosprawnością powyżej 18 roku życia. Kwota zależy od poziomu potrzeby wsparcia (od około 600 zł do 4 233 zł miesięcznie), niezależnie od dochodu, można łączyć z pracą. Wniosek składa się do ZUS. Wymagany pobyt stały lub rezydent długoterminowy UE (osoby z PESEL UKR nie mają prawa). ### Zasiłek pielęgnacyjny Dla dzieci z niepełnosprawnością oraz osób powyżej 75 roku życia. Kwota: 215,84 zł miesięcznie, niezależnie od dochodu. ## Co się zmieniło dla obywateli Ukrainy Przed 5 marca 2026 obywatele Ukrainy z PESEL UKR mieli specjalne uprawnienia (m.in. świadczenie "40+" dla goszczących, schronienie i wyżywienie w ośrodkach, szersza pomoc rzeczowa). Po 5 marca 2026, wraz z ustawą wygaszającą, korzystają z MOPS na takich samych zasadach jak inni cudzoziemcy. | Świadczenie | Przed 5.03.2026 | Od 5.03.2026 | |---|---|---| | Zasiłki MOPS (stały, okresowy, celowy) | Tak, na zasadach ogólnych z kryterium | Tak, bez zmian | | "40+" dla goszczących | Tak, 40 zł dziennie na osobę | Nie, zakończone | | Schronienie w ośrodkach | Tak, wszystkim uchodźcom z UA | Tylko grupy szczególnie wrażliwe | | Wyżywienie w ośrodkach | Tak, bezpłatne | Tylko grupy szczególnie wrażliwe | | Pomoc od Urzędu do Spraw Cudzoziemców | Tak, wszystkim | Tylko grupy szczególnie wrażliwe | | Programy integracyjne | Tak, szerokie | Ograniczone | | Świadczenie pielęgnacyjne (opiekun) | Nie | Nie (tylko pobyt stały) | | Świadczenie wspierające (ZUS) | Nie | Nie (tylko pobyt stały) | ### Grupy szczególnie wrażliwe (po 5.03.2026) Prawo do pomocy w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania mają obywatele Ukrainy z PESEL UKR należący do jednej z grup: - seniorzy (zwykle powyżej 60-65 lat), - osoby z niepełnosprawnością (orzeczenie), - kobiety w ciąży i w połogu, - samotni rodzice z małymi dziećmi (poniżej 3 lat), - osoby wymagające opieki medycznej, - ofiary tortur, przemocy lub gwałtu. Pozostali muszą znaleźć własne zakwaterowanie (wynajem, pomoc rodziny, wspólne mieszkanie). ## MOPS Kraków, gdzie i jak się zgłosić **Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Krakowie** ul. Józefińska 14, 30-529 Kraków tel. 12 616 54 08, e-mail: info@mops.krakow.pl [mops.krakow.pl](https://mops.krakow.pl) Godziny: poniedziałek-piątek 7:40-15:30. MOPS ma filie w poszczególnych dzielnicach. Sprawdź, do której filii należysz według adresu zamieszkania, na stronie [mops.krakow.pl](https://mops.krakow.pl). ### Jak złożyć wniosek 1. **Przygotuj dokumenty**: paszport, karta pobytu lub PESEL UKR z dokumentem tożsamości; wniosek (formularz MOPS); dokumenty potwierdzające dochód; zaświadczenie o stanie zdrowia (jeśli dotyczy); umowa najmu; dokumenty dzieci; numer konta. 2. **Złóż wniosek** w filii właściwej dla adresu lub w centrali. Część wniosków złożysz przez [empatia.mpips.gov.pl](https://empatia.mpips.gov.pl) (wymagany Profil Zaufany). 3. **Wywiad środowiskowy**: w 14 dni roboczych pracownik socjalny odwiedza Cię w domu, pyta o sytuację rodzinną, zdrowotną i mieszkaniową oraz weryfikuje dokumenty. Odpowiadaj zgodnie z prawdą. 4. **Decyzja**: w ciągu 30 dni od kompletu dokumentów, pisemnie. 5. **Wypłata**: na konto bankowe lub (rzadziej) gotówką w kasie filii. Zasiłek celowy w nagłej potrzebie może być wypłacony nawet w ciągu kilku dni. ## Pomoc w nagłych sytuacjach ### Jesteś osobą bezdomną w Krakowie W Krakowie działają noclegownie i schroniska współpracujące z MOPS (m.in. schronisko dla mężczyzn, dom dla kobiet z dziećmi, ośrodek pomocy dla osób bezdomnych). Infolinia dla osób bezdomnych: 12 616 55 55 (MOPS Kraków). ### Jesteś ofiarą przemocy domowej Natychmiast zadzwoń pod 112. Procedurę Niebieskiej Karty otwiera policja lub MOPS. Dłuższe wsparcie: - **Specjalistyczny Ośrodek Wsparcia dla Osób Doznających Przemocy Domowej**: os. Krakowiaków 46, 31-964 Kraków, tel. 12 425 81 70, e-mail: oodp.krakowiakow@caritas.pl (całodobowo, schronienie bez skierowania i bez kryterium dochodowego). - **Telefon dla Ofiar Przemocy w Rodzinie, Niebieska Linia**: 800 120 002 (bezpłatny, całą dobę). ### Potrzebujesz posiłku W Krakowie działają jadłodajnie, punkty wydawania posiłków oraz banki żywności (paczki). Aktualne lokalizacje sprawdzisz w PIO. ### Nie masz środków na leki lub leczenie Złóż wniosek o zasiłek celowy MOPS na leki. Wspierają też organizacje pomagające osobom chorym. ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR. Czy mogę dostać zasiłek z MOPS?** Tak, jeśli spełniasz kryterium dochodowe (samotnie poniżej 1 010 zł, w rodzinie poniżej 823 zł na osobę). Po 5 marca 2026 nie masz już szczególnych uprawnień, ale zasiłki standardowe przysługują tak samo jak innym mieszkańcom. **Jestem starszą osobą, mam emeryturę z Ukrainy 300 zł. Czy dostanę zasiłek stały?** Prawdopodobnie tak, jeśli masz wiek emerytalny i mieszkasz w Polsce legalnie (PESEL UKR wystarcza). Zasiłek to różnica między 130% kryterium (1 313 zł) a Twoim dochodem, maksymalnie 1 229 zł. Przynieś do MOPS dokumenty. **Pracuję na umowie o pracę za 3 000 zł brutto. Czy dostanę zasiłek?** Jako osoba samotna raczej nie (przekraczasz kryterium). Jako osoba w 3-osobowej rodzinie dochód na osobę może być poniżej 823 zł, wtedy masz prawo do zasiłków. Niezależnie możesz starać się o zasiłek celowy na konkretny cel. **Kto dostaje "40+" w 2026 roku?** Nikt. Program zakończył się 4 marca 2026 wraz z wygaszeniem specustawy. **Nie spełniam kryterium dochodowego, ale jestem w trudnej sytuacji. Co robić?** MOPS może udzielić pomocy w uzasadnionych przypadkach (zasiłek celowy specjalny, pomoc rzeczowa). Złóż wniosek i opisz sytuację. Decyzja zależy od indywidualnej oceny i możliwości gminy. ## Podstawa prawna - Ustawa o pomocy społecznej z 12 marca 2004 roku. - Rozporządzenie Rady Ministrów z 14 lipca 2023 roku w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych. - Ustawa z 23 stycznia 2026 roku o wygaszeniu rozwiązań z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (Dz.U. 2026 poz. 203). - Ustawa o świadczeniu wspierającym z 7 lipca 2023 roku. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **MOPS Kraków**: [mops.krakow.pl](https://mops.krakow.pl), tel. 12 616 54 08. - **Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej**: [gov.pl/web/rodzina](https://www.gov.pl/web/rodzina). - **Empatia**: [empatia.mpips.gov.pl](https://empatia.mpips.gov.pl). - **ZUS, świadczenie wspierające**: [zus.pl](https://www.zus.pl). ## Potrzebujesz pomocy - **MOPS Kraków, centrala**: ul. Józefińska 14, tel. 12 616 54 08. - **Infolinia MOPS Kraków**: 12 616 55 55 (bezdomność, kryzys). - **INFO OPT, MUW Kraków**: 12 210 20 20. - **Niebieska Linia (przemoc)**: 800 120 002. Diagnoza Twojej sytuacji i ustalenie, które świadczenia Ci przysługują, pomoc w przygotowaniu wniosków i dokumentów, wsparcie podczas wywiadu środowiskowego i przy odwołaniu od decyzji MOPS, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [Świadczenia](/punkt-informacyjny/swiadczenia) - [800+ świadczenie wychowawcze](/punkt-informacyjny/swiadczenia/800plus) - [NFZ, opieka zdrowotna](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz) - [Karta Krakowska, lokalne zniżki](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/karta-krakowska) - [Ochrona czasowa i PESEL UKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa) - [Pomoc prawna dla migrantów](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/pomoc-prawna) --- ### NFZ, opieka zdrowotna dla cudzoziemców URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz Zaktualizowano: 2026-08-07 **Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ)** to polski publiczny system opieki zdrowotnej. Dzięki składkom ubezpieczonych finansuje leczenie u lekarzy, w szpitalach, zabiegi, badania, leki refundowane. Od **5 marca 2026 roku** obowiązują **nowe zasady** dla obywateli Ukrainy z PESEL UKR, w ramach ustawy wygaszającej. Ten rozdział opisuje: - **Kto ma pełny dostęp** do NFZ w 2026 roku. - **Jakie usługi są bezpłatne** dla obywateli Ukrainy z UKR bez ubezpieczenia. - **Co się zmieniło** w stosunku do zasad sprzed marca 2026. - **Jak uzyskać ubezpieczenie** zdrowotne, jeśli nie pracujesz. > **Zachorowałeś nagle?** W nagłym zagrożeniu życia **masz prawo do bezpłatnej pomocy** wszędzie, niezależnie od statusu. Zadzwoń **112**. > **Nie masz ubezpieczenia ani pracy?** Sprawdź opcje w sekcji „Jak uzyskać ubezpieczenie". ## Kto ma pełny dostęp do NFZ **Pełny NFZ** oznacza: lekarz rodzinny, specjaliści, szpital, operacje, badania, leki refundowane, rehabilitacja, opieka psychiatryczna. ### Cudzoziemcy z automatycznym dostępem 1. **Obywatele UE / EOG / Szwajcarii** (z zaświadczeniem S1 lub Europejską Kartą Ubezpieczenia Zdrowotnego EKUZ). 2. **Osoby zgłoszone do ubezpieczenia zdrowotnego** poprzez: - **Umowę o pracę** (pracodawca odprowadza 9%). - **Umowę zlecenie** z obowiązkowymi składkami. - **Działalność gospodarczą** (sam opłacasz składkę). - **Dobrowolne ubezpieczenie** (sam płacisz do NFZ). 3. **Członkowie rodziny osoby ubezpieczonej**: współmałżonek, dzieci, rodzice. 4. **Zarejestrowani jako bezrobotni** w Powiatowym Urzędzie Pracy (PUP). 5. **Pobierający świadczenia** (emerytura, renta, zasiłek chorobowy, macierzyński). 6. **Uczniowie i studenci\*** do 26 roku życia, zgłoszeni przez rodzica-ubezpieczonego lub, gdy rodzic nie jest ubezpieczony, przez szkołę albo uczelnię (\*nie wszystkie sytuacje są objęte automatycznie; szczegóły w [rozdziale Studia](/punkt-informacyjny/edukacja/studia)). 7. **Wszystkie dzieci do 18 roku życia** mają prawo do świadczeń NFZ niezależnie od tego, czy są ubezpieczone. Dziecko ubezpieczonego rodzica jest zgłaszane formularzem ZUS ZCNA. Jeśli rodzice nie pracują i nie są ubezpieczeni, dziecko może zostać zgłoszone do ubezpieczenia przez **szkołę** (na wniosek rodzica lub opiekuna), przez ubezpieczonych dziadków albo przez placówkę opiekuńczo-wychowawczą. Dokumentem potwierdzającym prawo dziecka do świadczeń jest dowód tożsamości albo skrócony akt urodzenia. 8. **Posiadacze Karty Polaka** (przy ubezpieczeniu, ale z pewnymi ułatwieniami). ## Zmiany od 5 marca 2026 dla obywateli Ukrainy z UKR ### Kontekst **Ustawa z 23 stycznia 2026 roku o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy** (Dz.U. 2026 poz. 203) zmieniła zasady dostępu do NFZ dla obywateli Ukrainy, którzy **nie mają ubezpieczenia zdrowotnego** w Polsce. ### Co było przed 5 marca 2026 Od 2022 roku (specustawa ukraińska): - **Wszyscy obywatele Ukrainy z PESEL UKR** mieli **pełny dostęp** do NFZ, niezależnie od tego, czy pracowali. - **Koszty leczenia** pokrywane z **budżetu państwa** (nie ze składek NFZ). - **Leczenie u lekarzy rodzinnych**, specjalistów, szpitalach, **darmowe**. - **Leki refundowane** za dopłatą jak Polacy. - **Rehabilitacja**, leczenie uzdrowiskowe, profilaktyka, przeszczepy, usunięcie zaćmy, dostępne. **30 września 2025** (pierwsza redukcja): - **Dorośli obywatele Ukrainy bez ubezpieczenia** stracili dostęp do: leczenia uzdrowiskowego, rehabilitacji uzdrowiskowej, refundacji leków, programów polityki zdrowotnej, przeszczepów, programów profilaktycznych. - **Zachowali**: Podstawową Opiekę Zdrowotną (POZ, lekarz rodzinny), Ambulatoryjną Opiekę Specjalistyczną (AOS), leczenie szpitalne. ### Co obowiązuje od 5 marca 2026 > [!WARNING] Sam PESEL UKR nie wystarcza już do darmowego NFZ > Od 5 marca 2026 pełny dostęp do NFZ mają tylko obywatele Ukrainy z UKR z 4 grup szczególnych (dzieci, kobiety w ciąży, ofiary tortur i gwałtu, mieszkańcy ośrodków). Pozostali bez własnego tytułu do ubezpieczenia płacą za leczenie sami. Świadczenia ratujące życie w nagłych przypadkach przysługują wszystkim. Najprościej: zdobądź własny tytuł (praca, działalność, dobrowolne ubezpieczenie). **Pełny dostęp do NFZ** mają tylko **obywatele Ukrainy z UKR** należący do **4 grup szczególnych**: 1. **Dzieci (do 18 roku życia)**. 2. **Kobiety w ciąży i w połogu**. 3. **Ofiary tortur i gwałtu**. 4. **Mieszkańcy ośrodków zbiorowego zakwaterowania** (z zaświadczeniem o zamieszkiwaniu). **Dodatkowo, pełen dostęp** (plus endoprotezoplastyka) mają: - **Ranni z działań wojennych**, przewiezieni do Polski na leczenie. **Świadczenia ratujące życie** przysługują **wszystkim** z PESEL UKR w nagłych przypadkach. ### Dla pozostałych obywateli Ukrainy z UKR Jeśli nie należysz do 4 grup szczególnych **i nie masz innego tytułu do ubezpieczenia**: - **Nie masz prawa** do bezpłatnych świadczeń NFZ. - Musisz **sam zapłacić** za wizyty, badania, leki. - **Wyjątki**: stany nagłe, sytuacje ratujące życie. ### Co nie jest objęte nawet dla 4 grup szczególnych Nawet dla uprzywilejowanych grup **NIE przysługują**: - **Leczenie uzdrowiskowe** i rehabilitacja uzdrowiskowa. - **Produkty lecznicze z programów polityki zdrowotnej** ministra zdrowia. - **Profilaktyczne programy zdrowotne** (raka piersi, szyjki macicy, jelita grubego). - **Przeszczepy** (z wyjątkiem endoprotezoplastyki dla rannych wojennych). - **Leczenie niepłodności**. - **Usuwanie zaćmy** (z pewnymi wyjątkami). ## Tabela porównawcza, zmiany dla UKR | Świadczenie | Przed 30.09.2025 | 30.09.2025 - 5.03.2026 | Od 5.03.2026 | |---|---|---|---| | **POZ (lekarz rodzinny)** | ✅ wszyscy UKR | ✅ wszyscy UKR | Tylko 4 grupy | | **Specjaliści (AOS)** | ✅ | ✅ | Tylko 4 grupy | | **Szpital** | ✅ | ✅ | Tylko 4 grupy | | **Leki refundowane** | ✅ | ❌ (tylko dzieci) | Tylko 4 grupy | | **Stomatologia** | ✅ | ❌ (tylko dzieci) | Tylko dzieci i ciąża | | **Rehabilitacja lecznicza** | ✅ | ❌ | Tylko 4 grupy | | **Uzdrowiskowe** | ❌ | ❌ | ❌ dla wszystkich UKR | | **Profilaktyka (raka)** | ✅ | ✅ | ❌ dla wszystkich UKR | | **Usuwanie zaćmy** | ✅ | ✅ | Tylko rannych wojennych | | **Przeszczepy** | ✅ | ❌ | ❌ dla UKR bez ubezpieczenia | | **Ratujące życie** | ✅ | ✅ | ✅ wszyscy | > **Skąd te dane.** Kolumna środkowa odpowiada liście wyłączeń z komunikatu Narodowego Funduszu Zdrowia i Ministerstwa Zdrowia o zmianach od 30 września 2025 roku. Ograniczenia z tej daty dotyczyły wyłącznie osób pełnoletnich bez ubezpieczenia. Dzieci do 18. roku życia zachowały pełny zakres świadczeń. Jeśli 30 września 2025 roku byłeś już w trakcie leczenia, miałeś prawo dokończyć je na starych zasadach, poza lekami z apteki i wyrobami medycznymi. ## Jak uzyskać ubezpieczenie zdrowotne Jeśli nie jesteś w 4 grupach szczególnych, potrzebujesz **tytułu do ubezpieczenia**. Opcje: ### Opcja 1. Zatrudnienie u pracodawcy (najczęstsze) **Umowa o pracę** lub **umowa zlecenie** z obowiązkowymi składkami: - Pracodawca **potrąca składkę zdrowotną** (9% wynagrodzenia) z Twojej pensji. - Pracodawca **zgłasza Cię do ZUS** w ciągu **7 dni** od rozpoczęcia pracy. - **Od dnia zgłoszenia** masz pełny dostęp do NFZ. - Możesz **zgłosić członków rodziny** (współmałżonek, dzieci, rodzice bez ubezpieczenia) poprzez formularz **ZUS ZCNA**. Szczegóły w [rozdziale o legalnej pracy](/punkt-informacyjny/praca/legalna-praca). ### Opcja 2. Działalność gospodarcza (JDG) **Samozatrudnienie** w CEIDG: - Sam płacisz składkę zdrowotną co miesiąc w ZUS. - **Stawka zdrowotna 2026**: około **375 zł** miesięcznie (ryczałt, mały ZUS plus), lub więcej przy zasadach ogólnych. - Pełen dostęp do NFZ dla Ciebie i członków rodziny. Szczegóły w [sekcji o działalności gospodarczej](/punkt-informacyjny/biznes). ### Opcja 3. Dobrowolne ubezpieczenie w NFZ **Dla osób bez pracy i innego tytułu** (studenci na urlopie, osoby niepracujące z oszczędnościami): - **Umowa z NFZ**: Małopolski Oddział Wojewódzki NFZ w Krakowie, ul. Józefa 21, 31-056 Kraków, lub Dziennik Podawczy przy ul. Wadowickiej 8W. - **Składka miesięczna**: około **798 zł** (2026), 9% przeciętnego wynagrodzenia. - **UWAGA, opłata dodatkowa**: jeśli **nie byłeś ubezpieczony** w Polsce w ostatnich latach, NFZ pobiera **jednorazową opłatę** (art. 68 ustawy o świadczeniach): - Po **3 miesiącach** bez ubezpieczenia: **20%** miesięcznej składki. - Po **3-6 miesiącach**: **50%**. - Po **6-12 miesiącach**: **100%**. - Po **1-2 latach**: **150%**. - Po **2-5 latach**: **200%**. - Powyżej 5 lat: **500%** (około **17 000-18 000 zł**). **Problematyczne dla obywateli Ukrainy z UKR**, którzy do 5 marca 2026 korzystali ze specustawy. Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO) zwrócił się do NFZ o interpretację, czy opłata dodatkowa powinna ich dotyczyć. **Rozwiązanie tymczasowe**: niektóre oddziały NFZ akceptują zawarcie umowy bez opłaty dodatkowej dla Ukraińców, którzy korzystali ze specustawy. **Zapytaj bezpośrednio w NFZ Małopolski** (tel. **800 190 590**). ### Opcja 4. Rejestracja jako bezrobotny w PUP **Najprostsza opcja, jeśli nie pracujesz:** - Zarejestruj się w **Grodzkim Urzędzie Pracy w Krakowie**, ul. Wąwozowa 34. - Dostajesz **ubezpieczenie zdrowotne** automatycznie. - Pełen dostęp do NFZ. - **Zasiłek dla bezrobotnych** (jeśli pracowałeś 365 dni z ostatnich 18 miesięcy). - **Ograniczenie wiekowe**: tylko **poniżej 60 lat** (kobiety) lub **65 lat** (mężczyźni), osoby zarejestrowane przed 5.03.2026 zachowują status. Po rejestracji masz obowiązek: - **Stawiać się w PUP** w wyznaczonych terminach. - **Przyjmować oferty pracy** lub szkoleń. ### Opcja 5. Członek rodziny ubezpieczonego Jeśli Twój **współmałżonek / rodzic / dziecko** jest ubezpieczony, możesz zostać **zgłoszony jako członek rodziny**: - **Formularz ZUS ZCNA** wypełnia ubezpieczony. - **Bez składki dodatkowej** (ubezpieczenie zdrowotne „wspólne"). - Pełen dostęp do NFZ. ## Co się dzieje w nagłej sytuacji ### Gdy wypadek, zawał, udar, poważny uraz **Niezależnie od statusu pobytowego** masz prawo do **bezpłatnej pomocy ratującej życie**: 1. Zadzwoń **112** (europejski numer alarmowy). 2. Zostaniesz przyjęty na **Szpitalny Oddział Ratunkowy (SOR)**. 3. Otrzymasz **pierwszą pomoc**, badania, stabilizację stanu. 4. **NFZ pokryje koszty** ratowania życia (nawet bez ubezpieczenia). **Szpitale w Krakowie z SOR (Szpitalny Oddział Ratunkowy)**: - **Szpital Uniwersytecki**, ul. Macieja Jakubowskiego 2, 30-688 Kraków (Centrum Urazowe, największy, najwięcej pacjentów). - **Szpital Specjalistyczny im. Ludwika Rydygiera**, os. Złotej Jesieni 1, 31-826 Kraków (Nowa Huta wschód). - **Szpital Stefana Żeromskiego**, os. Na Skarpie 66, 31-913 Kraków (Nowa Huta). - **5. Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką**, ul. Wrocławska 1-3, 30-901 Kraków (pacjenci cywilni i wojskowi). - **Szpital MSWiA**, ul. Kronikarza Galla 25, 30-053 Kraków. - **Szpital Specjalistyczny im. Jana Pawła II**, ul. Prądnicka 80, 31-202 Kraków (kardiologia, pulmonologia, choroby układu krążenia). - **Uniwersytecki Szpital Dziecięcy w Krakowie-Prokocimiu**, ul. Wielicka 265, 30-663 Kraków (dla **dzieci**). > **Sprawdź gdzie jest najkrótsza kolejka** w wyszukiwarce NFZ „Gdzie się leczyć": [zip.nfz.gov.pl/GSL/GSL/SOR](https://zip.nfz.gov.pl/GSL/GSL/SOR). Wyszukiwarka pokazuje wszystkie SOR-y na bieżąco, z adresami i orientacyjnym czasem oczekiwania. > **Lżejsze przypadki** (np. wysoka gorączka u dorosłego, ból gardła, drobny uraz bez krwawienia): zamiast SOR rozważ **Nocną i Świąteczną Opiekę Zdrowotną (NiŚOZ)**. Działa od 18:00 do 8:00 i całą dobę w weekendy i święta. Lista placówek w wyszukiwarce NFZ: [zip.nfz.gov.pl/GSL/GSL](https://zip.nfz.gov.pl/GSL/GSL). ### Co po stabilizacji **Jeśli nie masz ubezpieczenia**: - **Dalsze leczenie** (rehabilitacja, kontrole specjalistyczne), **musisz sam zapłacić** lub zdobyć ubezpieczenie. - **Wyjątek**: obywatele Ukrainy z UKR z **4 grup szczególnych** mają pełen dostęp. - Koszty mogą być znaczne (hospitalizacja to tysiące zł dziennie). **Od 5 marca 2026**: jeśli byłeś **w trakcie leczenia szpitalnego** przed tą datą, masz prawo do **kontynuacji** leczenia do zakończenia hospitalizacji, nie dłużej niż do **4 marca 2027**. ## Koszty prywatnej opieki medycznej w Krakowie Jeśli nie masz ubezpieczenia, prywatne ceny (szacunkowe, 2026): - **Wizyta u lekarza POZ (rodzinnego)**: 150-250 zł. - **Wizyta u specjalisty**: 200-400 zł. - **Badania krwi (pakiet podstawowy)**: 80-200 zł. - **RTG**: 60-150 zł. - **USG**: 150-400 zł. - **Rezonans magnetyczny (MRI)**: 600-1 500 zł. - **Doraźna wizyta w prywatnej przychodni**: 200-500 zł. - **Hospitalizacja 1 doba**: 1 500-5 000 zł. **Sieci prywatne w Krakowie**: LUX MED, Medicover, Scanmed, enel-med, Polmed. ## Świadczenia ratujące życie, praktyka **Prawo do bezpłatnej pomocy ratującej życie** ma **każdy**, niezależnie od: - statusu pobytowego, - ubezpieczenia, - pochodzenia. ### Co oznacza „ratujące życie" - **Bezpośrednie zagrożenie życia** (wypadek, nagłe zatrzymanie akcji serca, ciężkie urazy). - **Nagłe zagrożenie zdrowia** (poważne zatrucie, ciężkie odwodnienie). - **Poród** (w tym powikłania porodu). ### Co NIE jest „ratujące życie" - Chroniczne choroby bez nagłego pogorszenia (cukrzyca w stabilizacji, nadciśnienie). - Konsultacje planowe specjalistów. - Wizyty kontrolne po operacji. - Chroniczne bóle nieopisujące stanu nagłego. ## Najczęstsze pytania ### Jestem z Ukrainy, mam UKR, ale od 5 marca lekarz mówi, że nie mogę już iść do niego za darmo. Co robić? Pytanie do lekarza: **czy jesteś w jednej z 4 uprzywilejowanych grup**? - **Dziecko** (do 18 lat), potem masz prawo. - **Ciąża lub połóg**, potem masz prawo. - **Ofiara tortur/gwałtu**, potem masz prawo. - **Mieszkasz w ośrodku zbiorowego zakwaterowania**, potem masz prawo (zaświadczenie). **Jeśli nie jesteś** w tych grupach: 1. **Szukaj pracy legalnej**, aby uzyskać ubezpieczenie. 2. **Zarejestruj się w PUP** jako bezrobotny. 3. **Zgłoszenie jako członek rodziny** ubezpieczonego krewnego. 4. **Zapłać prywatnie** za wizyty lub w ramach dobrowolnego ubezpieczenia. ### Jestem w ciąży, mam UKR. Czy mam pełny NFZ? **Tak.** Kobiety w ciąży i w **połogu (do 6 tygodni po porodzie)** mają pełen dostęp do NFZ niezależnie od ubezpieczenia, do końca okresu ochrony czasowej. **Masz prawo do**: - Wizyt u ginekologa i położnej. - Badań prenatalnych (USG, krew, testy). - Szkoły rodzenia (jeśli NFZ ma w kontraktach). - Porodu w szpitalu (bezpłatnie). - Opieki pediatrycznej dla dziecka (już w szpitalu + w domu). ### Moje dziecko ma 5 lat. Czy ma pełny NFZ? **Tak.** Wszystkie **dzieci do 18 roku życia** z PESEL UKR mają pełen dostęp do NFZ, niezależnie od statusu rodzica, tak samo jak polskie dzieci. Obejmuje to: - Lekarza pediatrę. - Specjalistów (alergolog, neurolog, ortopeda). - Stomatologa. - Szczepienia obowiązkowe i zalecane. - Hospitalizację. - Leki refundowane. ### Jestem w Polsce od 2023 roku z UKR. Czy mogę wykupić dobrowolne ubezpieczenie bez opłaty dodatkowej? **Sytuacja jest niejasna.** RPO zwrócił się do NFZ w tej sprawie: - **Argument pro**: do 5.03.2026 korzystałeś z NFZ na podstawie specustawy (byłeś de facto chroniony). - **Argument kontra**: formalnie nie byłeś „ubezpieczony" w rozumieniu art. 68 ustawy, więc opłata dodatkowa może Cię dotyczyć. **Praktyczne rozwiązanie**: 1. **Zadzwoń do NFZ Małopolski**: **800 190 590** (infolinia bezpłatna). 2. **Umów wizytę** w oddziale przy ul. Józefa 21 lub w Dzienniku Podawczym, ul. Wadowicka 8W. 3. **Przedstaw swoją sytuację** i zapytaj o interpretację w Twoim przypadku. 4. W razie odmowy **napisz odwołanie** lub zgłoś się do PIO. ### Dostałem zapalenie wyrostka, zabrali mnie do szpitala. Ile to będzie kosztować? **Nic**, jeśli: - **Masz ubezpieczenie** (praca, DG, dobrowolne). - **Jesteś w 4 uprzywilejowanych grupach** (dziecko, ciąża, ofiara, ośrodek). - **Stan był nagłym zagrożeniem życia** (co jest prawdopodobne przy zapaleniu wyrostka). **Drogo**, jeśli: - Nie masz ubezpieczenia i stan nie był ratujący życie. - Za operację wyrostka **bez ubezpieczenia**: około **5 000-10 000 zł**. Szpital **nie może odmówić Ci pomocy** w stanie nagłym, ale może wysłać rachunek po leczeniu. ### Mój lekarz POZ został moim NFZ lekarzem. Czy mogę go zmienić? **Tak**, możesz zmienić lekarza POZ **3 razy w roku bezpłatnie**. Więcej zmian: **80 zł** za każdą. Lekarza wybierasz z **listy placówek POZ** w Krakowie: [nfz-krakow.pl](https://www.nfz-krakow.pl). Po wyborze wypełnisz deklarację w przychodni. ### Jestem z Wietnamu, mam zezwolenie na pobyt i pracę. Czy mam dostęp do NFZ? **Tak**, jeśli pracujesz legalnie, pracodawca Cię **zgłosił do ZUS** i odprowadza składki zdrowotne. Od dnia zgłoszenia masz pełny dostęp do NFZ, **dokładnie taki sam jak obywatele Polski**. Cudzoziemcy z zezwoleniami na pobyt i pracę **mają te same prawa** co wszyscy ubezpieczeni; ustawa wygaszająca **ich nie dotyczy** (jest kierowana tylko do obywateli Ukrainy z UKR). ### Co to jest eWUŚ? **eWUŚ (Elektroniczna Weryfikacja Uprawnień Świadczeniobiorców)** to system, który lekarz lub recepcja sprawdza **automatycznie**, czy masz prawo do NFZ: - **Zielona ikona** = masz aktywne ubezpieczenie, otrzymujesz pomoc za darmo. - **Czerwona ikona** = brak aktywnego ubezpieczenia. Jeśli eWUŚ pokazuje brak ubezpieczenia, a Ty jesteś zatrudniony, **zwróć się do pracodawcy** (prawdopodobnie opóźnienie w zgłoszeniu do ZUS). Możesz też podpisać **oświadczenie**, że jesteś ubezpieczony, na własną odpowiedzialność. ## Podstawa prawna - **Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych** z 27 sierpnia 2004 roku (Dz.U. 2004 nr 210 poz. 2135). - **Ustawa z 23 stycznia 2026 roku o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy** (Dz.U. 2026 poz. 203). - **Ustawa z 12 września 2025 roku** (Dz.U. 2025 poz. 1301). - **Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP** z 13 czerwca 2003 roku (art. 112c-112d). ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **NFZ, strona główna**: [nfz.gov.pl](https://www.nfz.gov.pl). - **NFZ, pacjent z Ukrainy (komunikat 5.03.2026)**: [nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/pacjent-z-ukrainy-co-sie-zmienilo-od-5-marca-2026-r-,8907.html](https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/pacjent-z-ukrainy-co-sie-zmienilo-od-5-marca-2026-r-,8907.html). - **pacjent.gov.pl, prawa pacjenta**: [pacjent.gov.pl](https://www.pacjent.gov.pl). - **IKP, Internetowe Konto Pacjenta**: [pacjent.gov.pl/internetowe-konto-pacjenta](https://pacjent.gov.pl/internetowe-konto-pacjenta). - **NFZ Małopolski**: [nfz-krakow.pl](https://www.nfz-krakow.pl). ## Potrzebujesz pomocy - **NFZ infolinia bezpłatna**: **800 190 590** (7 dni w tygodniu). - **Małopolski Oddział Wojewódzki NFZ**: ul. Józefa 21, 31-056 Kraków; Dziennik Podawczy: ul. Wadowicka 8W. - **Rzecznik Praw Pacjenta**: **800 190 590** (bezpłatnie), porady 24/7. - **Telefon alarmowy**: **112** (całodobowo, wszystkie służby). - **Pogotowie ratunkowe**: **999**. - **Szpitalny Oddział Ratunkowy, Szpital Uniwersytecki**: ul. Jakubowskiego 2, 30-688 Kraków. **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK w Krakowie**. Informacja o Twoim statusie NFZ, pomoc w uzyskaniu ubezpieczenia, wsparcie w odwołaniu od decyzji NFZ, informacja o prywatnych przychodniach z językiem ukraińskim. Języki PL / EN / UA / BY. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [Świadczenia, strona główna sekcji](/punkt-informacyjny/swiadczenia) - [800+ i Dobry Start](/punkt-informacyjny/swiadczenia/800plus) - [Pomoc społeczna MOPS](/punkt-informacyjny/swiadczenia/mops) - [IKP, Internetowe Konto Pacjenta](/punkt-informacyjny/online/ikp) - [Legalna praca i ubezpieczenie](/punkt-informacyjny/praca/legalna-praca) - [Wypadek w pracy, świadczenia ZUS](/punkt-informacyjny/praca/wypadek) --- --- ### Renta (niezdolność do pracy, socjalna, rodzinna) URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/swiadczenia/renta Zaktualizowano: 2026-09-24 Renta to świadczenie ZUS dla osób, które nie mogą zarabiać z powodu choroby, niepełnosprawności lub śmierci żywiciela rodziny. Są trzy rodzaje rent: z tytułu niezdolności do pracy (inwalidzka), socjalna i rodzinna. Od 1 marca 2026 roku najniższa renta wynosi 1 978,49 zł brutto. **Najważniejsze fakty**: - Renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy: minimum 1 978,49 zł brutto miesięcznie. - Renta z tytułu częściowej niezdolności: minimum 1 483,87 zł brutto miesięcznie. - Renta socjalna: 1 978,49 zł brutto miesięcznie (dla osób z niepełnosprawnością od dzieciństwa). - Renta rodzinna: minimum 1 978,49 zł brutto miesięcznie (dla wdów, wdowców, sierot). - Cudzoziemcy: renta inwalidzka i rodzinna przysługuje przy stażu składkowym; renta socjalna wymaga karty pobytu stałego, statusu uchodźcy lub rezydenta UE. - Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS jest warunkiem renty inwalidzkiej i socjalnej. > Renta to nie to samo co emerytura. Emerytura zależy od wieku, a renta od niezdolności do pracy lub śmierci ubezpieczonego. ## Rodzaje rent ### Renta z tytułu niezdolności do pracy (inwalidzka) Dla osób ubezpieczonych w ZUS, które utraciły zdolność do pracy. Całkowita niezdolność oznacza brak możliwości wykonywania jakiejkolwiek pracy, częściowa, brak możliwości pracy w dotychczasowym zawodzie. Wysokość 2026: całkowita minimum 1 978,49 zł brutto, częściowa minimum 1 483,87 zł brutto; wyższa przy dłuższym stażu. Warunki: niezdolność stwierdzona przez orzecznika ZUS oraz staż składkowy zależny od wieku (od 1 roku dla najmłodszych do 5 lat dla osób powyżej 30 roku życia), z czego część w okresie 10 lat przed powstaniem niezdolności. Renta bywa stała (stan trwały) lub czasowa (gdy jest szansa na poprawę). ### Renta socjalna Dla osób z niepełnosprawnością, która powstała przed 18 rokiem życia lub przed 25 rokiem życia w trakcie nauki. Wysokość 2026: 1 978,49 zł brutto miesięcznie. Osoby niesamodzielne mogą dodatkowo otrzymać dodatek dopełniający (2 704,71 zł brutto). Warunki: całkowita niezdolność do pracy stwierdzona przez orzecznika ZUS, zamieszkanie w Polsce, brak innych rent. Cudzoziemcy potrzebują pobytu stałego, statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej, rezydenta długoterminowego UE lub karty pobytu z dostępem do rynku pracy. ### Renta rodzinna Dla rodziny po śmierci osoby, która miała emeryturę, prawo do emerytury, rentę z tytułu niezdolności lub odpowiedni staż ubezpieczenia. Przysługuje m.in. wdowie lub wdowcowi (po 50 roku życia, niezdolnym do pracy lub wychowującym dziecko zmarłego), dzieciom (do 16 lat, do 25 jeśli się uczą, bez limitu przy niepełnosprawności) oraz rodzicom na utrzymaniu zmarłego. Wysokość: 85% renty zmarłego dla jednej osoby, 90% dla dwóch, 95% dla trzech i więcej (do podziału). Minimum 2026: 1 978,49 zł brutto. ### Renta z tytułu wypadku przy pracy Specjalna, wyższa renta dla osób, które uległy wypadkowi lub zachorowały w pracy. Szczegóły w rozdziale [wypadek przy pracy](/punkt-informacyjny/praca/wypadek). ## Procedura wniosku o rentę 1. **Dokumenty medyczne**: zaświadczenie o stanie zdrowia (druk OL-9) od lekarza prowadzącego, nie starsze niż 30 dni, wraz z wynikami badań i kartami leczenia. Dla niezdolności do pracy także wywiad zawodowy (druk OL-10). 2. **Wniosek do ZUS**: przez [PUE ZUS](https://pue.zus.pl), osobiście w oddziale lub pocztą. Formularze: ERN (niezdolność), renta socjalna, ERR (rodzinna). 3. **Badanie przez lekarza orzecznika ZUS**: ZUS wyznacza termin (zwykle 1-3 miesiące), orzecznik bada Cię i wydaje orzeczenie. 4. **Decyzja ZUS**: zwykle 30-60 dni od orzeczenia. 5. **Odwołanie** (jeśli odmowa): w 30 dni do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, za pośrednictwem ZUS, bezpłatnie. Sąd może powołać biegłych lekarzy. ## Cudzoziemcy a renta > [!INFO] Dostęp do renty zależy od jej rodzaju i Twojego statusu > Renta z tytułu niezdolności do pracy i renta rodzinna przysługują cudzoziemcom z legalnym pobytem i składkami ZUS na tych samych zasadach co Polakom (okresy z Ukrainy i UE sumują się). Renta socjalna wymaga jednak mocniejszego statusu (pobyt stały, rezydent UE, uchodźca lub karta z dostępem do rynku pracy): sam PESEL UKR zwykle nie wystarcza. Renta inwalidzka przysługuje cudzoziemcom z legalnym pobytem i składkami ZUS na tych samych zasadach co obywatelom Polski; okresy z Ukrainy (umowa z 2014) i z UE (rozporządzenie 883/2004) sumują się. Renta socjalna wymaga pobytu stałego, rezydenta długoterminowego UE, statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej lub karty pobytu z dostępem do rynku pracy. Sam PESEL UKR zwykle nie wystarcza. Renta rodzinna przysługuje cudzoziemcom z legalnym pobytem; okresy sumują się jak wyżej. Rentę można wypłacać na konto w innym kraju (eksport świadczenia). ## Specyficzne sytuacje ### Czy mogę pracować na rencie? Tak, w granicach limitów zarobków, które ZUS zmienia co kwartał. Do określonego progu renta jest pełna, powyżej zostaje pomniejszona, a po przekroczeniu wyższego progu zawieszona. Osoby z rentą z tytułu całkowitej niezdolności mają w pewnych sytuacjach łagodniejsze zasady. Aktualne progi sprawdź w ZUS. ### Mój mąż lub żona zmarł(a). Jak dostać rentę rodzinną? Przygotuj akt zgonu, dokumenty o ubezpieczeniu zmarłego, akt małżeństwa i dokumenty dzieci, a następnie złóż wniosek ERR do ZUS. Decyzja w 30-60 dni. Po powrocie do Ukrainy renta może być wypłacana na konto w Ukrainie (umowa Polska-Ukraina). Zobacz też [zgon i zasiłek pogrzebowy](/punkt-informacyjny/rodzina/zgon). ### Co jeśli ZUS odmówi renty? Dostajesz pisemną decyzję z uzasadnieniem i masz 30 dni na odwołanie do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Bezpłatną pomoc prawną znajdziesz w rozdziale [pomoc prawna](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/pomoc-prawna). W sądzie orzekają niezależni biegli, a część odwołań kończy się korzystnie dla skarżącego. ### Mam orzeczenie o niepełnosprawności. Czy to renta? Nie. To dwa różne systemy. Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wydaje orzeczenie o niepełnosprawności (ulgi, parking, asystent, edukacja). ZUS wydaje orzeczenie o niezdolności do pracy (renta). Można mieć oba. ## Najczęstsze pytania **Ile wynosi renta?** Najniższa w 2026: całkowita 1 978,49 zł brutto, częściowa 1 483,87 zł brutto, socjalna 1 978,49 zł brutto. Renty oparte na stażu i wcześniejszych zarobkach bywają wyższe. **Czy renta jest opodatkowana?** Tak, pobierany jest podatek (po uwzględnieniu kwoty wolnej) i składka zdrowotna. **Renta socjalna a 800+?** Można mieć obie: renta socjalna dla osoby z niepełnosprawnością, 800+ na dziecko. **Czy mogę dostać rentę i zasiłek z MOPS?** Renta wlicza się do dochodu przy zasiłku stałym i okresowym, więc po przekroczeniu kryterium zasiłek nie przysługuje. Zasiłek celowy (jednorazowy) bywa możliwy niezależnie. Sprawdź [MOPS](/punkt-informacyjny/swiadczenia/mops). **Pracowałem 20 lat w Ukrainie i 5 lat w Polsce. Dostanę rentę w Polsce?** Tak, na podstawie umowy Polska-Ukraina z 2014 roku okresy sumują się (łącznie 25 lat). Polska wypłaca część za 5 lat, Ukraina za 20 lat. Potrzebne jest zaświadczenie z Funduszu Emerytalnego Ukrainy z tłumaczeniem przysięgłym. ## Najczęstsze błędy - Dokumenty medyczne muszą być świeże (do 30 dni); druk OL-9 od lekarza prowadzącego jest kluczowy. - Termin odwołania (30 dni) jest ściśle przestrzegany. - Przy sumowaniu okresów Polska i Ukraina zachowaj dokumenty z Ukrainy. - Pracując na rencie, zgłaszaj zarobki do ZUS. - Aktualizuj orzeczenia czasowe przed wygaśnięciem. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **ZUS, renty i emerytury**: [zus.pl](https://www.zus.pl). - **PUE ZUS**: [pue.zus.pl](https://pue.zus.pl). - **Pacjent.gov.pl (Internetowe Konto Pacjenta)**: [pacjent.gov.pl](https://pacjent.gov.pl). ## Podstawa prawna - Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z 17 grudnia 1998 roku. - Ustawa o rencie socjalnej z 27 czerwca 2003 roku. - Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy z 30 października 2002 roku. - Rozporządzenie (WE) nr 883/2004 o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. - Umowa Polska-Ukraina o zabezpieczeniu społecznym z 18 maja 2012 roku (w życie 1.01.2014). ## Potrzebujesz pomocy - **ZUS, infolinia**: 22 560 16 00. - **ZUS, obsługa po ukraińsku**: 22 290 55 00. - **PFRON (osoby z niepełnosprawnością)**: 22 581 84 10. - **Rzecznik Praw Pacjenta**: 800 190 590. Wsparcie w złożeniu wniosku o rentę, sumowaniu okresów Polska i Ukraina oraz w odwołaniach od decyzji ZUS, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [Świadczenia](/punkt-informacyjny/swiadczenia) - [Emerytura](/punkt-informacyjny/swiadczenia/emerytura) - [MOPS, pomoc społeczna](/punkt-informacyjny/swiadczenia/mops) - [NFZ, ubezpieczenie zdrowotne](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz) - [Wypadek przy pracy](/punkt-informacyjny/praca/wypadek) - [Pomoc prawna](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/pomoc-prawna) - [Zgon i zasiłek pogrzebowy](/punkt-informacyjny/rodzina/zgon) --- ## Punkt Informacyjny - Życie codzienne ### Życie codzienne URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/zycie-codzienne Zaktualizowano: 2026-08-01 Ta sekcja zbiera praktyczne sprawy, które cudzoziemiec w Krakowie spotyka na co dzień: mieszkanie i wynajem, Karta Krakowska, komunikacja miejska (mKraków), ubezpieczenia, opłaty za prąd, gaz, wodę i śmieci oraz podróże pociągiem, autobusem i na lotnisko. Na tej stronie znajdziesz przegląd tematów i odnośniki do szczegółowych rozdziałów. Strona jest dla osób, które urządzają sobie codzienne życie w Krakowie. Najważniejsze fakty: - Karta Krakowska: bezpłatna karta dla mieszkańców rozliczających podatek w Krakowie (dowolny PIT). - mKraków: aplikacja do biletów MPK, parkingów i informacji miejskich. - Bilet MPK: 8 zł (60 min), bilet miesięczny z Kartą Krakowską 99 zł (49,50 zł ulgowy) od 2.03.2026. - Lotnisko Balice: pociąg co około 30 minut, około 20 minut jazdy. - Czynsz z opłatami dla typowego mieszkania to orientacyjnie kilka tysięcy złotych miesięcznie. > Najpilniejszy temat 2026: po wygaszeniu programu 40+ wielu obywateli Ukrainy musi samodzielnie znaleźć mieszkanie. Sprawdź [mieszkanie](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/mieszkanie). ## Sytuacje życiowe i odpowiedni rozdział > [!INFO] Tu znajdziesz praktyczne sprawy codzienne w Krakowie > Ta sekcja zbiera tematy, z którymi mierzysz się na co dzień: wynajem mieszkania, opłaty i media, komunikacja miejska i podmiejska, Karta Krakowska oraz ubezpieczenia. Wybierz sytuację, która Cię dotyczy, i przejdź do właściwego rozdziału. W razie wątpliwości zapytaj nas w punkcie informacyjnym. ### Szukam mieszkania w Krakowie Opcje: wynajem prywatny (czynsz plus kaucja), mieszkanie społeczne (SIM, SAN) z niższym czynszem i długimi kolejkami, mieszkanie komunalne dla najuboższych oraz dopłaty w programie Mieszkanie na Start. Sprawdź [mieszkanie](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/mieszkanie). ### Karta Krakowska, co daje Bezpłatna karta dla mieszkańców: zniżki na bilety MPK, bezpłatne lub tańsze wejścia do muzeów i basenów oraz zniżki u partnerów. Dostępna dla każdego mieszkańca rozliczającego podatek w Krakowie. Sprawdź [Karta Krakowska](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/karta-krakowska). ### Komunikacja miejska MPK Ceny biletów od 2.03.2026: 60 minut 8 zł, 90 minut 9 zł, 24 godziny 20 zł, miesięczny z Kartą Krakowską 99 zł (49,50 zł ulgowy), metropolitalny 193 zł (96,50 zł ulgowy). Bilety kupisz w aplikacji mKraków. Sprawdź [transport mKraków](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/transport-mkrakow). ### Ile zapłacę za prąd, gaz, wodę Dla typowego mieszkania w Krakowie opłaty (czynsz administracyjny, prąd, gaz, woda i ścieki, śmieci, internet) to orientacyjnie kilkaset do ponad tysiąca złotych miesięcznie. Opłata za śmieci w Krakowie wynosi 32 zł od osoby. Sprawdź [opłaty mieszkaniowe](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/oplaty-mieszkaniowe). ### Chcę pojechać poza Kraków Opcje: PKP Intercity (najszybsze połączenia, Pendolino do Warszawy), Koleje Małopolskie (lokalnie: Wieliczka, Wadowice, Tarnów, Zakopane), autobusy międzymiastowe oraz pociąg na lotnisko Kraków-Balice. Sprawdź [PKP, KML, autobusy](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/pkp-kml). ### Ubezpieczenia, co mam mieć Najważniejsze: NFZ (zdrowie, z umowy o pracę, działalności lub dobrowolne), obowiązkowe OC samochodu oraz dobrowolne ubezpieczenia (AC, mieszkania, na życie). Sprawdź [ubezpieczenia](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/ubezpieczenia). ## Wszystkie rozdziały sekcji - [Mieszkanie i wynajem](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/mieszkanie), rynek, umowa najmu, prawa lokatora. - [Karta Krakowska](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/karta-krakowska), zniżki, bilety MPK. - [Transport mKraków](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/transport-mkrakow), MPK, bilety, mandaty. - [Ubezpieczenia](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/ubezpieczenia), OC, AC, mieszkanie, na życie. - [Opłaty mieszkaniowe](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/oplaty-mieszkaniowe), czynsz, media, śmieci. - [PKP, KML, autobusy](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/pkp-kml), pociągi, autobusy, lotnisko. ## Najczęstsze pytania **Czy mogę dostać Kartę Krakowską z PESEL UKR?** Tak. Każdy mieszkaniec Krakowa rozliczający podatek w mieście może otrzymać Kartę Krakowską, także na podstawie PESEL UKR (jeśli rozliczasz PIT w Polsce). Sprawdź [Karta Krakowska](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/karta-krakowska). **Mam PESEL UKR. Mogę dostać dodatek mieszkaniowy?** Dodatek mieszkaniowy wymaga tytułu prawnego do lokalu i niskiego dochodu. Przy PESEL UKR dostęp bywa możliwy, ale gmina ocenia sprawę indywidualnie. Sprawdź [mieszkanie](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/mieszkanie) i [pomoc MOPS](/punkt-informacyjny/swiadczenia/mops). **Jak dojechać z Krakowa na lotnisko?** Najszybciej pociągiem z Krakowa Głównego (kursuje co około 30 minut, około 20 minut jazdy). Alternatywą jest autobus miejski (tańszy z Kartą Krakowską, dłużej). ## Gdzie szukać aktualnych informacji - UMK Kraków, sprawy mieszkańców: [bip.krakow.pl](https://www.bip.krakow.pl). - mKraków: [mkrakow.pl](https://www.mkrakow.pl). - MPK Kraków: [mpk.krakow.pl](https://mpk.krakow.pl). - Karta Krakowska: [karta.krakow.pl](https://www.karta.krakow.pl). - PKP Intercity: [intercity.pl](https://www.intercity.pl). - Koleje Małopolskie: [kolejemalopolskie.com.pl](https://kolejemalopolskie.com.pl). ## Potrzebujesz pomocy - Magiczny Kraków, infolinia miejska: tel. 12 616 12 00. - Karta Krakowska: tel. 12 616 12 22. - MPK Kraków: tel. 12 19 150. - MPWiK (woda): tel. 12 27 44 444. Wsparcie w sprawach życia codziennego, kontakcie z administracją miasta i sprawach mieszkaniowych otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ### Apteki i recepty URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/apteki-recepty Zaktualizowano: 2026-09-24 W każdej polskiej aptece kupisz lek na receptę i dostaniesz poradę farmaceuty. Receptę wystawioną w Polsce (e-receptę) zrealizujesz w dowolnej aptece. Recepty z Ukrainy, Białorusi i innych krajów spoza UE też można zrealizować, ale z pełną odpłatnością (bez refundacji NFZ). Na tej stronie wyjaśniamy, jak zrealizować receptę polską i zagraniczną, czego apteka nie wyda, kiedy farmaceuta może wystawić receptę oraz jak działa refundacja. > Recepty psychotropowe i narkotyczne z Ukrainy lub Białorusi nie są realizowane w Polsce. Po takie leki idź do polskiego lekarza POZ lub psychiatry po polską receptę. ## Rodzaje recept w Polsce - e-Recepta polska (standard): wystawia ją polski lekarz, dostajesz 4-cyfrowy kod SMS-em, a aptekarz wydaje lek po podaniu kodu i numeru PESEL. Jeśli jesteś ubezpieczony i lek jest refundowany, płacisz tylko część ceny. - Recepta papierowa polska: rzadziej, w wyjątkowych przypadkach. - Recepta zagraniczna (Ukraina, Białoruś, inne): można zrealizować pod warunkami opisanymi niżej. ## Realizacja recepty z Ukrainy lub Białorusi > [!TIP] Receptę z Ukrainy zrealizujesz, jeśli nazwa leku jest po łacinie > Polska apteka wyda większość leków na receptę z Ukrainy lub Białorusi (m.in. na ciśnienie, cukrzycę, choroby przewlekłe), ale nazwa leku musi być zapisana alfabetem łacińskim, sama cyrylica nie wystarcza. Leki psychotropowe i narkotyczne wymagają polskiej recepty. Lek z recepty zagranicznej płacisz w 100%, bez refundacji NFZ, często taniej wychodzi wizyta u polskiego lekarza. Recepty z Ukrainy i Białorusi traktowane są jak recepty spoza UE. Można zrealizować większość leków na receptę (antybiotyki, leki na ciśnienie, cukrzycę, choroby przewlekłe, kardiologiczne, hormonalne, w tym insulinę). Nie wydadzą natomiast leków psychotropowych i narkotycznych (m.in. opioidów, benzodiazepin w iniekcjach, niektórych środków ze ściśle kontrolowanych wykazów). W takim przypadku idź do polskiego lekarza POZ lub psychiatry po polską receptę. Aptekarz sprawdza na recepcie: imię i nazwisko oraz adres pacjenta, nazwę leku zapisaną alfabetem łacińskim (to kluczowe, cyrylica nie wystarcza), postać, moc i ilość leku, datę wystawienia oraz dane i pieczątkę lekarza. Aktualne są najnowsze wzory recept, ale starsze też, jeśli wciąż w obiegu. > Lek z recepty zagranicznej kupujesz z pełną odpłatnością (100%), bez refundacji NFZ. Taniej wyjdzie wizyta u polskiego lekarza POZ, który wystawi polską e-receptę, a przy ubezpieczeniu zadziała refundacja. Niektóre leki ukraińskie nie są zarejestrowane w Polsce. Zapytaj farmaceutę o polski odpowiednik (ta sama substancja czynna, inna nazwa) albo poproś lekarza POZ o polski lek o tym samym składzie. ## e-Recepta polska krok po kroku Lekarz wystawia e-receptę, która trafia na Twoje Internetowe Konto Pacjenta (IKP), a Ty dostajesz 4-cyfrowy kod. W aptece pokaż dokument tożsamości (aptekarz weryfikuje PESEL), podaj kod, odbierz lek i zapłać (refundowaną część, jeśli jesteś ubezpieczony). Pacjent z Ukrainy bez numeru PESEL realizuje e-receptę na podstawie wydruku informacyjnego z kodem kreskowym. Ważność e-recepty to zwykle 30 dni od wystawienia, dla antybiotyków 7 dni, a dla wybranych leków dla seniorów do 365 dni. ## Recepta farmaceutyczna Gdy jesteś chory, zabrakło Ci leku, a lekarz jest niedostępny (weekend, wieczór), farmaceuta może wystawić receptę w sytuacji zagrożenia zdrowia. Dotyczy leków na receptę z wyłączeniem psychotropów i narkotyków, z pełną odpłatnością, zwykle na niezbędną dawkę (1-2 opakowania). ## Apteka dyżurna Apteka dyżurna jest czynna całą dobę. W Krakowie dyżury pełnią wybrane apteki w różnych dzielnicach. Aktualny dyżur sprawdzisz pod numerem Telefonicznej Informacji Pacjenta NFZ 800 137 200 lub w wyszukiwarkach dyżurów aptek online. Cena leku w nocy jest taka sama jak w dzień. ## Apteki w Krakowie W Krakowie działają zarówno sieci aptek, jak i apteki niezależne (osiedlowe), wszystkie realizują recepty refundowane przez NFZ. Apteki internetowe wysyłają tylko leki bez recepty (OTC), leki na receptę kupujesz w aptece stacjonarnej. ## Leki bez recepty (OTC) Bez recepty kupisz m.in. leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe (paracetamol, ibuprofen), preparaty na przeziębienie, witaminy, plastry i leki na zgagę. Aptekarz może odmówić sprzedaży dużej ilości jednego leku. ## Refundacja w Polsce Polskie leki na receptę mają różne kategorie odpłatności: bezpłatnie (m.in. seniorzy 75+, dzieci do 18 lat dla wybranych leków), 30%, 50%, ryczałt (bardzo tanie leki) oraz 100% (lek nierefundowany lub pacjent nieubezpieczony). Refundacją objęci są ubezpieczeni w NFZ (zatrudnieni, prowadzący działalność, ubezpieczeni dobrowolnie), dzieci do 18 lat oraz kobiety w ciąży i połogu (od 5 marca 2026 dla wszystkich, w tym obywatelek Ukrainy). Refundacji nie mają m.in. osoby z Ukrainy bez ubezpieczenia po 5 marca 2026, posiadacze recept zagranicznych oraz osoby spoza UE bez polskiego ubezpieczenia. ## Najczęstsze pytania **Mam ukraińską receptę na lek na cukrzycę. Dostanę go w polskiej aptece?** Tak, jeśli lek jest zarejestrowany w Polsce (insuliny i popularne leki na cukrzycę są). Zapłacisz pełną cenę, bez refundacji. Taniej wyjdzie wizyta u polskiego lekarza POZ po polską e-receptę. **Mam receptę z Ukrainy na lek psychotropowy. Dostanę?** Nie. Recepty z Ukrainy na leki psychotropowe i narkotyczne nie są realizowane w Polsce. Idź do psychiatry w Polsce (bez skierowania) po polską receptę. **Mam receptę pisaną cyrylicą. Aptekarz odmówił.** Nazwa leku musi być zapisana alfabetem łacińskim. Jeśli jest tylko cyrylicą, aptekarz zgodnie z prawem odmawia. Wtedy poproś polskiego lekarza o polską receptę. **Czy farmaceuta może doradzić zamianę leku?** Tak. Może wskazać tańszy odpowiednik o tej samej substancji czynnej, jeśli na recepcie nie zaznaczono nie zamieniać. Porada farmaceutyczna jest bezpłatna. **Mam ważne leki przewlekłe z Ukrainy, skończyły się. Co robić?** Umów wizytę u polskiego lekarza POZ z dokumentacją z Ukrainy, najlepiej przetłumaczoną, i listą przyjmowanych leków. Lekarz przepisze polskie odpowiedniki na e-receptę. ## Najczęstsze błędy do uniknięcia - Nie kupuj leków z niepewnych dostaw spoza Polski, mogą być fałszowane. - Sprawdzaj datę ważności każdego leku. - Nie łącz leków z różnych krajów bez konsultacji z lekarzem. - Pytaj o tańsze odpowiedniki refundowane. ## Podstawa prawna - Ustawa Prawo farmaceutyczne z 6 września 2001 roku. - Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie recept z 23 grudnia 2021 roku (recepty spoza UE). ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Telefoniczna Informacja Pacjenta NFZ: tel. 800 137 200 (po polsku, angielsku i ukraińsku). - Naczelna Izba Aptekarska, informacje dla obywateli Ukrainy: [farmaceucidlaukrainy.pl](https://farmaceucidlaukrainy.pl). - Główny Inspektorat Farmaceutyczny: [gif.gov.pl](https://www.gif.gov.pl). - Refundacja leków i prawa pacjenta: [pacjent.gov.pl](https://pacjent.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy - Telefoniczna Informacja Pacjenta NFZ: tel. 800 137 200. - NFZ, infolinia ogólna: tel. 800 392 976. - NFZ po angielsku i ukraińsku: tel. 22 125 66 99. Pomoc w realizacji ukraińskiej recepty, znalezieniu polskiego odpowiednika leku i kontakcie z polskim lekarzem POZ otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Internetowe Konto Pacjenta (IKP)](/punkt-informacyjny/online/ikp) - [NFZ, kto jest ubezpieczony](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz) - [Życie codzienne](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne) - [Mieszkanie i wynajem](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/mieszkanie) --- ### Karta Krakowska URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/karta-krakowska Zaktualizowano: 2026-08-01 Karta Krakowska (KK) to bezpłatny program miejski, który daje mieszkańcom zniżki na bilety komunikacji miejskiej, parkowanie i wstęp do miejskich instytucji. Cudzoziemcy mogą się o nią ubiegać na takich samych zasadach jak obywatele Polski. Na tej stronie wyjaśniamy, kto może mieć Kartę Krakowską, jakie daje korzyści, jak złożyć wniosek i jak korzystać z karty w aplikacji mKraków. > Nie jesteś zameldowany w Krakowie? Możesz mieć Kartę Krakowską, jeśli rozliczasz PIT w Krakowie z adresem krakowskim. Karta jest ważna rok, a status przedłużasz co roku na podstawie PIT. ## Kto może mieć Kartę Krakowską > [!SUCCESS] Z PESEL UKR też możesz mieć Kartę Krakowską > Karta Krakowska przysługuje także obywatelom Ukrainy z PESEL UKR, jeśli są zameldowani w Krakowie lub rozliczają tu podatek PIT. Daje przede wszystkim tańsze bilety komunikacji miejskiej (bilety Mieszkańca), a także zniżki na parkowanie i w instytucjach miejskich. Rejestracja jest bezpłatna. Karta przysługuje osobie, która spełnia co najmniej jeden warunek: - Jest zameldowana w Krakowie (status przedłuża się wtedy automatycznie co roku). - Rozlicza podatek dochodowy (PIT) w Krakowie, ze wskazaniem Krakowa jako miejsca zamieszkania, niezależnie od wysokości dochodu (wymagana pierwsza strona PIT za poprzedni rok z potwierdzeniem złożenia). - Jest małoletnim dzieckiem osoby spełniającej powyższe warunki. Cudzoziemcy: z PESEL UKR, tak, jeśli są zameldowani lub rozliczają PIT w Krakowie. Z pobytem stałym lub czasowym, tak, jeśli mają adres krakowski. Numer PESEL jest wymagany do rejestracji. ## Korzyści Karty Krakowskiej ### Tańsze bilety komunikacji miejskiej Najczęstsze użycie. Bilety okresowe Mieszkańca są znacznie tańsze niż standardowe bilety metropolitalne (ceny od 2 marca 2026, uchwała Rady Miasta Krakowa): | Bilet (I strefa) | Cena z Kartą Krakowską | Cena bez karty | |---|---|---| | Miesięczny na 1 linię | 72 zł (36 zł ulgowy) | brak takiej oferty | | Miesięczny sieciowy | 99 zł (49,50 zł ulgowy) | 193 zł (96,50 zł ulgowy) | | Półroczny sieciowy | 515 zł (257,50 zł ulgowy) | brak | | Studencki roczny (nowość 2026) | 470 zł ulgowy | brak | Bilet sieciowy z Kartą Krakowską jest około połowę tańszy od metropolitalnego, dlatego karta zwraca się już przy pierwszym bilecie. Dostępny jest też półroczny bilet z automatycznym odnawianiem (wymaga podpięcia karty płatniczej). ### Parkowanie i instytucje miejskie - Zniżka mieszkańca w Strefie Płatnego Parkowania (po zarejestrowaniu pojazdu w Karcie Krakowskiej; opłacisz parkowanie w aplikacji mKraków). - Tańsze bilety wstępu do miejskich instytucji kultury (m.in. Muzeum Krakowa, MOCAK, Cricoteka) oraz teatrów miejskich. - Zniżki na pływalniach i obiektach sportowych. - Zniżki u wybranych partnerów programu (centra handlowe, kawiarnie, sklepy, hotele). Pełna lista partnerów jest na [kk.krakow.pl](https://www.kk.krakow.pl). ## Jak uzyskać Kartę Krakowską ### Online (najszybciej) 1. Wejdź na [kk.krakow.pl](https://www.kk.krakow.pl) i wybierz wniosek o Kartę Krakowską. 2. Wypełnij formularz (dane osobowe, PESEL, adres w Krakowie, kontakt). 3. Załącz dokumenty: skan PIT za poprzedni rok (jeśli niezameldowany), skan dokumentu tożsamości i zdjęcie (do karty plastikowej). 4. Podpisz wniosek Profilem Zaufanym i wyślij. Czas rozpatrzenia to zwykle 7-14 dni roboczych. Po decyzji możesz pobrać mobilną Kartę Krakowską. ### Osobiście W punkcie obsługi (np. Punkt Obsługi Pasażerów MPK, ul. Wielopole 1) z dokumentem tożsamości, numerem PESEL, PIT (jeśli niezameldowany) i zdjęciem. Karta plastikowa jest gotowa w 7-14 dni. ## Jak korzystać z karty Karta dostępna jest w formie plastikowej (imienna, przykładasz do walidatora w pojazdach) oraz mobilnej. Najwygodniej korzystać z niej w oficjalnej aplikacji mKraków, która łączy Kartę Krakowską, bilety komunikacji, parkowanie i zniżki u partnerów. Aby aktywować Kartę Krakowską w aplikacji mKraków: pobierz aplikację (Google Play lub App Store), załóż konto lub zaloguj się, wejdź w katalog usług, wybierz Kartę Krakowską i aktywuj ją, logując się danymi z konta KK oraz potwierdzając numer telefonu kodem SMS. ## Przedłużanie ważności Osoby zameldowane w Krakowie mają przedłużenie automatyczne. Osoby niezameldowane (rozliczające PIT w Krakowie) składają wniosek o przedłużenie co roku, około miesiąc przed wygaśnięciem statusu, załączając PIT za poprzedni rok z potwierdzeniem złożenia. Jeśli nie przedłużysz w terminie, status wygasa i trzeba złożyć nowy wniosek. ## Krakowska Karta Rodziny 3+ Dodatkowy program dla rodzin z trojgiem lub więcej dzieci: większe zniżki, bezpłatne wstępy do niektórych instytucji, tańsze posiłki w stołówkach szkolnych i tańsze przedszkola komunalne. Wniosek składasz razem z Kartą Krakowską lub osobno, dołączając akty urodzenia dzieci, dokumenty tożsamości rodziców i potwierdzenie adresu krakowskiego. ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR i mieszkam w Krakowie. Czy mogę mieć Kartę Krakowską?** Tak, jeśli jesteś zameldowany w Krakowie lub rozliczasz PIT w Krakowie. Status PESEL UKR nie jest przeszkodą, ważne, by adres wskazywał Kraków jako miejsce zamieszkania. **Wynajmuję w Krakowie, ale meldunek mam w innym mieście. Mogę mieć KK?** Tak, jeśli rozliczasz PIT w Krakowie (adres miejsca zamieszkania w PIT to Kraków), niezależnie od miejsca zameldowania. **Czy Karta Krakowska jest płatna?** Nie, sama karta jest bezpłatna. Płacisz tylko za bilety i usługi (ze zniżką). Wyjątkiem jest opłata za duplikat zgubionego nośnika karty miejskiej. **Mogę kupić bilet okresowy bez Karty Krakowskiej?** Tak, ale bez zniżki Mieszkańca. Miesięczny metropolitalny I strefa kosztuje 193 zł, a bilet Mieszkańca z Kartą Krakowską 99 zł, dlatego karta opłaca się od razu. **Czy mogę aktywować KK w mKraków bez karty plastikowej?** Tak, jeśli złożyłeś wniosek i masz dane do logowania. Wersja mobilna w pełni wystarcza, plastikowa karta nie jest obowiązkowa. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Karta Krakowska: [kk.krakow.pl](https://www.kk.krakow.pl). - Komunikacja miejska i nośniki kart: [mpk.krakow.pl](https://mpk.krakow.pl). - Aplikacja mKraków: [krakow.pl](https://www.krakow.pl). ## Potrzebujesz pomocy - Punkt Obsługi Pasażerów MPK: ul. Wielopole 1, Kraków. - Krakowskie Centrum Kontaktu: tel. 12 616 12 00. Pomoc w wypełnieniu wniosku o Kartę Krakowską, przygotowaniu dokumentów (PIT) i konfiguracji aplikacji mKraków otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Życie codzienne](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne) - [Transport publiczny i mKraków](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/transport-mkrakow) - [Aplikacja mKraków](/punkt-informacyjny/online/mkrakow) - [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany) - [Mieszkanie i wynajem](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/mieszkanie) --- ### Zameldowanie cudzoziemca w Krakowie URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/meldunek Zaktualizowano: 2026-08-02 Zameldowanie to obowiązkowe zgłoszenie miejsca zamieszkania w urzędzie gminy. Dotyczy każdej osoby mieszkającej w Polsce, w tym cudzoziemców. Po zameldowaniu dostajesz zaświadczenie, którego często wymagają urzędy, banki, pracodawcy i szkoły. Najważniejsze fakty: zameldowanie jest bezpłatne (zaświadczenie o pobycie czasowym kosztuje 17 zł). Cudzoziemcy spoza UE meldują się w ciągu 4 dni od przyjazdu pod adres, a obywatele UE, EOG i Szwajcarii w ciągu 30 dni. Cudzoziemcy spoza UE meldują się tylko w urzędzie (nie online). Pobyt do 30 dni nie wymaga meldunku w ogóle. Termin 30 dni mają też członkowie rodziny obywatela Polski oraz członkowie rodziny obywatela UE, nawet jeśli sami są spoza UE. > Zameldowanie nie daje prawa pobytu. To rejestracja faktycznego adresu, niezależna od karty pobytu, wizy lub PESEL UKR. > Jeśli nie masz jeszcze numeru PESEL, zameldowanie na pobyt stały lub czasowy ponad 30 dni automatycznie nadaje PESEL. To jedna z najprostszych dróg do uzyskania numeru. ## Czy musisz się meldować > [!TERMIN] Obywatele Ukrainy i Białorusi mają tylko 4 dni na meldunek > Termin zameldowania zależy od obywatelstwa: obywatele UE, EOG i Szwajcarii mają 30 dni od przybycia, a wszyscy pozostali (w tym Ukraina, Białoruś, Wietnam) tylko 4 dni. Meldujesz się, jeśli Twój pobyt w Polsce przekracza 30 dni. W hotelu i ośrodku dla cudzoziemców meldunek załatwiają za Ciebie. Każdy cudzoziemiec, którego pobyt w Polsce przekracza 30 dni, ma obowiązek meldunkowy. Termin zależy od obywatelstwa: | Twoje obywatelstwo | Termin zameldowania | |---|---| | UE, EOG (Norwegia, Islandia, Liechtenstein), Szwajcaria | 30 dni od przybycia | | Członek rodziny obywatela UE, EOG, Szwajcarii | 30 dni od przybycia | | Wszyscy pozostali (Ukraina, Białoruś, Wietnam, USA i inni) | 4 dni od przybycia | Nie musisz się meldować przy pobycie do 30 dni, w hotelu (recepcja melduje gości) ani w ośrodku dla cudzoziemców (ośrodek prowadzi własną ewidencję). ## Pobyt stały czy czasowy Pobyt stały wybierasz, gdy planujesz mieszkać pod danym adresem na stałe. Zaświadczenie wydawane jest wtedy bezpłatnie i automatycznie, a wymeldowanie z poprzedniego stałego adresu następuje samo. Pobyt czasowy wybierasz, gdy mieszkasz pod adresem przez ograniczony czas (np. wynajem na rok, studia). Wskazujesz datę końca pobytu (maksymalnie 5 lat dla cudzoziemców), a zaświadczenie wydawane jest na życzenie za 17 zł. > Jeśli wynajmujesz mieszkanie i nie wiesz, na jak długo zostaniesz, wybierz pobyt czasowy. Później możesz zameldować się na stałe. ## Co przygotować ### Dokument tożsamości i legalnego pobytu Cudzoziemiec spoza UE: jeden z dokumentów, np. karta pobytu (czasowego lub stałego), karta CUKR, Tymczasowe Zaświadczenie Tożsamości Cudzoziemca, paszport z wizą krajową lub stemplem Wojewody, dokument zgody na pobyt tolerowany, decyzja o statusie uchodźcy lub ochronie uzupełniającej, albo paszport ukraiński z PESEL UKR lub Diia.pl. Obywatel UE lub członek rodziny: paszport lub dowód oraz, dla członka rodziny, karta pobytu członka rodziny obywatela UE. ### Tytuł prawny do mieszkania Dokument potwierdzający prawo do mieszkania pod adresem: umowa najmu, akt notarialny kupna, wypis z księgi wieczystej, umowa użyczenia (gdy mieszkasz u kogoś za darmo) lub zaświadczenie z akademika albo bursy. > Gdy wynajmujesz, właściciel nie musi być obecny przy meldunku, wystarczy umowa najmu z Tobą jako najemcą. Gdy mieszkasz u kogoś za darmo, właściciel wpisuje się jako potwierdzający pobyt w formularzu albo daje Ci pisemną zgodę. ### Formularz zgłoszenia Dla pobytu stałego formularz zgłoszenia pobytu stałego, dla czasowego zgłoszenia pobytu czasowego. Pobierzesz go w urzędzie, na [bip.krakow.pl](https://www.bip.krakow.pl) lub na [gov.pl](https://www.gov.pl/web/gov/zamelduj-sie-na-pobyt-staly-lub-czasowy-dluzszy-niz-3-miesiace). Druki są tylko po polsku. Pomoc w wypełnieniu znajdziesz w [Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców](/punkt-informacyjny). ## Jak się zameldować w Krakowie Obywatele UE, EOG i Szwajcarii mogą meldować się online (przez ePUAP). Pozostali cudzoziemcy muszą stawić się osobiście, by okazać dokumenty potwierdzające legalny pobyt. Wydział Spraw Administracyjnych UMK prowadzi obsługę meldunkową w trzech lokalizacjach, zależnie od dzielnicy adresu: | Twoja dzielnica | Adres urzędu | |---|---| | Dzielnice I-VII (m.in. Stare Miasto, Grzegórzki, Prądnik Czerwony i Biały, Krowodrza, Bronowice, Zwierzyniec) | al. Powstania Warszawskiego 10 | | Dzielnice VIII-XIII (m.in. Dębniki, Łagiewniki, Swoszowice, Podgórze Duchackie, Bieżanów-Prokocim, Podgórze) | ul. Wielicka 28A | | Dzielnice XIV-XVIII (m.in. Czyżyny, Mistrzejowice, Bieńczyce, Wzgórza Krzesławickie, Nowa Huta) | os. Zgody 2 | Punkty Obsługi Mieszkańców działają też w wybranych galeriach handlowych. Godziny: w urzędzie zwykle 7:40-15:30, w punktach w galeriach dłużej. Procedura krakowska to SA-12 (cudzoziemiec): [bip.krakow.pl SA-12](https://www.bip.krakow.pl/?dok_id=3276&sub=procedura&proc=SA-12). ### Krok po kroku 1. Wybierz właściwy urząd zgodnie z dzielnicą adresu. 2. Przygotuj dokumenty z listy powyżej. 3. Wypełnij formularz drukowanymi literami. 4. Złóż go w urzędzie w godzinach pracy. 5. Urzędnik weryfikuje dokumenty i wprowadza dane do rejestru. 6. Dostajesz zaświadczenie: przy pobycie stałym bezpłatnie i od ręki, przy czasowym za 17 zł na życzenie. Jeśli nie miałeś numeru PESEL, zostanie nadany. ## Sytuacje szczególne - Mieszkasz u rodziny lub znajomych: właściciel nie musi być obecny, jeśli podpisze potwierdzenie pobytu w formularzu lub da Ci pisemną zgodę. Gdy odmawia podpisu, urząd może wszcząć postępowanie wyjaśniające (SA-32) i wydać decyzję w ciągu 2 miesięcy (od odmownej masz 14 dni na odwołanie do Wojewody). - Hotel robotniczy lub kwatera pracownicza: pracodawca lub właściciel obiektu wystawia zaświadczenie o zakwaterowaniu. - Osoba bezdomna lub w schronisku: specjalna procedura, skontaktuj się z MOPS (ul. Józefińska 14, tel. 12 616 54 08). - Dziecko urodzone w Polsce: meldowane automatycznie przy rejestracji urodzenia w USC. - Adres organizacji (np. PIO): nie służy do zameldowania. ## Co po zameldowaniu Część urzędów (ZUS, urząd skarbowy, NFZ) dowiaduje się o adresie automatycznie z rejestru PESEL. Sam zawiadom Urząd Wojewódzki (w 15 dni roboczych, jeśli masz kartę pobytu) oraz pracodawcę, bank, szkołę dziecka i ubezpieczyciela. Przy wyprowadzce: pobyt stały wymeldowujesz w UMK (lub wymeldowanie nastąpi automatycznie przy nowym meldunku stałym), a pobyt czasowy wygasa po wskazanym terminie. Procedura wymeldowania to SA-13. ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR, czy muszę się meldować?** Tak, jeśli Twój pobyt w Polsce przekracza 30 dni. PESEL UKR daje legalny pobyt, ale nie zastępuje meldunku. Termin dla obywateli Ukrainy to 4 dni od przyjazdu pod adres. **Mieszkam u kuzynki, która boi się, że zyskasz prawa do jej mieszkania.** Zameldowanie nie daje żadnych praw do mieszkania. Właściciel nie traci własności i może Cię wymeldować, gdy się wyprowadzisz. To częsta, niesłuszna obawa, warto ją wyjaśnić. **Czy zameldowanie wpływa na podatki?** Nie bezpośrednio. Rezydencja podatkowa zależy od pobytu powyżej 183 dni w roku lub centrum interesów życiowych, ale meldunek pomaga udowodnić zamieszkanie. **Mam ważny paszport bez wizy lub karty pobytu, czy mogę się zameldować?** Tylko jeśli przebywasz legalnie: w ruchu bezwizowym (do 90 dni) zameldujesz się na pobyt do 90 dni, a z wizą lub kartą pobytu normalnie. Przy nielegalnym pobycie urząd zażąda dokumentu legalizującego pobyt. **Mogę być zameldowany pod dwoma adresami?** Tak, jeden stały i jeden czasowy. Nie można mieć dwóch stałych ani dwóch czasowych naraz. ## Najczęstsze błędy do uniknięcia - Nie zwlekaj po terminie (4 dni dla spoza UE), bo grozi mandat. - Nie wpisuj fałszywego adresu, to wykroczenie zagrożone grzywną. - Nie polegaj wyłącznie na właścicielu, za meldunek odpowiadasz sam. - Zachowaj zaświadczenie, bo bank, pracodawca i szkoła mogą żądać kopii. - Nie myl meldunku z numerem PESEL. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - UMK Kraków, procedura SA-12 (cudzoziemcy): [bip.krakow.pl SA-12](https://www.bip.krakow.pl/?dok_id=3276&sub=procedura&proc=SA-12). - UMK Kraków, procedura SA-32 (postępowanie sporne): [bip.krakow.pl SA-32](https://www.bip.krakow.pl/uslugi/SA-32). - Zameldowanie na gov.pl: [gov.pl](https://www.gov.pl/web/gov/zamelduj-sie-na-pobyt-staly-lub-czasowy-dluzszy-niz-3-miesiace). - Infolinia UMK Kraków: tel. 12 616 12 00. ## Potrzebujesz pomocy Pomoc w wypełnieniu formularza meldunkowego, sprawdzeniu dokumentów i napisaniu zgody właściciela mieszkania otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [PESEL, numer dla cudzoziemca](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/pesel) - [Mieszkanie i wynajem](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/mieszkanie) - [PESEL UKR dla obywateli Ukrainy](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr) - [Pobyt czasowy](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy) - [Pobyt stały](/punkt-informacyjny/pobyt-staly) --- ### Mieszkanie i wynajem w Krakowie URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/mieszkanie Zaktualizowano: 2026-08-01 Po wygaszeniu programu 40+ (świadczenie za goszczenie uchodźców z Ukrainy) wielu cudzoziemców musi samodzielnie szukać mieszkania w Krakowie. Rynek najmu jest duży, ale ceny wysokie. Na tej stronie wyjaśniamy, jak wynająć mieszkanie od osoby prywatnej, co zmieniło się po 5 marca 2026, jakie wsparcie jest dostępne (dodatek mieszkaniowy, Mieszkanie na Start, SAN, MOPS) oraz na co uważać przy umowie i kaucji. > Najpilniejsza sprawa po 5 marca 2026: jeśli mieszkałeś u rodziny goszczącej w ramach 40+, musisz znaleźć własne mieszkanie. Sprawdź formy wsparcia poniżej. ## Co się zmieniło w 2026 roku Program 40+ (40 zł dziennie za zakwaterowanie i wyżywienie obywatela Ukrainy, wypłacany rodzinom goszczącym od 16 marca 2022) został wygaszony od 1 lipca 2024. Po wejściu w życie ustawy wygaszającej (5 marca 2026) nie ma już specjalnych programów mieszkaniowych dla obywateli Ukrainy. PESEL UKR uprawnia natomiast do standardowych form wsparcia (dodatek mieszkaniowy, pomoc MOPS) na zasadach ogólnych. Ośrodki zbiorowego zakwaterowania pozostają jako forma pomocy doraźnej dla osób w trudnej sytuacji. ## Standardowe formy wsparcia | Forma wsparcia | Kto może skorzystać | |---|---| | Dodatek mieszkaniowy | Osoby z tytułem prawnym do lokalu i niskim dochodem | | Mieszkanie na Start | Najemcy mieszkań w programach SIM, SAN, PFR | | SAN Kraków | Osoby aktywne zawodowo z niższym dochodem | | Pomoc MOPS | Osoby w trudnej sytuacji życiowej | | Mieszkanie komunalne | Najczęściej osoby z obywatelstwem polskim | ## Wynajem od osoby prywatnej ### Rodzaje najmu - Najem zwykły: dla osób prywatnych, mocna ochrona najemcy, trudniejsze wypowiedzenie przez właściciela. - Najem okazjonalny: z aktem notarialnym najemcy, łatwiejsza eksmisja, mniej korzystny dla najemcy. - Najem instytucjonalny: od firm (np. SIM, SAN), z aktem notarialnym, niższy czynsz, prostsze wypowiedzenie dla wynajmującego. ### Ceny w Krakowie 2026 (orientacyjne) | Typ mieszkania | Czynsz najmu | Opłaty (media) | Razem | |---|---|---|---| | Kawalerka 25-30 m2 | 1 800-2 800 zł | 400-700 zł | 2 200-3 500 zł | | 2 pokoje 40-50 m2 | 2 500-4 000 zł | 500-900 zł | 3 000-4 900 zł | | 3 pokoje 55-70 m2 | 3 500-5 500 zł | 700-1 200 zł | 4 200-6 700 zł | | Pokój w mieszkaniu | 1 200-2 000 zł | wliczone | 1 200-2 000 zł | Najdrożej jest w centrum (Stare Miasto, Kazimierz), taniej w dzielnicach takich jak Podgórze, Bieżanów, Mistrzejowice czy Nowa Huta (dobra komunikacja, dalej od centrum). ### Gdzie szukać mieszkania Korzystaj z popularnych portali ogłoszeniowych oraz z grup społecznościowych (także ukraińskojęzycznych) na Facebooku i Telegramie. Możesz też skorzystać z pośrednika nieruchomości (prowizja zwykle około jednego czynszu), który pomaga filtrować oferty i negocjować. ### Wynajem krok po kroku > [!WARNING] Nie płać przed podpisaniem umowy i obejrzeniem mieszkania > Najczęstsze oszustwo na najmie: ktoś prosi o kaucję lub czynsz z góry za mieszkanie, którego nie obejrzałeś, i znika. Zawsze obejrzyj lokal osobiście, sprawdź dokumenty właściciela (akt własności lub pełnomocnictwo), podpisz umowę na piśmie i płać przelewem z pokwitowaniem. Nigdy nie przekazuj pieniędzy gotówką osobie, której nie zweryfikowałeś. 1. Określ budżet (zwykle nie więcej niż 30-40% dochodu) i wymagania (lokalizacja, metraż, umeblowanie). 2. Szukaj ofert i porównuj zdjęcia, opisy oraz lokalizację. 3. Umów oględziny i obejrzyj mieszkanie osobiście (nigdy nie wynajmuj na ślepo). Sprawdź stan, instalacje i sąsiedztwo. 4. Negocjuj warunki: czynsz, termin wprowadzenia, kaucję i to, co jest wliczone w czynsz. 5. Sprawdź dokumenty właściciela: akt własności lub pełnomocnictwo oraz brak obciążeń w księdze wieczystej na [ekw.ms.gov.pl](https://ekw.ms.gov.pl) (potrzebny numer KW). 6. Podpisz umowę pisemnie, w dwóch egzemplarzach, z protokołem zdawczo-odbiorczym. 7. Wpłać kaucję (standardowo równowartość 1-2 miesięcy czynszu) przelewem i weź pokwitowanie. 8. Spisz liczniki (prąd, gaz, woda) i zrób zdjęcia całego mieszkania jako dowód. 9. Zamelduj się (wymagana zgoda właściciela). Szczegóły w [rozdziale o meldunku](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/meldunek). ## Wsparcie finansowe na mieszkanie ### Dodatek mieszkaniowy Świadczenie dla osób w trudnej sytuacji finansowej, mających problem z opłatami. Trzeba spełnić łącznie trzy warunki: 1. Tytuł prawny do lokalu (umowa najmu, użyczenia, akt własności). 2. Dochód poniżej kryterium (aktualne progi sprawdzisz w urzędzie, zależą od liczby osób w gospodarstwie). 3. Odpowiednia powierzchnia mieszkania: | Liczba osób | Powierzchnia normatywna | Maksymalna powierzchnia | |---|---|---| | 1 osoba | 35 m2 | 45,5 m2 | | 2 osoby | 40 m2 | 52 m2 | | 3 osoby | 45 m2 | 58,5 m2 | | 4 osoby | 55 m2 | 71,5 m2 | | 5 osób | 65 m2 | 84,5 m2 | | 6 osób | 70 m2 | 91 m2 | Wysokość dodatku zależy od dochodu i czynszu, a wypłata trafia zwykle bezpośrednio na konto wynajmującego lub zarządcy. Cudzoziemcy mogą się ubiegać, jeśli mają tytuł prawny do lokalu. Wniosek pobierzesz na [bip.krakow.pl/uslugi/SO-15](https://www.bip.krakow.pl/uslugi/SO-15) i składasz go w Urzędzie Miasta Krakowa (Wydział Spraw Społecznych) wraz z deklaracją o dochodach, tytułem prawnym do lokalu i rachunkami. Decyzja zapada zwykle w 30 dni, a dodatek przyznaje się na 6 miesięcy. ### Mieszkanie na Start Dopłaty do czynszu w mieszkaniach budowanych w programach społecznych (SIM, SAN, model lokal za grunt). Trzeba wynajmować mieszkanie objęte programem i spełniać kryterium dochodowe. Wysokość dopłaty zależy od inwestycji i lokalizacji. Informacje: [bgk.pl](https://www.bgk.pl) oraz urząd gminy. ### Społeczna Agencja Najmu (SAN) Kraków Program miasta od 2025 roku: mieszkania gminne po remoncie, z czynszem niższym niż rynkowy, na umowę na czas określony. Kryteria to m.in. niższy dochód i aktywność zawodowa (aktualne progi sprawdzisz u operatora SAN). Cudzoziemcy mogą się ubiegać, jeśli spełniają ogólne kryteria. Informacje: [krakow.pl](https://www.krakow.pl). ### Pomoc MOPS Pomoc rzeczowa lub finansowa dla osób w trudnej sytuacji (zasiłek celowy na czynsz lub opłaty, schronienie). Cudzoziemcy z PESEL UKR po 5 marca 2026 mają dostęp do MOPS w ograniczonym zakresie (sam PESEL UKR nie wystarcza). Sprawdź [rozdział o MOPS](/punkt-informacyjny/swiadczenia/mops). ## Ośrodki zbiorowego zakwaterowania Dla osób w trudnej sytuacji zachowano je jako formę pomocy doraźnej (schroniska, ośrodki gminne, domy samotnej matki). Mieszkańcy ośrodków zbiorowego zakwaterowania zachowują pełny dostęp do NFZ. Kontakt: MOPS Kraków, ul. Józefińska 14, tel. 12 616 54 08. ## Najczęstsze błędy do uniknięcia - Brak pisemnej umowy. Zawsze podpisuj umowę w dwóch egzemplarzach, bez niej nie masz ochrony prawnej. - Żądanie kilku czynszów z góry zamiast kaucji. Standard to kaucja równa 1-2 miesięcznym czynszom plus pierwszy czynsz. - Brak protokołu zdawczo-odbiorczego i zdjęć. Bez nich trudno odzyskać kaucję. - Brak zgody na zameldowanie. Zapisz w umowie zgodę właściciela na zameldowanie. - Niejasne zasady podwyżek. Określ w umowie, kiedy i o ile czynsz może wzrosnąć. ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR. Czy mogę wynająć mieszkanie w Krakowie?** Tak, na takich samych zasadach jak obywatel Polski. Potrzebujesz dokumentu tożsamości, numeru PESEL oraz środków na kaucję i pierwszy czynsz. Część właścicieli prosi o zaświadczenie o zatrudnieniu lub dochodach. Pomaga referencja od poprzedniego wynajmującego i stabilna umowa o pracę. **Po wygaszeniu 40+ pilnie potrzebuję mieszkania. Co robić?** W pilnej sytuacji rozważ: schronienie w ośrodku lub schronisku, wynajęcie pokoju (najtańsza opcja), pomoc organizacji charytatywnych oraz Kraków Welcome Programme (sprawdź [krakow.pl](https://www.krakow.pl)). Skontaktuj się też z PIO U-WORK, pomożemy znaleźć szybkie rozwiązanie. **Czy dodatek mieszkaniowy przysługuje cudzoziemcom?** Tak. Ustawa o dodatkach mieszkaniowych nie wyklucza cudzoziemców. Trzeba mieć tytuł prawny do lokalu, niski dochód i odpowiednią powierzchnię. Osoby z PESEL UKR mogą się ubiegać. **Czy mogę kupić mieszkanie jako cudzoziemiec?** Obywatele UE i EOG, tak, na takich samych zasadach jak Polacy. Cudzoziemcy spoza UE mogą kupić lokal mieszkalny bez zezwolenia, ale na dom z gruntem lub drugą nieruchomość często wymagana jest zgoda MSWiA. Kredyty hipoteczne są dostępne dla cudzoziemców z pobytem stałym lub stabilnym dochodem, a warunki (wkład własny, oprocentowanie) zależą od banku. **Co jeśli właściciel nie zwraca kaucji?** Wyślij pisemne wezwanie do zwrotu (z protokołem i zdjęciami), rozważ mediację, a w razie potrzeby złóż pozew do sądu cywilnego. Bezpłatnej pomocy prawnej udziela nieodpłatna pomoc prawna (NPP) w Krakowie. Roszczenie przedawnia się po 3 latach od zakończenia umowy. **Podpisałem niekorzystną umowę. Mogę ją rozwiązać?** Większość umów przewiduje wypowiedzenie z zachowaniem terminu (zwykle 1-3 miesiące). Wypowiedzenie natychmiastowe jest możliwe tylko w ważnych przypadkach. Przy niejasnych zapisach skonsultuj się z prawnikiem (nieodpłatna pomoc prawna). ## Podstawa prawna - Ustawa z 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów. - Kodeks cywilny z 23 kwietnia 1964 roku (umowa najmu). - Ustawa z 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych. - Ustawa z 20 lipca 2018 roku o pomocy państwa w ponoszeniu wydatków mieszkaniowych (Mieszkanie na Start). - Ustawa wygaszająca z 23 stycznia 2026 roku (Dz.U. 2026 poz. 203). ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Dodatek mieszkaniowy: [bip.krakow.pl/uslugi/SO-15](https://www.bip.krakow.pl/uslugi/SO-15). - Mieszkanie na Start: [bgk.pl](https://www.bgk.pl). - SAN Kraków i Kraków Welcome Programme: [krakow.pl](https://www.krakow.pl). - Księgi wieczyste online: [ekw.ms.gov.pl](https://ekw.ms.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy - Krakowskie Centrum Świadczeń: ul. Stachowicza 18, tel. 12 616 50 00. - MOPS Kraków: ul. Józefińska 14, tel. 12 616 54 08. - Nieodpłatna Pomoc Prawna w Krakowie: tel. 12 616 21 51 (powiat 12 633 24 99). Pomoc w czytaniu umowy najmu, wypełnieniu wniosku o dodatek mieszkaniowy i w sytuacji kryzysowej otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Życie codzienne](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne) - [Karta Krakowska](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/karta-krakowska) - [Opłaty mieszkaniowe](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/oplaty-mieszkaniowe) - [Meldunek](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/meldunek) - [Pomoc MOPS](/punkt-informacyjny/swiadczenia/mops) --- ### Odszkodowanie po wypadku komunikacyjnym URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/odszkodowanie-oc-komunikacyjne Zaktualizowano: 2026-09-24 Jeśli zostałeś poszkodowany w wypadku samochodowym w Polsce, masz prawo do odszkodowania z OC sprawcy. Cudzoziemiec ma te same prawa co obywatel polski, niezależnie od narodowości i statusu pobytu. Najważniejsze fakty: każdy pojazd w Polsce ma obowiązkowe OC i to z tej polisy wypłaca się odszkodowanie poszkodowanemu. Ustawowe sumy gwarancyjne są bardzo wysokie (rzędu milionów euro). Roszczenie zgłaszasz w ciągu 3 lat od wypadku (20 lat, gdy wypadek był przestępstwem), a ubezpieczyciel ma 30 dni na decyzję. Ubezpieczyciele często zaniżają wypłaty, dlatego warto się odwoływać. > Ten rozdział dotyczy odszkodowania z OC sprawcy (nie Twojego ubezpieczenia). To ubezpieczyciel sprawcy płaci poszkodowanemu, niezależnie od tego, czy sprawca przyznaje się do winy. ## Kto może dostać odszkodowanie Prawo do roszczeń mają poszkodowani, którzy nie są sprawcą: inny kierowca, pasażerowie (także z auta sprawcy), piesi, rowerzyści, a w razie śmierci lub ciężkich obrażeń także najbliżsi rodziny. Cudzoziemcy mają pełne prawa odszkodowawcze, niezależnie od statusu pobytu (PESEL UKR, karta, wiza, ruch bezwizowy), narodowości i kraju wydania prawa jazdy. Wyjątek: jeśli sam jesteś sprawcą, odszkodowanie z OC dostają tylko poszkodowani. ## Co obejmuje odszkodowanie ### Szkody majątkowe (rzeczowe) Naprawę pojazdu rozlicza się w wariancie kosztorysowym (gotówka na konto) lub warsztatowym (warsztat naprawia, ubezpieczyciel płaci bezpośrednio). Odszkodowanie obejmuje też holowanie, parkowanie, wynajem auta zastępczego na czas naprawy oraz zniszczone rzeczy w aucie. Gdy naprawa jest nieopłacalna (szkoda całkowita), ubezpieczyciel wypłaca wartość rynkową auta z dnia wypadku. ### Szkody osobowe (krzywda zdrowotna) Poszkodowanemu przysługuje zadośćuczynienie za ból i cierpienie (jego wysokość zależy od stopnia uszczerbku na zdrowiu i jest ustalana indywidualnie), zwrot kosztów leczenia i rehabilitacji, a w cięższych przypadkach renta z tytułu zwiększonych potrzeb lub niezdolności do pracy oraz wyrównanie utraconego dochodu. Zachowuj wszystkie rachunki i dokumentację medyczną, bez nich ubezpieczyciel nie zwraca kosztów. > Ubezpieczyciele często proponują zaniżone kwoty. Z pomocą prawnika często można uzyskać znacznie więcej. ### Świadczenia w przypadku śmierci Gdy wypadek kończy się śmiercią poszkodowanego, rodzinie przysługują zadośćuczynienie za krzywdę po stracie bliskiego, stosowne odszkodowanie za pogorszenie sytuacji życiowej, renta alimentacyjna (gdy zmarły był żywicielem) oraz zwrot kosztów pogrzebu. ## Procedura krok po kroku ### Na miejscu wypadku > [!TIP] Zabezpiecz dowody od razu na miejscu wypadku > To, co zrobisz w pierwszych minutach, decyduje o odszkodowaniu. Zrób zdjęcia pojazdów, ich pozycji i uszkodzeń, spisz dane sprawcy (imię, numer rejestracyjny, numer polisy OC i towarzystwo) oraz dane świadków. Przy rannych zawsze wzywaj policję (112). Nie znasz polskiego na tyle, by dogadać się na miejscu? Poproś o pomoc świadka lub zadzwoń do nas, nie podpisuj niczego, czego nie rozumiesz. Wezwij służby pod numerem 112 (lub 999 pogotowie, 997 policja). Zrób zdjęcia pojazdów, ich pozycji na drodze, numerów rejestracyjnych i uszkodzeń. Zapisz dane sprawcy (imię, nazwisko, telefon, numer rejestracyjny, numer polisy OC i nazwę towarzystwa) oraz dane świadków. Gdy są ranni, zawsze wezwij policję. Przy drobnej kolizji, gdy sprawca się przyznaje, wystarczy wspólne pisemne oświadczenie o zdarzeniu drogowym z podpisami stron i numerem polisy OC sprawcy. Gotowy wzór oświadczenia pobierzesz ze stron dużych ubezpieczycieli. ### Zgłoszenie szkody Szkodę zgłaszasz ubezpieczycielowi sprawcy albo, w ramach Bezpośredniej Likwidacji Szkody (BLS), własnemu ubezpieczycielowi, który potem rozlicza się ze sprawcą. Zgłoszenie można złożyć online, telefonicznie, mailem lub osobiście. Przygotuj oświadczenie sprawcy lub notatkę policyjną, dowód rejestracyjny, prawo jazdy, zdjęcia, dane świadków, a przy obrażeniach dokumentację medyczną i rachunki. ### Oględziny, decyzja i odwołania Rzeczoznawca ocenia szkody osobiście lub na podstawie zdjęć, a kosztorys opiera na branżowych katalogach wyceny części. Ubezpieczyciel ma 30 dni od zgłoszenia na decyzję (art. 14 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych). Jeśli wypłata jest zaniżona lub odmowna, złóż pisemną reklamację (ma na nią 30 dni). Gdy reklamacja nie pomoże, możesz złożyć bezpłatny wniosek do Rzecznika Finansowego ([rf.gov.pl](https://rf.gov.pl), tel. 22 333 73 26), który mediuje. Ostateczną drogą jest pozew do sądu cywilnego. Opłata sądowa wynosi 5% wartości roszczenia (można ubiegać się o zwolnienie z kosztów), a warto rozważyć pełnomocnika. Sądy zasądzają zwykle wyższe kwoty niż pierwotne propozycje ubezpieczyciela. ## Gdy sprawca nie ma OC lub uciekł W takich sytuacjach odszkodowanie wypłaca Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (UFG), także gdy sprawca jest nieznany. Zgłaszasz szkodę dowolnemu ubezpieczycielowi (najlepiej własnemu), który zbiera dokumenty i przekazuje je do UFG. Sprawca bez OC ponosi karę finansową (ustalaną przez UFG), a Fundusz ma wobec niego regres. Kontakt: [ufg.pl](https://www.ufg.pl), tel. 22 539 61 00. ## Sytuacje szczególne - Wypadek w drodze do lub z pracy: oprócz odszkodowania z OC sprawcy przysługuje zasiłek chorobowy z ZUS. Powiadom pracodawcę, który sporządza kartę wypadku. - Sprawca z zagranicy bez polskiego OC: sprawami międzynarodowymi zajmuje się Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych ([pbuk.pl](https://www.pbuk.pl), tel. 22 551 51 00); pomaga też Zielona Karta sprawcy. - Jesteś cudzoziemcem, sprawca jest Polakiem: procedura jest standardowa, ale przyda się tłumacz przysięgły do dokumentów oraz polskie konto do wypłaty. ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR, polski kierowca uderzył w mój samochód. Jak dochodzić odszkodowania?** Tak samo jak każdy poszkodowany: pobierz dane OC sprawcy, zgłoś szkodę jego ubezpieczycielowi, przedstaw dokumenty i czekaj na decyzję (30 dni). Jeśli zaniżą, składaj reklamację, potem wniosek do Rzecznika Finansowego, a w ostateczności pozew. Pomoc w pismach otrzymasz w PIO U-WORK. **Ubezpieczyciel proponuje mniej, niż wynosi koszt naprawy. Co robić?** Złóż pisemną reklamację z kosztorysem z warsztatu i domagaj się wariantu warsztatowego (bezgotówkowego). Ubezpieczyciel ma pokryć rzeczywistą szkodę, nie najtańszą wycenę. Jeśli odmówi, kolejne kroki to Rzecznik Finansowy i sąd. **Ucierpiałem jako pieszy. Mam prawo do odszkodowania?** Tak. Pieszy potrącony przez samochód ma prawo do pełnego odszkodowania z OC sprawcy, bo kierowca odpowiada na zasadzie ryzyka. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy pieszy był wyłącznie winny zdarzenia. **Wypadek był dawno, dopiero teraz pojawiły się komplikacje. Mogę dochodzić?** Tak, w ciągu 3 lat od dnia, w którym dowiedziałeś się o szkodzie i osobie zobowiązanej. Zgłoś dodatkowe roszczenia z dokumentacją medyczną wykazującą związek z wypadkiem. **Nie znam dobrze polskiego. Jak rozmawiać z ubezpieczycielem?** Najwięksi ubezpieczyciele mają infolinię po angielsku. Pisma składa się po polsku (przyda się tłumacz przysięgły), a kontakt może przejąć pełnomocnik. PIO U-WORK pomaga w pismach po ukraińsku, polsku i angielsku. ## Najczęstsze błędy do uniknięcia - Nie podpisuj ugody w pierwszych dniach po wypadku, bo później trudniej dochodzić wyższych roszczeń. - Nie czekaj z końcem leczenia, szkodę możesz zgłosić w trakcie. - Zachowaj wszystkie rachunki i dokumentację medyczną. - Nie naprawiaj auta przed oględzinami rzeczoznawcy (chyba że masz pełną dokumentację fotograficzną). - Sprawdź ważność OC sprawcy w bazie UFG. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (UFG): [ufg.pl](https://www.ufg.pl), tel. 22 539 61 00. - Rzecznik Finansowy: [rf.gov.pl](https://rf.gov.pl), tel. 22 333 73 26. - Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (PBUK): [pbuk.pl](https://www.pbuk.pl), tel. 22 551 51 00. - Komisja Nadzoru Finansowego (KNF): [knf.gov.pl](https://www.knf.gov.pl). - Nieodpłatna Pomoc Prawna w Krakowie: tel. 12 616 21 51 (powiat 12 633 24 99). ## Potrzebujesz pomocy Pomoc w zgłoszeniu szkody, napisaniu reklamacji, skierowaniu sprawy do Rzecznika Finansowego, wyborze pełnomocnika i gromadzeniu dokumentacji otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Ubezpieczenia, OC, AC, mieszkanie](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/ubezpieczenia) - [Prawo jazdy](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/prawo-jazdy) - [Pomoc prawna](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/pomoc-prawna) - [Tłumacz przysięgły](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/tlumacz-przysiegly) - [Wypadek przy pracy](/punkt-informacyjny/praca/wypadek) --- ### Opłaty mieszkaniowe URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/oplaty-mieszkaniowe Zaktualizowano: 2026-08-01 Mieszkanie w Polsce wiąże się z comiesięcznymi opłatami: czynsz administracyjny, prąd, gaz, woda i ścieki, ogrzewanie, śmieci oraz internet. Część opłat jest stała (czynsz), inne zależą od zużycia (prąd, gaz, woda). Na tej stronie wyjaśniamy, z czego składają się opłaty, jak je opłacać, gdzie szukać wsparcia przy kłopotach z rachunkami i o czym pamiętać po przyjeździe. > Ważne dla najemców: sprawdź w umowie, co jest zawarte w czynszu. Czynsz najmu płacony właścicielowi to nie to samo co czynsz administracyjny. Więcej w [rozdziale o mieszkaniu](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/mieszkanie). ## Ile to kosztuje Dla typowego mieszkania 50-70 m2 w Krakowie łączne opłaty to orientacyjnie od około 800 do 2500 zł miesięcznie, w zależności od metrażu, liczby osób, sposobu ogrzewania i pory roku (zimą drożej). Największe pozycje to czynsz administracyjny i ogrzewanie, a koszty prądu, gazu i wody zależą od zużycia. ## Czynsz administracyjny To opłata na rzecz wspólnoty lub spółdzielni mieszkaniowej. Obejmuje m.in. sprzątanie i oświetlenie części wspólnych, konserwację windy, administrację oraz fundusz remontowy. Jego wysokość zależy od metrażu, dzielnicy, wieku budynku i wyposażenia (winda, dozorca). Płacisz go co miesiąc przelewem, zwykle do określonego dnia miesiąca. Spóźnienie oznacza odsetki, a długotrwałe zaległości mogą grozić eksmisją. ## Prąd W Polsce możesz wybrać sprzedawcę prądu, natomiast operator sieci (dystrybucji) w danym regionie jest stały. Rachunek składa się z ceny energii, opłaty dystrybucyjnej, opłat stałych i podatków. Co miesiąc płacisz zwykle prognozowane zużycie, a po odczycie licznika następuje wyrównanie. Sprzedawcę możesz zmienić bezpłatnie (zmiana trwa zwykle 1-2 miesiące); warto porównać oferty. ## Gaz Rachunek za gaz składa się z ceny gazu, opłat dystrybucyjnych i opłat stałych. Zużycie rośnie zimą, zwłaszcza gdy gaz służy do ogrzewania. Pamiętaj o corocznym przeglądzie instalacji gazowej i kominiarskim. W razie wycieku gazu dzwoń pod numer 992 lub 112. ## Woda i ścieki W Krakowie wodę i ścieki dostarczają miejskie wodociągi (MPWiK). Opłata zależy od zużycia mierzonego licznikami (zimna i ciepła woda), a rozliczana jest po odczytach, z prognozą co miesiąc. Statystyczna osoba zużywa około 3-4 m3 wody miesięcznie. ## Śmieci (odpady komunalne) W Krakowie opłata za odpady wynosi około 32 zł od osoby miesięcznie przy segregacji; brak segregacji oznacza stawkę podwojoną. Opłatę wnosisz na konto Urzędu Miasta Krakowa (lub przez wspólnotę, jeśli zbiera). Każde gospodarstwo składa deklarację śmieciową (liczba osób, sposób segregacji) i aktualizuje ją przy zmianie liczby osób. Segregacja jest obowiązkowa: szkło (zielony), papier (niebieski), metale i tworzywa (żółty), bio (brązowy), zmieszane (czarny). ## Ciepło sieciowe W blokach z centralnym ogrzewaniem ciepło dostarcza miejskie przedsiębiorstwo energetyki cieplnej (MPEC). Rachunek zależy od zużytej energii cieplnej i opłat stałych. Zimą jest znacznie wyższy niż latem. W nowszych blokach z indywidualnymi licznikami płacisz proporcjonalnie do zużycia, w starszych do powierzchni mieszkania. ## Internet, telewizja i telefon Na rynku działa wielu operatorów internetu, telewizji i telefonii. Umowy są zwykle na 24 miesiące, często z niższą ceną promocyjną na początku i podwyżką po promocji oraz karą umowną za wcześniejsze zerwanie. Przed podpisaniem przeczytaj warunki. Dostępne są też karty SIM bez umowy (prepaid), bez stałej opłaty. ## Dofinansowania i ulgi - Dodatek mieszkaniowy: dla osób o niskich dochodach, z tytułem prawnym do lokalu. Wniosek w Urzędzie Miasta Krakowa; aktualne progi dochodowe sprawdź w urzędzie. Więcej w [rozdziale o mieszkaniu](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/mieszkanie). - Dodatek energetyczny: dla wybranych grup, wniosek w gminie. - Ulgi dla seniorów: niektóre spółdzielnie i programy miejskie przewidują bonifikaty; sprawdź też [Kartę Krakowską](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/karta-krakowska). ## Po przyjeździe. Pierwsze kroki z opłatami > [!TIP] Spisz liczniki i przepisz umowy od razu przy wprowadzeniu > Zrób zdjęcia stanów liczników (prąd, gaz, woda) w dniu wprowadzenia i zachowaj je. Dzięki temu nie zapłacisz za zużycie poprzedniego lokatora. Przepisz umowy na prąd i gaz na siebie i od razu złóż deklarację śmieciową w Urzędzie Miasta Krakowa. Ustal w umowie najmu, które opłaty są wliczone w czynsz, a które rozliczasz osobno. 1. Sprawdź i spisz liczniki przy wprowadzeniu się. 2. Zgłoś się do sprzedawcy prądu i gazu, by przepisać licznik na siebie. 3. Złóż deklarację śmieciową w Urzędzie Miasta Krakowa. 4. Ustal w umowie najmu, które opłaty są wliczone w czynsz, a które rozliczasz osobno. ## Najczęstsze pytania **Czy obcokrajowiec może podpisać umowę z dostawcą prądu?** Tak, niezależnie od statusu pobytu (karta pobytu, PESEL UKR, paszport). Potrzebujesz dokumentu tożsamości i tytułu prawnego do mieszkania (np. umowy najmu). **Jak rozliczyć media przy wyprowadzce z wynajmu?** Odczytaj liczniki w dniu wyprowadzki, spisz protokół z właścicielem, zapłać za zużycie do tego dnia i powiadom dostawców o zmianie. **Mam kłopoty z opłatami. Co robić?** Skontaktuj się z dostawcą i poproś o rozłożenie na raty lub odroczenie terminu. Złóż też wniosek o dodatek mieszkaniowy lub zasiłek celowy w MOPS. Nie ignoruj zaległości, bo odsetki rosną szybko, a w skrajnych przypadkach grozi eksmisja lub odcięcie usługi. **Czy muszę zmieniać dostawcę prądu po przyjeździe?** Nie. Możesz zostać przy domyślnym sprzedawcy w regionie. Zmiana jest dobrowolna i może dać oszczędność, jeśli porównasz oferty. ## Najczęstsze błędy do uniknięcia - Nie ignoruj rachunków, bo odsetki rosną szybko. - Sprawdzaj odczyty liczników, czasem zdarzają się błędy. - Złóż deklarację śmieciową od razu po wprowadzeniu i segreguj odpady. - Czytaj umowy, zwłaszcza na internet i telewizję (długie umowy i kary). - Zachowuj rachunki, przydadzą się do dodatku mieszkaniowego i rozliczeń. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Wodociągi Miasta Krakowa (MPWiK): [mpwik.krakow.pl](https://www.mpwik.krakow.pl). - Miejska energetyka cieplna (MPEC): [mpec.krakow.pl](https://mpec.krakow.pl). - Urząd Miasta Krakowa, opłaty śmieciowe: [bip.krakow.pl](https://www.bip.krakow.pl). ## Potrzebujesz pomocy - Wodociągi Miasta Krakowa (MPWiK): tel. 12 27 44 444. - Miejska energetyka cieplna (MPEC): tel. 12 64 77 777. - Urząd Miasta Krakowa, śmieci: tel. 12 616 12 22. - Pogotowie gazowe: 992. Pogotowie energetyczne: 991. Pogotowie wodne: 994. - Numer alarmowy: 112. Wsparcie w sprawach umów z dostawcami, rozliczeń i dodatków mieszkaniowych otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Życie codzienne](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne) - [Mieszkanie i wynajem](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/mieszkanie) - [Karta Krakowska](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/karta-krakowska) - [PKP, Koleje Małopolskie, lotnisko](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/pkp-kml) - [Pomoc MOPS](/punkt-informacyjny/swiadczenia/mops) --- ### Transport zewnętrzny, PKP, Koleje Małopolskie, lotnisko URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/pkp-kml Zaktualizowano: 2026-09-24 Z Krakowa łatwo dojechać w różne strony. Pociągi PKP łączą z całą Polską i Europą, Koleje Małopolskie (KML) dowiozą do okolic Krakowa, a autobusy międzymiastowe bywają tańsze, choć wolniejsze. Działają też połączenia międzynarodowe, w tym do Ukrainy. Na tej stronie wyjaśniamy, jakie są rodzaje pociągów, jak kupić bilet, jak dojechać na lotnisko oraz jakie ulgi przysługują. > Główny dworzec to Kraków Główny (ul. Pawia 5a, w centrum), drugi to Kraków Płaszów. Z lotniska Kraków-Balice do centrum dojedziesz pociągiem w około 22 minuty. ## PKP, pociągi krajowe PKP Intercity obsługuje połączenia międzymiastowe: od najszybszych (Pendolino, Express InterCity) po tańsze TLK. We wszystkich tych pociągach obowiązuje miejscówka (rezerwacja miejsca). PolRegio to pociągi regionalne: wolniejsze i tańsze, zwykle bez miejscówki. Czas przejazdu do Warszawy najszybszym pociągiem to około 2 godziny i 20 minut. Ceny zależą od rodzaju pociągu i terminu zakupu (im wcześniej, tym taniej). Bilet kupisz online na [intercity.pl](https://www.intercity.pl) i [polregio.pl](https://www.polregio.pl), w automacie, w kasie, a w niektórych pociągach (TLK, regionalne) u konduktora z dopłatą. Dostępne są też aplikacje i porównywarki biletów kolejowych. Ulgi ustawowe przysługują m.in. dzieciom, uczniom, studentom do 26 roku życia, doktorantom oraz seniorom (po okazaniu dokumentu). Dzieci do 4 lat jeżdżą bezpłatnie (bez własnego miejsca). ## Koleje Małopolskie (KML) KML to regionalny przewoźnik w Małopolsce. Popularne kierunki to m.in. Wieliczka (około 15-20 minut), Wadowice, Tarnów i Zakopane. Bilety kupisz w kasie, automacie, online na [koleje.malopolska.pl](https://koleje.malopolska.pl) oraz w aplikacji. Część połączeń objęta jest zniżkami dla mieszkańców metropolii; sprawdź [Kartę Krakowską](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/karta-krakowska). ## Połączenia międzynarodowe Z Krakowa kursują pociągi do miast europejskich, m.in. Wiednia, Berlina, Pragi, Bratysławy i Budapesztu, a także do Lwowa. Najczęstsza trasa do Ukrainy prowadzi przez Przemyśl (z Krakowa do Przemyśla pociągiem, dalej do Lwowa). Bilety międzynarodowe znajdziesz na [intercity.pl](https://www.intercity.pl). > Przy wjeździe do strefy Schengen od 10 kwietnia 2026 działa system EES (rejestracja biometryczna przy pierwszym wjeździe). Więcej w [rozdziale o EES i ETIAS](/punkt-informacyjny/wjazd/ees-etias). ## Autobusy międzymiastowe Połączenia autobusowe (krajowe i międzynarodowe, w tym do Ukrainy) obsługuje wielu przewoźników. Bywają tańsze od pociągu, ale dłuższe. Główny dworzec autobusowy (MDA) znajduje się przy ul. Bosackiej 18, obok dworca Kraków Główny. Bilety kupisz online u przewoźników lub w kasach dworca. ## Lotnisko Kraków-Balice Na lotnisko najwygodniej dojechać pociągiem z dworca Kraków Główny (kursuje co około 30 minut, przejazd około 22 minut, bilet 17 zł) albo autobusem miejskim (z Kartą Krakowską taniej). Można też skorzystać z taksówki lub aplikacji przewozowej. Z Balic latają zarówno tanie linie lotnicze, jak i przewoźnicy pełnoserwisowi do wielu miast w Europie i poza nią. Bilety porównasz w porównywarkach lotów i kupisz bezpośrednio u przewoźnika. Informacje o lotnisku: [krakowairport.pl](https://www.krakowairport.pl). ## Ulgi dla obywateli Ukrainy > [!TIP] Sprawdź aktualne ulgi przed podróżą, zasady się zmieniają > Zakres bezpłatnych i ulgowych przejazdów dla obywateli Ukrainy był kilkakrotnie zmieniany i różni się między przewoźnikami (PKP Intercity, przewoźnicy regionalni). Przed podróżą zweryfikuj aktualne uprawnienia na [intercity.pl](https://www.intercity.pl) lub u obsługi kasy. Pamiętaj też, że w pociągach Intercity miejscówka jest obowiązkowa, sam bilet nie wystarcza, potrzebujesz też rezerwacji miejsca. Od 2022 roku obowiązują specjalne ułatwienia dla obywateli Ukrainy, m.in. bezpłatny pierwszy bilet PKP Intercity po przyjeździe z Ukrainy. Aktualne uprawnienia sprawdź na [intercity.pl](https://www.intercity.pl). ## Praktyczne wskazówki - Kupuj bilety wcześniej, ceny rosną z czasem. - Zapisz bilet w telefonie lub wydrukuj, konduktor musi go zobaczyć. - W pociągach Intercity miejscówka jest obowiązkowa, sprawdź numer wagonu i miejsca przed wejściem. - Przy spóźnieniu pociągu możesz odzyskać część ceny biletu (wniosek po podróży). ## Najczęstsze pytania **Jak najszybciej dojadę z Krakowa do Warszawy?** Najszybszy jest pociąg Pendolino, około 2 godzin i 20 minut, z kilkoma połączeniami dziennie. Bilet kupiony wcześniej jest tańszy. **Mam małe dziecko. Czy płacę pełny bilet?** Dzieci do 4 lat jeżdżą bezpłatnie (bez własnego miejsca), a starsze dzieci mają ustawową zniżkę. Bilet ulgowy kupujesz z dokumentem dziecka. **Co jeśli spóźnię się na pociąg z miejscówką?** Bilet jest ważny na konkretny pociąg. Zgłoś się do kasy, czasem można zmienić na następny pociąg za dopłatą, w przeciwnym razie trzeba kupić nowy bilet. **Czy mogę kupić bilet online jako cudzoziemiec?** Tak. Wystarczy karta płatnicza. Bilet dostajesz w formie elektronicznej i pokazujesz w pociągu na telefonie. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - PKP Intercity: [intercity.pl](https://www.intercity.pl). - PolRegio: [polregio.pl](https://www.polregio.pl). - Koleje Małopolskie: [koleje.malopolska.pl](https://koleje.malopolska.pl). - Lotnisko Kraków-Balice: [krakowairport.pl](https://www.krakowairport.pl). ## Potrzebujesz pomocy - PKP Intercity, infolinia: tel. 22 591 50 04. - PolRegio, infolinia: tel. 22 472 00 00. - Koleje Małopolskie: tel. 22 472 00 00. Wsparcie w kupowaniu biletów online i planowaniu podróży otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Życie codzienne](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne) - [Transport publiczny i mKraków](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/transport-mkrakow) - [Karta Krakowska](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/karta-krakowska) - [Opłaty mieszkaniowe](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/oplaty-mieszkaniowe) - [EES i ETIAS](/punkt-informacyjny/wjazd/ees-etias) --- ### Przewóz pieniędzy przez granicę Polski URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/przewozenie-pieniedzy Zaktualizowano: 2026-08-01 **Wieziesz oszczędności z Ukrainy do Polski?** Pamiętaj: przekraczasz dwie granice celne i obowiązują Cię **dwa osobne systemy przepisów**. Zgłoszenie po stronie ukraińskiej to inna procedura niż zgłoszenie po stronie polskiej. Ta strona wyjaśnia obie. **Najważniejsze fakty**: - **Limit bez deklaracji jest taki sam po obu stronach: 10 000 EUR** (równowartość, wszystkie waluty liczone razem). - **To dwie osobne deklaracje**: ukraińska przy wyjeździe z Ukrainy i unijna przy wjeździe do Polski. - Limit liczy się **na osobę**, także na dziecko (za dziecko deklarują rodzice). - **Deklaracja to nie podatek.** Zgłoszenie pieniędzy nic nie kosztuje. Brak zgłoszenia kosztuje dużo. - Deklaracja graniczna to później Twój **dowód legalnego pochodzenia pieniędzy** w Polsce, na przykład przy [zakupie mieszkania](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/zakup-mieszkania). ## Dwie granice, dwie procedury | | Wyjazd z Ukrainy | Wjazd do Polski (UE) | |---|---|---| | Kto kontroluje | Państwowa Służba Celna Ukrainy | Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) lub Straż Graniczna | | Limit bez pisemnej deklaracji | do równowartości 10 000 EUR | do równowartości 10 000 EUR | | Powyżej limitu | pisemna deklaracja celna + **dokumenty potwierdzające pochodzenie pieniędzy** | pisemna deklaracja środków pieniężnych (można wstępnie przez portal PUESC) | | Kara za brak zgłoszenia | 20% od kwoty ponad limit, możliwa konfiskata (art. 471 Kodeksu celnego Ukrainy) | grzywna za wykroczenie skarbowe, służby mogą zatrzymać środki do wyjaśnienia | | Kurs przeliczenia | oficjalny kurs Narodowego Banku Ukrainy | średni kurs NBP z dnia poprzedzającego przewóz | **Co się liczy do limitu** (po obu stronach podobnie): banknoty i monety we wszystkich walutach razem, czeki i czeki podróżne, weksle i przekazy na okaziciela, złote monety (od 90% złota), sztabki i kruszec (od 99,5% złota). Po stronie UE także niespersonalizowane karty przedpłacone. **Pieniądze na koncie bankowym i zwykła karta płatnicza nie wliczają się do limitu.** ## Wyjazd z Ukrainy 1. **Do 10 000 EUR równowartości**: przechodzisz bez pisemnej deklaracji. Zsumuj wszystkie waluty po kursie NBU. 2. **Powyżej 10 000 EUR**: wypełnij pisemną deklarację celną **przed kontrolą** i przygotuj dokumenty pochodzenia pieniędzy: potwierdzenie wypłaty z konta bankowego, dokumenty sprzedaży majątku, potwierdzenia operacji walutowych. 3. **Kara za brak deklaracji**: 20% od nadwyżki ponad limit. Przykład: wywozisz 15 000 EUR bez deklaracji, kara wynosi 1 000 EUR (20% od 5 000 EUR nadwyżki). W poważniejszych przypadkach możliwa konfiskata. > **Praktyczna rada**: nawet przy kwocie poniżej limitu weź **wyciąg z konta lub potwierdzenie wypłaty**. Przy pytaniach celnika oszczędza to czas i od razu potwierdza legalne pochodzenie pieniędzy. ## Bezpieczeństwo przy kontroli gotówki Kontrola gotówki na granicy to normalna procedura. Masz jednak prawa, które warto znać. Te zasady chronią Cię po obu stronach granicy: - **Policz i spisz pieniądze przed podróżą**: kwoty w każdej walucie, liczba banknotów. Zrób zdjęcie zestawienia telefonem. - **Bądź obecny przy przeliczaniu.** Masz prawo widzieć swoje pieniądze przez cały czas kontroli. Nie oddawaj gotówki „na zaplecze". - **Zażądaj pokwitowania lub protokołu**, jeśli służby zatrzymują pieniądze albo ich część. Dokument musi zawierać kwotę, walutę, datę, dane funkcjonariusza i podstawę zatrzymania. - **Podróżujesz z rodziną?** Niech każdy dorosły wiezie swoją część i zna kwotę, którą ma przy sobie. - Jeśli uważasz, że kontrola przebiegła nieprawidłowo, **zanotuj od razu**: godzinę, miejsce, numery służbowe. Reklamację można złożyć po przekroczeniu granicy, także z Polski. > **Najbezpieczniejsza opcja to przelew bankowy.** Pieniądze na koncie nie podlegają deklaracji granicznej, nie zginą i zostawiają ślad, który później służy jako dowód pochodzenia. Jeśli możesz, przenieś oszczędności przelewem, a przez granicę wieź tylko kwotę na pierwsze wydatki. ## Wjazd do Polski (Unii Europejskiej) 1. **Do 10 000 EUR równowartości**: bez deklaracji. Przelicz wszystkie waluty na euro po średnim kursie NBP z dnia poprzedzającego podróż. 2. **Od 10 000 EUR**: złóż **deklarację środków pieniężnych** organom celnym KAS lub Straży Granicznej przy przekraczaniu granicy. Formularz dostaniesz na przejściu. 3. **Wygodniej elektronicznie**: wstępną deklarację możesz wypełnić przed podróżą na portalu [puesc.gov.pl](https://puesc.gov.pl/uslugi/zloz-zgloszenie-dewizowe) (usługa „Złóż zgłoszenie dewizowe"). Na granicy powiedz funkcjonariuszowi, że masz wstępną deklarację w PUESC, a otrzymasz do podpisu wersję papierową. 4. **Kary**: brak zgłoszenia lub nieprawdziwe dane to wykroczenie skarbowe zagrożone grzywną. Służby mogą też zatrzymać środki do wyjaśnienia sprawy. Kontrola jest możliwa nawet poniżej limitu, jeśli są podejrzenia co do pochodzenia pieniędzy. **Zachowaj swój egzemplarz deklaracji.** To dokument, który w Polsce potwierdza legalne pochodzenie gotówki: przyda się w banku przy wpłacie, u notariusza przy zakupie nieruchomości i przy pytaniach urzędu skarbowego. > **Sama deklaracja nie oznacza podatku.** Przywiezienie własnych oszczędności do Polski nie tworzy przychodu i nie podlega podatkowi dochodowemu. Podatek może dotyczyć dopiero źródła pieniędzy (na przykład darowizny lub spadku), nie ich przewozu. Miej jednak dokumenty o źródle: wyciąg z konta, umowę sprzedaży, potwierdzenie darowizny. Urząd skarbowy może o nie zapytać nawet długo po przyjeździe. ## Pułapka: dzielenie pieniędzy między pasażerów Kwota na zakup mieszkania nie mieści się w limicie? Częsty pomysł: rozdać pieniądze pasażerom w samochodzie, żeby każdy wiózł „swoje” 9 000 EUR bez deklaracji. **To zła droga.** - Limit dotyczy pieniędzy, które są **Twoje**. Rozdanie gotówki znajomym nie zmienia właściciela, tylko ukrywa faktyczny przewóz ponad limit. - Gdy po przyjeździe znajomi „oddają” pieniądze Tobie, urząd skarbowy może to potraktować jako **darowizny od każdego z nich**. Od osób niespokrewnionych podatek wynosi od 12% do 20% od nadwyżki ponad 5 733 zł od osoby. Szczegóły: [spadki i darowizny](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/spadki-i-darowizny). - **Lepsze rozwiązanie**: właściciel pieniędzy sam deklaruje całość, na przykład 50 000 EUR, i wyjaśnia źródło: oszczędności, sprzedaż mieszkania w Ukrainie, darowizna od babci. Deklaracja nic nie kosztuje i nie powoduje podatku, a dokument chroni Cię przy [zakupie mieszkania](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/zakup-mieszkania) i przy pytaniach urzędu. ## Krok po kroku: wieziesz więcej niż 10 000 EUR 1. Policz wszystkie środki we wszystkich walutach. Przelicz na euro. 2. Zbierz dokumenty pochodzenia: wyciągi z konta, potwierdzenia wypłat, umowy sprzedaży. 3. Przed granicą ukraińską: wypełnij ukraińską deklarację celną. 4. Przed granicą polską: wypełnij deklarację środków pieniężnych (lub wcześniej wstępną w PUESC). 5. Zachowaj oba dokumenty. Zrób ich zdjęcia. 6. W Polsce wpłać pieniądze na konto bankowe możliwie szybko. Trzymanie dużej gotówki w domu to ryzyko. ## Gdzie szukać pomocy - **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) w Krakowie prowadzony przez Fundację U-WORK**: pomożemy przygotować się do przewozu i skompletować dokumenty ([kontakt](/kontakt)). - **Informacja celna KAS**: portal [granica.gov.pl](https://granica.gov.pl) (zasady przewozu środków pieniężnych, wzory deklaracji). - **Państwowa Służba Celna Ukrainy**: [customs.gov.ua](https://customs.gov.ua) (zasady wywozu waluty z Ukrainy). ## Podstawa prawna - [Rozporządzenie (UE) 2018/1672 w sprawie kontroli środków pieniężnych](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32018R1672): obowiązek deklaracji od 10 000 EUR przy wjeździe do UE i wyjeździe z UE. - Kodeks karny skarbowy: grzywna za brak zgłoszenia przewozu środków pieniężnych. - Kodeks celny Ukrainy, art. 471: kara 20% od kwoty ponad limit przy wywozie bez deklaracji. --- > To informacje ogólne, nie porada prawna ani podatkowa. Przepisy celne Ukrainy mogą się zmieniać w czasie stanu wojennego. Przed podróżą sprawdź aktualne zasady na [customs.gov.ua](https://customs.gov.ua) i [granica.gov.pl](https://granica.gov.pl). W indywidualnej sprawie podatkowej zadzwoń do Krajowej Informacji Skarbowej (KIS), tel. 22 330 03 30. *Ostatnia aktualizacja: 18 lipca 2026 r.* *Źródła: granica.gov.pl, puesc.gov.pl, gov.pl/finanse, europa.eu, customs.gov.ua* --- ### Spadki i darowizny dla cudzoziemców w Polsce URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/spadki-i-darowizny Zaktualizowano: 2026-08-01 **Dostałeś spadek po bliskiej osobie albo pieniądze od rodziny?** W Polsce działa podatek od spadków i darowizn, ale najbliższa rodzina może być z niego całkowicie zwolniona. Dla cudzoziemców kluczowe są dwie rzeczy: **czy w ogóle podlegasz polskiemu podatkowi** i **czy spełniasz warunki zwolnienia**. Urzędy skarbowe interpretują to różnie, dlatego wyjaśniamy dokładnie. **Najważniejsze fakty**: - **Najbliższa rodzina** (małżonek, dzieci, rodzice, rodzeństwo, dziadkowie, wnuki) może być **całkowicie zwolniona z podatku**, bez limitu kwoty. - Warunek zwolnienia: **zgłoszenie SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy**. To najczęściej przegapiany termin. - **Nie musisz mieć obywatelstwa polskiego ani UE.** Wystarczy **miejsce zamieszkania w Polsce** w chwili nabycia (art. 4 ust. 4 ustawy). - Darowizna pieniężna musi przyjść **przelewem lub przekazem**. Gotówka do ręki wyklucza zwolnienie. - Urzędy czasem błędnie odmawiają zwolnienia cudzoziemcom z pobytem czasowym. **Masz argumenty, żeby się nie zgodzić** (niżej). ## Czy Twój spadek lub darowizna podlega polskiemu podatkowi | Sytuacja | Czy podlega podatkowi w Polsce | Podstawa prawna | |---|---|---| | Majątek w Polsce (mieszkanie, pieniądze na polskim koncie, auto) | ✅ Tak, zawsze | art. 1 i art. 2 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn | | Majątek za granicą (np. dom w Ukrainie), a Ty masz obywatelstwo polskie lub stały pobyt w Polsce | ✅ Tak | art. 2 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn | | Majątek za granicą, a Ty nie masz obywatelstwa polskiego ani stałego pobytu | ❌ Nie podlega | art. 2 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn | | Rzeczy ruchome lub pieniądze w Polsce, ale ani Ty, ani darczyńca nie macie obywatelstwa polskiego ani stałego pobytu w Polsce | ❌ Nie podlega (wyłączenie) | art. 3 pkt 1 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn | Jeśli nabycie **nie podlega** podatkowi, nie składasz żadnego zgłoszenia. Przykład: mieszkasz w Polsce na pobycie czasowym (bez stałego), mama mieszkająca w Ukrainie przesyła Ci pieniądze. Ani Ty, ani mama nie macie obywatelstwa polskiego ani stałego pobytu, więc taka darowizna jest poza polskim podatkiem. ## Zwolnienie dla najbliższej rodziny (grupa zerowa) Małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo, pasierb, ojczym i macocha płacą **0 zł podatku bez limitu kwoty**, jeśli spełnią dwa warunki: 1. **Zgłoszenie SD-Z2** do naczelnika urzędu skarbowego w ciągu **6 miesięcy**: przy spadku od uprawomocnienia postanowienia sądu lub zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia u notariusza; przy darowiźnie od jej otrzymania. 2. Przy darowiźnie pieniędzy: **dowód przelewu na Twoje konto lub przekazu pocztowego**. > **Spóźniłeś się bez swojej winy?** Od 7 stycznia 2026 r. możesz wnioskować o **przywrócenie terminu** (art. 4c ustawy): złóż wniosek z SD-Z2 w ciągu 7 dni od ustania przeszkody i udowodnij, że spóźnienie nie było zawinione (np. nie wiedziałeś o śmierci spadkodawcy). ## Cudzoziemiec a zwolnienie: najważniejszy punkt tej strony Zwolnienie rodzinne stosuje się, jeżeli w chwili nabycia miałeś (art. 4 ust. 4 ustawy): - obywatelstwo polskie, **lub** - obywatelstwo państwa UE lub EFTA (EOG), **lub** - **miejsce zamieszkania w Polsce lub w państwie UE/EOG**. **„Miejsce zamieszkania" to nie to samo co pobyt stały.** To ośrodek Twoich interesów życiowych: tu mieszkasz, pracujesz, rozliczasz podatki, tu jest Twoja rodzina. Obywatel Ukrainy z **kartą czasowego pobytu** może spełniać ten warunek. Z praktyki PIO w Krakowie: krakowski urząd skarbowy w 2026 r. potwierdził zwolnienie obywatelce Ukrainy ze spadku po ojcu, uznając jej **ośrodek życiowy w Polsce** udowodniony rozliczeniami PIT-37 za kilka lat i kartą czasowego pobytu. **Jak udowodnić miejsce zamieszkania**: kopie rozliczeń PIT z ostatnich lat, karta pobytu, umowa o pracę, umowa najmu lub akt własności mieszkania, zaświadczenie o nauce dzieci w polskiej szkole. ## Gdy urząd odmawia: rozbieżna praktyka Zdarza się, że urzędnik odmawia zwolnienia cudzoziemcowi, twierdząc, że wymagane jest obywatelstwo UE albo pobyt stały. **To zbyt wąska interpretacja**: ustawa mówi o „miejscu zamieszkania", nie o rodzaju karty pobytu. Co robić: 1. W odpowiedzi powołaj się wprost na **art. 4 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn** i dołącz dowody ośrodka życiowego (lista wyżej). 2. Poproś o **pisemne stanowisko** urzędu w Twojej sprawie. 3. Jeśli spór trwa, złóż wniosek o **interpretację indywidualną** do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (formularz ORD-IN, opłata 40 zł). Interpretacja wydana dla Ciebie chroni Cię w tej sprawie. 4. Od decyzji wymierzającej podatek możesz się **odwołać w 14 dni**. Przyjdź do nas z pismami z urzędu, pomożemy je zrozumieć i przygotować odpowiedź. ## Bez zwolnienia: grupy podatkowe i kwoty wolne Jeśli zwolnienie rodzinne Cię nie obejmuje (np. darowizna od wujka, partnera bez ślubu), podatek zależy od grupy: | Grupa | Kto | Kwota wolna (od jednej osoby w 5 lat) | |---|---|---| | I | m.in. teściowie, zięć, synowa | 36 120 zł | | II | m.in. ciocia, wujek, dzieci rodzeństwa | 27 090 zł | | III | pozostali, w tym osoby niespokrewnione | 5 733 zł | Od nadwyżki ponad kwotę wolną płacisz podatek według skali (od 3% do 20% zależnie od grupy). Składasz wtedy zeznanie **SD-3 w ciągu miesiąca** od powstania obowiązku podatkowego. ## Uwaga: „przysługa" przy przewozie pieniędzy to darowizna Znajomi przewieźli dla Ciebie pieniądze przez granicę „w swoich limitach", a potem Ci je przekazali? Dla urzędu skarbowego przekazanie pieniędzy to **darowizna od każdej z tych osób**, nie przysługa. Osoby niespokrewnione to III grupa podatkowa: kwota wolna tylko 5 733 zł od osoby, a podatek od nadwyżki od 12% do 20%. Urząd może o to zapytać na przykład przy zakupie mieszkania, sprawdzając pochodzenie pieniędzy. Bezpieczniej, gdy właściciel pieniędzy sam zgłosi całą kwotę na granicy i zachowa dokumenty o jej źródle. Szczegóły: [przewożenie pieniędzy przez granicę](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/przewozenie-pieniedzy). ## Krok po kroku: dostałeś spadek lub darowiznę 1. Ustal, **czy nabycie podlega** polskiemu podatkowi (pierwsza tabela). 2. Jeśli podlega i jesteś najbliższą rodziną: złóż **SD-Z2 w 6 miesięcy** (online przez [e-Urząd Skarbowy](https://www.podatki.gov.pl/e-urzad-skarbowy/) lub papierowo). 3. Dołącz dowody miejsca zamieszkania w Polsce, jeśli nie masz obywatelstwa UE. 4. Jeśli nie łapiesz się na zwolnienie: złóż **SD-3 w 1 miesiąc** i czekaj na decyzję z kwotą podatku (płatność w 14 dni od decyzji). 5. Pamiętaj o ewentualnych obowiązkach podatkowych **w kraju, gdzie jest majątek** (np. w Ukrainie). Polskie zwolnienie ich nie znosi. ## Gdzie szukać pomocy - **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) w Krakowie prowadzony przez Fundację U-WORK**: pomożemy przy SD-Z2 i przy odpowiedzi na pismo z urzędu ([kontakt](/kontakt)). - **Infolinia Krajowej Informacji Skarbowej (KIS)**: 22 330 03 30 (pn-pt 8:00-18:00). - Formularze SD-Z2 i SD-3: [podatki.gov.pl](https://www.podatki.gov.pl/pcc-sd/). ## Podstawa prawna - [Ustawa z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19830450207) (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 478): art. 2 i 3 (zakres), art. 4 ust. 4 (warunek dla cudzoziemców), art. 4a (zwolnienie rodzinne), art. 4c (przywrócenie terminu, od 7 stycznia 2026 r.). --- > To informacje ogólne, nie porada podatkowa. Praktyka urzędów bywa rozbieżna, a każda sprawa jest indywidualna. Zadzwoń na infolinię KIS: 22 330 03 30 lub przyjdź do PIO z dokumentami. *Ostatnia aktualizacja: 18 lipca 2026 r.* *Źródła: podatki.gov.pl, isap.sejm.gov.pl, pisma urzędów skarbowych z praktyki PIO (zanonimizowane)* --- ### Transport publiczny i mKraków URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/transport-mkrakow Zaktualizowano: 2026-09-24 Komunikacja Miejska Kraków (KMK) to gęsta sieć tramwajów i autobusów prowadzona przez MPK Kraków. Większość mieszkańców korzysta z biletu okresowego, a najtańsze bilety dostępne są z Kartą Krakowską (około połowy taniej). Na tej stronie wyjaśniamy, jak kupić bilet, jakie są aktualne ceny (od 2 marca 2026), jak korzystać z aplikacji mKraków i jak uniknąć mandatu. > Najnowsza zmiana: ceny KMK wzrosły 2 marca 2026 (uchwała Rady Miasta Krakowa z 17 grudnia 2025). Bilet metropolitalny miesięczny I strefy kosztuje 193 zł, a z Kartą Krakowską (Bilet Mieszkańca) 99 zł. ## Strefy i środki transportu Wokół Krakowa działają trzy strefy biletowe. Większość mieszkańców korzysta z biletów I strefy (Kraków). Po mieście jeżdżą tramwaje i autobusy (dzienne i nocne), do gmin ościennych autobusy aglomeracyjne, a do dalszych miast pociągi Kolei Małopolskich. Dostępny jest też bilet WSPÓLNY 70-minutowy na KMK i Koleje Małopolskie za 7 zł. ## Bilety KMK, ceny od 2 marca 2026 ### Bilety jednoprzejazdowe (I strefa) | Bilet | Cena normalna | Cena ulgowa | |---|---|---| | 15-minutowy | 4,00 zł | 2,00 zł | | 30-minutowy | 6,00 zł | 3,00 zł | | 60-minutowy lub 1 przejazd | 8,00 zł | 4,00 zł | | 90-minutowy | 9,00 zł | 4,50 zł | | 24-godzinny | 20,00 zł | 10,00 zł | | 7-dniowy | 65,00 zł | 32,50 zł | | WSPÓLNY 70-min KMK i Koleje Małopolskie | 7,00 zł | 3,50 zł | W strefach aglomeracyjnych bilet 24-godzinny kosztuje 40 zł, a 7-dniowy 80 zł. ### Bilety okresowe | Bilet (I strefa) | Cena z Kartą Krakowską | Cena bez karty (metropolitalny) | |---|---|---| | Miesięczny na 1 linię | 72 zł (36 zł ulgowy) | brak | | Miesięczny sieciowy | 99 zł (49,50 zł ulgowy) | 193 zł (96,50 zł ulgowy) | | Półroczny sieciowy | 515 zł (257,50 zł ulgowy) | brak | | Studencki roczny (nowość 2026) | 470 zł ulgowy | brak | Bilety specjalne: socjalny 30 zł miesięcznie (dla osób w trudnej sytuacji materialnej) oraz aktywizujący dla bezrobotnych 50 zł miesięcznie (z zaświadczeniem z urzędu pracy). ### Kto ma prawo do ulgi i przejazdów bezpłatnych Bilet ulgowy (50%) przysługuje m.in. uczniom, studentom do 26 roku życia, doktorantom oraz emerytom i rencistom (za okazaniem legitymacji). Bezpłatnie jeżdżą m.in. dzieci do 7 lat, osoby 65+ oraz osoby z niepełnosprawnościami (za okazaniem dokumentu). ## Gdzie kupić bilet Bilety jednorazowe kupisz w automatach (na przystankach i w pojazdach, płatność gotówką, kartą lub BLIK), w aplikacji mobilnej oraz w punktach sprzedaży z oznaczeniem sprzedaży biletów KMK. Bilety okresowe kupisz w Punkcie Obsługi Pasażerów MPK (główny: ul. Wielopole 1, z dokumentem tożsamości i zdjęciem do nośnika), online przez Elektroniczne Konto Pasażera ([kkm.krakow.pl](https://www.kkm.krakow.pl)) albo w aplikacji mKraków (z Kartą Krakowską). ## Aplikacja mKraków mKraków to oficjalna aplikacja Miasta Krakowa, która integruje wiele usług miejskich. Bez logowania daje dostęp m.in. do rozkładów jazdy, harmonogramów wywozu odpadów i opłacania parkowania w Strefie Płatnego Parkowania. Po zalogowaniu i aktywacji usług umożliwia korzystanie z Karty Krakowskiej, zakup biletów okresowych KMK, zniżkę mieszkańca na parkowanie oraz zgłaszanie problemów miejskich. Aby zacząć: pobierz mKraków (Google Play lub App Store), załóż konto, a następnie aktywuj usługi miejskie (Karta Krakowska, Karta Rodziny 3+). Płatności obsługiwane są kartą i BLIK. Przy parkowaniu bank stosuje preautoryzację (blokuje kwotę, po zakończeniu pobiera właściwą opłatę). Dostępne są też inne aplikacje do planowania trasy i zakupu biletów oraz nośniki kart miejskich (Krakowska Karta Miejska, Małopolska Karta Aglomeracyjna), które wyrobisz w punkcie obsługi. ## Kontrola biletów i mandat > [!WARNING] Skasuj lub aktywuj bilet przed jazdą > Bilet jednorazowy trzeba skasować w walidatorze na początku podróży, a bilet w aplikacji aktywować przed kontrolą. Brak ważnego biletu oznacza mandat. Jeśli jeździsz na bilecie ulgowym, zawsze miej przy sobie dokument uprawniający do ulgi (np. legitymację): jego brak też skutkuje mandatem. Niesłuszny mandat możesz reklamować pisemnie w ciągu 14 dni. Bilet jednorazowy musisz skasować (przyłożyć do walidatora) na początku podróży, a bilet w aplikacji aktywować przed kontrolą. Mandat za brak ważnego biletu wynosi 270 zł. Przy zapłacie w ciągu 14 dni obowiązuje zniżka 30% (około 189 zł). Jeśli korzystasz z ulgi, mieć przy sobie dokument do niej uprawniający (legitymację), bo jego brak oznacza mandat. Jeśli mandat dostałeś niesłusznie, złóż pisemną reklamację w Punkcie Obsługi Pasażerów MPK w ciągu 14 dni. ## Praktyczne wskazówki - Bilet okresowy z Kartą Krakowską (99 zł miesięcznie) opłaca się już przy około 13 przejazdach w miesiącu, w porównaniu z biletami jednorazowymi. - Z lotniska Kraków-Balice do centrum najszybciej dojedziesz pociągiem (około 20 minut), kursuje co około 30 minut. - Karta Krakowska zwraca się szybko: bilet Mieszkańca jest około połowę tańszy od metropolitalnego. ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR. Mogę kupić bilet w aplikacji?** Tak. Aplikacje nie weryfikują obywatelstwa, wystarczy karta bankowa lub BLIK. Jeśli masz Kartę Krakowską, kupisz bilety w preferencyjnej cenie. **Jaka jest różnica między KKM, KK i MKA?** KKM (Krakowska Karta Miejska) to nośnik biletu okresowego KMK, KK (Karta Krakowska) to program miejski ze zniżką mieszkańca, a MKA (Małopolska Karta Aglomeracyjna) to nośnik biletu KMK i Kolei Małopolskich. Można je łączyć na jednym nośniku. **Czy bilet KMK jest ważny w pociągu Kolei Małopolskich?** Standardowo nie, ale bilet WSPÓLNY 70-minutowy za 7 zł jest ważny na KMK i Koleje Małopolskie w I strefie. **Mam bilet ulgowy. Co pokazuję przy kontroli?** Bilet oraz dokument uprawniający do ulgi (legitymacja studencka, szkolna, emeryta lub mLegitymacja w aplikacji mObywatel). Brak dokumentu oznacza mandat i opłatę za bilet. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Komunikacja Miejska Kraków: [mpk.krakow.pl](https://mpk.krakow.pl). - Zarząd Transportu Publicznego: [ztp.krakow.pl](https://ztp.krakow.pl). - Krakowska Karta Miejska: [kkm.krakow.pl](https://www.kkm.krakow.pl). - Karta Krakowska: [kk.krakow.pl](https://www.kk.krakow.pl). - Aplikacja mKraków: [krakow.pl](https://www.krakow.pl). ## Potrzebujesz pomocy - Punkt Obsługi Pasażerów MPK: ul. Wielopole 1, Kraków. - Infolinia MPK: tel. 12 254 11 50. - Krakowskie Centrum Kontaktu: tel. 12 616 12 00. Pomoc w wyborze biletu, konfiguracji aplikacji mKraków, sprawach Karty Krakowskiej i planowaniu tras po Krakowie otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Życie codzienne](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne) - [Karta Krakowska](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/karta-krakowska) - [Aplikacja mKraków](/punkt-informacyjny/online/mkrakow) - [PKP, Koleje Małopolskie, lotnisko](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/pkp-kml) - [Mieszkanie i wynajem](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/mieszkanie) --- ### Ubezpieczenia, OC, AC, mieszkanie, na życie URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/ubezpieczenia Zaktualizowano: 2026-09-24 W Polsce niektóre ubezpieczenia są obowiązkowe (OC pojazdu), inne dobrowolne, ale w praktyce konieczne (ubezpieczenie mieszkania przy kredycie hipotecznym, AC dla nowszego auta). Cudzoziemcy kupują polskie ubezpieczenia na takich samych zasadach jak obywatele Polski. Na tej stronie wyjaśniamy najważniejsze rodzaje ubezpieczeń i to, na co zwracać uwagę przy zakupie. > Po sprowadzeniu auta do Polski i jego rejestracji musisz mieć polskie OC. Ukraińskie OC (Zielona Karta) działa w UE tylko czasowo. ## OC pojazdu (obowiązkowe) > [!WARNING] Brak OC to wysoka kara, nawet gdy nie jeździsz > OC musi mieć każdy posiadacz pojazdu zarejestrowanego w Polsce, także gdy auto stoi nieużywane. Za brak OC Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny nakłada karę zależną od rodzaju pojazdu i długości przerwy. Pamiętaj też, że polisa zwykle przedłuża się automatycznie, jeśli zmieniasz ubezpieczyciela, wypowiedz starą umowę najpóźniej dzień przed końcem okresu. OC to ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu. Pokrywa szkody, które wyrządzisz innym (nie pokrywa szkód w Twoim aucie, od tego jest AC). Ustawowe sumy gwarancyjne są bardzo wysokie (rzędu milionów euro). OC musi mieć każdy posiadacz pojazdu zarejestrowanego w Polsce, także gdy pojazd jest nieużywany. Za brak OC grozi kara finansowa (ustalana przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, zależna od rodzaju pojazdu i długości przerwy w ubezpieczeniu). OC kupujesz najpóźniej w dniu rejestracji pojazdu (bez niego wydział komunikacji nie zarejestruje auta). Polisa jest na 12 miesięcy i zwykle przedłuża się automatycznie, jeśli jej nie wypowiesz najpóźniej dzień przed końcem okresu. Na cenę wpływają wiek i doświadczenie kierowcy, marka i wartość auta, miejsce zamieszkania oraz historia szkodowa (zniżki za bezszkodową jazdę). Młodzi kierowcy i osoby po szkodach płacą więcej. OC kupisz najszybciej online (przez porównywarki ofert lub bezpośrednio u ubezpieczyciela) albo u agenta ubezpieczeniowego. Porównaj kilka ofert przed zakupem. Cudzoziemcy potrzebują numeru PESEL lub paszportu, dokumentu auta i zwykle polskiego konta do płatności. Auto na ukraińskich tablicach może jeździć krótkoterminowo na Zielonej Karcie, ale po sprowadzeniu na stałe trzeba je zarejestrować w Polsce i kupić polskie OC. Szczegóły w [rozdziale o prawie jazdy](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/prawo-jazdy). ### Co robić w razie wypadku 1. Zatrzymaj auto, włącz światła awaryjne, załóż kamizelkę, wystaw trójkąt i sprawdź, czy nikt nie jest ranny. 2. W razie potrzeby wezwij pomoc pod numerem 112. 3. Przy drobnej stłuczce, gdy sprawca się przyznaje, wypełnijcie wspólne oświadczenie o zdarzeniu drogowym. Gdy są ranni lub sprawca się nie przyznaje, wezwij policję. 4. Zgłoś szkodę ubezpieczycielowi (zwykle w ciągu 7 dni). Więcej w [rozdziale o odszkodowaniu komunikacyjnym](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/odszkodowanie-oc-komunikacyjne). ## AC pojazdu (autocasco, dobrowolne) AC pokrywa szkody w Twoim aucie (także gdy sam jesteś sprawcą), a także kradzież, pożar czy zalanie. Opłaca się przy nowszym auciu o wyższej wartości oraz przy aucie na kredyt (banki tego wymagają). Przy starym aucie o niskiej wartości zwykle nie warto. Koszt AC zależy od wartości auta i profilu kierowcy. Często taniej wychodzi pakiet OC, AC, NNW i assistance niż osobne polisy. ## Ubezpieczenie mieszkania Jest obowiązkowe przy kredycie hipotecznym, a poza tym zalecane (chroni Twoje rzeczy w wynajmowanym mieszkaniu, a własne mieszkanie przed pożarem, kradzieżą i zalaniem). Polisa zwykle obejmuje trzy moduły: ubezpieczenie murów, ubezpieczenie ruchomości (mebli, sprzętu) oraz OC w życiu prywatnym (np. gdy zalejesz sąsiada). Koszt zależy od zakresu i metrażu. Najemcom polecamy mniejszą polisę (Twoje rzeczy plus OC w życiu prywatnym). Przed zakupem sprawdź sumę ubezpieczenia, listę zdarzeń objętych, wyłączenia i franszyzę (kwotę, którą pokrywasz sam). ## Prywatne ubezpieczenie zdrowotne NFZ bywa obciążony długimi kolejkami do specjalistów i badań. Prywatny abonament zdrowotny daje szybszy dostęp do lekarzy. Wiele firm oferuje pakiety od podstawowych (lekarze rodzinni i wybrani specjaliści) po premium (hospitalizacja, operacje, stomatologia). Cudzoziemcy z numerem PESEL są akceptowani, a często pakiet współfinansuje pracodawca. Więcej o NFZ w [rozdziale o NFZ](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz). ## Ubezpieczenie na życie Wypłaca świadczenie rodzinie w razie Twojej śmierci lub Tobie w razie poważnej choroby albo inwalidztwa. Warto je rozważyć, jeśli masz rodzinę zależną finansowo lub kredyt hipoteczny (banki często go wymagają). Dostępne są polisy indywidualne, ubezpieczenie do kredytu oraz grupowe (przez pracodawcę, z niską składką). ## Inne ubezpieczenia - NNW (następstwa nieszczęśliwych wypadków): pokrywa skutki wypadków, często w pakiecie z OC, polecane dla dzieci. - Ubezpieczenie podróżne: koszty leczenia za granicą, bagaż, OC, na czas wyjazdu. - Ubezpieczenia dla firm: OC działalności, mienie firmy, ubezpieczenia pracowników. Więcej w [rozdziale o firmie](/punkt-informacyjny/biznes). ## Najczęstsze pytania **Mam OC z Ukrainy. Jak długo jest ważne w Polsce?** Zielona Karta z Ukrainy działa w UE tylko czasowo. Po sprowadzeniu auta do Polski i jego rejestracji musisz mieć polskie OC. **Czy muszę mieć prywatne ubezpieczenie zdrowotne, jeśli mam NFZ?** Nie obowiązkowo, ale bywa pomocne przy długich kolejkach NFZ. Alternatywy to NFZ plus pojedyncze wizyty prywatne albo NFZ plus abonament. **Mam wynajmowane mieszkanie. Czy potrzebuję ubezpieczenia?** Mury ubezpiecza właściciel, ale Twoje rzeczy nie są objęte jego polisą. Jeśli masz wartościowy sprzęt, kup polisę najemcy z OC w życiu prywatnym. **Mam wypadek, sprawca uciekł. Co robić?** Wezwij policję, spisz protokół, sfotografuj miejsce i uszkodzenia. Jeśli sprawca jest nieznany lub bez OC, odszkodowanie wypłaca Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (UFG). Szczegóły w [rozdziale o odszkodowaniu komunikacyjnym](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/odszkodowanie-oc-komunikacyjne). **Czy ubezpieczenie dla cudzoziemców jest droższe?** Nie powinno być. Ubezpieczyciele oceniają ryzyko (wiek, doświadczenie, historia szkodowa, auto), nie obywatelstwo. W pierwszym roku może być drożej z braku polskiej historii szkodowej, później ceny się zrównują. ## Podstawa prawna - Ustawa z 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. - Kodeks cywilny z 23 kwietnia 1964 roku (umowa ubezpieczenia). - Ustawa z 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej (NFZ). ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (UFG): [ufg.pl](https://www.ufg.pl). - Komisja Nadzoru Finansowego (KNF): [knf.gov.pl](https://www.knf.gov.pl). - Rzecznik Finansowy (skargi na ubezpieczycieli): [rf.gov.pl](https://rf.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy - UFG (kradzież auta, wypadek z nieznanym sprawcą): tel. 22 539 61 00. - Rzecznik Finansowy (skargi na ubezpieczycieli): tel. 22 333 73 26. - Komisja Nadzoru Finansowego: [knf.gov.pl](https://www.knf.gov.pl). Doradztwo w wyborze polisy, porównaniu ofert i zgłoszeniu szkody otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Życie codzienne](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne) - [Odszkodowanie po wypadku komunikacyjnym](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/odszkodowanie-oc-komunikacyjne) - [Prawo jazdy](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/prawo-jazdy) - [NFZ, ubezpieczenie zdrowotne](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz) - [Mieszkanie i wynajem](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/mieszkanie) --- ### Zakup mieszkania w Polsce przez cudzoziemca URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/zakup-mieszkania Zaktualizowano: 2026-08-05 **Kupujesz mieszkanie w Polsce?** Dobra wiadomość: zakup zwykłego mieszkania nie wymaga zezwolenia, nawet jeśli jesteś spoza Unii Europejskiej. Ta strona wyjaśnia, kiedy zezwolenie jest jednak potrzebne, jakie podatki zapłacisz i na co uważać przy gotówce i kredycie. **Najważniejsze fakty**: - **Mieszkanie (samodzielny lokal mieszkalny)**: kupujesz **bez zezwolenia**, niezależnie od obywatelstwa. - **Wyjątek**: strefa nadgraniczna. Tam zezwolenie jest potrzebne nawet na mieszkanie. **Kraków nie leży w strefie nadgranicznej**. - **Dom z działką lub grunt**: osoby spoza UE/EOG/Szwajcarii potrzebują **zezwolenia MSWiA**. - **Podatek PCC**: 2% na rynku wtórnym. **Pierwsze mieszkanie w życiu: 0 zł** (zwolnienie dotyczy też cudzoziemców). - **Notariusz zapyta o pochodzenie pieniędzy** (przepisy AML). Przygotuj dokumenty. > **Umowa bez wymaganego zezwolenia jest nieważna z mocy prawa.** Zanim podpiszesz cokolwiek, sprawdź w tabeli poniżej, czy Twój zakup wymaga zezwolenia. ## Czy potrzebujesz zezwolenia MSWiA Zezwolenie wydaje Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA). Sprawdź swój przypadek: | Co kupujesz | Obywatel UE/EOG/Szwajcarii | Obywatel innego państwa (np. Ukraina, Białoruś) | Podstawa prawna | |---|---|---|---| | Mieszkanie (samodzielny lokal mieszkalny) | ✅ bez zezwolenia | ✅ bez zezwolenia | art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców | | Garaż lub miejsce postojowe związane z Twoim mieszkaniem | ✅ bez zezwolenia | ✅ bez zezwolenia | art. 8 ust. 1 pkt 1a ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców | | Mieszkanie w strefie nadgranicznej | ✅ bez zezwolenia | ❌ zezwolenie wymagane | art. 8 ust. 3 ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców | | Dom z działką, działka budowlana | ✅ bez zezwolenia | ❌ zezwolenie wymagane | art. 1 ust. 1 ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców | | Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu | ✅ bez zezwolenia | ✅ bez zezwolenia (to nie jest nabycie nieruchomości w rozumieniu ustawy) | art. 1 ust. 4 ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców | **Zwolnienia z zezwolenia** (nawet przy domu z działką): - Mieszkasz w Polsce **co najmniej 5 lat** od uzyskania pobytu stałego lub pobytu rezydenta długoterminowego UE. - Jesteś **małżonkiem obywatela Polski**, mieszkasz w Polsce co najmniej 2 lata na pobycie stałym lub rezydenta UE, a nieruchomość wejdzie do majątku wspólnego. > **Uwaga na dodatkowe udziały.** Czasem razem z mieszkaniem kupujesz udział w osobnej nieruchomości, na przykład w drodze dojazdowej lub hali garażowej poza budynkiem. Taki udział może wymagać zezwolenia, mimo że samo mieszkanie nie wymaga. Poproś notariusza, żeby to sprawdził przed umową. ## Jeśli potrzebujesz zezwolenia MSWiA 1. Złóż wniosek do MSWiA (osobiście, pocztą lub przez pełnomocnika). Formularz znajdziesz na stronie [gov.pl/mswia](https://www.gov.pl/web/mswia/uzyskaj-zezwolenie-na-nabycie-nieruchomosci-akcji-udzialow-przez-cudzoziemcow). 2. Zapłać opłatę skarbową **1 570 zł**. 3. Wykaż **więzi z Polską**: karta pobytu, praca, firma, małżeństwo z obywatelem Polski, polskie pochodzenie. 4. Poczekaj na decyzję. Urząd ma 2 miesiące, w praktyce bywa dłużej. 5. Zezwolenie jest ważne **2 lata** i dotyczy konkretnej nieruchomości. Więcej o zezwoleniach przy gruntach: [zakup nieruchomości i ziemi w Polsce](/punkt-informacyjny/biznes/zakup-ziemi). ## Podatki i opłaty przy zakupie ### Rynek wtórny: podatek PCC Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) wynosi **2% wartości rynkowej mieszkania**. Nalicza go i pobiera notariusz przy podpisaniu umowy. **Zwolnienie dla pierwszego mieszkania: płacisz 0 zł, jeśli**: - kupujesz na rynku wtórnym, oraz - **nigdy wcześniej** nie miałeś na własność mieszkania, domu ani udziału w nich (w Polsce ani za granicą; wyjątek: udział do 50% otrzymany w spadku). Zwolnienie obowiązuje od 31 sierpnia 2023 r. i **dotyczy też cudzoziemców**. Obywatelstwo nie ma znaczenia. **Uwaga dla inwestorów**: przy zakupie **szóstego i kolejnego mieszkania** w tej samej inwestycji deweloperskiej stawka PCC rośnie do **6%**. ### Rynek pierwotny: VAT w cenie Kupując nowe mieszkanie od dewelopera, nie płacisz PCC od zakupu. Podatek od towarów i usług (VAT) jest już wliczony w cenę. ### Pozostałe koszty - **Taksa notarialna**: zależy od wartości mieszkania. Zapytaj o wycenę przed podpisaniem, stawki można negocjować. - **Wpis własności do księgi wieczystej**: 200 zł opłaty sądowej. - **PCC od ustanowienia hipoteki** (przy kredycie): zwykle **19 zł**. ## Kredyt hipoteczny dla cudzoziemca Cudzoziemiec może dostać kredyt hipoteczny w polskim banku. Warunki różnią się mocno między bankami: - **Karta pobytu**: banki zwykle wymagają, żeby była ważna jeszcze **co najmniej 6 miesięcy** po dacie transakcji. Część banków kredytuje tylko osoby z pobytem stałym lub rezydenta UE. - **Dochód w Polsce**: umowa o pracę jest oceniana najlepiej. Działalność gospodarcza wymaga dłuższej historii. - **Złóż wnioski do 2 lub 3 banków naraz.** Ten sam dochód i status pobytu różne banki ocenią różnie. > **Nie podpisuj umowy przedwstępnej przed ostateczną decyzją kredytową.** Promesa banku to tylko wstępna ocena, nie zobowiązanie. Jeśli bank odmówi po podpisaniu umowy przedwstępnej, możesz stracić zadatek. ## Gotówka z zagranicy i kontrola AML Przepisy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy (AML) nakładają na notariuszy i banki obowiązek sprawdzenia, **skąd masz pieniądze**. Przygotuj się na pytania o źródło środków. - Płać **przelewem z konta bankowego**. Duże kwoty gotówki przy transakcji to problem praktyczny i prawny. - Przywozisz oszczędności z Ukrainy lub innego kraju spoza UE? Kwotę od **10 000 EUR** musisz zgłosić na granicy. Deklaracja graniczna to potem Twój **dowód legalnego pochodzenia pieniędzy**. Szczegóły: [przewożenie pieniędzy przez granicę](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/przewozenie-pieniedzy). - Zachowaj dokumenty: umowy sprzedaży majątku za granicą, wyciągi bankowe, zaświadczenia o zarobkach. > **Pułapka: pieniądze przywiezione przez znajomych.** Jeśli kwota nie mieści się w limicie granicznym, nie dziel jej między pasażerów w samochodzie. Gdy po przyjeździe przekażą pieniądze Tobie, urząd skarbowy potraktuje to jako **darowizny od obcych osób** (podatek od 12% do 20%), a nie przysługę. Właściciel pieniędzy powinien sam zgłosić całość na granicy (na przykład 50 000 EUR) i wyjaśnić źródło: oszczędności, sprzedaż mieszkania, darowizna od rodziny. Sam wjazd z pieniędzmi nie powoduje podatku, ale źródło musi być udokumentowane, bo urząd skarbowy może o nie zapytać także po zakupie. Szczegóły: [przewożenie pieniędzy](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/przewozenie-pieniedzy) i [spadki i darowizny](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/spadki-i-darowizny). ## Zakup krok po kroku 1. **Sprawdź, czy potrzebujesz zezwolenia MSWiA** (tabela wyżej). Jeśli tak, załatw je przed umową. 2. **Sprawdź księgę wieczystą mieszkania** (bezpłatnie na [ekw.ms.gov.pl](https://ekw.ms.gov.pl)): kto jest właścicielem, czy są hipoteki i długi. 3. **Zabezpiecz finansowanie**: decyzja kredytowa lub udokumentowane środki własne. 4. **Podpisz umowę przedwstępną** (najlepiej u notariusza). Ustal zadatek i termin. 5. **Podpisz akt notarialny**. Notariusz pobierze PCC i złoży wniosek o wpis do księgi wieczystej. 6. **Po zakupie**: zgłoś podatek od nieruchomości w urzędzie miasta i [zamelduj się](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/meldunek). ## Gdzie szukać pomocy - **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) w Krakowie prowadzony przez Fundację U-WORK**: pomożemy zrozumieć procedurę i dokumenty ([kontakt](/kontakt)). - **Krajowa Informacja Skarbowa (KIS)**, tel. 22 330 03 30 (pn-pt 8:00-18:00): pytania o PCC i zwolnienia. - **MSWiA, Departament Zezwoleń i Koncesji**: pytania o zezwolenia na nabycie nieruchomości. ## Podstawa prawna - [Ustawa z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19200310178) (t.j. Dz.U. 2017 poz. 2278). - [Ustawa z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20000860959): stawka 2%, zwolnienie dla pierwszego mieszkania (art. 9 pkt 17), stawka 6%. W 2026 r. rząd przyjął nowelizację, która przenosi obieg dokumentów notarialnych do systemu elektronicznego. **Zasady zakupu dla kupujących się nie zmieniają.** --- > To informacje ogólne, nie porada prawna ani podatkowa. Zakup nieruchomości to duża transakcja. W indywidualnej sprawie skonsultuj się z notariuszem, a przy podatkach z Krajową Informacją Skarbową (tel. 22 330 03 30). *Ostatnia aktualizacja: 18 lipca 2026 r.* *Źródła: gov.pl/mswia, biznes.gov.pl, podatki.gov.pl, powroty.gov.pl* --- ## Punkt Informacyjny - Bezpieczeństwo ### Bezpieczeństwo URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo Zaktualizowano: 2026-09-24 Bezpieczeństwo w Polsce to nie tylko ochrona przed przestępstwami. To także prawo do bezpłatnej pomocy prawnej, ochrona przed przemocą domową, prawo do tłumacza w postępowaniach urzędowych i ochrona przed dyskryminacją. Cudzoziemcy korzystają z tych praw na równi z obywatelami Polski. Na tej stronie znajdziesz przegląd tematu: co zrobić jako ofiara przestępstwa, jak działa Niebieska Karta, gdzie po bezpłatną pomoc prawną, kiedy potrzebny jest tłumacz przysięgły i jak reagować na dyskryminację. > Numer alarmowy 112 działa w całej Unii Europejskiej, w wielu językach (polski, angielski, ukraiński, rosyjski). Nie wahaj się dzwonić w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia. ## Główne tematy ### Ofiary przestępstw Najczęstsze sytuacje to kradzież dokumentów lub telefonu, włamanie, pobicie oraz oszustwa (internetowe, mieszkaniowe, fałszywe oferty pracy). W razie zagrożenia dzwoń pod 112 lub 997, a po zdarzeniu złóż zawiadomienie na komendzie policji. Bezpłatną pomoc psychologiczną i prawną zapewnia Fundusz Sprawiedliwości oraz punkty nieodpłatnej pomocy prawnej. Więcej w [rozdziale o ofiarach przestępstw](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/ofiary-przestepstw). ### Niebieska Karta, przemoc domowa To procedura ochronna dla ofiar przemocy fizycznej, psychicznej, seksualnej i ekonomicznej w rodzinie. Wszczyna ją policja, MOPS, oświata lub ochrona zdrowia, a obejmuje bezpłatną pomoc psychologiczną, prawną i schronienie. Cudzoziemcy mają takie samo prawo do ochrony jak obywatele Polski. Telefon zaufania Niebieska Linia: 800 120 002 (całodobowo). Więcej w [rozdziale o Niebieskiej Karcie](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/niebieska-karta). ### Pomoc prawna W Krakowie działa sieć punktów bezpłatnej pomocy: nieodpłatna pomoc prawna (NPP), nieodpłatne poradnictwo obywatelskie (NPO) oraz nieodpłatna mediacja. Przysługuje każdej osobie, która nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej (na podstawie pisemnego oświadczenia), w tym cudzoziemcom. Więcej w [rozdziale o pomocy prawnej](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/pomoc-prawna). ### Tłumacz przysięgły Wymagany w sytuacjach urzędowych: w sądzie, u notariusza, w USC oraz do tłumaczenia dokumentów urzędowych. W postępowaniu karnym państwo zapewnia tłumacza bezpłatnie. Oficjalną listę tłumaczy prowadzi Ministerstwo Sprawiedliwości. Więcej w [rozdziale o tłumaczu przysięgłym](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/tlumacz-przysiegly). ### Dyskryminacja i przestępstwa z nienawiści Polskie prawo zakazuje ataków i gróźb ze względu na narodowość, rasę czy religię, zniesławienia i mowy nienawiści oraz dyskryminacji w pracy, mieszkaniu i edukacji. Zgłaszać można na policji i w prokuraturze, do Państwowej Inspekcji Pracy (dyskryminacja w pracy) oraz do Rzecznika Praw Obywatelskich. Więcej w [rozdziale o dyskryminacji](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/dyskryminacja). ## Najważniejsze numery > [!INFO] W nagłej sytuacji dzwoń 112, także po ukraińsku i angielsku > Numer alarmowy 112 działa w całej Unii Europejskiej i obsługuje zgłoszenia w wielu językach, w tym po angielsku i ukraińsku. Nie musisz znać polskiego, żeby wezwać pomoc. Zapisz najważniejsze numery w telefonie, poniżej znajdziesz numery alarmowe i telefony zaufania. ### Numery alarmowe | Numer | Co zgłaszasz | |---|---| | 112 | Numer alarmowy ogólny (cała UE, wiele języków) | | 997 | Policja | | 998 | Straż pożarna | | 999 | Pogotowie ratunkowe | | 992 | Pogotowie gazowe | | 991 | Pogotowie energetyczne | | 994 | Pogotowie wodno-kanalizacyjne | ### Telefony zaufania | Numer | Pomoc | |---|---| | 800 120 002 | Niebieska Linia, ofiary przemocy domowej (całodobowo) | | 116 111 | Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży | | 116 123 | Kryzysowy Telefon Zaufania dla Dorosłych | ## Najczęstsze pytania **Jestem cudzoziemcem. Czy mam takie samo prawo do pomocy co obywatel Polski, gdy padnę ofiarą przestępstwa?** Tak. Prawa ofiary przestępstwa nie zależą od obywatelstwa: możesz złożyć zawiadomienie niezależnie od statusu pobytu, otrzymać bezpłatną pomoc prawną i psychologiczną oraz bezpłatnego tłumacza w postępowaniu. Sam fakt zgłoszenia po pomoc zwykle nie prowadzi do badania pobytu, ale przy nielegalnym pobycie nie chroni automatycznie przed jego konsekwencjami. **Czy potrzebuję adwokata, żeby zgłosić przestępstwo?** Nie. Zawiadomienie składasz bezpłatnie na komendzie policji lub w prokuraturze. Adwokat przydaje się w sprawach skomplikowanych, przy występowaniu w sądzie lub dochodzeniu odszkodowania. Bezpłatne wsparcie znajdziesz w punktach NPP oraz w Funduszu Sprawiedliwości. **Mam PESEL UKR i jestem ofiarą przemocy domowej. Czy stracę pobyt, jeśli zgłoszę?** Nie. Zgłoszenie przemocy domowej nie wpływa na status pobytu. W niektórych przypadkach ofiara może uzyskać odrębny pobyt (gdy zależy on od sprawcy), schronienie oraz bezpłatną pomoc prawną. Szczegóły w [rozdziale o Niebieskiej Karcie](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/niebieska-karta). **Nie mówię po polsku. Czy mogę zgłosić przestępstwo?** Tak. W postępowaniu karnym państwo zapewnia bezpłatnego tłumacza (dla pokrzywdzonego, świadka i podejrzanego). Dzwoniąc pod 112 możesz poprosić o tłumacza, a na komendzie masz prawo poczekać na tłumacza. Pomoc w języku ukraińskim otrzymasz też w PIO U-WORK. **Doświadczyłem dyskryminacji w pracy ze względu na narodowość. Co robić?** Udokumentuj sytuację (maile, świadkowie), zgłoś sprawę do Państwowej Inspekcji Pracy, a w razie potrzeby złóż pozew do sądu pracy o odszkodowanie (co najmniej dwukrotność minimalnego wynagrodzenia). Bezpłatną pomoc znajdziesz w punktach NPP. Szczegóły w [rozdziale o dyskryminacji](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/dyskryminacja). ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Niebieska Linia (Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy): [niebieskalinia.pl](https://www.niebieskalinia.pl). - Bezpłatna pomoc prawna: [gov.pl/web/nieodplatna-pomoc](https://www.gov.pl/web/nieodplatna-pomoc). - MUW Małopolska, przeciwdziałanie przemocy: [malopolska.uw.gov.pl](https://www.malopolska.uw.gov.pl). - BIP Kraków, punkty NPP i NPO: [bip.krakow.pl](https://www.bip.krakow.pl). - Fundusz Sprawiedliwości (pomoc dla ofiar): [funduszsprawiedliwosci.gov.pl](https://www.funduszsprawiedliwosci.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy - Komenda Wojewódzka Policji w Krakowie: ul. Mogilska 109, tel. 47 835 41 11. - Prokuratura Okręgowa w Krakowie: ul. Mosiężnicza 2, tel. 12 619 60 00. - MOPS Kraków, przeciwdziałanie przemocy: ul. Józefińska 14, tel. 12 616 54 08. Pomoc w napisaniu zawiadomienia o przestępstwie, doradztwo w sprawie Niebieskiej Karty, polecenie tłumacza przysięgłego i wsparcie psychologiczne otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Ofiary przestępstw](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/ofiary-przestepstw) - [Niebieska Karta, przemoc domowa](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/niebieska-karta) - [Bezpłatna pomoc prawna](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/pomoc-prawna) - [Tłumacz przysięgły](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/tlumacz-przysiegly) - [Dyskryminacja i przestępstwa z nienawiści](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/dyskryminacja) --- ### Cyberbezpieczeństwo, oszustwa, phishing, kradzież tożsamości URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/cyberbezpieczenstwo Zaktualizowano: 2026-09-24 Migranci są szczególnie narażeni na oszustwa internetowe: bariera językowa, niepełna znajomość polskich systemów i presja na szybkie załatwienie spraw. Najczęstsze oszustwa to fałszywe SMS-y o paczkach, podszywanie się pod bank, fałszywe wnioski o świadczenia, oszustwa na wnuczka lub policjanta oraz fałszywe oferty pracy. Na tej stronie wyjaśniamy, jak rozpoznać najczęstsze oszustwa, jak chronić konta i tożsamość oraz co zrobić, gdy padniesz ofiarą. > Pierwsza zasada: jeśli coś brzmi zbyt dobrze, by było prawdziwe, prawdopodobnie to oszustwo. Nigdy nie udostępniaj danych logowania, haseł ani kodów (w tym BLIK). ## Najczęstsze oszustwa ### Fałszywe SMS-y i e-maile o paczkach Wiadomość z prośbą o drobną dopłatę do paczki i linkiem do fałszywej strony przewoźnika. Adres URL nie zgadza się z oficjalnym, w tekście bywają błędy, a wiadomość wymusza pośpiech. Nie klikaj w linki, sprawdź paczkę w oficjalnej aplikacji przewoźnika, a podejrzany SMS prześlij do CERT Polska na numer 8080. ### Podszywanie się pod bank Telefon lub wiadomość rzekomo z banku o nieautoryzowanym logowaniu, z prośbą o kod SMS, hasło lub przelew na konto bezpieczne. Bank nigdy nie prosi o hasło ani kod i nie każe przelewać środków. Rozłącz się i zadzwoń na oficjalny numer banku z jego strony lub karty. ### Oszustwo na wnuczka lub policjanta Telefon z pilnym żądaniem pieniędzy (rzekomy wypadek krewnego) lub od fałszywego policjanta. Nie przekazuj gotówki ani przelewu osobom, których nie znasz. Zadzwoń do prawdziwego krewnego i na komisariat (numer z internetu, nie z rozmowy). ### Fałszywe oferty pracy Oferta z żądaniem opłaty rejestracyjnej, bez umowy, z zarobkami znacznie powyżej rynku. Legalna oferta pracy nie wymaga opłat od pracownika. Sprawdź firmę w rejestrach CEIDG ([ceidg.gov.pl](https://ceidg.gov.pl)) lub KRS, a agencję pracy w rejestrze KRAZ ([stor.praca.gov.pl](https://stor.praca.gov.pl)). ### Fałszywe wnioski o świadczenia SMS lub e-mail o rzekomej aktualizacji wniosku o 800+ z linkiem do fałszywej strony. Wnioski składaj wyłącznie przez oficjalne kanały: PUE ZUS ([pue.zus.pl](https://pue.zus.pl)) lub portal Empatia ([empatia.mpips.gov.pl](https://empatia.mpips.gov.pl)). Nie klikaj w linki z SMS-ów. ### Fałszywe sklepy internetowe Sklep z bardzo niską ceną, bez danych firmy, ze sztucznymi opiniami. Towar nie dochodzi. Sprawdź sklep w serwisie UOKiK ([bezpiecznezakupy.uokik.gov.pl](https://bezpiecznezakupy.uokik.gov.pl)) i płać kartą (możliwy zwrot), nie przelewem. ### Oszustwa z kodem BLIK Wiadomość od rzekomego znajomego z prośbą o przesłanie kodu BLIK (jego konto zostało przejęte). Zadzwoń do znajomego, by potwierdzić, i nigdy nie podawaj kodów BLIK obcym osobom. ## Podstawy higieny cyfrowej - Mocne, różne hasła: co najmniej kilkanaście znaków, inne dla każdego serwisu; rozważ korzystanie z menedżera haseł. - Uwierzytelnianie dwuetapowe (2FA): drugi krok weryfikacji (SMS lub aplikacja uwierzytelniająca) dla bankowości, poczty, mediów społecznościowych i Profilu Zaufanego. - Aplikacje pobieraj tylko z oficjalnych sklepów (Google Play, App Store). Nie instaluj aplikacji z linków w SMS-ach i e-mailach. - Aktualizuj system, przeglądarkę i program antywirusowy. - Na publicznym Wi-Fi unikaj logowania do bankowości; korzystaj z danych mobilnych lub zaufanego połączenia VPN. ## Bankowość, szczególne ostrzeżenia > [!WARNING] Bank ani urząd nigdy nie poprosi o hasło, kod BLIK ani przelew na „konto bezpieczne” > To najczęstszy sposób na utratę oszczędności. Nikt z banku ani urzędu nie dzwoni z prośbą o pełne hasło, kod BLIK, kod z SMS czy przelew na „konto techniczne/bezpieczne”, ani nie każe instalować aplikacji przez telefon. Jeśli ktoś tego żąda, rozłącz się i zadzwoń sam na numer z karty lub oficjalnej strony banku. Kodu BLIK nie przekazuj nikomu, nawet znajomemu proszącemu przez internet. Bank nigdy nie prosi o pełne hasło, kod BLIK ani o przelew na konto bezpieczne, i nie każe instalować aplikacji przez telefon. Jeśli ktoś o to prosi, rozłącz się i zadzwoń sam na oficjalny numer. Oficjalny adres bankowości zapisz w zakładkach i wchodź tylko stąd. Kod BLIK jest ważny tylko przez chwilę i nigdy nie przekazuj go innym. ## Co zrobić, jeśli zostałeś oszukany 1. Natychmiast skontaktuj się z bankiem i zablokuj kartę lub konto, odłącz urządzenie od internetu i zmień hasła. 2. Zgłoś sprawę policji (112 lub 997, albo osobiście na komisariacie). 3. Zgłoś incydent do CERT Polska ([incydent.cert.pl](https://incydent.cert.pl)); phishingowy SMS prześlij na numer 8080. 4. Oszustwo konsumenckie zgłoś do UOKiK ([uokik.gov.pl](https://uokik.gov.pl), infolinia 801 440 220). 5. Jeśli płaciłeś kartą, poproś bank o reklamację (chargeback). ## Sytuacje szczególne - Skradziono Ci dane lub PESEL: zastrzeż swój PESEL i dokumenty na [zastrzezenia.gov.pl](https://zastrzezenia.gov.pl), powiadom ZUS, urząd skarbowy i NFZ oraz zgłoś sprawę policji. - Ktoś podszywa się pod Ciebie online: zgłoś fałszywe konto platformie i policji, zachowaj zrzuty ekranu i linki jako dowody. - Szantaż lub nękanie online: nie płać, zachowaj wszystkie wiadomości jako dowody i zgłoś sprawę policji. Możesz też zadzwonić na telefon zaufania Niebieskiej Linii: 800 120 002. ## Najczęstsze pytania **Jak rozpoznać, czy SMS jest prawdziwy?** Oficjalne instytucje (ZUS, banki, NFZ) nie wysyłają linków do logowania w SMS-ach. Sprawdź nadawcę i adres strony oraz uważaj na błędy językowe i wymuszanie pośpiechu. **Co, jeśli kliknąłem w fałszywy link?** Nie wpisuj danych logowania, zamknij stronę, przeskanuj urządzenie antywirusem, zmień hasła kluczowych kont i sprawdź konto bankowe pod kątem nieautoryzowanych operacji. **Czy bank zwróci pieniądze, jeśli mnie oszukano?** Zwykle tak, jeśli to bank zawinił lub karta została skradziona. Trudniej odzyskać środki, jeśli sam podałeś dane logowania lub kod BLIK oszustowi. Reaguj jak najszybciej. **Czy w Polsce są kary za oszustwo internetowe?** Tak. Oszustwo, kradzież tożsamości i oszustwo komputerowe są przestępstwami zagrożonymi karą pozbawienia wolności, choć wykrycie sprawców bywa trudne, zwłaszcza gdy działają z zagranicy. ## Najczęstsze błędy do uniknięcia - Nie klikaj w linki z SMS-ów i e-maili nieznanego pochodzenia. - Nie udostępniaj kodów BLIK, haseł ani danych logowania. - Nie pobieraj aplikacji spoza oficjalnych sklepów. - Nie loguj się do bankowości przez publiczne Wi-Fi bez zabezpieczenia. - Włącz uwierzytelnianie dwuetapowe i aktualizuj oprogramowanie. ## Podstawa prawna - Kodeks karny z 6 czerwca 1997 roku (m.in. oszustwo, uporczywe nękanie i podszywanie się, oszustwo komputerowe). - Ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa z 5 lipca 2018 roku. - RODO (rozporządzenie UE 2016/679) o ochronie danych osobowych. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - CERT Polska: [cert.pl](https://www.cert.pl); zgłoszenie incydentu: [incydent.cert.pl](https://incydent.cert.pl). - UOKiK, bezpieczne zakupy: [bezpiecznezakupy.uokik.gov.pl](https://bezpiecznezakupy.uokik.gov.pl). - Zastrzeżenie PESEL i dokumentów: [zastrzezenia.gov.pl](https://zastrzezenia.gov.pl). - Bezpieczny internet (edukacja): [saferinternet.pl](https://saferinternet.pl). ## Potrzebujesz pomocy - CERT Polska, zgłoszenia: [incydent.cert.pl](https://incydent.cert.pl). - Policja: 112 lub 997. - UOKiK, infolinia: tel. 801 440 220. - Telefon zaufania dla ofiar przemocy (nękanie online): tel. 800 120 002. - Centrum Bezpiecznego Internetu (dla dzieci i rodziców): tel. 800 100 100. Wsparcie w rozpoznaniu oszustwa, zgłoszeniu do CERT Polska lub policji oraz w ochronie tożsamości online otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Bezpieczeństwo](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo) - [Bezpłatna pomoc prawna](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/pomoc-prawna) - [mObywatel](/punkt-informacyjny/online/mobywatel) - [PUE ZUS](/punkt-informacyjny/online/pue-zus) - [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany) --- ### Dyskryminacja i przestępstwa z nienawiści URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/dyskryminacja Zaktualizowano: 2026-09-24 W Polsce dyskryminacja, mowa nienawiści i przestępstwa motywowane uprzedzeniem są zabronione prawem. Cudzoziemcy mają takie samo prawo do ochrony jak obywatele Polski. Mimo to wiele incydentów nie jest zgłaszanych, dlatego warto zgłaszać każdy, nawet pozornie drobny. Na tej stronie wyjaśniamy, czym jest dyskryminacja i przestępstwo z nienawiści, jakie masz prawa w pracy, mieszkaniu, edukacji i usługach oraz jak i gdzie zgłosić incydent. > Według badań tylko niewielka część przestępstw z nienawiści jest zgłaszana. Zgłaszaj każdy incydent, bo to pomaga ścigać sprawców i chroni innych. ## Czym jest dyskryminacja Dyskryminacja to gorsze traktowanie osoby ze względu na cechy chronione prawem: narodowość, pochodzenie etniczne, rasę, religię, płeć, wiek, niepełnosprawność, orientację seksualną czy status majątkowy. Może być bezpośrednia (otwarcie odmienne traktowanie) lub pośrednia (pozornie neutralne kryterium, które w praktyce wyklucza grupę). Do dyskryminacji zalicza się też mowę nienawiści, molestowanie oraz polecenie dyskryminacji. ## Przestępstwa z nienawiści w Kodeksie karnym - Art. 119 KK: stosowanie przemocy lub groźby wobec osoby z powodu przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej lub wyznaniowej (kara od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności). - Art. 256 KK: publiczne propagowanie ustroju totalitarnego i nawoływanie do nienawiści na tle różnic. - Art. 257 KK: publiczne znieważanie grupy lub osoby ze względu na narodowość, rasę lub wyznanie (kara do 3 lat). - Art. 190 KK: groźba karalna (kara do 3 lat). Incydenty bywają codzienne (wyzwiska na ulicy, odmowa obsługi), internetowe (mowa nienawiści w sieci) lub systemowe (odmowa najmu czy zatrudnienia). ## Twoje prawa ### Praca Pracodawca nie może odmawiać zatrudnienia, płacić mniej, zwalniać ani odmawiać awansu ze względu na cechy chronione, ani tolerować mobbingu. Za dyskryminację przysługuje odszkodowanie w wysokości co najmniej dwukrotności minimalnego wynagrodzenia. Zgłosisz ją do Państwowej Inspekcji Pracy (można anonimowo) lub pozwem do sądu pracy. ### Mieszkanie i usługi Wynajmujący ani usługodawca (sklep, restauracja, bank) nie może odmawiać, stosować różnych cen ani gorzej traktować ze względu na cechy chronione. Możesz dochodzić roszczeń przed sądem cywilnym (naruszenie dóbr osobistych) oraz zgłosić sprawę do Pełnomocnika Rządu do spraw Równego Traktowania lub Rzecznika Praw Konsumenta. ### Edukacja Szkoła ani uczelnia nie może odmawiać przyjęcia, stosować różnych standardów ani tolerować nękania. Możesz złożyć skargę do dyrektora, kuratora oświaty i Rzecznika Praw Dziecka oraz skorzystać ze wsparcia psychologicznego dla dziecka. ## Jak zgłosić incydent > [!TIP] Zbierz dowody, bez nich zgłoszenie jest trudne do udowodnienia > Dyskryminacja i mowa nienawiści są w Polsce karalne, ale zgłoszenie ma szansę tylko z dowodami. Mowę nienawiści w internecie zapisz zrzutem ekranu z widoczną datą i adresem strony. Przy zdarzeniu na żywo zapisz datę, miejsce, dane świadków i zachowaj wszystko, co potwierdza incydent. Dyskryminację w pracy możesz zgłosić do PIP anonimowo. W sytuacji przemocy lub groźby zadzwoń pod 112, pozostań w bezpiecznym miejscu, zachowaj dowody (zdjęcia, świadkowie) i złóż zawiadomienie na policji. Mowę nienawiści w internecie udokumentuj zrzutem ekranu z datą i adresem strony, zgłoś administratorowi platformy (opcja zgłoś przy poście) oraz na policję. Dyskryminację w pracy zgłoś do Państwowej Inspekcji Pracy (można anonimowo), a w sprawach systemowych lub działania organu państwowego złóż skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich (bezpłatnie). ## Bezpłatna pomoc Bezpłatną pomoc prawną znajdziesz w punktach nieodpłatnej pomocy prawnej, a wsparcie dla migrantów w Polskim Forum Migracyjnym (tel. 22 11 000 85, [forummigracyjne.org](https://forummigracyjne.org)). Wsparcie psychologiczne oferują m.in. Caritas oraz MOPS (ul. Józefińska 14, tel. 12 616 54 08). ## Najczęstsze pytania **Ktoś znieważył mnie ze względu na narodowość. Co robić?** Zachowaj spokój, zapisz dowody (świadkowie, zdjęcia, nagranie jeśli bezpieczne), a w razie groźby zadzwoń pod 112. Zgłoś sprawę na policję (art. 257 KK) i skorzystaj z bezpłatnej pomocy prawnej. **Pracodawca mnie dyskryminuje, ale boję się zgłosić.** Zgłoszenie do Państwowej Inspekcji Pracy może być anonimowe. Zwolnienie w odwecie za zgłoszenie jest kolejnym naruszeniem i daje prawo do odszkodowania. Zbieraj dowody i skonsultuj się z prawnikiem w punkcie NPP. **Moje dziecko jest wyśmiewane w szkole.** Porozmawiaj z wychowawcą i dyrektorem, złóż pisemny wniosek o interwencję, a w razie potrzeby skargę do kuratora oświaty i Rzecznika Praw Dziecka. Zadbaj o wsparcie psychologiczne dla dziecka, a przy poważnych incydentach zgłoś sprawę policji. **Restaurator odmówił mi obsługi ze względu na narodowość.** Spokojnie zapytaj o powód przy świadkach, zapisz nazwę lokalu, datę i godzinę, zażądaj wpisu do księgi skarg, a następnie złóż skargę do Rzecznika Praw Konsumenta lub pozew cywilny o naruszenie dóbr osobistych. ## Podstawa prawna - Konstytucja RP (zasada równości wobec prawa). - Ustawa o równym traktowaniu z 3 grudnia 2010 roku. - Kodeks karny z 6 czerwca 1997 roku (art. 119, 256, 257). - Kodeks pracy (zakaz dyskryminacji). - Konwencja ONZ o likwidacji wszelkich form dyskryminacji rasowej z 1965 roku. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Rzecznik Praw Obywatelskich: [bip.brpo.gov.pl](https://bip.brpo.gov.pl). - Pełnomocnik Rządu do spraw Równego Traktowania: [gov.pl/web/rownetraktowanie](https://www.gov.pl/web/rownetraktowanie). - Państwowa Inspekcja Pracy: [pip.gov.pl](https://www.pip.gov.pl). - Małopolskie Kuratorium Oświaty: [kuratorium.krakow.pl](https://kuratorium.krakow.pl). ## Potrzebujesz pomocy - Numer alarmowy: 112. - Komenda Wojewódzka Policji w Krakowie: ul. Mogilska 109, tel. 47 835 41 11. - Państwowa Inspekcja Pracy w Krakowie: tel. 12 421 41 11. - Rzecznik Praw Obywatelskich: tel. 800 676 676 (bezpłatna infolinia). - Polskie Forum Migracyjne: tel. 22 11 000 85. Pomoc w zgłoszeniu incydentu dyskryminacji, kontakt z polskim adwokatem, doradztwo w sprawach pracowniczych i wsparcie psychologiczne dla ofiar otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Bezpieczeństwo](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo) - [Ofiary przestępstw](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/ofiary-przestepstw) - [Bezpłatna pomoc prawna](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/pomoc-prawna) - [Legalna praca, prawa pracownika](/punkt-informacyjny/praca/legalna-praca) - [Umowy o pracę](/punkt-informacyjny/praca/umowy) --- ### Niebieska Karta, przemoc domowa URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/niebieska-karta Zaktualizowano: 2026-09-24 Procedura Niebieskiej Karty to formalny system ochrony ofiar przemocy domowej w Polsce. Cudzoziemcy mają takie samo prawo do ochrony jak obywatele Polski, niezależnie od statusu pobytu. Na tej stronie wyjaśniamy, czym jest przemoc domowa, kto może zgłosić, jak przebiega procedura, jaką pomoc możesz otrzymać i jak wygląda sytuacja pobytowa cudzoziemca po zgłoszeniu. > Telefon Niebieskiej Linii: 800 120 002 (całodobowo). Dyżury w językach obcych: angielski w poniedziałki 18-22, rosyjski we wtorki 18-22, dyżur prawny w środy 18-22. ## Czym jest przemoc domowa Według ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej z 29 lipca 2005 roku to jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naruszające prawa osoby najbliższej lub wspólnie mieszkającej, z wykorzystaniem przewagi fizycznej, psychicznej lub ekonomicznej. Formy przemocy to: fizyczna (bicie, popychanie, duszenie), psychiczna (wyzwiska, poniżanie, izolowanie, kontrolowanie, groźby), seksualna (zmuszanie do kontaktów, także w małżeństwie), ekonomiczna (kontrolowanie pieniędzy, zabieranie wynagrodzenia, niedopuszczanie do pracy) oraz cyberprzemoc (stalking online, włamania do kont, publikowanie intymnych zdjęć bez zgody). Ustawa chroni małżonka i partnera (także w związku nieformalnym), dzieci, rodzeństwo, rodziców oraz osoby wspólnie mieszkające. ## Jak działa procedura Niebieskiej Karty Procedurę może wszcząć pięć służb: policja, pomoc społeczna (MOPS), oświata, ochrona zdrowia oraz gminna komisja rozwiązywania problemów alkoholowych. Wszczęcie nie wymaga zgody ofiary, co jest ważne, gdy ofiara boi się sprawcy. Zgłosić może każdy: sama ofiara, świadek przemocy, a także anonimowo. Gdzie zgłosić: 112, 997, najbliższy komisariat, MOPS (ul. Józefińska 14, tel. 12 616 54 08) lub Niebieska Linia (800 120 002). Procedura przebiega w etapach. Najpierw funkcjonariusz wypełnia formularz Niebieska Karta-A (dane, opis sytuacji, stan zdrowia, sytuacja dzieci), który trafia do gminnego Zespołu Interdyscyplinarnego. Ofiara otrzymuje formularz Niebieska Karta-B z informacją o swoich prawach i kontaktach. Następnie grupa diagnostyczno-pomocowa ustala indywidualny plan pomocy (schronienie, wsparcie psychologiczne, pomoc prawna i materialna, ochrona dzieci), a osobno wzywa sprawcę, m.in. w celu skierowania na program korekcyjny lub leczenie. Procedurę zamyka się, gdy przemoc ustała, a sytuacja jest stabilna. ## Bezpłatna pomoc dla ofiar - Pomoc psychologiczna: bezpłatna terapia w Centrach Interwencji Kryzysowej i ośrodkach wsparcia; dla migrantów także w Polskim Forum Migracyjnym ([forummigracyjne.org](https://forummigracyjne.org)). - Pomoc prawna: punkty nieodpłatnej pomocy prawnej (NPP) w Krakowie oraz dyżur prawny Niebieskiej Linii (środy 18-22, tel. 22 666 28 50). Prawnik pomoże m.in. złożyć wniosek o nakaz opuszczenia mieszkania przez sprawcę, pozew o rozwód, alimenty i ochronę przed sprawcą. - Schronienie: bezpłatne miejsca dla osób uciekających z domu. W Krakowie m.in. Ośrodek Opieki nad Dzieckiem Caritas (os. Krakowiaków 46, tel. 12 425 81 70, przyjmuje całodobowo, bez skierowania) oraz Specjalistyczny Ośrodek Wsparcia. Aktualny wykaz wolnych miejsc prowadzi [malopolska.uw.gov.pl](https://www.malopolska.uw.gov.pl). ## Nakaz opuszczenia mieszkania przez sprawcę Policja może natychmiast wydać nakaz opuszczenia wspólnego mieszkania (na 14 dni), także bez wniosku ofiary, gdy widzi zagrożenie. Sąd może przedłużyć nakaz, dodać zakaz zbliżania się i zakaz kontaktu. Naruszenie nakazu jest przestępstwem. Wniosek do sądu rodzinnego (Kraków, ul. Przy Rondzie 7) pomoże złożyć prawnik z punktu NPP; dołącz Niebieską Kartę, zaświadczenia lekarskie i zgłoszenia na policji. Sąd rozpatruje sprawę w trybie pilnym. ## Cudzoziemcy a przemoc domowa > [!INFO] Zgłoszenie przemocy nie zagraża Twojemu pobytowi > Zgłoszenie przemocy domowej nie wpływa negatywnie na Twój pobyt w Polsce. PESEL UKR jest indywidualny i nie zależy od sytuacji rodzinnej. Nawet pobyt czasowy z tytułu małżeństwa można w wielu przypadkach zachować mimo rozstania. Pomoc dostępna jest po ukraińsku i rosyjsku (Niebieska Linia, asystent w MOPS, PIO U-WORK): nie musisz mierzyć się z tym sama. Zgłoszenie przemocy nie wpływa negatywnie na pobyt. PESEL UKR jest indywidualny i pozostaje niezależny od sytuacji rodzinnej. Pobyt czasowy z tytułu małżeństwa w niektórych przypadkach może zostać zachowany mimo rozstania (np. gdy małżeństwo trwało odpowiednio długo, sprawca został skazany za przemoc lub ofiara ma dzieci); wniosek o samodzielny pobyt składa się do MUW Kraków. Ofiary handlu ludźmi objęte są szczególną ochroną (m.in. okres na podjęcie decyzji o współpracy z organami). Całodobowe wsparcie zapewnia Krajowe Centrum Interwencyjno-Konsultacyjne dla ofiar handlu ludźmi, tel. 22 628 99 99. Pomoc w języku obcym: Niebieska Linia (dyżury angielski i rosyjski), asystent międzykulturowy w MOPS oraz PIO U-WORK. ## Najczęstsze pytania **Mąż mnie bije, ale boję się zgłosić, bo grozi, że zabierze dzieci.** Sąd przyznaje opiekę ze względu na dobro dziecka, nie ze względu na to, kto pierwszy zgłosił. Sprawca przemocy ma znikomą szansę na opiekę, a Niebieska Karta jest dowodem w sądzie rodzinnym. Najpierw zadbaj o bezpieczeństwo (schronisko lub rodzina), potem zgłoś przemoc i skorzystaj z bezpłatnej pomocy prawnej. **Mam PESEL UKR i jestem ofiarą przemocy. Czy mogę zostać w Polsce, jeśli odejdę od męża?** Tak. PESEL UKR jest indywidualny i nie zależy od męża. Ochrona czasowa obowiązuje do 4 marca 2027, a później możesz wystąpić o kartę CUKR. Schronienie zapewniają ośrodki w Krakowie. **Sprawca grozi mi deportacją, jeśli zgłoszę przemoc. Czy może to zrobić?** Nie. Sprawca nie ma żadnej władzy nad Twoim pobytem. Sama groźba karalna jest osobnym przestępstwem. Jeśli to możliwe, zachowaj dowód groźb i zgłoś je jako kolejne przestępstwo. **Jestem mężczyzną, a partnerka stosuje wobec mnie przemoc. Czy mam prawo do pomocy?** Tak. Ustawa chroni wszystkich, niezależnie od płci. Niebieska Karta działa tak samo, a w razie potrzeby dostępne są też miejsca schronienia dla mężczyzn. **Czy moje dzieci, które były świadkami, będą wielokrotnie przesłuchiwane?** Dzieci przesłuchuje się zwykle raz, w przyjaznym pomieszczeniu, z psychologiem, bez powtarzania w sądzie. Procedura chroni dziecko przed wtórnym urazem. ## Podstawa prawna - Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy domowej z 29 lipca 2005 roku. - Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie procedury Niebieskie Karty z 13 września 2023 roku. - Kodeks karny z 6 czerwca 1997 roku (m.in. znęcanie się, naruszenie nietykalności). ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Niebieska Linia: [niebieskalinia.pl](https://www.niebieskalinia.pl), tel. 800 120 002. - MUW Małopolska, przeciwdziałanie przemocy i wykaz ośrodków wsparcia: [malopolska.uw.gov.pl](https://www.malopolska.uw.gov.pl). - Katalog placówek pomocy: [mapujpomoc.pl](https://mapujpomoc.pl). ## Potrzebujesz pomocy - Niebieska Linia: 800 120 002 (całodobowo, dyżury EN i RU). - Ośrodek Opieki nad Dzieckiem Caritas: os. Krakowiaków 46, Kraków, tel. 12 425 81 70. - MOPS Kraków, przeciwdziałanie przemocy: ul. Józefińska 14, tel. 12 616 54 08. - Krajowe Centrum Interwencyjno-Konsultacyjne dla ofiar handlu ludźmi: tel. 22 628 99 99. - Polskie Forum Migracyjne: tel. 22 11 000 85. - Komenda Wojewódzka Policji w Krakowie: ul. Mogilska 109, tel. 47 835 41 11. Pomoc w wypełnieniu Niebieskiej Karty, doradztwo w sprawach pobytu po rozstaniu, polecenie schroniska i wsparcie psychologiczne otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Bezpieczeństwo](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo) - [Ofiary przestępstw](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/ofiary-przestepstw) - [Bezpłatna pomoc prawna](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/pomoc-prawna) - [Tłumacz przysięgły](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/tlumacz-przysiegly) - [MOPS, świadczenia](/punkt-informacyjny/swiadczenia/mops) --- ### Ofiary przestępstw, prawa i pomoc URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/ofiary-przestepstw Zaktualizowano: 2026-09-24 Każdy, kto padł ofiarą przestępstwa w Polsce, ma prawo do pomocy niezależnie od obywatelstwa i statusu pobytu. Państwo zapewnia bezpłatnego tłumacza w postępowaniu karnym, a Fundusz Sprawiedliwości finansuje pomoc psychologiczną, prawną i materialną. Na tej stronie wyjaśniamy, co zrobić w sytuacji zagrożenia i po przestępstwie, jak złożyć zawiadomienie, jakie masz prawa jako pokrzywdzony oraz jak unikać najczęstszych przestępstw wobec migrantów. > Numer alarmowy 112 działa całodobowo, w wielu językach. Operator może połączyć Cię z tłumaczem. ## Co zrobić w sytuacji zagrożenia 1. Zadzwoń pod 112 lub 997. Możesz poprosić o tłumacza (ukraiński, angielski, rosyjski). 2. Pozostań w bezpiecznym miejscu i poczekaj na policję. 3. Nie zmieniaj miejsca zdarzenia, zachowaj dowody, zrób zdjęcia miejsca i obrażeń. 4. W razie obrażeń wezwij pogotowie (999 lub 112) lub zgłoś się na SOR i zachowaj dokumentację medyczną (będzie dowodem). Gdy bezpośrednie zagrożenie minie, zbierz dowody (zdjęcia, nagrania, świadkowie, wiadomości, rachunki, zaświadczenie lekarskie), złóż zawiadomienie i skorzystaj z bezpłatnej pomocy (punkty NPP, Fundusz Sprawiedliwości). ## Jak złożyć zawiadomienie o przestępstwie > [!INFO] Możesz zgłosić przestępstwo niezależnie od statusu pobytu, z bezpłatnym tłumaczem > Jeśli padłeś ofiarą przestępstwa, masz prawo je zgłosić bez względu na to, czy Twój pobyt jest uregulowany. Policja przyjmuje zawiadomienie od każdego. W postępowaniu karnym przysługuje Ci bezpłatny tłumacz przysięgły, masz prawo poczekać na tłumacza i nie podpisywać dokumentów, których nie rozumiesz. Zawiadomienie złożysz osobiście na dowolnej komendzie policji (funkcjonariusz spisze protokół, dostaniesz numer sprawy), pisemnie do prokuratury lub komendy, a niektóre kategorie (np. oszustwa internetowe) online przez stronę policji. W zawiadomieniu podaj swoje dane, datę i miejsce zdarzenia, jego opis, dane sprawcy (jeśli znane), świadków oraz dołącz dowody. W postępowaniu karnym przysługuje Ci bezpłatny tłumacz przysięgły. Masz prawo poczekać na tłumacza i nie podpisywać dokumentów, których nie rozumiesz. Po złożeniu zawiadomienia stajesz się pokrzywdzonym i masz prawo do informacji o sprawie, udziału w czynnościach, zaskarżania decyzji prokuratora oraz dochodzenia odszkodowania. ## Pomoc z Funduszu Sprawiedliwości To państwowy fundusz finansujący bezpłatną pomoc dla pokrzywdzonych: prawną, psychologiczną, tłumaczenia, wsparcie materialne, świadczenia zdrowotne i schronienie. Aby skorzystać, wejdź na [funduszsprawiedliwosci.gov.pl](https://www.funduszsprawiedliwosci.gov.pl), znajdź podmiot świadczący pomoc w Małopolsce (m.in. MOPS oraz organizacje z umową z Ministerstwem Sprawiedliwości), zgłoś się z dowodem zdarzenia i wypełnij formularz. Pomoc otrzymasz zwykle w ciągu 7-14 dni. ## Najczęstsze przestępstwa wobec migrantów ### Oszustwa na pracę Fałszywa oferta pracy z żądaniem opłaty rejestracyjnej, wizowej lub mieszkaniowej. Legalna oferta pracy nigdy nie wymaga opłat od pracownika. Sprawdź pracodawcę w rejestrach CEIDG ([ceidg.gov.pl](https://ceidg.gov.pl)) lub KRS i podpisz umowę przed rozpoczęciem pracy. Jeśli już zapłaciłeś, zgłoś oszustwo na policję i zachowaj dowody. ### Oszustwa mieszkaniowe Fałszywe ogłoszenie mieszkania na portalach ogłoszeniowych z żądaniem zaliczki na rezerwację. Zawsze obejrzyj mieszkanie osobiście, sprawdź właściciela i księgę wieczystą na [ekw.ms.gov.pl](https://ekw.ms.gov.pl) i nie wpłacaj zaliczki przed podpisaniem umowy. ### Wyzysk pracowniczy Praca bez umowy, niewypłacanie wynagrodzenia, brak ZUS i NFZ, a także zabieranie paszportu lub dokumentów (to przestępstwo). Zgłoś sprawę do Państwowej Inspekcji Pracy (bezpłatnie) i skorzystaj z bezpłatnej pomocy prawnej (punkty NPP). ### Pobicia, kradzieże, oszustwa internetowe W razie pobicia dzwoń pod 112, zadbaj o pomoc medyczną i zaświadczenie lekarskie, a potem złóż zawiadomienie. Po kradzieży zgłoś sprawę na policji (zaświadczenie przyda się ubezpieczycielowi), zablokuj karty bankowe i zgłoś utratę dokumentów. Przy oszustwach internetowych nigdy nie podawaj danych logowania z linku w SMS, loguj się tylko przez oficjalną aplikację banku i uważaj na fałszywe domeny łudząco podobne do prawdziwych. ## Prawa pokrzywdzonego Masz prawo do informacji o swoich prawach, bezpłatnego tłumacza, udziału w postępowaniu, złożenia wniosku o naprawienie szkody, dostępu do akt, złożenia zażalenia na decyzje prokuratora oraz ochrony przed sprawcą (zakaz zbliżania, eksmisja, areszt). W określonych sprawach przysługuje też adwokat z urzędu. ## Najczęstsze pytania **Boję się zgłosić przestępstwo, bo nie mam ważnego pobytu. Co robić?** Policja nie ma obowiązku zgłaszać Straży Granicznej każdej osoby przychodzącej po pomoc, a w praktyce rzadko bada pobyt ofiary. Najlepiej najpierw skontaktuj się z organizacją pozarządową, która doradzi, jak zgłosić bezpiecznie i może Cię reprezentować (np. Polskie Forum Migracyjne, tel. 22 11 000 85). **Sprawcą jest mój pracodawca. Boję się stracić pracę.** Pracownik nie może być zwolniony za zgłoszenie przestępstwa, a zwolnienie w odwecie to dyskryminacja (odszkodowanie co najmniej dwukrotność minimalnego wynagrodzenia). Zbierz dowody i zgłoś sprawę do Państwowej Inspekcji Pracy (można anonimowo). **Czy mogę zgłosić przestępstwo, jeśli mówię tylko po ukraińsku?** Tak. Dzwoniąc pod 112 poproś o tłumacza, a na komendzie masz prawo poczekać na tłumacza. PIO U-WORK pomoże sformułować zawiadomienie po polsku. **Padłem ofiarą oszustwa internetowego i straciłem pieniądze. Czy je odzyskam?** Jeśli ktoś włamał się na konto, a Ty nie ujawniłeś haseł, odpowiada bank, skontaktuj się z jego infolinią. Jeśli sam wykonałeś przelew pod wpływem oszustwa, jest trudniej, ale zgłoś sprawę na policję i do banku. Nigdy nie korzystaj z ogłoszeń obiecujących odzyskanie pieniędzy za opłatą, to często kolejne oszustwo. **Jak długo trwa postępowanie karne?** Od kilku miesięcy przy drobnych sprawach do kilku lat przy poważnych. Pokrzywdzony otrzymuje informacje o przebiegu sprawy. ## Podstawa prawna - Kodeks karny z 6 czerwca 1997 roku. - Kodeks postępowania karnego z 6 czerwca 1997 roku. - Ustawa o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka z 28 listopada 2014 roku. - Ustawa o Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej z 12 lutego 2010 roku. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Fundusz Sprawiedliwości: [funduszsprawiedliwosci.gov.pl](https://www.funduszsprawiedliwosci.gov.pl). - Policja, jak zgłosić przestępstwo: [policja.gov.pl](https://policja.gov.pl). - Polskie Forum Migracyjne: [forummigracyjne.org](https://forummigracyjne.org). ## Potrzebujesz pomocy - Numer alarmowy: 112 (całodobowo, wiele języków). Policja: 997. - Komenda Wojewódzka Policji w Krakowie: ul. Mogilska 109, tel. 47 835 41 11. - Prokuratura Okręgowa w Krakowie: ul. Mosiężnicza 2, tel. 12 619 60 00. - Polskie Forum Migracyjne: tel. 22 11 000 85. Pomoc w napisaniu zawiadomienia o przestępstwie, doradztwo w sprawach pomocy z Funduszu Sprawiedliwości, polecenie tłumacza przysięgłego i wsparcie psychologiczne otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Bezpieczeństwo](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo) - [Niebieska Karta, przemoc domowa](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/niebieska-karta) - [Bezpłatna pomoc prawna](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/pomoc-prawna) - [Dyskryminacja](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/dyskryminacja) - [Wypadek w pracy, odszkodowania](/punkt-informacyjny/praca/wypadek) --- ### Bezpłatna pomoc prawna w Krakowie URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/pomoc-prawna Zaktualizowano: 2026-09-24 W Polsce każda osoba, która nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej, ma prawo do bezpłatnej pomocy prawnej, poradnictwa obywatelskiego lub mediacji. Cudzoziemcy korzystają z niej na takich samych zasadach jak obywatele Polski. Na tej stronie wyjaśniamy trzy formy bezpłatnej pomocy, komu przysługuje, gdzie znaleźć punkty w Krakowie i jak się zapisać. > Kraków zapewnia bezpłatną pomoc prawną w 32 punktach stacjonarnych w całym mieście. Rejestracja: tel. 12 616 21 51 lub na [bip.krakow.pl](https://www.bip.krakow.pl). ## Trzy formy bezpłatnej pomocy ### Nieodpłatna pomoc prawna (NPP) Gdy masz konkretny problem prawny. Prawnik wytłumaczy stan prawny i Twoje prawa, wskaże sposób rozwiązania, sporządzi projekt pisma (pozew, wniosek, odwołanie, skarga), a także wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych lub o adwokata z urzędu. NPP nie obejmuje pism procesowych w toczącym się postępowaniu ani reprezentacji w sądzie (do tego służy adwokat z urzędu). ### Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie (NPO) Gdy potrzebujesz kompleksowego rozwiązania problemu życiowego, niekoniecznie czysto prawnego. Doradca przeanalizuje sytuację, przygotuje plan działania i skieruje do odpowiednich instytucji. Typowe sprawy to długi, zagrożenie eksmisją, spór z pracodawcą, alimenty, świadczenia. ### Nieodpłatna mediacja Gdy masz konflikt z drugą stroną i chcesz rozwiązać go bez sądu. Mediator pomaga znaleźć kompromis i sporządzić ugodę. Mediacja nie obejmuje spraw skierowanych przez sąd ani sytuacji, w których zachodzi podejrzenie przemocy. ## Komu przysługuje > [!SUCCESS] Bezpłatna pomoc prawna należy się też cudzoziemcom, bez progu dochodu > Z nieodpłatnej pomocy prawnej (NPP) możesz skorzystać niezależnie od obywatelstwa i statusu pobytu, z PESEL UKR, na pobycie czasowym, stałym czy w ochronie. Nie ma progów dochodowych ani zaświadczeń; wystarczy pisemne oświadczenie, że nie stać Cię na płatną pomoc. W Krakowie działają 32 punkty w różnych dzielnicach. Warunkiem jest pisemne oświadczenie, że nie jesteś w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej. Nie ma progów dochodowych ani zaświadczeń. Cudzoziemcy mają pełne prawo do pomocy niezależnie od obywatelstwa i statusu pobytu (PESEL UKR, pobyt czasowy, stały, ochrona). Z NPP i NPO mogą też korzystać osoby fizyczne prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, które w ostatnim roku nie zatrudniały innych osób (pomoc traktowana jako de minimis). ## Punkty NPP i NPO w Krakowie Kraków zapewnia 32 punkty stacjonarne rozlokowane w różnych dzielnicach (m.in. w urzędach, bibliotekach i domach kultury). Część punktów ma dyżury specjalistyczne (np. prawo pracy, długi, mieszkania komunalne, przemoc domowa). Pełną listę punktów z adresami i godzinami znajdziesz na [bip.krakow.pl](https://www.bip.krakow.pl), [krakow.pl](https://www.krakow.pl) oraz, dla mieszkańców powiatu, na [powiat.krakow.pl](https://powiat.krakow.pl). ## Jak się zapisać - Online: na [zapisy-np.ms.gov.pl](https://zapisy-np.ms.gov.pl) wybierz województwo małopolskie, powiat, punkt i termin, podaj dane kontaktowe i potwierdź wizytę. - Telefonicznie: Urząd Miasta Krakowa tel. 12 616 21 51, Starostwo Powiatowe (powiat krakowski) tel. 12 633 24 99. - Osobiście: możesz przyjść do najbliższego punktu bez rezerwacji; pierwszeństwo mają kobiety w ciąży i osoby z niepełnosprawnościami. Osoby z niepełnosprawnością ruchową, które nie mogą stawić się w punkcie, mogą otrzymać pomoc w domu lub na odległość (telefon, wideo) po złożeniu oświadczenia do Wydziału Polityki Społecznej UMK (ul. Dekerta 24). ## Co przynieść na wizytę Dokument tożsamości (paszport, dowód, karta pobytu), PESEL jeśli masz, dokumenty dotyczące sprawy (umowy, korespondencja, decyzje urzędowe, pisma sądowe) oraz oświadczenie o niemożności poniesienia kosztów (wzór dostępny w punkcie). Osoby z działalnością dodatkowo dołączają zaświadczenia o pomocy de minimis i oświadczenie o niezatrudnianiu pracowników. ## Tłumacz w punkcie Niektóre punkty mają stałych tłumaczy (ukraiński, rosyjski, angielski), w innych należy przyjść z własnym, zaufanym tłumaczem. Pracownicy PIO U-WORK mogą towarzyszyć Ci jako tłumacze. ## Najczęstsze pytania **Mam sprawę w sądzie. Czy NPP mi pomoże?** Częściowo. Prawnik wytłumaczy Twoje prawa i strategię oraz sporządzi pisma niespłdowe (np. wniosek o zwolnienie z kosztów lub o adwokata z urzędu), ale nie napisze pism procesowych w toczącym się postępowaniu. Do reprezentacji w sądzie złóż wniosek o adwokata z urzędu; pomocą dla cudzoziemców służą też organizacje pozarządowe. **Mam PESEL UKR i nie mówię po polsku. Czy NPP mi pomoże?** Tak. Zarezerwuj wizytę (online lub przez PIO U-WORK) i przyjdź z tłumaczem; część punktów ma stałych tłumaczy. **Czy mogę dostać NPP w sprawie eksmisji?** Tak, to typowa sprawa. Prawnik wytłumaczy Twoje prawa (m.in. ochronę przed eksmisją i prawo do lokalu socjalnego) i pomoże sporządzić odwołanie lub wniosek o lokal socjalny. Zarezerwuj wizytę jak najszybciej, bo terminy procesowe są krótkie. **Mam długi z chwilówek. Czy NPP pomoże?** Tak. Prawnik przeanalizuje umowy, doradzi w negocjacjach z windykacją, a w razie potrzeby pomoże złożyć wniosek o upadłość konsumencką. Dla planu spłaty warto skorzystać też z poradnictwa obywatelskiego (NPO). **Ile kosztuje NPP?** Nic. Pomoc jest w pełni bezpłatna, bez progów dochodowych; wystarczy oświadczenie o niemożności poniesienia kosztów. ## Inne źródła wsparcia dla cudzoziemców - Polskie Forum Migracyjne (PFM): wsparcie migrantów, infolinia, tel. 22 11 000 85, [forummigracyjne.org](https://forummigracyjne.org). - Caritas Archidiecezji Krakowskiej: pomoc dla osób ubogich i ofiar przemocy, [krakow.caritas.pl](https://krakow.caritas.pl). ## Podstawa prawna - Ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej z 5 sierpnia 2015 roku. - Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie nieodpłatnej pomocy prawnej z 21 grudnia 2018 roku. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Bezpłatna pomoc prawna (Ministerstwo Sprawiedliwości): [gov.pl/web/nieodplatna-pomoc](https://www.gov.pl/web/nieodplatna-pomoc). - Rejestracja online: [zapisy-np.ms.gov.pl](https://zapisy-np.ms.gov.pl). - BIP Kraków, NPP i NPO: [bip.krakow.pl](https://www.bip.krakow.pl). - Powiat krakowski: [powiat.krakow.pl](https://powiat.krakow.pl). ## Potrzebujesz pomocy - Rejestracja na NPP, Kraków (UMK): tel. 12 616 21 51. - Rejestracja na NPP, powiat krakowski: tel. 12 633 24 99. - Polskie Forum Migracyjne: tel. 22 11 000 85. Pomoc w wybraniu odpowiedniego punktu NPP lub NPO, rezerwacja wizyty i towarzyszenie jako tłumacz otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Bezpieczeństwo](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo) - [Ofiary przestępstw](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/ofiary-przestepstw) - [Niebieska Karta, przemoc domowa](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/niebieska-karta) - [Tłumacz przysięgły](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/tlumacz-przysiegly) - [Mieszkanie, ochrona przed eksmisją](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/mieszkanie) --- ### Tłumacz przysięgły, kiedy potrzebny i ile kosztuje URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/tlumacz-przysiegly Zaktualizowano: 2026-09-24 Tłumacz przysięgły to osoba zaprzysiężona przez Ministra Sprawiedliwości, której tłumaczenia mają moc prawną i są akceptowane przez sądy, urzędy i notariuszy w Polsce. Jest potrzebny w wielu sytuacjach urzędowych, ale nie zawsze. Na tej stronie wyjaśniamy, kiedy potrzebujesz tłumacza przysięgłego, ile to kosztuje, jak go znaleźć oraz kiedy tłumaczenie jest bezpłatne. > Oficjalną listę tłumaczy przysięgłych prowadzi Ministerstwo Sprawiedliwości: [arch-bip.ms.gov.pl](https://arch-bip.ms.gov.pl). Możesz filtrować po mieście (Kraków) i języku (ukraiński, rosyjski, angielski). ## Tłumacz zwykły a przysięgły Tłumacz zwykły tłumaczy nieformalnie (maile, artykuły), bez pieczęci, i nie jest akceptowany przez urzędy. Tłumacz przysięgły jest wpisany na oficjalną listę, a jego tłumaczenie opatrzone jest pieczęcią, podpisem i numerem repertorium, dzięki czemu uznają je sądy, urzędy i notariusze w całej Polsce. ## Kiedy potrzebujesz tłumacza przysięgłego W postępowaniach urzędowych: w sądzie (rozprawy, zeznania), u notariusza (akty notarialne), w USC (ślub, akty zagraniczne), niekiedy w urzędzie skarbowym, MUW lub konsulacie. Dla dokumentów zagranicznych składanych do polskich urzędów: akt urodzenia, małżeństwa, zgonu, świadectwa i dyplomy (do nostryfikacji), zaświadczenia o niekaralności, wyroki sądowe, dokumenty medyczne (do ZUS, NFZ). Większość paszportów ukraińskich ma sekcję transliteracji łacińskiej, więc samego paszportu zwykle nie trzeba tłumaczyć. ## Ile kosztuje tłumaczenie ### Stawki urzędowe (dla sądów, prokuratury, policji, administracji) Reguluje je Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 16 października 2023 roku. Stawki za stronę rozliczeniową (1125 znaków ze spacjami) zależą od języka i kierunku tłumaczenia, przykładowo: | Język | Z języka obcego na polski | Z polskiego na obcy | |---|---|---| | Angielski, niemiecki, francuski, rosyjski | 45,11 zł | 55,09 zł | | Ukraiński | 47,49 zł | 67,82 zł | | Inny europejski lub łaciński (np. czeski, włoski) | 53,07 zł | 59,36 zł | | Pozaeuropejski z alfabetem łacińskim | 61,04 zł | 72,06 zł | | Pozaeuropejski z alfabetem niełacińskim (np. arabski, chiński) | 74,31 zł | 80,55 zł | Tłumaczenie ustne rozlicza się według stawki godzinowej (zwykle minimum dwie godziny). Za tryb pilny lub tekst specjalistyczny obowiązują dopłaty. ### Ceny dla klientów prywatnych Stawki urzędowe nie dotyczą zleceń prywatnych. Tłumacz ustala wtedy własną cenę, zwykle od kilkudziesięciu do ponad stu złotych za stronę, a tłumaczenie ustne rozlicza godzinowo, z minimalną opłatą za dwie godziny. Tryb pilny (ten sam dzień, weekend) jest droższy. Warto porównać oferty kilku tłumaczy i zebrać dokumenty do tłumaczenia razem. ## Jak znaleźć tłumacza w Krakowie Najpewniejszym źródłem jest oficjalna lista Ministerstwa Sprawiedliwości ([arch-bip.ms.gov.pl](https://arch-bip.ms.gov.pl)), gdzie po filtrze miasta i języka znajdziesz dane kontaktowe tłumaczy. W Krakowie działa wielu tłumaczy ukraińskiego, rosyjskiego i angielskiego. Możesz skorzystać z tłumacza indywidualnego (zwykle taniej) albo z biura tłumaczeń (szybsza wycena, wyższa cena z prowizją). Zawsze sprawdź, czy tłumacz figuruje na liście Ministerstwa. ## Co przygotować Tłumacz powinien zobaczyć oryginał dokumentu (lub dobry, czytelny skan). Powiedz, do jakiego urzędu trafi tłumaczenie, ile potrzebujesz egzemplarzy oraz czy wymagane jest apostille. Tłumacz może poprosić o dokument tożsamości. ## Bezpłatny tłumacz w postępowaniach państwowych > [!TIP] W sprawie karnej tłumacz jest bezpłatny, nie musisz sam za niego płacić > Jeśli jesteś pokrzywdzonym, świadkiem, podejrzanym lub oskarżonym w sprawie karnej, tłumacza zapewnia i opłaca państwo na każdym etapie. Nie podpisuj protokołu ani dokumentu, którego nie rozumiesz, masz prawo poczekać na tłumacza. W sprawach cywilnych i administracyjnych tłumaczenie zwykle opłacasz sam, ale możesz wnioskować o zwolnienie z kosztów. W postępowaniu karnym cudzoziemiec ma prawo do bezpłatnego tłumacza na każdym etapie (jako pokrzywdzony, świadek, podejrzany lub oskarżony), a koszt pokrywa skarb państwa. W postępowaniu cywilnym i administracyjnym tłumaczenie zwykle opłaca strona, choć można wnioskować o zwolnienie z kosztów; niektóre postępowania (np. azylowe) mają tłumacza na koszt państwa. ## Apostille i legalizacja Apostille to klauzula potwierdzająca autentyczność dokumentu urzędowego dla użytku za granicą. Polska, Ukraina, Białoruś i większość krajów UE są stronami konwencji haskiej, więc wystarcza jednorazowe apostille. Apostille na dokumenty polskie uzyskasz w Ministerstwie Spraw Zagranicznych ([gov.pl/web/dyplomacja](https://www.gov.pl/web/dyplomacja)), a na dokumenty ukraińskie w instytucjach ukraińskich lub konsulacie. Zwykle najpierw uzyskuje się apostille na oryginale, a dopiero potem tłumaczenie przysięgłe (łącznie z apostille). ## Najczęstsze pytania **Czy mogę przetłumaczyć dokument samodzielnie?** Dla urzędów nie, bo wymagana jest pieczęć tłumacza przysięgłego. Dla własnego użytku (by zrozumieć treść) możesz tłumaczyć samodzielnie. **Ile kosztuje tłumaczenie aktu urodzenia z Ukrainy?** Akt urodzenia to zwykle 1-2 strony rozliczeniowe; cena u tłumacza prywatnego to zwykle koszt rzędu kilkuset złotych, a termin to kilka dni roboczych (szybciej w trybie pilnym, drożej). **Czy potrzebuję tłumacza, gdy biorę ślub w USC, a mąż nie zna polskiego?** Tak. Na ceremonię i złożenie oświadczeń potrzebny jest tłumacz przysięgły (nie może nim być członek rodziny). **Mam dokument po rosyjsku z Białorusi. Z jakiego języka tłumaczyć?** Z języka, w którym sporządzono dokument. Jeśli wydano go po rosyjsku, tłumaczysz z rosyjskiego (zwykle taniej niż z białoruskiego). **Czy istnieje bezpłatne tłumaczenie, gdy mam mało pieniędzy?** W postępowaniu karnym i niektórych administracyjnych tłumacza zapewnia państwo. W innych sytuacjach warto zebrać dokumenty razem i negocjować cenę; o wsparcie możesz też zapytać w PIO U-WORK. ## Podstawa prawna - Ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego z 25 listopada 2004 roku. - Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie wynagrodzenia tłumacza przysięgłego (ostatnia zmiana 16 października 2023 roku). - Konwencja haska o znoszeniu wymogu legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych z 5 października 1961 roku. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - Lista tłumaczy przysięgłych (Ministerstwo Sprawiedliwości): [arch-bip.ms.gov.pl](https://arch-bip.ms.gov.pl). - Polskie Towarzystwo Tłumaczy Przysięgłych i Specjalistycznych TEPIS: [tepis.org.pl](https://tepis.org.pl). - Apostille (MSZ): [gov.pl/web/dyplomacja](https://www.gov.pl/web/dyplomacja). - Konsulat Ukrainy w Krakowie: Rondo Mogilskie 1, tel. 12 433 81 60. ## Potrzebujesz pomocy - Lista tłumaczy przysięgłych w Krakowie: poradzimy w PIO U-WORK. - Konsulat Ukrainy w Krakowie: Rondo Mogilskie 1, tel. 12 433 81 60. - TEPIS: tel. 22 632 04 09. Pomoc w wyborze tłumacza przysięgłego, porównaniu ofert, sprawach apostille oraz asystę podczas tłumaczeń ustnych w urzędach otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). ## Na tej stronie znajdziesz również - [Bezpieczeństwo](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo) - [Bezpłatna pomoc prawna](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/pomoc-prawna) - [Ofiary przestępstw](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/ofiary-przestepstw) - [Nostryfikacja dyplomów](/punkt-informacyjny/praca/nostryfikacja-dyplomu) --- ## Punkt Informacyjny - Kierowcy ### Sprawy kierowców URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/kierowcy Zaktualizowano: 2026-07-31 Ta sekcja zbiera informacje dla kierowców-migrantów w Polsce: jak kupić i zarejestrować samochód, jakie kary grożą za wykroczenia drogowe, jak zdobyć polskie prawo jazdy i jak wymienić zagraniczne prawo jazdy na polskie. Polskie przepisy drogowe są surowe, a mandaty wysokie. Przeprowadzimy Cię przez to krok po kroku. ## Najważniejsze informacje na start - **Polskie prawo jazdy** wymagane po 6 miesiącach pobytu (dla obywateli państw spoza UE). - **Wymiana zagranicznego prawa jazdy** na polskie, bez egzaminu dla wybranych krajów. - **Cudzoziemcy z UE** używają swoich praw jazdy bezterminowo. - **Mandaty 2026**: do 5000 zł za wybrane wykroczenia (po reformie z 17 września 2022 roku). - **Punkty karne**: 24 punkty oznaczają utratę prawa jazdy. - **Rejestracja samochodu**: w wydziale komunikacji (Kraków: ul. Wielicka 28a). - **OC**: obowiązkowe od pierwszej jazdy. > [!TERMIN] Masz 6 miesięcy na wymianę zagranicznego prawa jazdy > Obywatele państw spoza UE (m.in. Ukraina, Białoruś) mogą jeździć na zagranicznym prawie jazdy tylko przez 6 miesięcy od rozpoczęcia pobytu w Polsce. Po tym czasie trzeba je wymienić na polskie w wydziale komunikacji (dla wielu krajów bez egzaminu). Obywatele UE, EOG i Szwajcarii używają swoich praw jazdy bezterminowo. ## Sytuacje życiowe i odpowiedni rozdział ### Chcę kupić samochód w Polsce 1. Wybierz auto (nowe lub używane). 2. Sprawdź historię pojazdu (CEPiK, raport o historii pojazdu). 3. Podpisz umowę kupna-sprzedaży. 4. Zapłać podatek PCC 2% (jeśli kupujesz używane od osoby prywatnej). 5. Zarejestruj auto w wydziale komunikacji (masz 30 dni). 6. Wykup OC (przed pierwszą jazdą). 7. Zrób przegląd techniczny. Pełny rozdział: [kupno i rejestracja samochodu](/punkt-informacyjny/kierowcy/kupno-rejestracja). ### Dostałem mandat - **Mandat do 500 zł**: zwykle przyjmij (jeśli wina jest oczywista). - **Mandat 500-5000 zł**: rozważ odmowę, sprawa idzie wtedy do sądu. - **Punkty karne**: każde wykroczenie ma określoną liczbę punktów. - **Brak zapłaty w 7 dni**: postępowanie egzekucyjne. Sprawdź [mandaty i wykroczenia](/punkt-informacyjny/kierowcy/mandaty). ### Chcę zdobyć polskie prawo jazdy - **Kurs i egzamin** od zera: zwykle 6-12 miesięcy. - **Wymiana zagranicznego prawa jazdy** (na przykład UA, BY, USA, kraj UE), bez egzaminu dla wybranych krajów. Sprawdź [egzamin na prawo jazdy](/punkt-informacyjny/kierowcy/egzamin) lub [wymianę prawa jazdy](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/prawo-jazdy). ### Mam prawo jazdy z Ukrainy, jak długo mogę go używać Masz 6 miesięcy od rozpoczęcia pobytu w Polsce. Po tym czasie wymień je na polskie (bez egzaminu, jeśli kraj wystawiający jest w wykazie) lub zdaj polski egzamin. Sprawdź [wymianę prawa jazdy](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/prawo-jazdy). ### Wypadek samochodowy 1. Zatrzymaj się, oznakuj miejsce (trójkąt 50-100 m). 2. Udziel pomocy rannym (priorytet). 3. Zadzwoń pod 112. 4. Zanotuj dane drugiego kierowcy: numer polisy OC, telefon, adres. 5. Zrób zdjęcia uszkodzeń i miejsca zdarzenia. 6. Wezwij policję przy poważnych szkodach lub rannych. 7. Zgłoś szkodę ubezpieczycielowi. Sprawdź [odszkodowanie komunikacyjne](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/odszkodowanie-oc-komunikacyjne). ## Wszystkie rozdziały sekcji | Rozdział | Krótki opis | |---|---| | [Kupno i rejestracja](/punkt-informacyjny/kierowcy/kupno-rejestracja) | Jak kupić auto, podatki, ubezpieczenia | | [Mandaty i wykroczenia](/punkt-informacyjny/kierowcy/mandaty) | Taryfikator, punkty karne, odmowa mandatu | | [Egzamin na prawo jazdy](/punkt-informacyjny/kierowcy/egzamin) | Kursy, ośrodki, ceny, procedura | | [Wymiana prawa jazdy](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/prawo-jazdy) | Z UA, BY, USA i innych krajów na polskie | ## Najczęstsze pytania **Czy mogę jeździć w Polsce z ukraińskim prawem jazdy?** Tak, do 6 miesięcy od rozpoczęcia pobytu. Po tym czasie wymień je na polskie (bez egzaminu, jeśli kraj jest w wykazie). Sprawdź [wymianę prawa jazdy](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/prawo-jazdy). **Czy obywatele UE muszą wymienić prawo jazdy?** Nie. Prawo jazdy z dowolnego kraju UE lub EOG jest ważne bezterminowo. Wymiana jest opcjonalna. **Ile kosztuje rejestracja samochodu używanego z UE?** Zwykle około 1500-2500 zł łącznie: - akcyza: 3,1% (auta do 2.0L) lub 18,6% (auta powyżej 2.0L), - opłata recyklingowa: 500 zł, - tablice rejestracyjne, dowód rejestracyjny i inne opłaty w wydziale komunikacji, - tłumaczenia dokumentów (zwykle 200-500 zł). **Ile wynoszą mandaty w 2026 roku?** Wybrane przykłady: - przekroczenie prędkości o 31-40 km/h: 800 zł i 9 punktów, - przekroczenie o 50 km/h w terenie zabudowanym: 2500 zł i 14 punktów, - jazda na czerwonym świetle: 500 zł i 6 punktów, - jazda po alkoholu: od 2500 zł i sprawa karna, - telefon w ręku: 500 zł i 5 punktów. Sprawdź [mandaty](/punkt-informacyjny/kierowcy/mandaty). **Co z punktami karnymi?** 24 punkty oznaczają utratę prawa jazdy. Punkty można zmniejszyć o 6 raz na 6 miesięcy (kurs w WORD). Po roku punkty przepadają, jeśli nie ma nowych. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Wydział Komunikacji UMK Kraków**: ul. Wielicka 28a, [bip.krakow.pl](https://bip.krakow.pl). - **CEPiK (centralny rejestr pojazdów)**: [historiapojazdu.gov.pl](https://historiapojazdu.gov.pl). - **WORD Kraków (egzaminy)**: [word.krakow.pl](https://www.word.krakow.pl), ul. Nowohucka 33a. - **Gov.pl, kierowcy**: [gov.pl/web/gov/kierowcy](https://www.gov.pl/web/gov/kierowcy). ## Potrzebujesz pomocy - **Wydział Komunikacji UMK Kraków**: ul. Wielicka 28a, tel. 12 616 92 22. - **WORD Kraków**: ul. Nowohucka 33a, tel. 12 254 70 50. - **Pomoc nagła**: 112. Pomoc w sprawach kierowców (rejestracja auta, wymiana prawa jazdy, mandaty, egzaminy), w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ### Egzamin na prawo jazdy. Kurs, WORD, kategoria B URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/kierowcy/egzamin Zaktualizowano: 2026-08-06 Egzamin na polskie prawo jazdy to procedura dwustopniowa: teoretyczny (test komputerowy) i praktyczny (jazda z egzaminatorem). Cały proces trwa zwykle 6-12 miesięcy. Egzamin teoretyczny jest dostępny w wielu językach, w tym ukraińskim, angielskim i niemieckim. Pierwszym krokiem jest Profil Kandydata na Kierowcę (PKK). **Najważniejsze fakty**: - **Kategoria B** (auto osobowe): dla osób od 18 lat, najpopularniejsza. - **PKK**: bezpłatny, w wydziale komunikacji. - **Kurs w OSK**: minimum 30 godzin teorii i 30 godzin jazdy. - **Egzamin teoretyczny**: 30 zł. - **Egzamin praktyczny**: 140 zł (kategoria B). - **WORD Kraków**: ul. Nowohucka 33a. - **Języki egzaminu teoretycznego**: polski, angielski i niemiecki, a dla kategorii B także ukraiński. Na egzaminie praktycznym może Ci towarzyszyć tłumacz przysięgły. > **Migranci z UA, BY, USA i innych krajów**: po 6 miesiącach pobytu możliwa jest wymiana prawa jazdy bez egzaminu (dla wybranych krajów). Sprawdź [wymianę prawa jazdy](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/prawo-jazdy). ## Kategorie prawa jazdy | Kategoria | Pojazdy | Wiek minimum | Egzamin praktyczny | |---|---|---|---| | AM | motorower (do 50 cm3) | 14 | 50 zł | | A1 | motocykl do 125 cm3 | 16 | 80 zł | | A | motocykl bez ograniczeń | 24 (lub 20 z A2) | 80 zł | | B | auto osobowe do 3,5 t | 18 | 140 zł | | B1 | quad | 16 | 100 zł | | B+E | auto osobowe z przyczepą | 18 | 200 zł | | C | ciężarowe powyżej 3,5 t | 21 | 200 zł | | D | autobus | 24 | 250 zł | Najczęstsza dla migrantów to kategoria B. ## Profil Kandydata na Kierowcę (PKK) PKK to elektroniczny profil w systemie CEPiK, w którym zapisuje się Twoje dane, wynik badania lekarskiego, postępy w kursie i wyniki egzaminów. Bez PKK nie zaczniesz kursu w szkole nauki jazdy (OSK). ### Jak uzyskać PKK 1. **Badania lekarskie**: u lekarza uprawnionego do badań kierowców (koszt około 200 zł). 2. **Badania psychologiczne**: tylko dla kategorii C i D, nie dla kategorii B. 3. **Wydział Ewidencji Pojazdów i Kierowców UMK** (w Krakowie Referat Praw Jazdy, al. Powstania Warszawskiego 10; ul. Wielicka 28a obsługuje tylko rejestrację pojazdów) z dokumentami: wniosek o PKK, zaświadczenie lekarskie, dokument tożsamości lub paszport, karta pobytu (cudzoziemcy), zdjęcie 35x45 mm. Bezpłatnie. 4. **Otrzymujesz numer PKK** (elektronicznie). Podajesz go w OSK przy zapisie. ## Kurs w OSK (Ośrodek Szkolenia Kierowców) W Krakowie działa wiele OSK. Przy wyborze zwróć uwagę na: lokalizację, opinie, doświadczenie instruktorów, stan pojazdów, jazdy po Krakowie oraz pomoc w rejestracji na egzamin. Kurs kategorii B obejmuje minimum 30 godzin teorii i 30 godzin jazdy oraz materiały szkoleniowe. Trwa zwykle 3-6 miesięcy. Po kursie OSK wystawia zaświadczenie o jego ukończeniu, które jest wymagane do egzaminu praktycznego. Kurs jest obowiązkowy dla każdej kategorii. ## Egzamin teoretyczny ### Gdzie WORD Kraków, ul. Nowohucka 33a, [word.krakow.pl](https://www.word.krakow.pl). W Małopolsce działają też WORD Tarnów i WORD Nowy Sącz. ### Cena 30 zł (kategoria B). ### Procedura 1. **Zarezerwuj termin** w Małopolskim Ośrodku Ruchu Drogowego (MORD): przez system rejestracji na stronie [word.krakow.pl](https://word.krakow.pl) lub telefonicznie. Zwykle pomaga w tym Twój ośrodek szkolenia (OSK). 2. **Przyjdź do WORD** 30 minut wcześniej, z dokumentem tożsamości. 3. **Test komputerowy**: 32 pytania, 25 minut. Pytania to scenki drogowe. 4. **Próg zaliczenia**: 68 punktów na 74. 5. **Wynik** poznajesz natychmiast. Po wyniku pozytywnym zapisujesz się na część praktyczną. ### Języki Egzamin teoretyczny jest dostępny po polsku, angielsku, niemiecku i ukraińsku. Język wybierasz przy rezerwacji terminu. ## Egzamin praktyczny ### Gdzie i ile WORD Kraków, ul. Nowohucka 33a. Cena: 140 zł (kategoria B). ### Procedura 1. **Zarezerwuj termin** w MORD: przez system rejestracji na [word.krakow.pl](https://word.krakow.pl) lub telefonicznie. 2. **W dniu egzaminu** przyjdź 30 minut wcześniej, z dokumentem tożsamości i zaświadczeniem o ukończeniu kursu. 3. **Plac manewrowy**: zadania takie jak ruszanie, parkowanie, cofanie. 4. **Jazda po mieście**: około 40 minut z egzaminatorem, trasa wybierana losowo. 5. **Wynik** poznajesz natychmiast. ### Co najczęściej oblewa Najczęstsze błędy: brak obserwacji (lusterka przed manewrem), niewłaściwa prędkość, gwałtowne lub spóźnione hamowanie, brak kierunkowskazu, niewłaściwa zmiana pasów. Za pierwszym razem zalicza zwykle 30-40% osób. ### Po pozytywnym egzaminie Dokument tymczasowy wystawia WORD, a pełne prawo jazdy odbierasz w wydziale komunikacji (koszt 100 zł). Obowiązuje 2-letni okres próbny: w pierwszym roku 20 punktów karnych oznacza utratę uprawnień, obowiązują też niższe limity prędkości. ## Egzamin po ukraińsku (język obcy na egzaminie) > [!TIP] Egzamin teoretyczny zdasz po ukraińsku, nie musisz znać polskiego perfekcyjnie > Bariera językowa nie zamyka Ci drogi do prawa jazdy. Państwowy egzamin teoretyczny wybierzesz przy rezerwacji po polsku, angielsku, niemiecku lub ukraińsku. Część praktyczna jest po polsku, ale wystarczy rozumieć proste polecenia egzaminatora („skręć w lewo”, „zatrzymaj się”), zwykle poziom A2 lub B1. Możesz też skorzystać z tłumacza przysięgłego na własny koszt. Egzamin teoretyczny jest dostępny po ukraińsku (obok polskiego, angielskiego i niemieckiego). Egzamin praktyczny jest domyślnie po polsku, ale dopuszczalny jest tłumacz przysięgły (na własny koszt). Nie ma formalnego wymogu znajomości polskiego, ale na egzaminie praktycznym trzeba rozumieć polecenia egzaminatora ("skręć w lewo", "zatrzymaj się"). Zwykle wystarczy poziom A2-B1. ## Specyficzne sytuacje ### Mam ukraińskie prawo jazdy. Czy muszę zdawać polski egzamin? W większości przypadków nie. Ukraińskie prawo jazdy wymienisz na polskie bez egzaminu. Wystarczy badanie lekarskie, tłumaczenie przysięgłe i opłata 100 zł. Sprawdź [wymianę prawa jazdy](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/prawo-jazdy). ### Kiedy trzeba zdać polski egzamin? Gdy masz prawo jazdy z kraju spoza listy uprawniającej do wymiany, gdy polskie prawo jazdy zostało Ci cofnięte (po 24 punktach lub recydywie) albo gdy nigdy nie miałeś prawa jazdy. ### Mam prawo jazdy z USA. Czy mogę je wymienić? To zależy. Stany Zjednoczone są stroną Konwencji Genewskiej z 1949 roku, a nie Wiedeńskiej z 1968 roku, a prawa jazdy wydają poszczególne stany. Dlatego przy wymianie amerykańskiego prawa jazdy najczęściej trzeba zdać egzamin teoretyczny. Potrzebne są też tłumaczenie przysięgłe i badanie lekarskie. Szczegóły w rozdziale [wymiana prawa jazdy](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/prawo-jazdy). ## Najczęstsze pytania **Ile czasu zajmuje zdobycie polskiego prawa jazdy?** Zwykle 6-12 miesięcy: badania i PKK (około tygodnia), kurs w OSK (3-6 miesięcy), oczekiwanie na egzaminy (po 1-4 tygodnie). **Czy mogę uczyć się jazdy bez kursu?** Nie. Kurs w OSK jest obowiązkowy dla każdej kategorii. Wyjątkiem jest wymiana zagranicznego prawa jazdy, bez kursu i bez egzaminu. **Czy WORD ma swoje samochody na egzamin praktyczny?** Tak. Można też zdawać na własnym aucie (rzadziej, dodatkowe formalności). Cena egzaminu jest taka sama. **Co po niezdanym egzaminie?** Zapisujesz się ponownie (teoretyczny 30 zł, praktyczny 140 zł), bez ograniczenia liczby prób. Po kilku nieudanych próbach warto dokupić godziny jazdy w OSK. **Ile kosztuje prawo jazdy łącznie?** Zwykle 2500-4500 zł: badania lekarskie (200 zł), PKK (bezpłatnie), kurs (2000-3500 zł), egzaminy (30 zł i 140 zł, czasem kilka razy), dokument (100 zł). ## Najczęstsze błędy - Wybierz OSK po opiniach, lokalizacji i instruktorze. - Nie zwlekaj z badaniem lekarskim, to pierwszy krok do PKK. - Ucz się testów online (bezpłatne aplikacje z bazą oficjalnych pytań). - Trenuj jazdę w warunkach miejskich Krakowa. - Wybierz język egzaminu wcześniej. - Uzbrój się w cierpliwość, 30-40% zdaje za pierwszym razem. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **WORD Kraków**: [word.krakow.pl](https://www.word.krakow.pl), ul. Nowohucka 33a. - **Rezerwacja egzaminów (MORD Kraków)**: [word.krakow.pl](https://word.krakow.pl). - **Gov.pl, prawo jazdy**: [gov.pl/web/gov/uzyskaj-prawo-jazdy](https://www.gov.pl/web/gov/uzyskaj-prawo-jazdy). - **Lista OSK w Krakowie**: [bip.krakow.pl](https://bip.krakow.pl). ## Podstawa prawna - Ustawa Prawo o ruchu drogowym z 20 czerwca 1997 roku. - Ustawa o kierujących pojazdami z 5 stycznia 2011 roku. ## Potrzebujesz pomocy - **WORD Kraków**: ul. Nowohucka 33a, tel. 12 254 70 50. - **Wydział Ewidencji Pojazdów i Kierowców UMK Kraków** (prawa jazdy): al. Powstania Warszawskiego 10, infolinia 12 616 91 09. Pomoc w wyborze OSK, rezerwacji egzaminu i tłumaczeniu, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [Sprawy kierowców](/punkt-informacyjny/kierowcy) - [Kupno i rejestracja samochodu](/punkt-informacyjny/kierowcy/kupno-rejestracja) - [Mandaty i wykroczenia](/punkt-informacyjny/kierowcy/mandaty) - [Wymiana prawa jazdy](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/prawo-jazdy) - [mObywatel](/punkt-informacyjny/online/mobywatel) --- ### Kupno samochodu i rejestracja w Polsce URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/kierowcy/kupno-rejestracja Zaktualizowano: 2026-09-24 Kupno samochodu w Polsce wiąże się z opłatami (akcyza, PCC, opłata recyklingowa), dokumentami (umowa, OC, dowód rejestracyjny) i terminami (30 dni na rejestrację). Sprowadzenie auta z zagranicy ma osobne procedury i koszty. Dla migrantów ważne: większość czynności załatwisz bez polskiego obywatelstwa, wystarczy karta pobytu lub PESEL. **Najważniejsze fakty**: - **Termin rejestracji**: 30 dni od kupna. - **Podatek PCC**: 2% wartości auta (od osoby prywatnej). - **Akcyza** (auta sprowadzane): 3,1% (silnik do 2.0L) lub 18,6% (silnik powyżej 2.0L). - **Opłata recyklingowa**: 500 zł (dla aut sprowadzanych z zagranicy). - **OC**: obowiązkowe od pierwszej jazdy. - **Cudzoziemcy**: mogą rejestrować auta na siebie, mając PESEL i kartę pobytu. > **Auto bez OC** to mandat do 6450 zł (UFG) i zakaz jazdy. Wykup OC przed pierwszą jazdą. ## Wybór auta. Nowe czy używane ### Nowe auto Zalety: gwarancja producenta, brak historii, niższe koszty napraw w pierwszych latach, najnowsze technologie. Wady: wysoka cena i szybka utrata wartości w pierwszych latach. Gdzie kupować: salony dealerskie lub popularne portale ogłoszeniowe (na przykład OLX, otomoto). ### Auto używane Zalety: niższa cena, mniejsza utrata wartości. Wady: ryzyko ukrytych wad, zwykle brak gwarancji, wyższe koszty napraw. Gdzie kupować: komisy samochodowe, popularne portale ogłoszeniowe (na przykład OLX, otomoto) lub osoby prywatne. ## Sprawdzenie auta przed zakupem > [!WARNING] Zanim zapłacisz, sprawdź auto po numerze VIN > Kupując używane auto, łatwo trafić na wóz kradziony, zadłużony lub z cofniętym licznikiem. Przed zapłatą wpisz numer VIN na bezpłatnym rządowym historiapojazdu.gov.pl, zobaczysz, czy auto nie jest kradzione, ilu miało właścicieli, czy ma ważne OC i zgłoszone szkody. Zawsze podpisuj umowę na piśmie i sprawdź, czy dane sprzedającego zgadzają się z dowodem rejestracyjnym. ### CEPiK. Centralny rejestr pojazdów [historiapojazdu.gov.pl](https://historiapojazdu.gov.pl), bezpłatna podstawowa informacja: - status auta (zarejestrowane, wyrejestrowane, kradzione), - liczba właścicieli, - daty przeglądów technicznych, - polisa OC (czy aktualna), - szkody zgłoszone do ubezpieczyciela. Wpisujesz VIN (numer nadwozia) lub numer rejestracyjny. ### Raport rozszerzony Płatne raporty rozszerzone (zwykle 25-80 zł) oferują serwisy komercyjne. Zawierają pełną historię (kolizje, naprawy), historyczny przebieg (wykrywanie cofania licznika) i liczbę właścicieli. ### Mechanik Przed zakupem używanego auta warto zlecić sprawdzenie niezależnemu mechanikowi (nie ze strony sprzedawcy). Koszt: 100-300 zł. Sprawdza silnik, skrzynię, zawieszenie, nadwozie i elektronikę. Niemal obowiązkowe dla aut starszych niż 5 lat. ## Umowa kupna-sprzedaży ### Co zawiera umowa - **Dane stron**: imię, nazwisko, PESEL (lub data urodzenia i numer dokumentu dla cudzoziemca), adres. - **Dane auta**: marka, model, rok produkcji, VIN, numer rejestracyjny, numer silnika, przebieg. - **Cena i forma płatności**: kwota, sposób i data płatności. - **Oświadczenia sprzedawcy**: auto bez wad ukrytych, brak obciążeń (kredyt, leasing, zajęcie komornicze), niekradzione. - **Podpisy obu stron i data**. ### Wzory umów Bezpłatny wzór pobierzesz na [gov.pl](https://www.gov.pl/web/gov/zarejestruj-auto-kupione-w-polsce). Możesz też zawrzeć umowę u notariusza (koszt 200-500 zł), co daje pewniejszy dokument urzędowy. ## Podatki i opłaty po kupnie ### Podatek PCC, 2% wartości Dotyczy kupna używanego auta od osoby prywatnej. Stawka: 2% wartości rynkowej. Termin zapłaty: 14 dni od podpisania umowy. Formularz PCC-3 złożysz w urzędzie skarbowym lub online przez e-Urząd Skarbowy. Przy kupnie nowego auta od dealera (faktura VAT) PCC nie obowiązuje. ### Akcyza, dla aut sprowadzanych - auta osobowe do 2.0L: 3,1%, - auta osobowe powyżej 2.0L: 18,6%, - auta hybrydowe i elektryczne: stawki specjalne (zwykle niższe). Termin: 14 dni od sprowadzenia auta. Bez akcyzy rejestracja nie jest możliwa. ### Opłata recyklingowa, 500 zł Dotyczy aut sprowadzanych z zagranicy. Płatna na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOSiGW), [nfosigw.gov.pl](https://www.nfosigw.gov.pl). Nie obowiązuje dla aut kupionych w Polsce. ### Opłaty rejestracyjne - tablice rejestracyjne: 80 zł (zwykłe) lub 150 zł (indywidualne), - dowód rejestracyjny: 54 zł, - karta pojazdu: 75 zł (jeśli wymagana), - znaki legalizacyjne: 12 zł. Razem w wydziale komunikacji: około 180-260 zł. ## Rejestracja samochodu ### Termin, 30 dni Masz 30 dni na rejestrację od dnia zakupu. Po terminie grozi mandat (zwykle od 200 zł do 1000 zł przy recydywie). Brak rejestracji oznacza brak OC, a to mandat z UFG do 6450 zł. ### Kto może zarejestrować - obywatel Polski z dowodem osobistym, - cudzoziemiec z PESEL i kartą pobytu (czasową, stałą, niebieską), - cudzoziemiec z PESEL UKR (rejestracja możliwa). Wymagany jest aktualny adres zameldowania w Polsce. ### Gdzie zarejestrować W Krakowie: Wydział Komunikacji UMK, ul. Wielicka 28a, oraz filie w dzielnicach. Część formalności załatwisz przez [mObywatel](/punkt-informacyjny/online/mobywatel) i Profil Zaufany, ale pełna rejestracja wymaga wizyty osobistej. ### Dokumenty wymagane Dla auta kupionego w Polsce: 1. wniosek o rejestrację, 2. dowód własności (umowa kupna-sprzedaży lub faktura), 3. dowód rejestracyjny poprzedniego właściciela, 4. karta pojazdu poprzedniego właściciela (dla starszych aut), 5. polisa OC, 6. tablice rejestracyjne, 7. potwierdzenie zapłaty PCC (jeśli używane od osoby prywatnej), 8. dokument tożsamości, PESEL i adres zameldowania. Dla auta sprowadzonego z zagranicy dodatkowo: tłumaczenia przysięgłe dokumentów, potwierdzenie zapłaty akcyzy, potwierdzenie opłaty recyklingowej, świadectwo zgodności (homologacja) dla niestandardowych aut. ### Procedura 1. **Umów wizytę** w wydziale komunikacji, online przez rejestracja.umk.krakow.pl lub telefonicznie (czas oczekiwania bywa kilka tygodni). 2. **Przyjdź na wizytę** z dokumentami, sprawdzenie trwa zwykle 30-60 minut, opłacasz należności. 3. **Otrzymujesz** tymczasowy dowód rejestracyjny (także w mObywatelu) i tablice. Stały dowód przychodzi pocztą w 14-30 dni. ## Sprowadzenie auta z zagranicy ### Z UE lub EOG 1. Kupujesz auto za granicą. 2. Otrzymujesz dokumenty pojazdu. 3. Sprowadzasz auto do Polski (lawetą lub na własnych kołach na tablicach wywozowych). 4. Robisz tłumaczenie przysięgłe dokumentów. 5. Płacisz akcyzę w urzędzie skarbowym. 6. Płacisz opłatę recyklingową (500 zł). 7. Robisz przegląd techniczny w stacji kontroli pojazdów (SKP). 8. Wykupujesz OC w Polsce. 9. Rejestrujesz auto w wydziale komunikacji. Czas: 2-4 tygodnie. Łączne koszty poza ceną auta: zwykle 2000-5000 zł. ### Z Ukrainy Z powodu wojny i przepisów granicznych wywóz wielu aut z Ukrainy jest utrudniony i wymaga zezwolenia ukraińskich władz oraz odprawy celnej. W niektórych przypadkach uchodźcy mogli używać aut z Ukrainy na uproszczonych warunkach. Zalecana jest konsultacja z agentem celnym. ### Z USA Najdroższa droga: akcyza 18,6%, cło, VAT, homologacja i transport. Łączne koszty często sięgają 40-60% wartości auta, więc zwykle opłaca się tylko przy wybranych modelach. ## Ubezpieczenie OC OC to obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej. Każdy kierowca musi mieć ważne OC od pierwszej jazdy. Brak OC to mandat do 6450 zł (UFG) i pełna odpowiedzialność finansowa w razie wypadku. Średnia cena w 2026 roku to 800-2000 zł rocznie. Na cenę wpływają: wiek i doświadczenie kierowcy (klasa bonus-malus), marka i moc auta, miasto rejestracji oraz historia szkód. Polisę kupisz u dowolnego ubezpieczyciela, oferty możesz porównać u agenta lub przez internet. Dodatkowo, dobrowolnie, możesz wykupić: - **AC (autocasco)**: pokrywa kradzież, uszkodzenie, wandalizm, zdarzenia losowe. Zalecane dla droższych aut. - **NNW**: wypłata za uszczerbek na zdrowiu pasażerów, tanie i przydatne. ## Przegląd techniczny Auta osobowe: pierwszy przegląd 3 lata po pierwszej rejestracji, kolejny po 2 latach, potem co rok. Auto sprowadzone z zagranicy wymaga przeglądu przed pierwszą rejestracją w Polsce. Przegląd robisz w stacji kontroli pojazdów (SKP); jest ich wiele w całym Krakowie. Stawki za okresowy przegląd techniczny od 2026 roku wzrosły, więc aktualną cenę potwierdź w stacji kontroli pojazdów (SKP). Jeśli auto nie przejdzie, masz bezpłatny powrót w 14 dni po naprawie usterek. ## Sprzedaż auta 1. Powiadom wydział komunikacji o sprzedaży w ciągu 30 dni. 2. Wystaw umowę kupna-sprzedaży. 3. Przekaż dokumenty (dowód rejestracyjny, karta pojazdu). 4. Zachowaj kopię umowy. Niepowiadomienie grozi karą 250-1000 zł. Sprzedaż zgłosisz przez [mObywatel](/punkt-informacyjny/online/mobywatel), osobiście lub pocztą. ## Specyficzne sytuacje ### Mam PESEL UKR. Czy mogę kupić i zarejestrować auto? Tak. PESEL UKR i adres zameldowania w Polsce wystarczą do rejestracji. Procedura jest standardowa. ### Mam ukraińskie auto. Czy mogę je tymczasowo używać w Polsce? Tak, z ważnym OC uznawanym w UE (zielona karta) i dokumentami z Ukrainy, zwykle do 90 dni w półroczu bez rejestracji w Polsce. Powyżej tego trzeba zarejestrować auto w Polsce. ### Mam auto w Polsce, jadę do Ukrainy Potrzebujesz: ważnego OC za granicą (zielona karta, bezpłatna od ubezpieczyciela), dowodu rejestracyjnego, dokumentu tożsamości i prawa jazdy, trójkąta i apteczki. ## Najczęstsze błędy - Sprawdź auto przed zakupem (CEPiK i raport o historii). - Zarejestruj w 30 dni, po terminie grożą mandaty. - Wykup OC przed pierwszą jazdą. - Zachowaj umowę kupna-sprzedaży (przyda się przy podatkach i sprawach spadkowych). - Powiadom o sprzedaży w 30 dni. - Uważaj na cofnięte liczniki, sprawdź historię. - Pamiętaj o tłumaczeniach przysięgłych dokumentów zagranicznych. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Wydział Komunikacji UMK Kraków**: [bip.krakow.pl](https://bip.krakow.pl), ul. Wielicka 28a. - **CEPiK**: [historiapojazdu.gov.pl](https://historiapojazdu.gov.pl). - **Gov.pl, rejestracja auta**: [gov.pl/web/gov/zarejestruj-auto-kupione-w-polsce](https://www.gov.pl/web/gov/zarejestruj-auto-kupione-w-polsce). - **NFOSiGW (opłata recyklingowa)**: [nfosigw.gov.pl](https://www.nfosigw.gov.pl). - **e-Urząd Skarbowy (akcyza, PCC)**: [podatki.gov.pl](https://www.podatki.gov.pl). ## Podstawa prawna - Ustawa Prawo o ruchu drogowym z 20 czerwca 1997 roku. - Ustawa o podatku akcyzowym z 6 grudnia 2008 roku. - Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych z 9 września 2000 roku. - Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych z 22 maja 2003 roku. ## Potrzebujesz pomocy - **Wydział Komunikacji UMK Kraków**: ul. Wielicka 28a, tel. 12 616 92 22. - **e-Urząd Skarbowy**: [podatki.gov.pl](https://www.podatki.gov.pl). - **UFG (Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny)**: tel. 22 539 61 00. Pomoc w kupnie auta, sprowadzeniu z zagranicy, rejestracji i tłumaczeniach przysięgłych, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [Sprawy kierowców](/punkt-informacyjny/kierowcy) - [Mandaty i wykroczenia](/punkt-informacyjny/kierowcy/mandaty) - [Egzamin na prawo jazdy](/punkt-informacyjny/kierowcy/egzamin) - [Wymiana prawa jazdy](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/prawo-jazdy) - [Odszkodowanie komunikacyjne](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/odszkodowanie-oc-komunikacyjne) - [Tłumacz przysięgły](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/tlumacz-przysiegly) --- ### Mandaty i wykroczenia drogowe. Taryfikator 2026 URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/kierowcy/mandaty Zaktualizowano: 2026-08-06 Polski taryfikator drogowy należy do najsurowszych w Europie. Po reformie z 17 września 2022 roku mandaty wzrosły kilkukrotnie. Maksymalny mandat to 5000 zł (przy recydywie 10 000 zł). 24 punkty karne oznaczają utratę prawa jazdy. Migranci podlegają tym samym przepisom co obywatele Polski. **Najważniejsze fakty**: - przekroczenie prędkości powyżej 70 km/h: 2500-5000 zł i 15 punktów, - jazda po alkoholu: od 2500 zł i sprawa karna, - telefon w ręku: 500 zł i 5 punktów, - czerwone światło: 500 zł i 6 punktów, - recydywa (to samo wykroczenie w 2 lata): mandat w podwójnej wysokości, - punkty karne: 24 oznaczają utratę prawa jazdy (młodzi kierowcy: 20), - mandat zaoczny (na przykład fotoradar): wezwanie pocztą do właściciela auta. > **Migranci podlegają polskim mandatom** tak samo jak obywatele Polski. Niezapłacony mandat może utrudnić wymianę lub przedłużenie karty pobytu. ## Reforma z 17 września 2022 roku - stawki podniesione kilkukrotnie, - recydywa (to samo wykroczenie w 2 lata): mandat w podwójnej wysokości, - maksymalny mandat policjanta: 5000 zł (10 000 zł przy recydywie), - sąd może orzec wyższą karę (do 30 000 zł). ## Taryfikator. Najczęstsze wykroczenia ### Przekroczenie prędkości | Przekroczenie | Mandat | Punkty | |---|---|---| | do 10 km/h | 50 zł | 1 | | 11-15 km/h | 100 zł | 2 | | 16-20 km/h | 200 zł | 3 | | 21-25 km/h | 300 zł | 5 | | 26-30 km/h | 400 zł | 7 | | 31-40 km/h | 800 zł | 9 | | 41-50 km/h | 1500 zł | 11 | | 51-60 km/h | 2000 zł | 13 | | 61-70 km/h | 2500 zł | 14 | | powyżej 70 km/h | 2500-5000 zł | 15 | ### Inne wykroczenia drogowe | Wykroczenie | Mandat | Punkty | |---|---|---| | Jazda na czerwonym świetle | 500 zł | 6 | | Telefon w ręku | 500 zł | 5 | | Brak pasów bezpieczeństwa | 100 zł | 4 | | Brak fotelika dziecka | 300 zł | 6 | | Brak świateł mijania | 100 zł | 2 | | Wyprzedzanie na pasach | 1000 zł | 15 | | Wyprzedzanie przed przejściem | 1500 zł | 15 | | Niezatrzymanie przy znaku STOP | 300 zł | 6 | | Parkowanie w niedozwolonym miejscu | 100-300 zł | 1-3 | | Parkowanie dla niepełnosprawnych bez karty | 800 zł | 6 | | Niewskazanie kierowcy (fotoradar) | 500 zł | brak | | Brak OC (UFG) | 6450 zł | brak | | Jazda bez prawa jazdy | 500-1500 zł | brak | ### Alkohol i narkotyki | Stan | Kara | Punkty | Dodatkowo | |---|---|---|---| | 0,2-0,5 promila (po użyciu) | 2500 zł mandat | 15 | zatrzymanie prawa jazdy 6-36 miesięcy | | powyżej 0,5 promila (nietrzeźwość) | sprawa karna | brak | przepadek auta, grzywna do 30 000 zł, więzienie do 2 lat | | narkotyki (test pozytywny) | sprawa karna | brak | jak alkohol powyżej 0,5 | | recydywa alkoholu | sprawa karna | brak | więzienie do 5 lat, dożywotnie cofnięcie prawa jazdy | > **Przepadek auta** obowiązuje od 1 października 2023 roku. Auto może przejąć Skarb Państwa przy przekroczeniu 0,5 promila lub przy recydywie. ### Młodzi kierowcy W pierwszym roku od egzaminu tracisz prawo jazdy już przy **20 punktach**, a nie przy 24. Obowiązują Cię też niższe limity prędkości. ## Punkty karne - **Doświadczeni kierowcy** (ponad rok od egzaminu): 24 punkty oznaczają zatrzymanie prawa jazdy i ponowny egzamin. - **Kierowcy z prawem jazdy krócej niż rok**: limit wynosi **20 punktów**. - **Okres próbny**: osoby, które po raz pierwszy uzyskają prawo jazdy kategorii B po **3 września 2026 roku**, obejmie dwuletni okres próbny. Przekroczenie **12 punktów** nie oznacza wtedy utraty uprawnień. Musisz odbyć praktyczne szkolenie z zagrożeń w ruchu drogowym w ośrodku doskonalenia techniki jazdy, w ciągu 12 miesięcy od naruszenia. Jeśli tego nie zrobisz, starosta cofnie uprawnienia. - **Punkty kasują się po roku od dnia zapłaty mandatu**, nie od dnia wykroczenia. Dopóki nie zapłacisz mandatu, licznik roku nie rusza, a punkty zostają na koncie. - Jeśli odmówisz przyjęcia mandatu i sprawa trafi do sądu, rok liczy się od uprawomocnienia wyroku. ### Szkolenie redukcyjne Raz na 6 miesięcy możesz zmniejszyć liczbę punktów o 6. Kurs prowadzi Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego (WORD) w Krakowie, trwa **8 godzin lekcyjnych** i kosztuje **około 1000 zł**. Możesz z niego skorzystać, jeśli masz prawo jazdy od co najmniej roku i nie przekroczyłeś limitu punktów. > **Ważna zmiana od 3 czerwca 2026 r.** Kurs nie redukuje już punktów za najcięższe wykroczenia: drastyczne przekroczenie prędkości (o ponad 30 km/h), jazdę po alkoholu, wyprzedzanie na pasach i inne poważne naruszenia. Za takie wykroczenia punkty znikną dopiero po roku od zapłaty mandatu. ### Sprawdzenie punktów Online w [mObywatelu](/punkt-informacyjny/online/mobywatel) (zakładka "Punkty karne", wymaga Profilu Zaufanego) lub osobiście w komendzie policji. ## Procedura mandatu ### Mandat od policjanta 1. **Kontrola drogowa**: policjant zatrzymuje Cię, sprawdza dokumenty i stwierdza wykroczenie. 2. **Decyzja policjanta**: pouczenie, mandat karny (50-5000 zł) lub notatka (sprawa do sądu). 3. **Twoja decyzja**: przyjmij mandat (zapłata w 7 dni) albo odmów (sprawa do sądu). ### Przyjęcie mandatu Termin zapłaty: 7 dni. Zapłacisz przelewem na konto z blankietu, online przez gov.pl (z numerem mandatu), na poczcie lub kartą u policjanta. Po 7 dniach grozi egzekucja administracyjna lub komornicza. ### Odmowa mandatu Sprawa trafia do sądu. Sąd może Cię uniewinnić, orzec mandat zgodny z taryfikatorem albo karę wyższą (do 30 000 zł). Odmawiaj tylko, jeśli masz dowody (świadkowie, nagrania). Przy poważnych mandatach (powyżej 1000 zł) warto skorzystać z pomocy prawnej. ### Mandat zaoczny (fotoradar) 1. Wykroczenie rejestruje fotoradar lub kamera. 2. Właściciel auta dostaje wezwanie pocztą. 3. Masz 14 dni na odpowiedź: przyjmij mandat (jeśli sam jechałeś) albo wskaż kierowcę. 4. Niewskazanie kierowcy to dodatkowy mandat 500 zł. ## Szczególne kary ### Zatrzymanie prawa jazdy - 24 punkty karne (20 dla młodych), - przekroczenie 50 km/h w terenie zabudowanym: 3 miesiące, - alkohol 0,2-0,5 promila: 6-36 miesięcy, - recydywa alkoholu: dożywotnio. Po zatrzymaniu zwykle trzeba ponownie zdać egzamin teoretyczny i praktyczny. ### Przepadek auta Od 1 października 2023 roku przy przekroczeniu 0,5 promila lub recydywie auto może zostać przejęte przez Skarb Państwa (decyzją sądu, nawet jeśli auto nie jest Twoje). ## Specyficzne sytuacje dla migrantów ### Mam prawo jazdy z Ukrainy i dostałem mandat Mandat jest ważny dla każdego kierowcy w Polsce, bez względu na narodowość. Punkty naliczane są według polskich przepisów. Po 24 punktach obowiązuje zakaz prowadzenia w Polsce (prawo jazdy z Ukrainy pozostaje ważne za granicą). ### Niezapłacony mandat a pobyt i obywatelstwo > [!WARNING] Niezapłacony mandat może zaszkodzić przy pobycie i obywatelstwie > Nieopłacony mandat to dług publiczny. Urząd wojewódzki może żądać uregulowania zobowiązań przy przedłużaniu lub wymianie karty pobytu, a powtarzające się wykroczenia i zaległe mandaty bywają brane pod uwagę przy wniosku o obywatelstwo (ocenia się przestrzeganie prawa). Płać mandaty w terminie, bo to prostsze niż tłumaczenie długu w urzędzie. Niezapłacone mandaty to dług publiczny. Może to utrudnić przedłużenie lub wymianę karty pobytu, bo urząd może żądać uregulowania zobowiązań. Poważne lub powtarzające się wykroczenia drogowe oraz niezapłacone mandaty mogą też utrudnić uzyskanie [obywatelstwa polskiego](/punkt-informacyjny/obywatelstwo), bo w postępowaniu ocenia się między innymi przestrzeganie prawa. Zapłać mandat w terminie. ### Mandaty z innych krajów UE Kraje UE wymieniają się informacjami. Mandat z innego kraju UE możesz otrzymać w Polsce, jeśli auto ma polskie tablice. ## Najczęstsze pytania **Dostałem mandat z fotoradaru, ale nie ja prowadziłem. Co robić?** Jako właściciel auta dostajesz wezwanie. Wypełniasz oświadczenie wskazujące kierowcę i przesyłasz w 14 dni. Niewskazanie kierowcy to dodatkowy mandat 500 zł. **Mogę odmówić mandatu, jeśli się nie zgadzam?** Tak. Sprawa trafia wtedy do sądu (procedura 1-6 miesięcy). Sąd może orzec karę wyższą niż mandat. Odmawiaj, gdy masz dowody. **Czy mogę zapłacić mandat z konta zagranicznego?** Tak, wpłaty międzynarodowe są akceptowane. Najprościej zapłacić online przez gov.pl. **Co jeśli mam prawo jazdy z UE i przekroczę punkty?** Naliczasz punkty w Polsce. 24 punkty to zakaz prowadzenia w Polsce (zwykle 3 miesiące). Prawo jazdy z UE pozostaje ważne za granicą. **Mandat za parkowanie. Czy mogę się odwołać?** Tak, w 7 dni do straży miejskiej (lub policji). Argumenty: błąd urzędnika, nieczytelne znaki, ważne uzasadnienie. Odpowiedź w 30 dni. Można też odwołać się do sądu. ## Najczęstsze błędy - Sprawdzaj prędkość, fotoradary są wszędzie. - Nie pij za kierownicą, grozi sprawa karna i grzywna do 30 000 zł. - Nie używaj telefonu w ręku. - Zapinaj pasy i pamiętaj o foteliku dziecka. - Zapłać mandat w 7 dni. - Sprawdzaj punkty w mObywatelu. - Wskazanie kierowcy jest zwykle korzystniejsze niż niewskazanie. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Gov.pl, mandaty**: [gov.pl/web/gov/zaplac-mandat](https://www.gov.pl/web/gov/zaplac-mandat). - **Punkty karne online**: [obywatel.gov.pl](https://obywatel.gov.pl) lub mObywatel. - **WORD Kraków, kursy redukcyjne**: [word.krakow.pl](https://www.word.krakow.pl). - **Policja**: [policja.pl](https://www.policja.pl). - **Straż Miejska Kraków**: [strazmiejska.krakow.pl](https://strazmiejska.krakow.pl). ## Podstawa prawna - Ustawa Prawo o ruchu drogowym z 20 czerwca 1997 roku. - Kodeks wykroczeń z 20 maja 1971 roku. - Ustawa o postępowaniu w sprawach o wykroczenia z 24 sierpnia 2001 roku. - Rozporządzenie z 17 września 2022 roku w sprawie wysokości grzywien (taryfikator). ## Potrzebujesz pomocy - **Pomoc nagła**: 112. - **Straż Miejska Kraków**: tel. 986. - **Nieodpłatna Pomoc Prawna (NPP)**: tel. 12 616 95 12. Pomoc w sprawie mandatów, odwołań i kontaktu z policją, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [Sprawy kierowców](/punkt-informacyjny/kierowcy) - [Kupno i rejestracja samochodu](/punkt-informacyjny/kierowcy/kupno-rejestracja) - [Egzamin na prawo jazdy](/punkt-informacyjny/kierowcy/egzamin) - [Wymiana prawa jazdy](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/prawo-jazdy) - [mObywatel](/punkt-informacyjny/online/mobywatel) - [Pomoc prawna](/punkt-informacyjny/bezpieczenstwo/pomoc-prawna) - [Odszkodowanie komunikacyjne](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/odszkodowanie-oc-komunikacyjne) --- ## Punkt Informacyjny - Usługi online ### Diia.pl, dokument ochrony czasowej URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/online/diia Zaktualizowano: 2026-09-24 Diia.pl to cyfrowy dokument potwierdzający Twoją ochronę czasową w Polsce. Wyświetla się w aplikacji mObywatel. Zastępuje papierowe zaświadczenia wydawane wcześniej przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (UDSC). Formalna nazwa dokumentu od 5 marca 2026 roku brzmi **"Dokument ochrony czasowej"**. W aplikacji mObywatel nadal widzisz go jako **Diia.pl**: z niebiesko-żółtym tłem i godłem Ukrainy. ## Komu przysługuje Diia.pl Diia.pl otrzymasz, jeśli spełniasz wszystkie warunki: - masz obywatelstwo ukraińskie (lub jesteś małżonkiem osoby z obywatelstwem ukraińskim), - przekroczyłeś granicę polsko-ukraińską po 24 lutego 2022 roku w związku z wojną, - masz numer PESEL ze statusem UKR, - masz aktywny Profil Zaufany, - jesteś osobą pełnoletnią (dokumenty dzieci dodasz do swojego Diia.pl). **Ważna kolejność**: Profil Zaufany musisz założyć **przed** aktywacją Diia.pl. Bez aktywnego Profilu Zaufanego nie zalogujesz się do aplikacji mObywatel. Jeśli nie masz jeszcze Profilu Zaufanego, zrób to najpierw, sprawdź, [jak założyć Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany). ## Co daje Ci Diia.pl **W Polsce:** - potwierdza Twój status beneficjenta ochrony czasowej w urzędach, - potwierdza Twoją tożsamość przy kontroli, - potwierdza legalność pobytu wobec pracodawcy, - umożliwia dostęp do e-usług (m.in. recepty elektroniczne, [Internetowe Konto Pacjenta (IKP)](/punkt-informacyjny/online/ikp)). **W podróży:** - razem z ważnym paszportem uprawnia do przekraczania zewnętrznej granicy UE, - pozwala na pobyt w innych krajach strefy Schengen przez 90 dni w każdym okresie 180-dniowym, - Straż Graniczna RP wymaga okazania Diia.pl przy wjeździe z Ukrainy. ## Czego Diia.pl nie daje - **Nie zastępuje paszportu.** Przy przekraczaniu granicy zawsze potrzebujesz ważnego paszportu i Diia.pl. - **Nie działa poza strefą Schengen.** Np. Wielka Brytania, USA czy Turcja nie akceptują tego dokumentu. - **Samo zaświadczenie o PESEL ze statusem UKR nie wystarczy.** Do przekroczenia granicy musisz okazać paszport i dokument elektroniczny Diia.pl. - **Nie uprawnia do pobytu dłuższego niż 90 dni w innych państwach Schengen.** ## Jak aktywować Diia.pl. Krok po kroku 1. Pobierz aplikację **mObywatel** z Google Play (Android) lub App Store (iOS). 2. Zaloguj się do aplikacji swoim Profilem Zaufanym. 3. W menu wybierz **Dodaj dokument, następnie Diia.pl**. 4. Zaakceptuj regulamin i potwierdź dane. 5. Dokument pojawia się na ekranie głównym aplikacji. Jeśli masz niepełnoletnie dzieci, dodasz ich dokumenty do swojego Diia.pl. W aplikacji przełączysz widok suwakiem między swoim dokumentem a dokumentem dziecka. Aplikacja mObywatel 2.0 wyświetla Diia.pl po polsku i po ukraińsku. Język zmienisz w ustawieniach aplikacji. ## Wymagania techniczne - Smartfon z systemem **Android 6.0** lub nowszym albo **iOS 13.0** lub nowszym. - Aplikacja **mObywatel** w wersji 3.1.6 (Android) lub 2.4.6 (iOS), lub nowszej. - Dostęp do internetu przy aktywacji i okresowej aktualizacji danych. ## Kiedy tracisz Diia.pl > [!TERMIN] Pilnuj tych terminów > - Wyjazd z Polski powyżej **30 dni**: utrata statusu UKR i Diia.pl. > - Aktualizacja danych w dokumencie do **31 sierpnia 2026** (jeśli PESEL UKR nadano bez paszportu). > - Nowi przybyli: wniosek o PESEL UKR w ciągu **30 dni od wjazdu**. Ochrona czasowa (a z nią Diia.pl) wygasa w następujących sytuacjach: ### 1. Wyjazd z Polski powyżej 30 dni Jednorazowy wyjazd z Polski na więcej niż 30 dni powoduje utratę statusu UKR. Tracisz razem z nim Diia.pl. Dotyczy to każdego wyjazdu, również służbowej delegacji przez pracodawcę. Planuj podróż z tą regułą w głowie. ### 2. Uzyskanie innego tytułu pobytowego Jeśli dostaniesz zezwolenie na pobyt czasowy, stały lub inny tytuł pobytowy, tracisz status UKR. Diia.pl przestaje działać automatycznie. ### 3. Brak aktualizacji danych do 31 sierpnia 2026 roku Ta zasada dotyczy osób, które otrzymały PESEL UKR na podstawie samego oświadczenia, bez okazania paszportu ze zdjęciem. Do **31 sierpnia 2026 roku** musisz potwierdzić tożsamość w urzędzie gminy ważnym dokumentem podróży. Jeśli tego nie zrobisz: - **od 1 września 2026 roku** tracisz status UKR, - Twój status zmienia się na "NUE", - tracisz prawo pobytu w Polsce, - Diia.pl przestaje działać. **Sprawdź swój status**: wejdź do aplikacji mObywatel lub sprawdź w urzędzie gminy, na jakiej podstawie otrzymałeś PESEL UKR. ### 4. Brak wniosku o PESEL UKR w 30 dni od wjazdu Zasada dotyczy osób, które przybyły do Polski **po 5 marca 2026 roku**. Masz 30 dni od dnia wjazdu, aby złożyć wniosek o PESEL UKR. Inaczej tracisz prawo do ochrony czasowej. ## Co zmieniło się od 5 marca 2026 roku Ustawa z 23 stycznia 2026 roku o wygaszeniu rozwiązań specustawy ukraińskiej wprowadziła zmiany: | Element | Przed 5 marca 2026 | Od 5 marca 2026 | |---|---|---| | Nazwa formalna | Diia.pl | Dokument ochrony czasowej | | Podstawa prawna | Specustawa z 12.03.2022 | Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony | | Papierowe zaświadczenia UDSC | Wydawane | **Wycofane** | | Jedyny dokument elektroniczny | Diia.pl | Diia.pl (wzmocniona pozycja) | | Ochrona czasowa, koniec okresu | 4 marca 2026 | **4 marca 2027** | **Co zostało bez zmian:** - wizualny wygląd dokumentu w aplikacji mObywatel, - zasady przekraczania granic Schengen, - funkcje i zakres uprawnień, - bezpłatny dostęp dla posiadaczy PESEL UKR. ## Co jeśli nie masz smartfona Diia.pl działa tylko w aplikacji mobilnej. Jeśli nie masz smartfona: - Twój pobyt nadal jest legalny, jeśli masz PESEL UKR. - Do przekroczenia granicy musisz jednak mieć Diia.pl, rozważ pożyczenie telefonu lub wizytę w urzędzie gminy. - Skontaktuj się z Punktem Informacyjnym dla Obcokrajowców, pomożemy. ## Karta CUKR. Co to jest Karta CUKR to fizyczna karta pobytu dla beneficjentów ochrony czasowej z Ukrainy. To **inny dokument niż Diia.pl**. - **Diia.pl**: dokument elektroniczny, darmowy, przez aplikację. - **Karta CUKR**: plastikowa karta pobytu, na wniosek, za opłatą. Więcej o Karcie CUKR przeczytasz na podstronie [Karta CUKR, pobyt czasowy dla obywateli Ukrainy](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr). ## Problemy techniczne z Diia.pl Jeśli Diia.pl nie działa albo dane są nieaktualne: 1. **Sprawdź aktualizację aplikacji**: pobierz najnowszą wersję mObywatela. 2. **Wyloguj się i zaloguj ponownie** Profilem Zaufanym. 3. **Sprawdź datę ważności Profilu Zaufanego**: jeśli wygasł, odnów go (sprawdź [jak przedłużyć Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany)). 4. **Idź do urzędu gminy**: jeśli błędy w danych nie znikają. Urzędnik sprawdzi status w systemie. 5. **Skontaktuj się z PIO**: pomożemy zidentyfikować problem. ## Podstawa prawna - Ustawa z 13 czerwca 2003 roku o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, [ISAP](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20031281176). - Ustawa z 23 stycznia 2026 roku o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (Dz.U. 2026 poz. 203), ISAP. - Decyzja wykonawcza Rady UE o przedłużeniu ochrony czasowej do 4 marca 2027 roku. ## Potrzebujesz pomocy - **Infolinia mObywatel / Diia.pl**: +48 42 253 54 50 (pon.-pt. 7:00-18:00). - **Pomoc techniczna online**: [info.mobywatel.gov.pl](https://info.mobywatel.gov.pl). - **Straż Graniczna, informacje o przekraczaniu granicy**: [strazgraniczna.pl](https://www.strazgraniczna.pl). Pomoc przy procedurach i aktywacji Diia.pl, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). To informacje ogólne, nie porada prawna. Każda sprawa pobytowa jest indywidualna. W razie wątpliwości zadzwoń do Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego (MUW): 12 210 20 20. --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany) - [Aplikacja mObywatel](/punkt-informacyjny/online/mobywatel) - [PESEL UKR, ochrona czasowa](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr) - [Karta CUKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr) - [Ochrona czasowa](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa) - [Internetowe Konto Pacjenta (IKP)](/punkt-informacyjny/online/ikp) --- ### e-Doręczenia, korespondencja z urzędami URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/online/e-doreczenia Zaktualizowano: 2026-09-24 e-Doręczenia to cyfrowy odpowiednik listu poleconego z potwierdzeniem odbioru. Jeśli masz aktywny adres do e-Doręczeń (ADE), dostajesz oficjalną korespondencję z urzędów na skrzynkę elektroniczną zamiast papierowego listu. **Od 1 stycznia 2026 roku e-Doręczenia zastąpiły ePUAP jako podstawowy kanał komunikacji z urzędami.** Jeśli chcesz składać wnioski elektronicznie i odbierać decyzje online, potrzebujesz skrzynki do e-Doręczeń. **Dla migranta to szczególnie ważne**: jeśli składasz wniosek o kartę pobytu, kartę CUKR, przedłużenie zezwolenia lub obywatelstwo przez Moduł Obsługi Spraw (MOS), urząd wojewódzki wysyła Ci decyzje, wezwania i zawiadomienia właśnie przez e-Doręczenia. Bez aktywnej skrzynki nie odbierzesz elektronicznie kluczowej korespondencji o swojej sprawie. ## Po co Ci skrzynka do e-Doręczeń Chociaż obywatel nie musi mieć ADE, warto ją założyć. Najważniejsze powody dla migranta: - **Korespondencja z urzędu wojewódzkiego przez MOS**. Jeśli składasz wniosek o kartę pobytu, kartę CUKR, przedłużenie pobytu lub obywatelstwo przez portal MOS, wezwania, zawiadomienia i decyzje z urzędu przyjdą do Ciebie przez e-Doręczenia. Bez skrzynki nie odbierzesz elektronicznie kluczowej korespondencji o swojej sprawie pobytowej. - **Kontakt z ZUS i urzędem skarbowym przez internet**. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) i urzędy skarbowe, jak inne urzędy, traktują e-Doręczenia jako podstawowy kanał korespondencji elektronicznej. ePUAP jest wygaszany od 1 stycznia 2026 roku. - **Przeprowadzka bez paniki**. Przy zmianie mieszkania nie musisz obchodzić wszystkich urzędów i aktualizować adresu korespondencyjnego. Twój adres do e-Doręczeń zostaje ten sam, logujesz się do niego Profilem Zaufanym z każdego miejsca. - **Szybsze decyzje urzędowe**. Nie czekasz na listonosza, awizo i wizytę na poczcie. - **Prawnie wiążące potwierdzenie odbioru**. System automatycznie rejestruje datę nadania i odbioru. - **Bezpieczeństwo**. Pisma są szyfrowane. Masz pewność, że korespondencja trafia do właściwej osoby. - **Dostęp z każdego miejsca**. Odbierzesz korespondencję z telefonu i komputera. **Uwaga**: jeśli założysz ADE, **cała korespondencja urzędowa zaczyna tam przychodzić**. Nie odbierzesz już listów tradycyjnie, jeśli urząd ma Twój adres elektroniczny. ## Czy musisz mieć skrzynkę **Dla zwykłego obywatela skrzynka nie jest obowiązkowa.** Jeśli jej nie masz, urząd wyśle Ci list tradycyjnie przez Pocztę Polską. **Obowiązek posiadania ADE mają**: - firmy wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS), od 1 kwietnia 2025 roku, - firmy wpisane do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) przed 1 stycznia 2025 roku, od 1 października 2026 roku, - nowe firmy rejestrowane po 1 stycznia 2025 roku, automatycznie przy rejestracji, - zawody zaufania publicznego (adwokaci, radcy prawni, doradcy podatkowi), od 1 stycznia 2025 roku. **Jako cudzoziemiec prowadzący działalność gospodarczą** masz obowiązek aktywować e-Doręczenia dla swojej firmy. Pracownik najemny obowiązku nie ma. ## Przeprowadzka i adres do korespondencji Jedna z największych zalet e-Doręczeń: **Twój adres cyfrowy się nie zmienia, nawet gdy zmieniasz mieszkanie**. **Bez e-Doręczeń (tradycyjna poczta)**: - przy każdej przeprowadzce musisz powiadomić ZUS, urząd skarbowy, urząd wojewódzki, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej (MOPS), bank i pracodawcę o nowym adresie, - jeśli przegapisz aktualizację, pisma idą na stary adres, - po 14 dniach pismo wraca do urzędu jako nie doręczone, a procedura i tak biegnie dalej, - skutek: kary, stracone terminy, decyzje podjęte bez Twojej wiedzy. **Z e-Doręczeniami**: - Twój adres cyfrowy zostaje zawsze ten sam, - logujesz się do skrzynki Profilem Zaufanym z dowolnego miejsca w Polsce i świecie, - nie musisz zgłaszać nowego adresu do żadnego urzędu, - każde pismo z urzędu trafia dokładnie do Ciebie, niezależnie gdzie aktualnie mieszkasz. To szczególnie ważne, jeśli zmieniasz mieszkanie częściej niż raz w roku, mieszkasz w kilku miejscach lub często jeździsz do swojego kraju pochodzenia. **Uwaga**: w niektórych sprawach urzędowych nadal musisz podać adres zamieszkania (np. przy meldunku, we wniosku o kartę pobytu). Ale **do korespondencji** wystarczy Twój adres elektroniczny. ## Fikcja doręczenia, ważna zasada > [!WARNING] Sprawdzaj skrzynkę regularnie > Jeśli nie otworzysz pisma w ciągu 14 dni, urząd uzna je za doręczone, tak jak nieodebrane awizo. Przegapienie pisma z terminem może oznaczać utratę prawa do odwołania. Jeśli wyjeżdżasz na dłużej, wyznacz osobę zaufaną do sprawdzania skrzynki. Po założeniu skrzynki obowiązuje zasada **fikcji doręczenia**: - Jeśli nie otworzysz korespondencji w ciągu **14 dni**, urząd uzna ją za skutecznie doręczoną. - Działa to tak samo jak nieodebrane awizo dla listów poleconych. - System rejestruje moment wysłania i odbioru, urząd ma dowód. Konsekwencja: **jeśli masz skrzynkę, musisz ją regularnie sprawdzać**. Przegapienie pisma z terminem może skutkować utratą prawa do odwołania lub innymi problemami. Jeśli wyjeżdżasz na dłużej, rozważ wyznaczenie osoby zaufanej do sprawdzania skrzynki. ## Jak założyć skrzynkę ### Krok 1: wybierz dostawcę Domyślnym dostawcą publicznym jest Poczta Polska. Dla obywatela ta opcja jest darmowa. Istnieją też dostawcy komercyjni (kwalifikowani), ich wybierz, jeśli potrzebujesz zaawansowanych funkcji biznesowych. ### Krok 2: złóż wniosek online 1. Wejdź na [gov.pl/e-doreczenia](https://www.gov.pl/web/e-doreczenia). 2. Kliknij "Załóż skrzynkę". 3. Wybierz typ: skrzynka dla **obywatela**, **firmy**, **zawodu zaufania publicznego**. 4. Wypełnij formularz, imię, nazwisko, PESEL, dane kontaktowe. 5. Podpisz wniosek elektronicznie Profilem Zaufanym lub podpisem kwalifikowanym. > **Podaj działający adres e-mail do powiadomień.** Na ten adres dostaniesz link aktywacyjny oraz powiadomienia o nowej korespondencji w skrzynce. Najlepiej, żeby nie był w domenie .ru, bo takie adresy bywają blokowane i ważne powiadomienia mogą do Ciebie nie dotrzeć. **Potrzebujesz aktywnego Profilu Zaufanego**. Jeśli jeszcze go nie masz, sprawdź [jak założyć Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany). ### Krok 3: aktywuj skrzynkę Na podany e-mail dostaniesz wiadomość z potwierdzeniem utworzenia adresu. Kliknij w link aktywacyjny. Skrzynka jest gotowa. ### Krok 4: adres trafia do bazy Po aktywacji Twój adres zostanie automatycznie dodany do Bazy Adresów Elektronicznych (BAE). Od tego momentu urzędy mogą wysyłać do Ciebie korespondencję elektronicznie. ## Kto ma dwa różne adresy Jeśli jesteś **obywatelem prowadzącym firmę**, musisz mieć **dwa osobne adresy**: - ADE dla Ciebie jako obywatela, - ADE dla Twojej firmy. Nie możesz używać tej samej skrzynki do obu celów. Korespondencja do obywatela i firmy jest prawnie rozdzielona. ## Co zrobić, jeśli jesteś cudzoziemcem bez PESEL Do założenia skrzynki potrzebujesz **aktywnego Profilu Zaufanego**, a do niego **numeru PESEL**. Kolejność działań dla nowego migranta: 1. Uzyskaj PESEL w urzędzie gminy, sprawdź [jak uzyskać PESEL](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/pesel). 2. Załóż Profil Zaufany, sprawdź [jak to zrobić](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany). 3. Załóż skrzynkę do e-Doręczeń przez [gov.pl/e-doreczenia](https://www.gov.pl/web/e-doreczenia). ## ePUAP a e-Doręczenia Skrzynka ePUAP nadal działa, ale **w ograniczonym zakresie**: - **Możesz złożyć wniosek, skargę lub zapytanie przez ePUAP.** - **Odpowiedź urząd wyśle Ci przez e-Doręczenia** (jeśli masz ADE) **lub pocztą tradycyjną** (jeśli nie masz ADE). - **ePUAP jest wygaszany od 1 stycznia 2026 roku** jako kanał oficjalnej korespondencji. Praktycznie: jeśli korzystałeś z ePUAP do kontaktu z urzędami, załóż skrzynkę do e-Doręczeń. ## Najczęstsze problemy **Nie mogę się zalogować do skrzynki** Sprawdź, czy Twój Profil Zaufany nie wygasł. Zaloguj się na [pz.gov.pl](https://pz.gov.pl) i w zakładce "Szczegóły profilu" sprawdź datę ważności. **Nie dostaję powiadomień** W ustawieniach skrzynki sprawdź adres e-mail do powiadomień. System wysyła SMS lub e-mail, gdy przyjdzie nowa korespondencja. **Wyjechałem na dłużej i przegapiłem pismo** Zasada fikcji doręczenia: po 14 dniach od wysłania urząd uznaje pismo za doręczone, nawet jeśli go nie otworzyłeś. Jeśli zgubisz termin odwołania, Twoje możliwości są ograniczone. W takiej sytuacji skontaktuj się z prawnikiem. ## Potrzebujesz pomocy - **Infolinia e-Doręczeń**: 42 253 54 50 (pon.-pt. 7:00-18:00). - **Strona informacyjna**: [gov.pl/e-doreczenia](https://www.gov.pl/web/e-doreczenia). Pomoc w założeniu skrzynki do e-Doręczeń, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). To informacje ogólne, nie porada prawna. W indywidualnej sprawie skontaktuj się z urzędem. --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany) - [Numer PESEL dla cudzoziemca](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/pesel) - [MOS, wnioski pobytowe online](/punkt-informacyjny/online/mos) - [Karta CUKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr) - [Zakładanie działalności gospodarczej (JDG)](/punkt-informacyjny/biznes/zakladanie-dzialalnosci) - [Podatki i ZUS dla przedsiębiorcy](/punkt-informacyjny/biznes/podatki-zus) - [Firma i biznes](/punkt-informacyjny/biznes) --- ### Internetowe Konto Pacjenta (IKP) URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/online/ikp Zaktualizowano: 2026-07-29 **Internetowe Konto Pacjenta (IKP)** to bezpłatny serwis Ministerstwa Zdrowia, w którym znajdziesz **swoje e-recepty, e-skierowania, zwolnienia lekarskie i historię leczenia**. Dostęp masz przez stronę **pacjent.gov.pl** lub aplikację **mojeIKP** na telefon. **Czy IKP jest dla Ciebie jako cudzoziemca?** Tak. **Każdy, kto ma PESEL** (w tym PESEL UKR), ma **automatycznie założone IKP**. Nie musisz nic rejestrować. Wystarczy się zalogować. > **Najważniejsze**: konto IKP **istnieje już teraz**, jeśli masz PESEL. Nie zakładasz konta, tylko logujesz się pierwszy raz. ## Czym jest IKP IKP to **cyfrowa kartoteka pacjenta**: - Twoje **e-recepty** wystawione przez lekarza. - **e-skierowania** do specjalistów i na badania. - **Zwolnienia lekarskie (e-ZLA)**, ważne dla pracodawcy. - **Historia wizyt** lekarskich i innych zdarzeń medycznych (od 2008 r.). - **Wybór i zmiana lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ)**, czyli lekarza rodzinnego. - Informacje o tym, **kto i kiedy zgłosił Cię do ubezpieczenia** zdrowotnego. - **Centralna e-rejestracja** na badania (mammografia, cytologia, kardiolog), obowiązkowa od 1 stycznia 2026. - **Karta Pacjenta** w PDF do pobrania. ## Dlaczego IKP jest ważny dla migranta ### 1. Sprawdzasz, czy masz ubezpieczenie zdrowotne Migrant często nie wie, **czy pracodawca zgłosił go do ZUS** i **czy ma aktywne ubezpieczenie zdrowotne**. W IKP zobaczysz to natychmiast. Szczegóły zgłoszenia i składek znajdziesz też w [PUE ZUS](/punkt-informacyjny/online/pue-zus). W zakładce **Moje konto, Ubezpieczenie** sprawdzisz: - Czy jesteś zgłoszony do Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ). - Kto Cię zgłosił (pracodawca lub ZUS). - Od kiedy ubezpieczenie jest aktywne. - Wysokość opłaconych składek. > [!WARNING] Zmiana zasad NFZ od 5 marca 2026 > Zasady NFZ dla obywateli Ukrainy z PESEL UKR zmieniły się. Sprawdź swój status w IKP, żeby wiedzieć, czy masz pełne ubezpieczenie, czy ograniczony zakres. Szczegóły w [rozdziale o NFZ](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz). ### 2. Odbierasz e-receptę bez wracania do lekarza Po wizycie lekarz wystawia **e-receptę**. Dostajesz ją: - **W IKP** (kod QR i 4-cyfrowy kod). - **SMS-em** na telefon (jeśli podałeś numer w IKP). - **E-mailem** w PDF (jeśli podałeś adres). W aptece **pokazujesz kod 4-cyfrowy i PESEL** lub kod QR z aplikacji mObywatel (skrót do IKP jest też w [aplikacji mObywatel](/punkt-informacyjny/online/mobywatel)). Apteka znajduje receptę w systemie. **Nie musisz nosić papierowych recept**. ### 3. Sprawdzasz e-skierowania Każde skierowanie do specjalisty lub na badanie jest w systemie. Nawet jeśli zgubisz papier, lekarz widzi e-skierowanie po podaniu PESEL. ### 4. e-recepta transgraniczna w UE Jeśli wyjeżdżasz do innego kraju UE i potrzebujesz wykupić leki, **wyraź zgodę na e-receptę transgraniczną w IKP**. Aktualnie działa w wielu krajach UE (m.in. Hiszpania, Portugalia, Chorwacja, Finlandia, Estonia, Czechy). ### 5. Centralna e-rejestracja na badania Od **1 stycznia 2026** centralna e-rejestracja jest **obowiązkowa** dla: - **Mammografii** (badanie piersi, profilaktyka raka). - **Cytologii** (badanie szyjki macicy). - **Pierwszej wizyty u kardiologa**. Zapisujesz się przez IKP lub mojeIKP, system pokaże Ci dostępne terminy w okolicy. ### 6. Profilaktyka 40+ Jeśli masz **40 lat lub więcej**, w IKP możesz wypełnić ankietę i otrzymać **bezpłatne e-skierowanie na pakiet badań** (cholesterol, cukier, morfologia, USG). Bez wizyty u lekarza. ## Jak zalogować się pierwszy raz ### Krok 1, sprawdź czy masz PESEL IKP wymaga **numeru PESEL** (zwykłego lub UKR). Bez PESEL konta nie ma. Jeśli nie masz PESEL, najpierw musisz go uzyskać. Patrz [rozdział o PESEL](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/pesel). ### Krok 2, wybierz sposób logowania Możesz zalogować się jednym z 4 sposobów: #### Opcja A: Profil Zaufany (rekomendowane) Najprostsze, jeśli już masz Profil Zaufany. Wchodzisz na **pacjent.gov.pl**, klikasz **Zaloguj się**, wybierasz **Profil Zaufany**, podajesz login i hasło. #### Opcja B: aplikacja mObywatel Jeśli masz mObywatela na telefonie, możesz się zalogować przez niego. Klikasz na **pacjent.gov.pl**, **Zaloguj się**, **mObywatel**, potwierdzasz w aplikacji. #### Opcja C: bankowość elektroniczna Twój bank loguje Cię do IKP przez usługę **mojeID**, jeśli ją obsługuje. Robi to większość dużych banków w Polsce. Wybierasz na **pacjent.gov.pl**: **Zaloguj się**, **mojeID**, swój bank, logowanie standardowe. #### Opcja D: e-Dowód Tylko dla obywateli Polski z dowodem osobistym z warstwą elektroniczną. **Nie dla cudzoziemców bez polskiego obywatelstwa**. ### Krok 3, uzupełnij dane Po pierwszym zalogowaniu wejdź w **Moje konto** i: - Podaj **numer telefonu**, na który dostaniesz SMS z e-receptami. - Podaj **e-mail**, na który dostaniesz PDF z e-skierowaniami. - Wybierz powiadomienia (SMS, e-mail, oba). - Wyraź zgodę na e-receptę transgraniczną, jeśli planujesz wyjazdy do UE. ## Aplikacja mojeIKP **mojeIKP** to wersja IKP na telefon. Pobierasz **bezpłatnie** ze sklepu Google Play lub App Store. **Plus aplikacji**: - **Logowanie PIN-em lub biometrią** (odcisk palca, FaceID), nie musisz za każdym razem przechodzić przez Profil Zaufany. - **Powiadomienia push** o nowych e-receptach i e-skierowaniach. - **Kod QR e-recepty** szybko wyświetla się w aptece. - **Centralna e-rejestracja** na badania. **Wymaganie**: pierwsze logowanie musi być na komputerze przez **pacjent.gov.pl**, potem łączysz aplikację z kontem. ## Kto może mieć dostęp do Twojego IKP Domyślnie **tylko Ty**. Możesz **upoważnić kogoś bliskiego** (rodzic, dziecko, mąż lub żona) do wglądu i odbioru recept za Ciebie: 1. Zaloguj się do IKP. 2. Wybierz **Upoważnienia**. 3. Wpisz PESEL osoby, którą upoważniasz. 4. Wybierz zakres (e-recepty, e-skierowania, historia, lub wszystko). 5. Określ czas obowiązywania (np. na rok). Osoba upoważniona zobaczy Twoje dane po zalogowaniu się na swój własny IKP. **Rodzice automatycznie** mają dostęp do IKP swoich dzieci do 18 r.ż., **jeśli** zgłosili dziecko do ubezpieczenia w ZUS. Drugiego rodzica trzeba upoważnić ręcznie. ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR. Czy IKP też mi służy?** Tak. Konto istnieje od momentu nadania PESEL UKR. Logujesz się przez Profil Zaufany lub bank. **Mój pracodawca twierdzi, że nie muszę być zgłaszany do NFZ. Sprawdzę to w IKP?** Tak. W zakładce **Moje konto, Ubezpieczenie** zobaczysz, czy ktokolwiek Cię zgłosił. Jeśli pole jest puste, **nie masz aktywnego ubezpieczenia**. Mów pracodawcy o tym natychmiast. **Lekarz wystawił e-receptę, ale nie wiem na co. Sprawdzę w IKP?** Tak. Każda e-recepta zawiera **nazwę leku, dawkę, sposób stosowania**. Wszystko po polsku, ale apteka pomoże, jeśli masz wątpliwości. **Moje dziecko nie ma PESEL (urodzone w UA, przyjechaliśmy niedawno). Jak załatwić mu wizytę?** Bez PESEL nie ma IKP. W przychodni rejestracja odbywa się **na podstawie paszportu lub innego dokumentu tożsamości dziecka**. e-recepta jest przypisana do PESEL rodzica, który zgłosił wizytę. Złóż wniosek o PESEL dla dziecka jak najszybciej. Patrz [rozdział o PESEL](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/pesel). **Logowanie nie działa, system pisze "Brak danych w PESEL".** Sprawdź dwa razy, czy podajesz właściwy PESEL. Jeśli problem się powtarza, zadzwoń na **infolinię IKP: 800 190 590** (bezpłatna z telefonów stacjonarnych i komórkowych w PL). **Czy IKP jest po angielsku lub ukraińsku?** Strona pacjent.gov.pl ma wersję angielską (przełącznik EN w prawym górnym rogu). Aplikacja mojeIKP ma wersję polską i angielską. Tłumaczeń na ukraiński oficjalnie **nie ma na 2026 rok**. **Co z moją historią leczenia z Ukrainy?** W IKP zobaczysz **tylko leczenie w polskim systemie zdrowia** (od momentu zgłoszenia do NFZ lub po rejestracji w polskiej przychodni). Historia leczenia z Ukrainy nie jest tu importowana. **Czy IKP jest płatny?** Nie. Konto, aplikacja, e-recepty, e-skierowania, e-rejestracja są **bezpłatne**. ## Najczęstsze błędy do uniknięcia - **Nie podawaj kodu e-recepty obcej osobie** (np. komuś, kto dzwoni i podaje się za pielęgniarkę). Kod jest poufny, jak hasło do banku. - **Nie loguj się przez linki z SMS-ów** podających się za "system zdrowia". Prawdziwy adres to wyłącznie **pacjent.gov.pl**. - **Nie zostawiaj otwartego IKP** na publicznym komputerze. Zawsze się wyloguj. - **Nie ignoruj informacji o braku ubezpieczenia**. Jeśli IKP pokazuje, że nie jesteś zgłoszony, to masz problem do rozwiązania natychmiast. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Internetowe Konto Pacjenta**: [pacjent.gov.pl](https://pacjent.gov.pl). - **Aplikacja mojeIKP**: Google Play, App Store. - **Infolinia IKP**: tel. **800 190 590** (pn-pt 8:00-18:00). ## Potrzebujesz pomocy Pomoc w pierwszym logowaniu do IKP, sprawdzeniu statusu ubezpieczenia w NFZ, instalacji aplikacji mojeIKP i upoważnieniu bliskiej osoby, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [NFZ, ubezpieczenie zdrowotne](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz) - [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany) - [PESEL i zameldowanie](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/pesel) - [Aplikacja mObywatel](/punkt-informacyjny/online/mobywatel) - [PUE ZUS, świadczenia](/punkt-informacyjny/online/pue-zus) - [e-Urząd Skarbowy i Twój e-PIT](/punkt-informacyjny/online/urzad-skarbowy) - [Diia.pl, dokument ochrony czasowej](/punkt-informacyjny/online/diia) --- ### inPOL, śledzenie statusu sprawy pobytowej URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/online/inpol Zaktualizowano: 2026-07-29 **inPOL to portal Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego** do śledzenia statusu spraw pobytowych prowadzonych w Warszawie. Jeśli Twoja sprawa toczy się w Krakowie, inPOL Cię nie dotyczy: status sprawdzisz gdzie indziej (niżej). Wyjaśniamy, co robi inPOL po zmianach z 2026 r. i gdzie sprawdzać sprawę w zależności od województwa. **Najważniejsze fakty**: - inPOL obsługuje sprawy prowadzone przez **wojewodę mazowieckiego** (Warszawa). Logowanie: inpol.mazowieckie.pl. - Od 27 kwietnia 2026 r. **wnioski pobytowe składa się wyłącznie elektronicznie przez ogólnopolski portal [MOS](/punkt-informacyjny/online/mos)**. inPOL nie służy już do składania wniosków ani rezerwacji wizyt. - inPOL nadal działa do **śledzenia statusu spraw na Mazowszu**, zwłaszcza wszczętych przed zmianą. - **Sprawa w Krakowie (Małopolska)?** Status sprawdzisz na stronie Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego i przez infolinię INFO OPT. ## Do czego dziś służy inPOL - **Śledzenie statusu sprawy** pobytowej prowadzonej przez Mazowiecki Urząd Wojewódzki: po zalogowaniu widzisz etap postępowania. - Sprawy złożone przed 27 kwietnia 2026 r. bywają widoczne tylko w inPOL, dlatego przy starszych postępowaniach sprawdzaj i inPOL, i MOS. - Logowanie wymaga konta i **dwuetapowej autoryzacji** (jednorazowe kody). Czego inPOL już nie robi: nie złożysz w nim wniosku o pobyt i nie zarezerwujesz wizyty. Nowe wnioski o pobyt czasowy, stały i rezydenta UE składa się przez [MOS](/punkt-informacyjny/online/mos), a wezwania i pisma coraz częściej przychodzą przez [e-Doręczenia](/punkt-informacyjny/online/e-doreczenia). ## Gdzie sprawdzić status sprawy w Twoim województwie | Gdzie toczy się sprawa | Jak sprawdzić status | |---|---| | Małopolska (Kraków) | strona Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego, zakładka „Sprawdź stan sprawy” (malopolska.uw.gov.pl) oraz infolinia INFO OPT: 12 210 20 20 (pn-pt 7:30-15:30) | | Mazowsze (Warszawa) | portal inPOL (inpol.mazowieckie.pl) oraz infolinia 22 695 67 73 | | Sprawa złożona przez MOS (od 27 kwietnia 2026 r., cała Polska) | konto w portalu [MOS](/punkt-informacyjny/online/mos): status i korespondencja | | Opolskie | stansprawy.e-wojewoda.pl | Do sprawdzenia statusu potrzebujesz zwykle **numeru sprawy** z potwierdzenia złożenia wniosku (lub ze stempla w paszporcie). ## Gdzie szukać pomocy - **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) w Krakowie prowadzony przez Fundację U-WORK**: pomożemy sprawdzić status Twojej sprawy i zrozumieć, na jakim jest etapie ([kontakt](/kontakt)). - **Sprawy w Małopolsce**: infolinia INFO OPT 12 210 20 20, e-mail info.opt@muw.pl, procedury na [infoopt.pl](https://infoopt.pl). --- > To informacje ogólne. Systemy urzędów zmieniają się, a stan sprawy najpewniej potwierdzisz w urzędzie prowadzącym Twoje postępowanie. Każda sprawa jest indywidualna. Zadzwoń: MUW Kraków 12 210 20 20. *Ostatnia aktualizacja: 18 lipca 2026 r.* *Źródła: migrant.wsc.mazowieckie.pl, malopolska.uw.gov.pl, mos.cudzoziemcy.gov.pl* --- ### Aplikacja mKraków URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/online/mkrakow Zaktualizowano: 2026-07-29 **mKraków** to oficjalna aplikacja mobilna miasta Krakowa. Łączy w jednym miejscu **bilety komunikacji miejskiej, parkowanie, Kartę Krakowską, kontakt z urzędem i informacje o mieście**. **Czy mKraków jest dla Ciebie jako cudzoziemca?** Tak. Możesz: - **Kupować bilety komunikacji miejskiej w Krakowie (KMK)** (jednorazowe, okresowe, ze zniżką Karty Krakowskiej, jeśli ją masz). - **Płacić za parkowanie** w Strefie Płatnego Parkowania. - **Sprawdzać rozkład jazdy** tramwajów i autobusów. - **Sprawdzać harmonogram odbioru śmieci** dla swojego adresu. - **Zgłaszać problemy w mieście** (np. rozbita lampa, dziurawa droga). **Ale uwaga**: aplikacja jest **głównie po polsku**. Wersja anglojęzyczna jest w przygotowaniu (status na 2026 rok: prace trwają), pełnego tłumaczenia ukraińskiego nie ma. ## Co znajdziesz w mKraków ### 1. Bilety KMK (komunikacja miejska) Kupujesz w aplikacji: - **Bilety jednorazowe** (15 min, 30 min, 60 min, 90 min, 24h, 7-dniowe). Zapłacisz BLIK-iem, kartą, Apple Pay, Google Pay. - **Bilety okresowe miesięczne** (sieciowy, na 1 linię, metropolitalny). - **Bilety okresowe ze zniżką Karty Krakowskiej** (Mieszkańca), jeśli masz status Karty Krakowskiej i połączyłeś go z mKraków. Po kupnie biletu **w aplikacji widzisz kod QR**, który pokazujesz kontrolerowi. **Nie musisz drukować ani kasować**. > **Ceny od 2 marca 2026** (uchwała Rady Miasta Krakowa nr XLIV/898/25): bilet 60-minutowy 8 zł, miesięczny sieciowy 193 zł zwykły lub **99 zł z Kartą Krakowską**. Pełen cennik w [rozdziale o transporcie](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/transport-mkrakow). ### 2. Karta Krakowska w telefonie > [!TIP] Zniżka na bilety dla mieszkańca > Z Kartą Krakowską w aplikacji kupisz bilety okresowe Mieszkańca ze zniżką około 49% na bilet sieciowy. Jeśli mieszkasz i rozliczasz podatki w Krakowie, warto ją mieć. Jeśli masz [Kartę Krakowską](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/karta-krakowska), aktywujesz ją w mKraków i: - **Kupujesz bilety okresowe Mieszkańca** (zniżka ok. 49% na bilet sieciowy). - **Pokazujesz Kartę** partnerom, którzy oferują zniżki (muzea, kawiarnie, sklepy). - **Płacisz za parkowanie ze zniżką** w Strefie Płatnego Parkowania. **Aktywacja**: 1. Pobierz mKraków (Google Play, App Store). 2. Załóż konto lub zaloguj się. 3. **Wejdź w Karta Krakowska, następnie Aktywuj usługę**. 4. Zaloguj się danymi z **kk.krakow.pl** (e-mail i hasło z konta Karty Krakowskiej). 5. Wpisz numer telefonu (9 cyfr, bez +48). 6. Wpisz PESEL. 7. Otrzymasz SMS z kodem, wpisz go. Karta Krakowska będzie widoczna w mKraków obok biletów. ### 3. Parkowanie w Strefie Płatnego Parkowania W **Obszarze Płatnego Parkowania** Krakowa (centrum, Stare Miasto, Kazimierz, Podgórze, Krowodrza, część Bronowic) opłatę za parkowanie zapłacisz w aplikacji. **Z Kartą Krakowską**: **zniżka mieszkańca** (do 4 pojazdów dodanych do Karty Krakowskiej, zniżka tylko dla pierwszego, na który kupiłeś bilet w danej chwili). **Bez Karty Krakowskiej**: pełna stawka. **Sposób płatności**: karta płatnicza, Google Pay lub Apple Pay. System blokuje kwotę z góry, po zakończeniu parkowania pobiera tylko realną opłatę i zwraca resztę (zwrot 7-14 dni). ### 4. Rozkłady jazdy KMK - Wpisujesz przystanek lub linię, widzisz **najbliższe odjazdy**. - Aplikacja pokazuje **aktualne pozycje pojazdów** (jeśli włączysz lokalizację). > Do samego planowania trasy możesz też użyć zewnętrznych aplikacji do nawigacji po komunikacji miejskiej, które działają także w innych miastach. ### 5. Harmonogram odbioru śmieci Wpisujesz adres swojego mieszkania, aplikacja pokazuje: - Daty odbioru każdej frakcji (zmieszane, plastik, papier, szkło, bio). - Powiadomienia push **dzień wcześniej**, żebyś pamiętał wystawić worek. ### 6. Krakowskie Centrum Kontaktu (zgłaszanie problemów) Jeśli widzisz w mieście niedziałającą lampę, dziurawą drogę, połamaną ławkę lub niesprzątnięte śmieci, zgłoś to w aplikacji. Wybierasz kategorię, robisz zdjęcie, opisujesz, gdzie. Zgłoszenie idzie do odpowiedniej jednostki miasta. Możesz śledzić **status zgłoszenia** (przyjęte, w realizacji, zakończone). Telefon do Krakowskiego Centrum Kontaktu (KCK): **12 616 55 55**. ### 7. Aktualności miejskie - Komunikaty o utrudnieniach (zamknięte ulice, prace remontowe). - Informacje o wydarzeniach (festiwale, koncerty miejskie). - Konsultacje społeczne, ankiety dla mieszkańców. ### 8. Mapa obiektów sportowych Pływalnie, lodowiska, korty tenisowe, hale sportowe miejskie. Adresy, godziny otwarcia, cennik. ## Czego mKraków NIE robi - **Nie załatwia spraw urzędowych** (PESEL, dowód, sprawy w MOPS). Do tego służy ePUAP lub osobista wizyta w urzędzie. - **Nie zastępuje Karty Krakowskiej**, jeśli jej **nie masz**. Najpierw musisz złożyć wniosek na **kk.krakow.pl**, dopiero potem aktywujesz w aplikacji. - **Nie pokazuje Twoich e-recept ani danych medycznych**. Do tego służy [IKP](/punkt-informacyjny/online/ikp). ## Wymagania techniczne - **Android** wersja **7 lub wyższa**, lub - **iOS** wersja **12.4 lub wyższa**. Aplikacja **bezpłatna**, pobierzesz z **Google Play** lub **App Store**. ## Najczęstsze pytania **Aplikacja jest po polsku, czy są inne języki?** Na 2026 rok aplikacja jest **głównie po polsku**. Miasto pracuje nad wersją angielską, nie ma pewnej daty wdrożenia. Wersji ukraińskiej oficjalnie się nie zapowiada. Jeśli polski na poziomie B1 utrudnia korzystanie, użyj tłumacza w przeglądarce telefonu lub poproś o pomoc przy pierwszej konfiguracji w PIO U-WORK Kraków. **Mam Kartę Krakowską, ale nie mogę jej połączyć z mKraków.** Sprawdź, czy używasz **właściwego loginu i hasła** (z konta na **kk.krakow.pl**). Jeśli zapomniałeś, użyj funkcji "Przypomnij hasło" na kk.krakow.pl. **Czy mogę kupić bilet w mKraków bez Karty Krakowskiej?** Tak. Bilety **metropolitalne** i jednorazowe kupisz bez Karty Krakowskiej. Z Kartą Krakowską kupisz **bilety Mieszkańca** w preferencyjnej cenie. **Czy mKraków zastąpi mobilną Kartę Krakowską (mKK)?** Tak, **docelowo mKraków zastąpi mKK**. Miasto nie podało jeszcze daty wyłączenia mKK. Na razie obie aplikacje działają. **Co z aplikacją iMKA (Małopolska Karta Aglomeracyjna)?** iMKA to osobna aplikacja **województwa małopolskiego**, do biletów **na pociągi Kolei Małopolskich**. Nie miesza się z mKraków. Jeśli używasz pociągu w Krakowie, zostań przy iMKA. Jeśli tylko KMK (tramwaje, autobusy), wystarczy mKraków. **Aplikacja przestała działać, co teraz?** - Sprawdź połączenie internetowe. - Zaktualizuj aplikację (Google Play, App Store). - Zrestartuj telefon. - Jeśli problem trwa, zgłoś przez **formularz w aplikacji** (sekcja "Kontakt") lub zadzwoń na **12 616 55 55** (KCK, pn-pt 7:40-15:30). **Aplikacja mKraków, mKK, mKKM, iMKA. Której używać?** Krótka rekomendacja: - **mKraków**: jeśli masz Kartę Krakowską albo chcesz zniżki na parkowanie, zgłaszać problemy i sprawdzać odpady. - **mKKM** (Krakowska Karta Miejska): tylko dla biletów KMK na karcie plastikowej. - **iMKA**: dla biletów na Koleje Małopolskie (pociągi). Możesz mieć kilka aplikacji jednocześnie. Do samego planowania trasy działają też zewnętrzne aplikacje nawigacyjne. ## Najczęstsze błędy do uniknięcia - **Nie pomyl mKraków z mKKM** (to różne aplikacje, choć obie dotyczą biletów). - **Nie pobieraj aplikacji z linków SMS**. Tylko ze sklepów Google Play i App Store. - **Sprawdzaj ważność biletu** przed wsiadaniem. Bilet w aplikacji zaczyna się **od momentu zakupu**, nie od wsiadania. - **Naładuj telefon** przed wsiadaniem do tramwaju lub autobusu. **Zgaszony telefon** oznacza brak biletu i mandat (270 zł). ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Strona o aplikacji**: [krakow.pl/mkrakow](https://www.krakow.pl/282944,artykul,o-aplikacji-mkrakow.html). - **Karta Krakowska**: [kk.krakow.pl](https://www.kk.krakow.pl). - **Cennik biletów KMK**: [ztp.krakow.pl](https://ztp.krakow.pl). - **Krakowskie Centrum Kontaktu**: tel. **12 616 55 55** (pn-pt 7:40-15:30). ## Potrzebujesz pomocy Pomoc w instalacji mKraków, połączeniu Karty Krakowskiej i zakupie pierwszego biletu, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [Karta Krakowska, jak ją uzyskać](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/karta-krakowska) - [Transport publiczny KMK, ceny biletów](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/transport-mkrakow) - [Życie codzienne](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne) - [Aplikacja mObywatel](/punkt-informacyjny/online/mobywatel) - [PESEL i zameldowanie](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/pesel) --- ### Aplikacja mObywatel URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/online/mobywatel Zaktualizowano: 2026-07-29 **mObywatel** to oficjalna aplikacja Ministerstwa Cyfryzacji z dokumentami i usługami państwowymi. Korzysta z niej ponad 10 milionów osób w Polsce. **Czy mObywatel jest dla Ciebie jako cudzoziemca?** Tak, możesz mieć aplikację, ale **nie wszystkie funkcje będą dla Ciebie dostępne**. Najważniejsza funkcja, **mDowód**, działa tylko dla obywateli Polski. Jako cudzoziemiec masz dostęp do innych użytecznych usług, w tym **Diia.pl** (jeśli jesteś obywatelem Ukrainy z ochroną czasową). > **Ten rozdział wyjaśnia konkretnie**: co działa dla Ciebie jako cudzoziemca, czego nie ma sensu szukać i jakie funkcje rzeczywiście warto włączyć. ## Co działa dla kogo, w skrócie | Kto jesteś | Główny dokument cyfrowy | Co działa w mObywatelu | |---|---|---| | Obywatel Polski | mDowód (cyfrowy dowód osobisty) | wszystkie funkcje aplikacji | | Obywatel Ukrainy z PESEL UKR | Diia.pl | Diia.pl, Zastrzeż PESEL, Bezpiecznie w sieci, IKP, Karta Dużej Rodziny, mPrawo Jazdy po wymianie | | Obywatel UE lub EOG | brak mDowodu i Diia.pl | Zastrzeż PESEL, Bezpiecznie w sieci, IKP, Karta Dużej Rodziny, mPrawo Jazdy po wymianie; logowanie przez Profil Zaufany lub bank | | Inny cudzoziemiec spoza UE (bez PESEL UKR) | brak mDowodu i Diia.pl | Zastrzeż PESEL (jeśli masz PESEL), Bezpiecznie w sieci, IKP, mPrawo Jazdy po wymianie | > Obywatele UE i EOG nie dostają mDowodu (jest tylko dla obywateli Polski) ani Diia.pl (tylko dla obywateli Ukrainy z ochroną czasową). W praktyce korzystają z tych samych funkcji ogólnych co inni cudzoziemcy z numerem PESEL. Trwają prace nad ogólnounijnym portfelem tożsamości cyfrowej (EU Digital Identity Wallet), ale na 2026 rok nie zastępuje on jeszcze mObywatela. ## Czego NIE znajdziesz w mObywatelu jako cudzoziemiec Aplikacja zbudowana jest na **polskich rejestrach państwowych**. Dostęp do konkretnej funkcji zależy od tego, czy masz **polski dokument źródłowy** w danym rejestrze. ### Funkcje wyłącznie dla obywateli Polski Te kafelki **nigdy nie zadziałają u cudzoziemca**, niezależnie od dokumentów: - **mDowód**, cyfrowy dowód osobisty. Wymaga polskiego dowodu osobistego, którego nie wydaje się cudzoziemcom. - **Zastrzeganie polskiego paszportu**. Działa tylko dla paszportu wydanego w Polsce. Paszport ukraiński zastrzegasz w konsulacie Ukrainy, paszport białoruski w konsulacie Białorusi. ### Funkcje, które zadziałają DOPIERO po wymianie zagranicznych dokumentów na polskie Te kafelki **zaczną działać u Ciebie**, jeśli masz odpowiedni polski dokument źródłowy: - **mPrawo Jazdy**, cyfrowe prawo jazdy. Działa, **jeśli wymieniłeś** ukraińskie/białoruskie/gruzińskie prawo jazdy na polskie. Po wymianie dane są w polskim rejestrze pojazdów i kierowców (CEPiK) i mObywatel je pobierze. Patrz [rozdział o prawie jazdy](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/prawo-jazdy). - **Punkty karne (Twój profil kierowcy)**. Działa po wymianie prawa jazdy. Na polskim prawie jazdy zbierasz polskie punkty karne (limit 24, dla świeżo upieczonego kierowcy 20). - **Kierowca i pojazdy**. Pokaże Twoje polskie prawo jazdy oraz pojazdy zarejestrowane w Polsce (jeśli rejestrowałeś auto na siebie w polskim wydziale komunikacji). - **mStłuczka**, zgłoszenie kolizji. Działa, jeśli masz ubezpieczenie OC w polskiej firmie i polski dowód rejestracyjny pojazdu. ### Co to oznacza w praktyce - **Nowo przybyły migrant** (z paszportem i kartą pobytu, bez wymienionego prawa jazdy): pomija powyższe funkcje, używa tylko Diia.pl (jeśli z UA), Zastrzeż PESEL, Karta Dużej Rodziny, Bezpiecznie w sieci. - **Migrant po roku w Polsce** (wymienił prawo jazdy, kupił auto w PL): ma dostęp do **mPrawa Jazdy, punktów karnych, Kierowca i pojazdy, mStłuczki**, jak każdy obywatel. - Im dłużej jesteś w Polsce i im więcej polskich dokumentów masz, tym więcej kafelków w mObywatelu zadziała. ## Co RZECZYWIŚCIE działa dla Ciebie ### 1. Diia.pl, dla obywateli Ukrainy z PESEL UKR **Diia.pl** to elektroniczny dokument tożsamości i pobytu **dla obywateli Ukrainy objętych ochroną czasową**. To analog mDowodu, dostosowany do Twojej sytuacji prawnej. **Co Ci daje**: - **Potwierdzenie tożsamości** w polskich urzędach, bankach, na poczcie, u notariusza. - **Potwierdzenie legalnego pobytu** w Polsce (że masz status PESEL UKR). - **Cyfrowe zdjęcie** zgodne z paszportem. - **Dokument akceptowany** przy kontroli granicznej w niektórych krajach UE. **Wymagania**: - Obywatelstwo Ukrainy. - Aktywny status PESEL UKR. - Konto w mObywatelu (założone na PESEL UKR). - Profil Zaufany lub logowanie przez bank. Pełny opis aktywacji i korzystania znajdziesz w [rozdziale o Diia.pl](/punkt-informacyjny/online/diia). ### 2. Zastrzeż PESEL, ważne dla każdego z PESEL Ta funkcja **działa dla każdego, kto ma PESEL** (w tym PESEL UKR). To **najważniejsza ochrona** Twojej tożsamości w Polsce. **Dlaczego to jest pilne**: Oszust, który zna Twój PESEL i podstawowe dane, może wziąć **kredyt lub pożyczkę na Twoje nazwisko** w bankach i firmach pożyczkowych. Dowiesz się o tym dopiero, gdy bank zacznie żądać spłaty. **Zastrzeżenie PESEL blokuje**: - Branie kredytu w banku. - Branie pożyczki "chwilówki" online. - Podpisanie umowy kredytowej w sklepie (np. ratalnej). - Wynajem auta na długi termin. - Zakup karty SIM na umowę abonamentową. **Czego nie blokuje**: - Wypłaty w bankomacie własną kartą (Twoje konto działa normalnie). - Bieżącego ubezpieczenia, abonamentów, zakupów. - Świadczeń socjalnych (800+, MOPS). **Jak zastrzec**: 1. Wejdź do mObywatela. 2. Wybierz **Usługi, następnie Zastrzeż PESEL**. 3. Potwierdź tożsamość Profilem Zaufanym. 4. Gotowe. Zastrzeżenie jest natychmiastowe. **Cofnięcie zastrzeżenia** też zajmuje chwilę. Możesz cofnąć przed pójściem po kredyt, a potem znowu zastrzec. > **Rekomendacja**: zastrzeż PESEL od razu po założeniu mObywatela. To chroni przed wyłudzeniem kredytu. ### 3. Bezpiecznie w sieci Funkcja, która **chroni przed phishingiem i fałszywymi SMS-ami**. Działa dla każdego użytkownika mObywatela. **Co robi**: - Sprawdza, czy SMS lub link prowadzi do prawdziwej strony rządowej. - Ostrzega przed znanymi oszustwami (np. SMS-y "doplata 1,99 zł za paczkę"). - Pokazuje listę zaufanych domen rządowych (.gov.pl). Migranci są częstym celem oszustów, bo nie znają polskiego dobrze i mogą pomylić fałszywą stronę "ZUS-u" z prawdziwą. ### 4. Karta Dużej Rodziny (KDR), jeśli masz prawo **Karta Dużej Rodziny (KDR)** to ogólnopolski program zniżek dla rodzin **z trójką lub więcej dzieci**. Cudzoziemcy z **legalnym pobytem** też mogą o nią wystąpić. **Co daje**: - Zniżki w sklepach, na bilety kolejowe, w muzeach, parkach rozrywki. - Bezpłatne wstępy do niektórych instytucji. - Aplikacja wyświetla cyfrową kartę, którą okazujesz partnerom. **Kto może mieć**: - Rodzic lub opiekun trójki dzieci (do 18 r.ż., lub do 25 r.ż. jeśli się uczą). - Cudzoziemiec z legalnym pobytem (karta pobytu, PESEL UKR z ochroną czasową, pobyt stały). **Wniosek**: składasz w urzędzie miasta lub przez ePUAP. Kartę cyfrową dostajesz potem do mObywatela. ### 5. eRecepta i historia leczenia (przez IKP) W aplikacji mObywatel jest skrót do **Internetowego Konta Pacjenta (IKP)**. Tam zobaczysz: - Twoje **e-recepty** (kod do apteki). - **e-skierowania**. - Historię wizyt lekarskich. - Zwolnienia lekarskie. Działa dla każdego z PESEL, w tym PESEL UKR. Szczegóły w [rozdziale o IKP](/punkt-informacyjny/online/ikp). ### 6. Lokalne karty mieszkańca Jeśli mieszkasz w mieście, które wprowadziło **cyfrową kartę mieszkańca** w mObywatelu, możesz mieć ją na telefonie. **Status na 2026**: w Krakowie **Karta Krakowska nie jest jeszcze zintegrowana** z mObywatelem. Nadal używasz jej przez aplikację **mKraków** lub kartę plastikową. Patrz [rozdział o mKraków](/punkt-informacyjny/online/mkrakow). ## Jak założyć mObywatela ### Krok 1, sprawdź wymagania - **Smartfon**: Android (wersja 7 lub wyższa) lub iOS (wersja 12.4 lub wyższa). - **PESEL** (zwykły lub UKR). - **Profil Zaufany** lub logowanie przez bank lub Diia.pl. Jeśli **nie masz Profilu Zaufanego**, najpierw go załóż. Patrz [rozdział o Profilu Zaufanym](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany). ### Krok 2, pobierz aplikację - **Android**: Google Play, szukaj "mObywatel" (wydawca: Ministerstwo Cyfryzacji). - **iOS**: App Store, szukaj "mObywatel". > **Uważaj na fałszywki**. W sklepach jest kilka aplikacji o podobnej nazwie. **Prawdziwy mObywatel** ma oficjalne logo (pomarańczowo-białe) i wydawcę "Ministerstwo Cyfryzacji" lub "NASK". ### Krok 3, aktywuj konto 1. Otwórz aplikację. 2. Wybierz metodę aktywacji: - **Profil Zaufany** (najprostsza, jeśli masz Profil Zaufany), - **Diia.pl** (jeśli jesteś obywatelem UA z ochroną czasową), - **Bank** (swój bank z listy dostępnej w aplikacji), - **Inny dokument** (dla osób bez polskiego dowodu, np. cudzoziemcy bez polskiego obywatelstwa). 3. Potwierdź swoją tożsamość zgodnie z wybraną metodą. 4. Ustaw hasło do aplikacji (min. 8 znaków, duża litera, cyfra, znak specjalny). 5. Włącz logowanie biometrią (odcisk palca, FaceID), jeśli chcesz. ### Krok 4, dodaj dokumenty i usługi Po zalogowaniu pojawią Ci się **dostępne kafelki**. Aktywuj te, których chcesz używać: - **Diia.pl** (dla obywateli UA), - **Karta Dużej Rodziny** (jeśli masz prawo), - **Zastrzeż PESEL**, - **Bezpiecznie w sieci**, - **Wirtualny Asystent** (chat, odpowiada po polsku), - inne, jeśli się pojawią. ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR. Czy mogę założyć mObywatela?** Tak, jeśli masz PESEL UKR i Profil Zaufany (albo logujesz się przez Diia.pl lub bank). Aplikacja będzie miała mniej kafelków niż dla obywatela Polski, ale działa. **Mam kartę pobytu, nie mam PESEL UKR. Czy mObywatel jest dla mnie?** Możesz aplikację pobrać i zalogować się przez Profil Zaufany lub bank, jeśli go masz. Jednak **dla osób bez PESEL UKR i bez polskiego obywatelstwa** wartość jest ograniczona: nie ma Diia.pl, nie ma mDowodu. Najważniejsze funkcje to **Zastrzeż PESEL** (jeśli masz PESEL) i **Bezpiecznie w sieci**. **Wymieniłem ukraińskie prawo jazdy na polskie. Czy mam mPrawo Jazdy w mObywatelu?** Tak. Po wymianie zagranicznego prawa jazdy na polskie Twoje dane są w polskim rejestrze pojazdów i kierowców (CEPiK). **mObywatel automatycznie pobierze polskie prawo jazdy** i wyświetli je jako mPrawo Jazdy. Zaczynają też działać **punkty karne** i **Kierowca i pojazdy**. **Mam zarejestrowane auto w Polsce. Czy zobaczę je w mObywatelu?** Tak. Każdy pojazd zarejestrowany na Twoje nazwisko w polskim wydziale komunikacji pojawi się w **Kierowca i pojazdy**. Zobaczysz markę, model, datę ważności OC i przeglądu technicznego. **Czy mObywatel zastępuje paszport?** Nie. Jako cudzoziemiec dalej musisz nosić paszport lub kartę pobytu jako dokument tożsamości. Diia.pl jest akceptowana w wielu polskich urzędach, ale **nie zastępuje karty pobytu** w sytuacjach, w których prawo wymaga oryginału (np. kontrola Straży Granicznej). **Aplikacja jest po polsku. Czy jest po ukraińsku lub angielsku?** Interfejs jest w kilku językach. W ustawieniach aplikacji możesz przełączyć język. **Wirtualny Asystent** odpowiada po polsku, co dla osoby z polskim na poziomie B1 może być barierą. **Mam dwa telefony. Czy mObywatel działa na obu?** Nie. **Jedno konto, jeden telefon**. Po zmianie telefonu pobierasz aplikację, używasz funkcji **Przekaż dane** (kod QR ze starego telefonu) lub aktywujesz na nowo. **Gubię telefon. Co z moimi danymi?** Aplikacja jest szyfrowana i wymaga PIN-u lub biometrii. Nikt nie zaloguje się bez Twojego PIN-u. Po zgłoszeniu utraty telefonu na infolinii ministerstwa (zadzwoń: **42 253 54 74**) Twój certyfikat może zostać unieważniony. **Czy mObywatel jest płatny?** Nie. Aplikacja jest **bezpłatna**. Bezpłatne są też wszystkie usługi w niej dostępne. ## Najczęstsze błędy do uniknięcia - **Nie szukaj mDowodu**, jeśli nie jesteś obywatelem Polski. Nie aktywujesz go. - **Nie zostawiaj telefonu z otwartą aplikacją** w miejscu publicznym. Zawsze ustaw PIN i biometrię. - **Nie podawaj danych z mObywatela osobie, która zadzwoniła i podaje się za urzędnika**. Urząd nie prosi o hasło ani PIN przez telefon. - **Nie pobieraj mObywatela z linku w SMS-ie**. Tylko ze sklepu Google Play lub App Store. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Strona główna**: [info.mobywatel.gov.pl](https://info.mobywatel.gov.pl). - **Portal Gov.pl**: [gov.pl/web/mobywatel](https://www.gov.pl/web/mobywatel). - **Dokument ochrony czasowej (dawniej Diia.pl), dla obywateli Ukrainy**: więcej w rozdziale [Diia.pl i dokument ochrony czasowej](/punkt-informacyjny/online/diia). Od 5 marca 2026 roku dokument w aplikacji mObywatel zmienił nazwę z Diia.pl na Dokument ochrony czasowej. - **Pomoc techniczna**: tel. **42 253 54 74**. ## Potrzebujesz pomocy Pomoc w założeniu Profilu Zaufanego, instalacji mObywatela, aktywacji Diia.pl i zastrzeżeniu PESEL, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [Profil Zaufany, podstawa logowania](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany) - [Diia.pl, cyfrowy dokument dla obywateli UA](/punkt-informacyjny/online/diia) - [Internetowe Konto Pacjenta (IKP)](/punkt-informacyjny/online/ikp) - [PUE ZUS, mZUS dla świadczeń](/punkt-informacyjny/online/pue-zus) - [Aplikacja mKraków](/punkt-informacyjny/online/mkrakow) - [PESEL i zameldowanie](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/pesel) - [e-Urząd Skarbowy i Twój e-PIT](/punkt-informacyjny/online/urzad-skarbowy) - [Wymiana prawa jazdy](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/prawo-jazdy) --- ### MOS, elektroniczny portal wniosków pobytowych URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/online/mos Zaktualizowano: 2026-09-24 > **Status systemu (maj 2026)**: **MOS działa od 27 kwietnia 2026 roku**. Pierwsze wnioski zostały złożone w pierwszej godzinie po uruchomieniu. Urząd do Spraw Cudzoziemców (UDSC) potwierdził pełną gotowość operacyjną. MOS (Moduł Obsługi Spraw) to portal rządowy, przez który składasz wnioski o zezwolenie na pobyt w Polsce. Od **27 kwietnia 2026 roku** większość wniosków pobytowych składasz **wyłącznie elektronicznie przez MOS**. Wnioski papierowe są **pozostawiane bez rozpoznania**. Portal prowadzi UDSC. Dostępny jest pod adresem [mos.cudzoziemcy.gov.pl](https://www.mos.cudzoziemcy.gov.pl) w siedmiu językach: polskim, angielskim, ukraińskim, rosyjskim, francuskim, wietnamskim i arabskim. ## Złóż wniosek wcześnie. Min. miesiąc, najlepiej 3 miesiące przed końcem pobytu System działa, ale w pierwszych dniach po uruchomieniu zgłaszane są problemy techniczne i formalne: - **Format zdjęcia** wymaga dodatkowych narzędzi (sprawdź wymagania techniczne MOS). - **Załącznik nr 1 od pracodawcy** (link e-mail) ma 30 dni ważności, ale firmy potrzebują czasu, żeby podpisał go członek zarządu zgodnie z Krajowym Rejestrem Sądowym (KRS). - **Konto Profilu Zaufanego** musi być aktywne **przed** rozpoczęciem procedury. - Część osób ma trudności z nawigacją w systemie i koniecznością działania w czasie rzeczywistym (brak edycji złożonego wniosku). **Realnie:** zacznij procedurę **minimum miesiąc, najlepiej trzy miesiące** przed końcem legalnego pobytu. Im wcześniej zaczniesz, tym mniej presji i mniej ryzyka utraty legalnego pobytu w razie błędu w pierwszej wersji wniosku. ## Uwaga na nielegalnych pośredników System jest **bezpłatny**: płacisz tylko opłaty urzędowe. Za pobyt czasowy jest to **340 zł** opłaty skarbowej za większość podstaw (dla pobytu i pracy, 440 zł) plus osobno **100 zł** za wydanie karty pobytu. UDSC oficjalnie ostrzega: **informacje z innych źródeł mogą być nieprawdziwe i wprowadzać w błąd**. Po uruchomieniu MOS pojawiają się pośrednicy oferujący pomoc za kilkaset, a nawet kilka tysięcy złotych. Część z nich działa nielegalnie i wprowadza w błąd. Kompletność wniosku decyduje o powodzeniu sprawy: błędny wniosek od pośrednika skutkuje wezwaniem do uzupełnienia braków i wydłużeniem postępowania o tygodnie. **Jeśli potrzebujesz pomocy**, korzystaj z oficjalnych kanałów: - **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK** w Krakowie. Wsparcie w językach PL / EN / UA / BY. - **Infolinia INFO OPT Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego (MUW) Kraków**: tel. **12 210 20 20** (pn-pt 7:30-15:30). - **Telekonsultant 24h MUW Kraków**: tel. **12 210 20 22**. ## Co to jest MOS i co się zmieniło ### Stary MOS, do 17 kwietnia 2026 Stary MOS był kreatorem wniosków. Wypełniałeś formularz online, drukowałeś, podpisywałeś ręcznie i zanosiłeś do urzędu wojewódzkiego. **17 kwietnia 2026 roku stary MOS został wyłączony.** Wszystkie konta użytkowników zostały usunięte. ### Nowy MOS, od 27 kwietnia 2026 **MOS w nowej wersji został uruchomiony 27 kwietnia 2026 roku** i działa w pełnym zakresie. Pierwsze wnioski zostały złożone w pierwszej godzinie od uruchomienia. Nowy MOS to **pełny system elektroniczny**: - Wypełniasz wniosek online. - Załączasz skany dokumentów. - Podpisujesz wniosek Profilem Zaufanym. - Urząd dostaje wniosek w formie elektronicznej. - Ty dostajesz Urzędowe Poświadczenie Odbioru (UPO) i zaświadczenie zastępujące stempel Wojewody. **Nie chodzisz do urzędu, żeby złożyć wniosek.** Wizyta jest konieczna dopiero później, w celu pobrania odcisków palców i okazania paszportu. ## Jakie wnioski złożysz przez MOS Przez MOS składasz wnioski o: - **Zezwolenie na pobyt czasowy** (w tym pobyt czasowy i praca, Niebieska Karta UE, studia, działalność gospodarcza, łączenie rodziny, jeśli członek rodziny jest w Polsce). - **Zezwolenie na pobyt stały**. - **Zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE**. - **Karta CUKR** (od 4 maja 2026 roku, pobyt czasowy dla osób wcześniej objętych ochroną czasową). Zobacz [Karta CUKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr). ## Jakie wnioski NIE idą przez MOS Część spraw nadal składasz w formie papierowej na dotychczasowych zasadach: - **Przeniesienie wewnątrz przedsiębiorstwa (ICT)**. - **Mobilność długoterminowa** pracownika kadry kierowniczej, specjalisty, pracownika odbywającego staż. - **Łączenie rodziny**, gdy cudzoziemiec przebywa **poza Polską**. - **Członek rodziny obywatela RP, UE lub Wielkiej Brytanii**, gdy cudzoziemiec przebywa **poza Polską**. - **Życie rodzinne z obywatelem RP, UE lub Wielkiej Brytanii**, gdy cudzoziemiec przebywa **poza terytorium RP**. Jeśli nie masz pewności, do której kategorii pasuje Twoja sprawa, zadzwoń do MUW Kraków (12 210 20 20) lub skontaktuj się z PIO. ## Co musisz mieć przed założeniem konta MOS wymaga spełnienia **kolejnych kroków przygotowawczych**. Bez nich nie zalogujesz się do systemu: 1. **Numer PESEL**: nadaje go urząd gminy. Sprawdź [jak uzyskać PESEL](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/pesel). 2. **Aktywny Profil Zaufany**: to jedyny sposób logowania do MOS dla większości cudzoziemców. Sprawdź [jak założyć Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany). 3. **Skrzynka e-Doręczeń**: nie jest formalnie wymagana do złożenia wniosku, ale **urząd wojewódzki wysyła wezwania, terminy wizyt i decyzje właśnie przez e-Doręczenia**. Bez skrzynki nie odbierzesz elektronicznie pism w swojej sprawie. Sprawdź [jak założyć e-Doręczenia](/punkt-informacyjny/online/e-doreczenia). **Kwalifikowany podpis elektroniczny** również działa, ale większość migrantów go nie ma. Profil Zaufany jest bezpłatny i wystarczający. ## Jak założyć konto w MOS **Ważne**: konto ze starego MOS **nie przenosi się**. Musisz założyć nowe konto od zera. Krok po kroku: 1. Wejdź na [mos.cudzoziemcy.gov.pl](https://www.mos.cudzoziemcy.gov.pl). 2. Kliknij „Zaloguj się". 3. Zostaniesz przekierowany na [login.gov.pl](https://login.gov.pl). 4. Wybierz „Profil Zaufany" jako metodę logowania. 5. Zaloguj się (przez bank lub nazwą użytkownika i hasłem). 6. Po potwierdzeniu tożsamości wrócisz do MOS. 7. Wypełnij formularz rejestracyjny nowego konta. 8. Konto jest gotowe. **Uwaga bezpieczeństwa**: nigdy nie podawaj nikomu danych logowania do login.gov.pl, nawet pracodawcy czy pośrednikowi. To Twoja tożsamość cyfrowa. ## Jak złożyć wniosek, krok po kroku ### Krok 1: Zaloguj się i wybierz rodzaj wniosku Po zalogowaniu wybierasz właściwy typ zezwolenia (np. pobyt czasowy i praca, Niebieska Karta UE, Karta CUKR). ### Krok 2: Wypełnij formularz System prowadzi Cię przez kreator. Wypełniasz dane krok po kroku. Dostępna jest pomoc kontekstowa w siedmiu językach. System zabezpiecza Cię przed brakami: zablokuje wysyłkę wniosku bez wymaganego załącznika. **Możesz zapisać roboczą wersję formularza i wrócić do niej później.** Niepodpisany wniosek jest przechowywany przez 45 dni od ostatniej operacji. ### Krok 3: Podaj adres e-mail pracodawcy lub uczelni Jeśli wniosek dotyczy pobytu w celu pracy, nauki lub stażu, podajesz **adres e-mail pracodawcy, uczelni lub organizatora stażu**. System automatycznie wysyła na ten adres **link do załącznika nr 1**, który pracodawca lub uczelnia musi podpisać elektronicznie (Profilem Zaufanym lub kwalifikowanym podpisem). **Link jest ważny 30 dni.** Jeśli pracodawca nie podpisze załącznika w tym czasie, wniosek nie może zostać skutecznie złożony. Więcej o tym, co zawiera załącznik nr 1 i jak przygotować pracodawcę, przeczytasz w rozdziale [Rola pracodawcy i załącznik nr 1](/punkt-informacyjny/praca/zalacznik-1-pracodawca). ### Krok 4: Załącz dokumenty Skany dokumentów dołączasz w formie elektronicznej. Dokumenty, które nie wymagają podpisu pracodawcy, możesz podpisać odręcznie i zeskanować, nie muszą być e-podpisane. Podstawowe dokumenty do załączenia: - skan ważnego paszportu (strona ze zdjęciem), - fotografia biometryczna (zgodna z wymogami do dowodu osobistego), - potwierdzenie opłat (100 zł za kartę pobytu + opłata skarbowa 340-640 zł w zależności od rodzaju zezwolenia), - dokumenty potwierdzające podstawę pobytu (umowa o pracę, zaświadczenie z uczelni, dokumenty o zameldowaniu), - dokumenty o ubezpieczeniu zdrowotnym, - dokumenty o stabilnym źródle dochodu. ### Krok 5: Podpisz wniosek Wniosek podpisujesz elektronicznie Profilem Zaufanym. System generuje **Urzędowe Poświadczenie Odbioru (UPO)** i zapisuje kopię wniosku w PDF i XML. ### Krok 6: Zaświadczenie o złożeniu wniosku Po weryfikacji i zatwierdzeniu wniosku przez pracownika urzędu wojewódzkiego pobierzesz z systemu **zaświadczenie o złożeniu wniosku**. Zastępuje ono dotychczasowy „stempel Wojewody" w paszporcie. **Ważna zmiana**: w nowym MOS **nie ma już czerwonej pieczątki** w paszporcie. Zamiast tego pojawia się **elektroniczne zaświadczenie na Twoim koncie w MOS**: pobierasz je i drukujesz samodzielnie. Nie musisz w tym celu przyjeżdżać do urzędu. **Co potwierdza zaświadczenie (i czego nie potwierdza):** - Potwierdza, że złożyłeś wniosek i Twój pobyt w Polsce jest legalny do wydania decyzji. - Pozwala wyjechać z Polski do kraju pochodzenia. - **NIE uprawnia do podróży po strefie Schengen** (np. do Niemiec, Czech). Do tego potrzebujesz ważnej wizy lub karty pobytu. - **NIE uprawnia automatycznie do pracy**: zasady dostępu do pracy zależą od Twojej wcześniejszej podstawy pobytu. - **NIE zastępuje ważnego paszportu**. **Stempel papierowy pozostaje tylko** w sprawach składanych nadal w formie papierowej, głównie: przeniesienie wewnątrz przedsiębiorstwa (ICT), łączenie rodziny gdy cudzoziemiec jest poza Polską. Służby kontrolujące legalność pobytu (Straż Graniczna, Policja) mają dostęp do informacji o złożonym wniosku w systemie. ## Co dalej po złożeniu wniosku ### Wezwanie do osobistego stawiennictwa Urząd wojewódzki wezwie Cię do osobistej wizyty. Na wizycie: - złożysz **odciski palców** (wymagane do karty pobytu), - złożysz **wzór podpisu**, - **okażesz oryginał paszportu**, - w razie potrzeby uzupełnisz informacje lub dokumenty. Termin wizyty dostaniesz przez **e-Doręczenia**. ### Decyzja Urząd wydaje decyzję administracyjną. Zgodnie z ustawą wygaszającą, czas rozpatrywania wniosku o Kartę CUKR został wydłużony z 90 do 180 dni. Decyzję dostaniesz przez e-Doręczenia (jeśli masz skrzynkę) lub pocztą tradycyjną. ### Odbiór karty pobytu Po otrzymaniu pozytywnej decyzji odbierzesz kartę pobytu osobiście w **MUW Kraków, ul. Przy Rondzie 6**. Wcześniej zarezerwujesz termin przez [okp.muw.pl](http://okp.muw.pl). ## Sprawdzanie statusu sprawy Po złożeniu wniosku możesz sprawdzać status: - **Portal MOS**, zalogowany, zakładka „Moje sprawy". Najszybszy sposób dla wniosków składanych elektronicznie. - **Strona [infoopt.pl](https://infoopt.pl)**: aktualne informacje o procedurach i terminach w MUW Kraków. - **Infolinia MUW Kraków, INFO OPT**: **12 210 20 20** (pn-pt 7:30-15:30). Także dla wniosków papierowych i pytań ogólnych. - **Telekonsultant MUW 24h**: **12 210 20 22**. ## Specyfika MUW Kraków ### Co zmieniło się w Krakowie od 27 kwietnia 2026 - Wnioski o pobyt czasowy, stały i rezydenta UE wyłącznie przez MOS. - Wnioski papierowe wpływające po 26 kwietnia 2026 roku **nie są rozpatrywane** (liczy się data **wpływu** do urzędu, nie data nadania). - Wszystkie terminy wizyt umówione mailem (rezerwacja.opt@muw.pl) przypadające od 27 kwietnia 2026 roku zostały **anulowane**. - Rezerwacja mailowa jest **wstrzymana**, z wyjątkiem spraw dotyczących wymiany kart pobytu. ### Kontakt z MUW Kraków, Wydział Spraw Cudzoziemców - Adres: ul. Przy Rondzie 6, 31-547 Kraków. - Infolinia INFO OPT: 12 210 20 20 (pn-pt 7:30-15:30). - Telekonsultant 24h: 12 210 20 22. - E-mail: info.opt@muw.pl. - Odbiór karty pobytu: [okp.muw.pl](http://okp.muw.pl). - Procedury: [infoopt.pl](https://infoopt.pl). ## Najczęstsze problemy ### Moje konto ze starego MOS nie działa Stary MOS został wyłączony 17 kwietnia 2026 roku. Konta użytkowników zostały usunięte. Musisz założyć nowe konto w MOS od zera. ### Nie mogę się zalogować do login.gov.pl Sprawdź ważność Profilu Zaufanego na [pz.gov.pl](https://pz.gov.pl). Jeśli wygasł, musisz założyć nowy. ### Pracodawca nie odpowiada na link z załącznikiem Link jest ważny 30 dni. Jeśli pracodawca nie podpisze w tym czasie, wniosek nie zostanie skutecznie złożony. Przypomnij pracodawcy o terminie. Jeśli nie odpowiada, rozważ zmianę podstawy wniosku lub kontakt z działem HR. ### Wysłałem wniosek papierowo po 26 kwietnia 2026 roku Wniosek papierowy wpływający do urzędu po tej dacie **nie jest rozpatrywany**, nawet jeśli nadałeś go wcześniej. Musisz złożyć wniosek ponownie przez MOS. Pilnuj ciągłości legalnego pobytu. ### Mój pobyt kończy się za kilka dni, a nie mam Profilu Zaufanego Nie zwlekaj. Najpierw zdobądź PESEL (urząd gminy), potem załóż Profil Zaufany w Punkcie Potwierdzającym (Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), Urząd Miasta). Dopiero po tym złożysz wniosek w MOS. To łącznie kilka dni procedury, planuj z wyprzedzeniem. ### Nie jestem pewny, czy moja sprawa idzie przez MOS czy papierowo Zadzwoń na infolinię MUW Kraków (12 210 20 20) przed złożeniem wniosku. Zła ścieżka = wniosek pozostawiony bez rozpoznania. ## Znane problemy MOS (zgłaszane od 27.04.2026) UDSC potwierdza ponad **5,6 tys. wniosków złożonych** w pierwszych dniach. Wraz z liczbą wniosków rosną zgłoszenia wad systemu zgłaszane przez cudzoziemców, działy HR i pracodawców. Najczęstsze: ### Problem 1. Jeden adres pracy System wymaga wskazania **jednego konkretnego adresu pracy**. **Nie obsługuje**: - **Pracy zdalnej** (home office). - **Pracy hybrydowej**. - **Pracy mobilnej** (kierowcy, przedstawiciele handlowi, monterzy). **Obejście**: wpisanie głównego adresu pracodawcy w polu adresu + opisanie elastycznej formy w polu „opis obowiązków". ### Problem 2. Kod zawodu + nazwa w jednym polu System ogranicza wybór stanowiska do **opcji z listy systemowej**: - **Kod zawodu** (ISCO) + **nazwa** w jednym polu. - **Brak możliwości precyzyjnego wskazania** rzadszych stanowisk. **Obejście**: wybierz najbliższy kod ISCO + dopisz precyzyjne stanowisko w polu „opis obowiązków". ### Problem 3. PKD 2025 vs PKD 2007 System wymaga **kodu PKD 2025**, podczas gdy **do końca 2026 r. firmy mogą używać PKD 2007**. **Skutek**: pracodawcy zarejestrowani w KRS z PKD 2007 muszą **na potrzeby załącznika nr 1** przeliczyć kod na PKD 2025. **Tabela przeliczeniowa** PKD 2007, potem PKD 2025: dostępna na [stat.gov.pl](https://stat.gov.pl). ### Problem 4. Brak edycji po wysłaniu załącznika nr 1 Po wysłaniu **emaila do pracodawcy** z linkiem do załącznika **NIE możesz edytować wniosku**. **Każda poprawka** = **nowy wniosek** + **ponowne wysłanie do pracodawcy**. **Strategia**: **dokładnie sprawdź wniosek** przed wysłaniem emaila do pracodawcy. Pomocna: konsultacja z PIO lub kancelarią. ### Problem 5. Zanonimizowane maile wyglądają jak spam Emaile od systemu MOS są **wysyłane z anonimowego adresu** („noreply"). Pracodawcy często **traktują je jako spam** i nie podpisują w terminie. **Obejście**: - **Przed wysłaniem wniosku**: ostrzeż pracodawcę osobiście, że dostanie email. - **Dział HR**: dodaj adres MOS do białej listy w filtrze antyspamowym. - **Sprawdź folder „Spam"** w skrzynce pracodawcy. ### Problem 6. Wniosek wyłącznie po polsku Mimo dostępności **interfejsu w 7 językach**, sam **wniosek wypełniasz po polsku**. **Obejście**: - **Tłumacze online** (Google Translate, DeepL) wystarczające do zrozumienia. - **Pomoc PIO** w wypełnianiu. - **Najważniejsze**: dane osobowe **zgodne z paszportem** (oryginalna pisownia). ### Problem 7. Brak konta pracodawcy w MOS W systemie **NIE ma osobnego konta dla pracodawcy**. Pracodawca: - **NIE widzi listy** swoich pracowników w MOS. - **NIE może śledzić** statusu spraw. - **NIE może pobrać kopii** załączników. - **Otrzymuje tylko emaile** z indywidualnymi linkami. **Skutek**: **dział HR** w dużych firmach musi prowadzić **własną ewidencję** wniosków (Excel, system HR). ### Problem 8. Wymóg osobistego stawiennictwa w urzędzie MOS **nie eliminuje wizyty w urzędzie**. Po złożeniu wniosku elektronicznie **i tak musisz** stawić się osobiście: - **Złożyć odciski palców** (wymagane do karty pobytu). - **Złożyć wzór podpisu**. - **Okazać oryginał paszportu**. - **Uzupełnić dokumenty** (na wezwanie). **Terminy wizyt** są wyznaczane przez urząd (przez e-Doręczenia). ## Pracodawca i załącznik nr 1, przewodnik **Załącznik nr 1** to **kluczowy dokument** w sprawach pobytu czasowego z pracą. Bez podpisania przez pracodawcę **wniosek nie może być skutecznie złożony**. ### Co zawiera załącznik nr 1 **Dane cudzoziemca**: - Imię, nazwisko, PESEL, paszport. **Dane pracodawcy**: - Firma, NIP, REGON, KRS (jeśli spółka), adres siedziby. - **Kod PKD 2025** (główny + dodatkowe związane ze stanowiskiem). **Warunki pracy**: - **Stanowisko**: kod ISCO + nazwa. - **Adres pracy**. - **Wymiar etatu**. - **Podstawa zatrudnienia**: umowa o pracę / zlecenie / kontrakt B2B / inne. - **Czas trwania umowy**: od / do (min. **6 miesięcy** dla pobytu czasowego z pracą). - **Miesięczne wynagrodzenie brutto**: min. **4 806 zł brutto** (płaca minimalna 2026), niezależnie od wymiaru etatu. - **Opis obowiązków**. **Zaświadczenie pracodawcy**: - O **niezaleganiu** w opłatach ZUS, w Urzędzie Skarbowym (US). - O **rzetelności** (że pracodawca nie był karany za pracę nielegalną). ### Kto może podpisać załącznik nr 1 **Po stronie pracodawcy**: 1. **Członek zarządu** (osoba uprawniona w KRS). 2. **Prokurent** (z pełnomocnictwem). 3. **Pełnomocnik** (np. radca prawny, adwokat, doradca personalny) z **pełnomocnictwem ogólnym** lub **szczególnym** do tej sprawy. 4. **W przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej (JDG)**: właściciel firmy (osoba fizyczna prowadząca działalność). ### Sposób podpisania **Pracodawca podpisuje** elektronicznie jedną z trzech metod: 1. **Profil Zaufany** (najpopularniejszy), przez [login.gov.pl](https://login.gov.pl). 2. **Podpis osobisty** (e-Dowód osobisty z warstwą elektroniczną). 3. **Kwalifikowany podpis elektroniczny** (firmy: dla działów HR często praktyczny). **Wybór**: - **JDG / mała firma**: Profil Zaufany (bezpłatny, szybki). - **Duża firma**: kwalifikowany podpis (dla działu HR, masowy obieg). - **Spółka kapitałowa**: zwykle Profil Zaufany członka zarządu + protokół wewnętrzny. ### Procedura krok po kroku (po stronie pracodawcy) **Krok 1**: cudzoziemiec wpisuje w MOS adres email pracodawcy. **Krok 2**: pracodawca otrzymuje email z **linkiem do załącznika nr 1**. **Krok 3**: pracodawca **klika link** i loguje się (Profil Zaufany / podpis osobisty / kwalifikowany). **Krok 4**: pracodawca **wypełnia załącznik** (jego część): - Dane firmy. - Warunki pracy. - Zaświadczenia. **Krok 5**: pracodawca **podpisuje załącznik elektronicznie**. **Krok 6**: system **automatycznie wysyła** podpisany załącznik do wniosku cudzoziemca. **Krok 7**: cudzoziemiec **kontynuuje wniosek** (dołącza inne dokumenty + podpisuje całość). **Czas**: - **Link ważny 30 dni** od wysłania. - **Brak podpisu w 30 dni** = wniosek nie składany. - **Pracodawca może odmówić** podpisania (np. jeśli zmieniły się warunki pracy), wówczas cudzoziemiec musi złożyć nowy wniosek. ### Co musi zrobić dział HR **Wskazówki dla działów HR / pracodawców**: 1. **Przygotuj** podpis elektroniczny (Profil Zaufany / kwalifikowany). 2. **Wyznacz osobę odpowiedzialną** za podpisywanie załączników (członek zarządu, prokurent, pełnomocnik). 3. **Przygotuj pełnomocnictwo** dla osoby podpisującej (jeśli nie członek zarządu). 4. **Dodaj adres email MOS** do **białej listy** w filtrze antyspamowym. 5. **Powiadom cudzoziemca** przed wysłaniem wniosku, że dostanie email. 6. **Prowadź ewidencję** wniosków (Excel, system HR, brak konta pracodawcy w MOS). 7. **Aktualizuj kody PKD** do klasyfikacji 2025. 8. **Pomóż cudzoziemcowi** wypełnić dane firmy w polskim formacie. 9. **Zachowaj kopię** podpisanego załącznika (pobierz PDF z systemu po podpisaniu). ### Pełnomocnik / kancelaria, co może **Pełnomocnik** (radca prawny, adwokat, doradca personalny) może: - **Podpisać załącznik nr 1** w imieniu pracodawcy (z pełnomocnictwem). - **Pomóc cudzoziemcowi** w wypełnianiu wniosku (bez logowania na konto cudzoziemca). - **Doradzać** w kompletowaniu dokumentów. - **Reprezentować** w postępowaniu administracyjnym (z osobnym pełnomocnictwem). **Czego pełnomocnik NIE robi**: - **NIE loguje się** na konto cudzoziemca w MOS (to przestępstwo). - **NIE podpisuje** wniosku w imieniu cudzoziemca (to musi cudzoziemiec sam). ### Najczęstsze pytania pracodawców #### Mam 10 cudzoziemskich pracowników. Czy mogę podpisać wszystkie załączniki na raz? **NIE**. Każdy załącznik nr 1 jest **indywidualny**: każdy cudzoziemiec wysyła osobny link, pracodawca podpisuje każdy osobno. #### Czy mogę pobrać szablon załącznika nr 1 przed wysłaniem wniosku przez cudzoziemca? **NIE w obecnej wersji MOS**. Załącznik generowany jest **dynamicznie** w systemie po wysłaniu emaila. UDSC zapowiada zmiany, sprawdzaj komunikaty. #### Co jeśli zmieniły się warunki pracy między wysłaniem linka a podpisaniem? **Pracodawca powinien NIE PODPISAĆ** linka, pozwolić mu wygasnąć (30 dni). Następnie cudzoziemiec **składa nowy wniosek** z aktualnymi warunkami. #### Jaka jest odpowiedzialność pracodawcy za niedotrzymanie warunków zadeklarowanych w załączniku nr 1? **Pracodawca odpowiada** za zgodność: - **Niedotrzymanie warunków** = możliwa **odmowa pobytu** dla cudzoziemca. - **Kontrola Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) / Straży Granicznej (SG)** może to wykryć. - **Kara** dla pracodawcy: do **30 000 zł** za pracę nielegalną. ## Ważne zasady bezpieczeństwa - **Nigdy nie udostępniaj danych logowania login.gov.pl**: pracodawcy, pośrednikowi, doradcy. Nikt nie powinien składać wniosku w Twoim imieniu, logując się Twoim kontem. - **Pracodawca podpisuje tylko swój załącznik**: przez link wysłany e-mailem na jego adres. Nie przez Twoje konto. - **Pomoc doradcy**: jeśli korzystasz z usług kancelarii, doradca pomaga Ci w przygotowaniu dokumentów, ale logowanie i podpis musisz wykonać osobiście. - **Podejrzane maile o MOS**: UDSC nigdy nie prosi e-mailem o podanie hasła. Takie wiadomości zgłoś na [cert.gov.pl](https://cert.gov.pl). - **Powiadom pracodawcę osobiście** przed wysłaniem linka z systemu MOS, emaile często trafiają do spamu. ## Podstawa prawna - Ustawa z 12 grudnia 2013 roku o cudzoziemcach (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 1079). - Ustawa z 21 listopada 2025 roku o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw. - Ustawa z 23 stycznia 2026 roku o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (Dz.U. 2026 poz. 203). - Komunikat Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) z 10 kwietnia 2026 roku o uruchomieniu nowego MOS od 27 kwietnia 2026 roku. ## Gdzie szukać aktualnych informacji MOS to system nowy, przepisy i komunikaty zmieniają się szybko. **Zawsze sprawdzaj oficjalne źródła**, nie polegaj na poradach z forum ani mediów społecznościowych osób trzecich. **Najlepsze źródła centralne (UDSC):** - Strona główna MOS: [mos.cudzoziemcy.gov.pl](https://www.mos.cudzoziemcy.gov.pl) (7 języków). - Ogólne informacje o MOS: [gov.pl/udsc/info-mos](https://www.gov.pl/web/udsc/info-mos). - FAQ MOS, 33 pytania i odpowiedzi: [gov.pl/udsc/mos-qa](https://www.gov.pl/web/udsc/mos-qa). - Facebook UDSC: [facebook.com/udsc.gov](https://www.facebook.com/udsc.gov), publikuje komunikaty i przypomnienia. **Najlepsze źródła dla Małopolski:** - Oficjalna strona INFO OPT (MUW Kraków): [infoopt.pl](https://infoopt.pl), bieżące komunikaty z plakatami graficznymi. - Facebook MUW Kraków: [facebook.com/muwkrakow](https://www.facebook.com/muwkrakow). - Strona Wojewody: [malopolska.uw.gov.pl](https://www.malopolska.uw.gov.pl). ## Potrzebujesz pomocy - **MUW Kraków, INFO OPT**: 12 210 20 20 (pn-pt 7:30-15:30). - **MUW Kraków, 24h (Telekonsultant)**: 12 210 20 22. - **E-mail**: info.opt@muw.pl. - **Adres**: ul. Przy Rondzie 6, 31-547 Kraków. **Punkty informacyjne MUW na miejscu (Małopolska):** - Kraków: ul. Przy Rondzie 6 (pn 7:30-18:00, wt-pt 7:30-15:30). - Tarnów: Al. Solidarności 5-9 (pn 8:00-18:00, wt-pt 7:30-15:30). - Nowy Sącz: ul. Jagiellońska 52. Pracownicy pomagają sprawdzić wypełniony wniosek, udzielają informacji o stanie postępowania i przepisach legalizacyjnych. > [!INFO] To informacje ogólne, nie porada prawna > Każda sprawa pobytowa jest indywidualna. W razie wątpliwości zadzwoń na infolinię MUW Kraków: 12 210 20 20. **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK w Krakowie**. Pomoc w założeniu konta MOS, pomoc w wyborze właściwego rodzaju wniosku, wsparcie w przygotowaniu załączników, wsparcie w językach PL / EN / UA / BY. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [Rola pracodawcy i załącznik nr 1](/punkt-informacyjny/praca/zalacznik-1-pracodawca) - [Karta CUKR, dla obywateli Ukrainy](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr) - [PESEL UKR, aktualizacja danych do 31.08.2026](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr) - [Pobyt czasowy, strona główna](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy) - [Pobyt czasowy i praca (zezwolenie jednolite)](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/praca) - [Pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/dzialalnosc-gospodarcza) - [Niebieska Karta UE](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/niebieska-karta) - [Pobyt stały i rezydent długoterminowy UE](/punkt-informacyjny/pobyt-staly) - [Profil Zaufany, podpis elektroniczny do urzędów](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany) - [e-Doręczenia, elektroniczny list polecony](/punkt-informacyjny/online/e-doreczenia) - [Diia.pl, elektroniczny dokument ochrony czasowej](/punkt-informacyjny/online/diia) - [mObywatel, aplikacja z dokumentami](/punkt-informacyjny/online/mobywatel) - [Obywatelstwo polskie](/punkt-informacyjny/obywatelstwo) - [Ochrona czasowa, status UKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa) - [Karta Polaka](/punkt-informacyjny/karta-polaka) - [Ślub z obywatelem RP](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/slub-obywatel-rp) - [Firma i biznes w Polsce](/punkt-informacyjny/biznes) - [Zakładanie JDG, krok po kroku](/punkt-informacyjny/biznes/zakladanie-dzialalnosci) --- --- ### Profil Zaufany, klucz do polskich e-urzędów URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany Zaktualizowano: 2026-07-29 **Profil Zaufany (PZ)** to bezpłatne narzędzie do załatwiania spraw urzędowych online. Potwierdza Twoją tożsamość w internecie i pozwala podpisywać dokumenty. Bez niego nie zalogujesz się do większości polskich e-usług publicznych. ## Kto może założyć Profil Zaufany Profil Zaufany założysz, jeśli: - masz numer **PESEL**, - masz pełną lub ograniczoną zdolność do czynności prawnych (ukończyłeś 13 lat), - masz adres e-mail i aktywny numer telefonu. > **Zalecenie**: użyj adresu e-mail w domenie innej niż **.ru**. Polskie systemy administracyjne i bankowe coraz częściej blokują lub odrzucają wiadomości z domen rosyjskich, co utrudnia odzyskanie hasła czy potwierdzenie operacji. Bezpłatne konta znajdziesz np. na Gmail (.com), Outlook (.com), ProtonMail (.com), WP, Onet, Interia (.pl), Ukr.net (.ua). Obywatelstwo nie ma znaczenia. Cudzoziemiec z numerem PESEL zakłada Profil Zaufany na tych samych zasadach co obywatel Polski. ## Co załatwisz przez Profil Zaufany Profil Zaufany otwiera dostęp do setek e-usług. Najważniejsze dla migranta: **Zdrowie i ubezpieczenia** - logowanie do **[Internetowego Konta Pacjenta (IKP)](/punkt-informacyjny/online/ikp)**: recepty, skierowania, wyniki badań, - logowanie do **[Platformy Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS)](/punkt-informacyjny/online/pue-zus)**: zwolnienia lekarskie, składki, świadczenia, - wniosek o **Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ)** dla podróży po UE / EOG / Szwajcarii (więcej w [rozdziale o NFZ](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz)). **Praca i firma** - rejestracja [działalności gospodarczej](/punkt-informacyjny/biznes/zakladanie-dzialalnosci) w **Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG)** przez [biznes.gov.pl](https://www.biznes.gov.pl), - obsługa firmy w portalu Biznes.gov.pl, więcej w [sekcji Biznes](/punkt-informacyjny/biznes), - podpisywanie plików JPK_VAT dla urzędu skarbowego, więcej w [rozdziale Podatki i ZUS](/punkt-informacyjny/biznes/podatki-zus). **Podatki** - logowanie do portalu **Twój e-PIT** (rozliczenie roczne PIT), więcej w [rozdziale Podatki i ZUS](/punkt-informacyjny/biznes/podatki-zus), - **e-Urząd Skarbowy**: zaświadczenia, zwrot podatku. **Świadczenie 800+** - wniosek o **[800+](/punkt-informacyjny/swiadczenia/800plus)** (dawne 500+) przez portal Emp@tia lub aplikację [mObywatel](/punkt-informacyjny/online/mobywatel). Uwaga: inne świadczenia rodzinne, Karta Dużej Rodziny, becikowe, fundusz alimentacyjny, mają ograniczenia dla cudzoziemców. Zwykle wymagają **pobytu stałego**, **statusu uchodźcy** lub **zezwolenia na pobyt czasowy w celu połączenia z rodziną**. Sam [PESEL UKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr) **nie daje prawa** do tych świadczeń. Szczegóły sprawdź w [rozdziale o świadczeniach](/punkt-informacyjny/swiadczenia) i w [rozdziale o pomocy społecznej MOPS](/punkt-informacyjny/swiadczenia/mops). **Dokumenty i kontakt z urzędami** - zgłoszenie utraty dokumentu tożsamości, - odpis aktu urodzenia, małżeństwa lub zgonu, - kontakt z urzędami przez **Elektroniczną Platformę Usług Administracji Publicznej (ePUAP)**, - wnioski w urzędzie wojewódzkim i gminie, w tym w **[Module Obsługi Spraw (MOS)](/punkt-informacyjny/online/mos)** o pobyt czasowy, stały i rezydenta UE. ## Jak założyć Profil Zaufany, 2 sposoby ### Sposób 1. Wniosek online + Punkt Potwierdzający (podstawowy) To najpewniejsza ścieżka dla migranta. Nie wymaga konta w polskim banku. Krok po kroku: 1. Wejdź na stronę [pz.gov.pl](https://pz.gov.pl). 2. Kliknij „Zarejestruj się". 3. Wybierz opcję „Potwierdzę profil w punkcie potwierdzającym". 4. Wypełnij formularz danymi osobowymi (imię, nazwisko, PESEL, e-mail, telefon). 5. Ustaw login i hasło. 6. W ciągu 14 dni idź osobiście do Punktu Potwierdzającego. 7. Weź ze sobą dokument tożsamości: paszport, kartę pobytu lub Diia.pl. 8. Urzędnik zweryfikuje Twoją tożsamość i aktywuje Profil Zaufany. W Polsce działa ponad 2000 Punktów Potwierdzających. Znajdziesz je m.in. w: - urzędach gmin i urzędach miast, - oddziałach ZUS, - urzędach skarbowych, - oddziałach Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ), - konsulatach RP za granicą. **Gdzie w Krakowie**: aktualną listę adresów sprawdź na [pz.gov.pl/pz/confirmationPointAddressesList](https://pz.gov.pl/pz/confirmationPointAddressesList). W Krakowie profil potwierdzisz m.in. w Urzędzie Miasta Krakowa (al. Powstania Warszawskiego 10, ul. Wielicka 28a, os. Zgody 2), oddziałach ZUS i urzędach skarbowych. ### Sposób 2. Przez bankowość elektroniczną (opcja dodatkowa) Jeśli masz już konto w polskim banku, ta ścieżka jest szybsza. Działa 24 godziny na dobę i nie wymaga wizyty w urzędzie. **Uwaga dla migrantów**: nie wszystkie banki chętnie zakładają konta cudzoziemcom. Niektóre banki mogą: - odmówić otwarcia konta, jeśli nie masz karty pobytu, - zamknąć konto po jakimś czasie, - ograniczyć dostęp do usług. Jeśli masz konto, sprawdź w bankowości online, czy bank oferuje zakładanie Profilu Zaufanego. Listę aktualnych dostawców tożsamości (banków i innych operatorów) znajdziesz na [pz.gov.pl](https://pz.gov.pl) po kliknięciu „Załóż profil", potem „Wybierz dostawcę tożsamości". Krok po kroku: 1. Zaloguj się do bankowości internetowej. 2. Znajdź zakładkę „Profil Zaufany" (zwykle w sekcji e-Urząd lub Usługi dodatkowe). 3. Wypełnij formularz wniosku. 4. Potwierdź operację bankowym kodem autoryzacyjnym (SMS lub aplikacja). 5. Dostaniesz e-mail z potwierdzeniem założenia Profilu Zaufanego. Bank potwierdza Twoje dane, bo weryfikował je już przy zakładaniu konta. ## Ile ważny jest Profil Zaufany Profil Zaufany jest ważny **3 lata** od potwierdzenia. Po tym terminie wygasa. Przed upływem 3 lat możesz przedłużyć ważność online: 1. Zaloguj się na [pz.gov.pl](https://pz.gov.pl). 2. W panelu wybierz „Szczegóły profilu". 3. Kliknij „Przedłuż ważność lub zmień dane". 4. Potwierdź kodem SMS i e-mail. Ważność przedłuża się o kolejne 3 lata. **Ważne**: po przedłużeniu przez pz.gov.pl znika powiązanie z bankiem. Metoda logowania zmieni się na kod SMS lub powiadomienie push w aplikacji mObywatel. Jeśli chcesz wrócić do logowania bankowego, w zakładce „Szczegóły profilu" wybierz „Zmień dostawcę tożsamości na bank". ## Jeśli Profil Zaufany wygasł Nie przedłużysz profilu, który już wygasł. Musisz założyć nowy. Powtórz procedurę przez Punkt Potwierdzający lub bankowość elektroniczną. ## Profil Zaufany a e-Doręczenia Profil Zaufany nie zastępuje skrzynki do **e-Doręczeń**. To dwa różne narzędzia. - **Profil Zaufany**: potwierdza tożsamość i podpisuje dokumenty. - **e-Doręczenia**: odbierają i wysyłają oficjalną korespondencję z urzędami. > [!WARNING] Koniec ePUAP w kontakcie z urzędami > Od 1 stycznia 2026 roku e-Doręczenia zastąpiły ePUAP jako oficjalny kanał komunikacji z administracją. Pismo wysłane przez ePUAP może nie wywołać skutków prawnych. ZUS domknął tę zmianę dla klientów indywidualnych od 12 marca 2026 roku. Oficjalny kanał to teraz e-Doręczenia. Skrzynkę założysz na [gov.pl/e-doreczenia](https://www.gov.pl/web/e-doreczenia). ## Bezpieczeństwo - Nigdy nie udostępniaj hasła do Profilu Zaufanego. - Nikt z urzędu, banku ani Ministerstwa Cyfryzacji nie poprosi Cię o hasło e-mailem lub SMS-em. - Jeśli zgubisz telefon lub dane wyciekły, natychmiast zmień hasło na pz.gov.pl. - Podejrzane e-maile ze „linkiem do profilu" zgłoś na adres [incydent.cert.pl](https://incydent.cert.pl). ## Podstawa prawna - Ustawa z 17 lutego 2005 roku o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, ISAP. - Rozporządzenie Ministra Cyfryzacji z 10 września 2018 roku w sprawie profilu zaufanego i podpisu zaufanego. ## Potrzebujesz pomocy Jeśli masz trudności z założeniem lub używaniem Profilu Zaufanego: - **Infolinia Profilu Zaufanego**: **+48 42 253 54 50** (pn-pt 7:00-18:00). - **Pomoc techniczna online**: [gov.pl/profilzaufany/pomoc](https://www.gov.pl/web/profilzaufany/pomoc). **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK w Krakowie**. Wsparcie przy zakładaniu Profilu Zaufanego, pomoc w procedurach urzędowych online, języki PL / EN / UA / BY. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [e-Doręczenia, elektroniczny list polecony](/punkt-informacyjny/online/e-doreczenia) - [MOS, portal wniosków pobytowych](/punkt-informacyjny/online/mos) - [Diia.pl, elektroniczny dokument ochrony czasowej](/punkt-informacyjny/online/diia) - [mObywatel, aplikacja z dokumentami](/punkt-informacyjny/online/mobywatel) - [PUE ZUS, konto online](/punkt-informacyjny/online/pue-zus) - [IKP, Internetowe Konto Pacjenta](/punkt-informacyjny/online/ikp) - [NFZ, opieka zdrowotna](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz) - [800+ i Dobry Start](/punkt-informacyjny/swiadczenia/800plus) --- --- ### PUE ZUS i mZUS URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/online/pue-zus Zaktualizowano: 2026-09-28 **Platforma Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS)** to portal Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Załatwiasz tu sprawy emerytalne, ubezpieczeniowe, rodzinne, chorobowe **przez internet**, bez wizyty w urzędzie. W sierpniu 2024 roku ZUS zmienił nazwę portalu na **eZUS**, ale **w komunikacji ZUS nadal używa obu nazw zamiennie** (PUE i eZUS). To ten sam serwis pod adresem **zus.pl/ezus**. **Czy eZUS jest dla Ciebie jako cudzoziemca?** Tak. Korzystasz z niego, jeśli: - **Pracujesz w Polsce** (na umowę o pracę, zlecenie, B2B z opłacaniem ZUS). - **Prowadzisz działalność gospodarczą** (samozatrudnienie). - **Jesteś rodzicem** dziecka, które ma prawo do 800+, świadczenia "Aktywny Rodzic" lub "Dobry Start 300+". ## eZUS dla pracownika ### Co Ci daje - **Sprawdzasz, czy pracodawca zgłosił Cię** do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych. To samo zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego zobaczysz też w [Internetowym Koncie Pacjenta (IKP)](/punkt-informacyjny/online/ikp). - **Widzisz historię swoich zwolnień lekarskich (e-ZLA)** i czy ZUS uznał je do wypłaty zasiłku. - **Pobierasz zaświadczenia** o zgłoszeniu, niezaleganiu, składkach, kapitale początkowym. - **Wnioskujesz o EKUZ** (Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego, ważna na wyjazdy do UE). - **Sprawdzasz emeryturę, jaką Ci policzy ZUS** (kalkulator). ### Najczęstsza sytuacja: pracodawca nie zgłosił Jeśli pracujesz, **pracodawca powinien zgłosić Cię do ZUS w ciągu 7 dni** od pierwszego dnia pracy. Bez tego nie masz ubezpieczenia zdrowotnego, emerytalnego ani prawa do zasiłku w razie choroby. W eZUS zobaczysz to w **Informacje o zgłoszeniu**. Jeśli jesteś niezgłoszony lub zgłoszenie ma błędną datę, **mów pracodawcy natychmiast**. Jeśli odmawia, możesz zgłosić sprawę do **Państwowej Inspekcji Pracy (PIP)**. Sprawdź też [legalną pracę w Polsce](/punkt-informacyjny/praca/legalna-praca). ## eZUS dla rodzica ### Świadczenie 800+ od 1 lutego 2026 Jeśli masz dziecko i jesteś cudzoziemcem, możesz dostać **800 zł miesięcznie na każde dziecko do 18 r.ż.** Wniosek składasz **wyłącznie online przez eZUS lub mZUS**. > [!WARNING] Nowe warunki 800+ od 1 lutego 2026 > Świadczenie 800+ dla obywateli Ukrainy ze statusem UKR wymaga teraz złożenia nowego wniosku oraz spełnienia dwóch warunków: > - Rodzic musi być **aktywny zawodowo** (praca, działalność gospodarcza, urlop macierzyński lub rodzicielski). > - Dziecko musi **uczyć się w polskiej szkole** lub uczęszczać do polskiego przedszkola. > > ZUS sprawdza te warunki co miesiąc. Szczegóły w [rozdziale o 800+](/punkt-informacyjny/swiadczenia/800plus). ### Aktywny Rodzic (od 1 października 2024) Trzy świadczenia dla rodziców dzieci 12-35 miesięcy: - **Aktywni rodzice w pracy**: **1500 zł miesięcznie** (oboje rodziców pracuje, dziecko nie chodzi do żłobka). - **Aktywni w żłobku**: do **1500 zł miesięcznie** (zwrot kosztów żłobka). - **Aktywni w domu**: **500 zł miesięcznie** (jeden rodzic pracuje, drugi opiekuje się dzieckiem w domu). Wniosek przez **eZUS, mZUS lub bankowość elektroniczną**. ### Dobry Start 300+ **300 zł rocznie na każde dziecko** od 7 do 20 r.ż. (24 lata, jeśli ma orzeczenie o niepełnosprawności) na **wyprawkę szkolną**. Wniosek składasz **od 1 lipca do 30 listopada**. Jeśli złożysz w lipcu lub sierpniu, ZUS gwarantuje wypłatę do **30 września**. Później ZUS ma 2 miesiące na rozpatrzenie. Świadczenie też dla cudzoziemców **na tych samych zasadach co 800+** (legalny pobyt i dziecko uczy się w PL). ## eZUS dla samozatrudnionego (przedsiębiorcy) ### Obowiązek konta od 2023 r. **Każdy przedsiębiorca w Polsce musi mieć konto eZUS** (od 1 stycznia 2023 r. obowiązek ustawowy). Jeśli prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą (JDG), **konto już masz**. ### Co przez eZUS robisz - **Sprawdzasz salda** bieżące i historyczne, deklaracje DRA. - **Płacisz składki** (numer konta dostępny w portalu). - **Wnioskujesz o zaświadczenia o niezaleganiu** (banki, wnioski o kredyt, zamówienia publiczne tego wymagają). - **Zgłaszasz umowy o dzieło** (druk RUD, obowiązek od 2021 r.). - **Korzystasz z Wakacji składkowych**: 1 miesiąc w roku zwolnienia ze składek społecznych dla mikroprzedsiębiorców. - **Wnioskujesz o A1**, jeśli delegujesz pracownika lub sam jedziesz pracować do innego kraju UE. - **Zgłaszasz zlecenie lub umowę** dla pracownika. ### Mały ZUS Plus (zmiana od 1 stycznia 2026) Od 1 stycznia 2026 roku **Mały ZUS Plus** ma nowe zasady. Możesz korzystać z preferencyjnych składek **przez 36 miesięcy w każdym 60-miesięcznym okresie** (nie tylko raz w życiu, jak wcześniej). Wniosek o Mały ZUS Plus składasz przez eZUS w styczniu każdego roku. ### ePłatnik Jeśli zatrudniasz **do 100 pracowników**, możesz korzystać z **bezpłatnej aplikacji ePłatnik** wbudowanej w eZUS. Wypełnisz w niej dokumenty zgłoszeniowe (ZUA, ZWUA), rozliczeniowe (DRA, RCA) bez programu zewnętrznego. ## Aplikacja mobilna mZUS ### Dla świadczeniobiorców (już dostępna) **mZUS** to aplikacja na telefon dla osób pobierających świadczenia rodzinne. Pobierzesz ją bezpłatnie z Google Play lub App Store. W mZUS: - **Wniosek o 800+**, Aktywny Rodzic, Dobry Start 300+. - **Powiadomienie o nowych okolicznościach** (np. dziecko skończyło 18 lat, zmieniłaś pracę). - **Odwołanie od decyzji** odmownej. - **Wycofanie wniosku**, jeśli się rozmyśliłaś. - **Załączniki** (skany dokumentów). Aktywacja: po zalogowaniu do **eZUS** wchodzisz w **Ustawienia, Urządzenia mobilne, Nowe urządzenie**, generujesz kod QR i skanujesz go w aplikacji mZUS. ### Dla płatników (planowane na 2026) ZUS planuje uruchomić **mZUS dla Płatnika** w pierwszej połowie 2026 roku. Aplikacja pozwoli przedsiębiorcom przeglądać salda, e-zwolnienia, wysyłać dokumenty z telefonu i umawiać e-wizyty. Status na koniec kwietnia 2026: aplikacja **jeszcze nie została udostępniona**. Sprawdź [zus.pl](https://www.zus.pl) po aktualne informacje. ## Jak założyć konto w eZUS ### Krok 1, sprawdź czy już masz konto Jeśli **kiedykolwiek pracowałeś w Polsce**, otrzymywałeś świadczenie z ZUS lub składałeś wniosek o EKUZ, **konto eZUS już istnieje** (zostało założone automatycznie). Wystarczy zalogować. Jeśli to Twój pierwszy kontakt z ZUS, **zarejestruj się na zus.pl/ezus/rejestracja**. ### Krok 2, wybierz sposób logowania - **Profil Zaufany** (rekomendowane). - **Bankowość elektroniczna** (login.gov.pl, większość banków). - **e-Dowód** (tylko obywatele Polski). - **Login i hasło ZUS** (po założeniu konta z potwierdzeniem tożsamości w placówce ZUS). ### Krok 3, włącz logowanie dwuskładnikowe ZUS od sierpnia 2024 roku wprowadził **logowanie dwuskładnikowe**. Po wpisaniu hasła system poprosi o **kod SMS** lub potwierdzenie w aplikacji. Włącz to obowiązkowo. Bez tego konto jest narażone na włamanie, a tam są Twoje dane podatkowe i ubezpieczeniowe. ### Krok 4, zmień login na e-mail Stary login ZUS (cyfry) został zastąpiony **adresem e-mail jako loginem**. Po pierwszym logowaniu system zapyta, na jaki e-mail zmienić login. ## Kontakt z ZUS ### Centrum Obsługi Telefonicznej - **Tel. 22 560 16 00** (pn-pt 7:00-18:00). - **Połączenie priorytetowe** (krótsze kolejki) dla użytkowników eZUS, jeśli zalogujesz się przed wybraniem opcji "rozmowa z konsultantem". - W eZUS pokażesz konsultantowi **kod uwierzytelniający** i nie musi pytać o dane osobowe. ### Placówka ZUS w Krakowie - **ZUS I Oddział w Krakowie**: ul. Pędzichów 27, 31-152 Kraków. - **ZUS II Oddział w Krakowie**: ul. Świętokrzyska 12, 30-015 Kraków. - **Kasy i biura podawcze**: pn 8:00-17:00, wt-pt 8:00-15:00. ### e-wizyta Zamiast jechać do ZUS, możesz umówić **wideorozmowę z urzędnikiem** przez eZUS. Wybierasz datę, godzinę i temat. Konsultant skontaktuje się z Tobą o umówionej porze. ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR i pracuję na umowę zlecenia. Czy mam konto eZUS?** Tak, jeśli pracodawca Cię zgłosił. Sprawdź na zus.pl/ezus/logowanie. Jeśli nie ma konta, to pracodawca **prawdopodobnie nie zgłosił Cię** do ZUS, co jest jego obowiązkiem. **Pracuję na B2B, sam płacę ZUS. Wszystko sprawdzam w eZUS?** Tak. Saldo, składki, terminy płatności, deklaracje. Mały ZUS Plus, Wakacje składkowe, ulga na start, e-zwolnienia pracowników, wszystko. **Składałem wniosek o 800+ przez bank, czy widać go w eZUS?** Tak. Wszystkie wnioski o świadczenia rodzinne (800+, Aktywny Rodzic, Dobry Start) widzisz w **Wnioski i Decyzje** w eZUS, niezależnie od tego, gdzie je złożyłeś (eZUS, mZUS, bankowość, Empatia). **Logowanie nie działa, system pisze "konto zablokowane".** Najprawdopodobniej zbyt wiele nieudanych prób logowania. Zadzwoń na **22 560 16 00** lub idź do placówki ZUS, żeby odblokować. **Mam PESEL UKR, ale pracodawca twierdzi, że nie musi mnie zgłaszać do ZUS, bo "specustawa".** Jeśli pracujesz **na umowę o pracę** lub **zlecenie**, pracodawca **musi Cię zgłosić** do ZUS i opłacać składki. Specustawa o pomocy obywatelom Ukrainy **nie zwalnia z tego obowiązku**. Skontaktuj się z PIP (Państwowa Inspekcja Pracy). **Czy eZUS jest po angielsku lub ukraińsku?** Strona zus.pl ma wersję angielską (przełącznik EN w prawym górnym rogu). **Sam portal eZUS jest tylko po polsku** na 2026 rok. Niektóre formularze są dwujęzyczne. Aplikacja mZUS ma wersję polską i angielską. **Co z umowami o dzieło? Trzeba je zgłaszać?** Tak, **od 1 stycznia 2021 r.** każda umowa o dzieło musi być zgłoszona do ZUS na druku RUD **w ciągu 7 dni** od zawarcia. Robisz to w eZUS jako zleceniodawca. Składek od umowy o dzieło **nie płacisz** (chyba że została przekształcona w zlecenie). **Pracuję w PL, mam dziecko w UA. Czy dostanę 800+?** **Nie**, jeśli dziecko mieszka i uczy się poza Polską. Świadczenie 800+ wymaga, żeby **dziecko mieszkało z Tobą w Polsce** i uczyło się w polskiej szkole. ## Najczęstsze błędy do uniknięcia - **Nie udostępniaj loginu i hasła** do eZUS pracodawcy ani księgowemu. Daj im **upoważnienie w ZUS** (specjalny formularz), żeby działali na Twoim koncie z własnego loginu. - **Nie loguj się z linku w SMS-ie**. ZUS NIE wysyła linków logowania w SMS-ach. Każdy taki SMS to próba oszustwa. - **Sprawdzaj saldo co miesiąc**, jeśli jesteś przedsiębiorcą. Niedopłata kumuluje się w odsetki. - **Nie czekaj z wnioskiem o 800+**. ZUS ma 2 miesiące na rozpatrzenie, ale wypłata jest **od miesiąca złożenia wniosku, nie wstecz**. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Logowanie eZUS**: [zus.pl/ezus/logowanie](https://www.zus.pl/ezus/logowanie). - **Rejestracja eZUS**: [zus.pl/ezus/rejestracja](https://www.zus.pl/ezus/rejestracja). - **Strona główna ZUS**: [zus.pl](https://www.zus.pl). - **Centrum Obsługi Telefonicznej**: tel. **22 560 16 00**. - **Aplikacja mZUS**: Google Play, App Store. ## Potrzebujesz pomocy Pomoc w pierwszym logowaniu do eZUS, sprawdzeniu zgłoszenia w ZUS przez pracodawcę, wniosku o 800+ lub Aktywnego Rodzica i zgłoszeniu umowy o dzieło, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [800+ świadczenie na dziecko](/punkt-informacyjny/swiadczenia/800plus) - [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany) - [Legalna praca w Polsce](/punkt-informacyjny/praca/legalna-praca) - [Umowy z pracodawcą](/punkt-informacyjny/praca/umowy) - [Zakładanie działalności gospodarczej (JDG)](/punkt-informacyjny/biznes/zakladanie-dzialalnosci) - [Podatki i ZUS dla przedsiębiorcy](/punkt-informacyjny/biznes/podatki-zus) - [Internetowe Konto Pacjenta (IKP)](/punkt-informacyjny/online/ikp) - [NFZ, ubezpieczenie zdrowotne](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz) - [e-Urząd Skarbowy i Twój e-PIT](/punkt-informacyjny/online/urzad-skarbowy) --- ### e-Urząd Skarbowy i Twój e-PIT URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/online/urzad-skarbowy Zaktualizowano: 2026-09-28 **e-Urząd Skarbowy (e-US)** to **internetowy portal Krajowej Administracji Skarbowej**, gdzie załatwisz **wszystkie sprawy podatkowe online**. Dostępna jest też **aplikacja mobilna e-US** (Android, iOS). **Najważniejsze fakty**: - **Twój e-PIT** od **15 lutego** dla każdego podatnika rozliczającego PIT-37, PIT-36, PIT-36L, PIT-28, PIT-38. - **Termin rozliczenia**: **30 kwietnia danego roku**. - Jeśli **nic nie zrobisz**, system **automatycznie złoży wstępnie wypełniony PIT-37 lub PIT-38** ostatniego dnia. - **Logowanie**: Profil Zaufany, mObywatel, bank, **lub danymi podatkowymi** (PESEL i przychody). - **Każdy z PESEL** (w tym PESEL UKR) może korzystać. > **Cudzoziemcy obowiązkowo używają PESEL** (nie NIP) do rozliczeń PIT. Bez PESEL **rozliczenie nie zadziała**. ## Czym jest e-Urząd Skarbowy ### Funkcje portalu - **Twój e-PIT**: wstępnie wypełnione roczne rozliczenie PIT. - **Mikrorachunek podatkowy**: Twój indywidualny numer konta do wpłat podatków. - **Płatności online** za zaległości podatkowe. - **Status zwrotu PIT**: kiedy dostaniesz pieniądze. - **Korespondencja z urzędem**: wezwania, decyzje, pisma. - **Zaświadczenia**: o niezaleganiu, o dochodach. - **Zgłoszenia ZAP-3**: aktualizacja danych adresowych. - **Wystawianie pełnomocnictw** UPL-1 (księgowy może składać PIT za Ciebie). - **e-czynny żal**: gdy zapomniałeś o czymś, zanim urząd skarbowy to wykryje. ### Cudzoziemcy korzystają z e-US Każdy z **PESEL i polskim dochodem** (umowa o pracę, zlecenia, JDG, najem) **musi rozliczyć PIT w Polsce**. - **PESEL UKR**: bez problemu, dane są w systemie. - **Karta pobytu**: dane są w systemie. - **Bez PESEL**: niemożliwe (od kilku lat Ministerstwo Finansów wymaga PESEL). ## Twój e-PIT, krok po kroku ### Co to jest **Wstępnie wypełniona deklaracja PIT** za poprzedni rok kalendarzowy, **przygotowana automatycznie** przez Krajową Administrację Skarbową na podstawie danych od: - **Pracodawców** (PIT-11). - **Zleceniodawców** (PIT-11). - **Klientów umów o dzieło** (PIT-8C). - **ZUS** (zasiłki, emerytury, PIT-40A/11A). - **Banków** (dochody kapitałowe, PIT-8C). ### Daty > [!TERMIN] Rozlicz PIT do 30 kwietnia > Rozliczenie roczne składasz od 15 lutego do **30 kwietnia**. Po tej dacie system automatycznie przyjmie wersję urzędu (PIT-37 i PIT-38): ale możesz stracić ulgi, których urząd nie doda za Ciebie. Sprawdź swój PIT przed terminem. | Data | Co się dzieje | |---|---| | **15 lutego** | Otwarcie Twój e-PIT, możesz zalogować się i sprawdzić | | **od 15 lutego do 30 kwietnia** | Możesz akceptować, modyfikować, dodawać ulgi | | **30 kwietnia** | **Ostatni dzień** rozliczenia. Niezłożone PIT-37/PIT-38 są **automatycznie składane** w wersji urzędu | | **31 lipca** | Termin zwrotu nadpłaty (jeśli rozliczenie automatyczne) | ### Kiedy Twój e-PIT NIE rozliczy automatycznie - **PIT-36** (działalność gospodarcza, najem, dochody zagraniczne): wstępnie wypełniony, ale **nie składa się sam**. - **PIT-36L** (liniowy z JDG): jak wyżej. - **PIT-28** (ryczałt): jak wyżej. - **PIT-39** (sprzedaż nieruchomości): w ogóle nie ma w Twoim e-PIT. > **Jeśli prowadzisz JDG, najem albo masz dochody zagraniczne**: **musisz aktywnie rozliczyć** PIT do 30 kwietnia. Niezłożenie oznacza **kary skarbowe**. ## Jak się zalogować do e-Urzędu Skarbowego ### Adres **Strona**: [podatki.gov.pl/e-urzad-skarbowy](https://www.podatki.gov.pl/e-urzad-skarbowy) **Twój e-PIT**: [podatki.gov.pl/twoj-e-pit](https://www.podatki.gov.pl/twoj-e-pit) ### 5 metod logowania #### 1. Aplikacja mobilna e-US (rekomendowane) - Pobierz **e-Urząd Skarbowy** z Google Play (Android) lub App Store (iOS). - Zaloguj się **PIN-em** lub **biometrią** (odcisk palca, FaceID). - Najszybsza i najwygodniejsza metoda. #### 2. Profil Zaufany - Wejdź na podatki.gov.pl, następnie wybierz **Login.gov.pl**. - Zaloguj się Profilem Zaufanym (e-mail i SMS lub bank). Patrz [rozdział o Profilu Zaufanym](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany). #### 3. Aplikacja mObywatel - W mObywatelu jest funkcja **"Login.gov.pl"** (skrót do logowania w innych usługach państwowych). - Wybierasz e-US, logujesz się automatycznie. Patrz [rozdział o mObywatelu](/punkt-informacyjny/online/mobywatel). #### 4. Bankowość elektroniczna - W aplikacji banku jest **moduł "Twój e-PIT"** lub **"Login.gov.pl"**. - Po kliknięciu następuje przekierowanie do e-US. **Banki wspierające**: większość dużych banków w Polsce (lista dostępna na ekranie logowania). #### 5. Dane podatkowe (gdy nie masz Profilu Zaufanego) Dla osób bez Profilu Zaufanego. **Co potrzebujesz**: - **PESEL** (lub NIP) i **data urodzenia**. - **Kwota przychodu z PIT za 2024 rok** (suma). - **Kwota przychodu z jednego PIT-11 za 2025 rok** (jeden pracodawca lub zleceniodawca). - **Kwota nadpłaty lub podatku do zapłaty z PIT za 2024 rok**. > **Trudność**: jeśli nie pamiętasz tych kwot, **musisz odszukać stare PIT-y** (PIT-11 od pracodawcy, PIT-37 z poprzedniego roku). ## Co zrobić w Twój e-PIT ### Po zalogowaniu zobaczysz - **Wstępnie wypełniony PIT-37** (etat, zlecenie), najczęstszy przypadek. - **Wstępnie wypełniony PIT-38** (kapitały, kryptowaluty). - **PIT-36 / PIT-36L / PIT-28** (jeśli prowadzisz JDG), do uzupełnienia. ### Możesz 1. **Zaakceptować** w obecnej formie (jeśli nic nie zmieniasz). 2. **Dodać ulgi i odliczenia**, patrz niżej. 3. **Zmienić numer rachunku** do zwrotu nadpłaty. 4. **Wskazać OPP** (Organizację Pożytku Publicznego) na 1,5% podatku. 5. **Dodać przychody nieujęte** (np. najem, dochody z zagranicy). 6. **Wysłać** rozliczenie. ### Co weryfikować **Sprawdź**: - **Pracodawcy**: czy wszyscy są wymienieni (jeśli pracowałeś u kilku). - **Kwoty przychodu i kosztów**: czy zgodne z PIT-11 od pracodawców. - **Zaliczki na podatek**: czy poprawnie zsumowane. - **Składki ZUS i zdrowotne**: czy odliczone. > **Częsty błąd**: pracodawca **nie wysłał PIT-11** do urzędu. Wtedy w Twoim e-PIT **brakuje tego dochodu**. Kontaktuj się z pracodawcą i z urzędem skarbowym. ### Najczęstsze ulgi i odliczenia #### Ulga na dziecko **1 112 zł na dziecko na rok** dla pierwszego i drugiego dziecka. Trzecie dziecko **2 000 zł**, czwarte i kolejne **2 700 zł na każde**. **Wymóg**: dziecko mieszka z Tobą i nie ma swoich dochodów (lub mieszczą się w limicie). **Cudzoziemcy z PESEL UKR**: **TAK, mogą odliczać**, jeśli dziecko ma polski PESEL i mieszka w Polsce. #### Ulga rehabilitacyjna Wydatki na **leczenie i rehabilitację**: - **Lekarstwa** (powyżej 100 zł miesięcznie, z orzeczeniem niepełnosprawności). - **Sprzęt rehabilitacyjny**. - **Pobyt w sanatorium**. - **Przewóz na leczenie**. #### Ulga internetowa **760 zł rocznie** za internet w domu (tylko 2 lata po sobie). #### Ulga termomodernizacyjna **Do 53 000 zł** odliczenia za **wymianę pieca, ocieplenie domu** (właściciele domów jednorodzinnych). #### Darowizny na cele pożytku publicznego - **6%** dochodu na cele pożytku publicznego. - **Cele kościelne, krwiodawstwo**: bez limitu (krwiodawstwo do 6%). #### Wspólne rozliczenie z małżonkiem Jeśli małżonek **nic nie zarabia** lub mało, opłaca się. **Warunek**: małżeństwo trwało **przez cały rok podatkowy**. #### 1,5% podatku na OPP **Bezpłatnie** możesz przekazać 1,5% Twojego podatku na Organizację Pożytku Publicznego (OPP). Nic Cię to nie kosztuje, bo te pieniądze i tak trafiłyby do budżetu państwa. W Twój e-PIT wpisujesz dwa pola: - **Numer KRS** wybranej organizacji. - **Cel szczegółowy** (opcjonalnie, np. konkretny program lub osoba). **Możesz przekazać 1,5% na Fundację U-WORK**, która prowadzi ten Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców: - **Numer KRS: 0000507234** - **Cel szczegółowy: 82381** Więcej: [u-work.pl/wsparcie/darowizny-konto](https://u-work.pl/wsparcie/darowizny-konto). ## Mikrorachunek podatkowy **Twój indywidualny numer konta** w Ministerstwie Finansów do **wpłat wszystkich podatków**. ### Jak go znaleźć - W e-Urzędzie Skarbowym, w sekcji **"Mikrorachunek"**. - Lub na [podatki.gov.pl/generator-mikrorachunku](https://www.podatki.gov.pl/generator-mikrorachunku-podatkowego). ### Co tam wpłacasz - **PIT** (jeśli wynika dopłata po rozliczeniu). - **Podatek z ryczałtu** (PIT-28 miesięcznie lub kwartalnie). - **Mandat skarbowy**. - **Zaległości podatkowe**. - **VAT, PCC, akcyzę**. ### Format **26 cyfr**, zaczynający się od specjalnego prefiksu (różny dla każdego podatnika, oparty na PESEL lub NIP). > **Nie myl** mikrorachunku z numerem urzędu skarbowego. To Twój prywatny numer. ## NIP dla cudzoziemca ### Kto musi mieć NIP - **Przedsiębiorcy** prowadzący JDG lub spółkę. ### Większość cudzoziemców ma tylko PESEL **Pracownicy etatowi**: wystarczy **PESEL**. Nie potrzebują NIP. ### Jak uzyskać NIP **Wniosek NIP-7**: - W urzędzie skarbowym właściwym dla miejsca zamieszkania. - Online przez Profil Zaufany na [podatki.gov.pl](https://www.podatki.gov.pl). **Bezpłatne**. ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR. Pracowałem w 2025 r. w polskiej firmie. Muszę rozliczać PIT?** **Tak, jeśli pracodawca wystawił Ci PIT-11**. Procedura: 1. 15 lutego 2026 zaloguj się do **Twój e-PIT**. 2. Sprawdź wstępnie wypełniony PIT-37. 3. Zaakceptuj lub zmodyfikuj. 4. Wyślij do 30 kwietnia. Jeśli **nic nie zrobisz**, system automatycznie złoży za Ciebie 30 kwietnia. **Pracowałem na umowie zlecenia, ale pracodawca nie dał mi PIT-11. Co robić?** **Pracodawca ma obowiązek** wystawić PIT-11 do **31 stycznia** kolejnego roku. Jeśli go nie ma: - **Wezwij pracodawcę** (pisemnie, z terminem 7 dni). - **Zgłoś do PIP** (Państwowa Inspekcja Pracy), kontrola pracodawcy. - **Zgłoś do urzędu skarbowego**. **Brak PIT-11** oznacza **kłopoty dla pracodawcy** (kara), nie dla Ciebie. **Mam dochody w Ukrainie i w Polsce. Jak rozliczyć?** **Zależy od rezydencji podatkowej**: - **Mieszkasz w PL ponad 183 dni w roku**, jesteś **rezydentem PL**, rozliczasz **wszystkie dochody** (polskie i ukraińskie) na PIT-36 lub PIT-37 z dochodami zagranicznymi. - **Mieszkasz w UA, pracujesz w PL chwilowo**, jesteś **nierezydentem**, rozliczasz **tylko polskie dochody**. **Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania PL-UA**: tak, istnieje. Podatek zapłacony w UA możesz odliczyć w polskim PIT. **Skomplikowane sprawy**: konsultacja z doradcą podatkowym lub urzędem skarbowym. **Mam PESEL UKR i prowadzę JDG. Co z PIT?** Prowadzisz JDG, wybrałeś formę opodatkowania: - **Skala**: PIT-36. - **Liniowy**: PIT-36L. - **Ryczałt**: PIT-28. Każda z tych deklaracji jest **wstępnie wypełniona w Twój e-PIT**, ale **nie składa się automatycznie**, musisz zalogować się i wysłać do **30 kwietnia danego roku**. Patrz [rozdział o podatkach JDG](/punkt-informacyjny/biznes/podatki-zus). **Zmieniłem konto bankowe, gdzie podać nowy numer?** W e-US: - **Pulpit, Aktualizacja danych** (formularz ZAP-3). - Lub w trakcie składania **Twój e-PIT** (sekcja "Numer rachunku do zwrotu"). **Co jeśli pomylę kwoty?** **Po wysłaniu** możesz **skorygować PIT** (przygotuj **korektę zeznania PIT**) **w ciągu 5 lat**. W e-US: **Złóż dokument, PIT**, wybierz korektę. **Czy potrzebuję doradcy podatkowego?** **W większości przypadków NIE**: - **PIT-37 (etat, zlecenie)**: Twój e-PIT robi to za Ciebie. - **PIT-38 (kapitały)**: proste, gdy bank dostarcza dane. **TAK, doradcy podatkowego**: - **JDG z księgą przychodów-rozchodów**. - **Spółki**. - **Złożone dochody zagraniczne**. - **Sprzedaż nieruchomości**. **Bezpłatne porady**: w urzędzie skarbowym właściwym dla Twojego miejsca zamieszkania (osobiście lub telefonicznie). ## Najczęstsze błędy do uniknięcia - **Nie zwlekaj do 30 kwietnia**. Zwrot nadpłaty dostajesz **45 dni** po złożeniu (w internecie). Im wcześniej, tym szybciej. - **Sprawdź wstępnie wypełniony PIT**, czasem brakuje pracodawców, czasem są błędy. - **Pamiętaj o ulgach**, system **NIE doda ich automatycznie** (ulga na dziecko, rehabilitacyjna i inne). - **Wskaż OPP**, 1,5% podatku jest **darmowe** (bo i tak idzie do skarbu państwa). - **Pilnuj korekty**, błędny PIT można skorygować w 5 lat, ale lepiej od razu. ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Twój e-PIT**: [podatki.gov.pl/twoj-e-pit](https://www.podatki.gov.pl/twoj-e-pit). - **e-Urząd Skarbowy**: [podatki.gov.pl/e-urzad-skarbowy](https://www.podatki.gov.pl/e-urzad-skarbowy). - **Aplikacja e-US**: Google Play, App Store. - **Krajowa Informacja Skarbowa (KIS)**: tel. **22 330 03 30**. - **Małopolski Urząd Skarbowy w Krakowie**: ul. Krowoderskich Zuchów 2, 31-272 Kraków, tel. **12 633 02 33**. - **Generator mikrorachunku**: [podatki.gov.pl/generator-mikrorachunku-podatkowego](https://www.podatki.gov.pl/generator-mikrorachunku-podatkowego). ## Potrzebujesz pomocy Pomoc w pierwszym logowaniu do e-Urzędu Skarbowego, w wypełnieniu Twój e-PIT, w doborze ulg, we wskazaniu OPP i w korekcie zeznania, w językach polskim, angielskim, ukraińskim i białoruskim, otrzymasz w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). To informacje ogólne, nie porada podatkowa. W indywidualnej sprawie zadzwoń na infolinię Krajowej Informacji Skarbowej (KIS): 22 330 03 30 lub skonsultuj się z doradcą podatkowym. --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [Profil Zaufany, podstawa logowania](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany) - [Aplikacja mObywatel](/punkt-informacyjny/online/mobywatel) - [PUE ZUS i mZUS](/punkt-informacyjny/online/pue-zus) - [Internetowe Konto Pacjenta (IKP)](/punkt-informacyjny/online/ikp) - [Podatki i ZUS dla JDG](/punkt-informacyjny/biznes/podatki-zus) - [Zakładanie działalności gospodarczej](/punkt-informacyjny/biznes/zakladanie-dzialalnosci) - [PESEL i zameldowanie](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/pesel) --- ## Biznes ### Firma i biznes w Polsce, strona główna URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/biznes Zaktualizowano: 2026-07-31 Polska jest **otwarta na cudzoziemców prowadzących firmy**, ale prawo do założenia działalności **zależy od Twojego statusu pobytowego**. Niektórzy mogą prowadzić **jednoosobową działalność gospodarczą (JDG)** od ręki, inni muszą najpierw uzyskać konkretne zezwolenie na pobyt lub założyć **spółkę z o.o.** Ten dział pomoże Ci zrozumieć: - **Kto może prowadzić** firmę w Polsce i w jakiej formie. - **Jakie są formy** prowadzenia biznesu (JDG, spółki, działalność nierejestrowana). - **Jak zarejestrować firmę** krok po kroku. - **Jakie podatki** zapłacisz (PIT, ryczałt, liniowy, CIT). - **Ile wynoszą składki ZUS** w 2026 roku i jakie ulgi Ci przysługują. - **Co się zmieniło dla obywateli Ukrainy** po 5 marca 2026 roku. > **Już prowadzisz firmę i chcesz uzyskać pobyt na tej podstawie?** Sprawdź [Pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/dzialalnosc-gospodarcza). > > **Masz PESEL UKR i chcesz założyć JDG?** Sprawdź sekcję „Co się zmieniło dla obywateli Ukrainy" niżej. ## Kto może prowadzić firmę w Polsce ### 1. Cudzoziemcy z pełnymi prawami (jak obywatel Polski) **Prowadzą JDG, spółki osobowe i kapitałowe** bez dodatkowych ograniczeń: - **Obywatele Unii Europejskiej (UE) / Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG)** (Niemcy, Francja, Czechy, Litwa, Norwegia, Islandia, Liechtenstein). - **Obywatele Szwajcarii** (umowa dwustronna). - **Obywatele USA** (umowa dwustronna). - **Cudzoziemcy z pobytem stałym** w Polsce. - **Rezydenci długoterminowi UE**. - **Posiadacze Karty Polaka**. - **Uchodźcy** lub osoby z **ochroną uzupełniającą**. ### 2. Cudzoziemcy z określonymi zezwoleniami pobytowymi **Mogą prowadzić JDG**, jeśli mają zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w celu: - **Studiów stacjonarnych** (art. 144). - **Połączenia z rodziną** legalnie przebywającą w Polsce (art. 159). - **Małżeństwa z obywatelem Polski** (art. 158). - **Pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji** (Niebieska Karta UE). - **Mobilności długoterminowej posiadacza Niebieskiej Karty UE**. - **Prowadzenia badań naukowych**. - **Kontynuowania prowadzonej już działalności** (art. 142, „pobyt na DG"). Pełna lista w **art. 4 ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych**. ### 3. Obywatele Ukrainy z PESEL UKR (specjalne zasady) > [!SUCCESS] Z PESEL UKR możesz założyć jednoosobową działalność > Obywatele Ukrainy z aktywnym PESEL UKR mogą prowadzić jednoosobową działalność gospodarczą (JDG) na tych samych zasadach co Polacy. Firmy zarejestrowane przed 5 marca 2026 możesz kontynuować niezależnie od tytułu pobytowego, o ile Twój pobyt jest legalny. - **Do 4 marca 2026**: wszyscy obywatele Ukrainy (legalny pobyt) mogli zakładać JDG. - **Od 5 marca 2026**: tylko obywatele Ukrainy z **PESEL UKR** lub innym tytułem pobytowym uprawniającym do JDG. - **Już zarejestrowane firmy** sprzed 5 marca 2026: **mogą być kontynuowane** niezależnie od tytułu pobytowego (jeśli pobyt jest legalny). ### 4. Pozostali cudzoziemcy **Nie mogą prowadzić JDG**, ale **mogą zakładać tylko spółki**: - **Spółka komandytowa**. - **Spółka komandytowo-akcyjna**. - **Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością** (sp. z o.o.). - **Prosta spółka akcyjna (PSA)**. - **Spółka akcyjna**. **Nie mogą zakładać** spółek jawnych ani partnerskich (te wymagają takich samych uprawnień jak JDG). ### Tabela porównawcza, kto co może | Status | JDG (CEIDG) | Sp. jawna | Sp. partnerska | Sp. z o.o. | Sp. komandytowa | Sp. akcyjna | |---|---|---|---|---|---|---| | Obywatel UE / EOG / Szwajcarii / USA | ✅ | ✅ | ✅ (wolne zawody) | ✅ | ✅ | ✅ | | Pobyt stały / rezydent UE | ✅ | ✅ | ✅ (wolne zawody) | ✅ | ✅ | ✅ | | Karta Polaka | ✅ | ✅ | ✅ (wolne zawody) | ✅ | ✅ | ✅ | | Uchodźca / ochrona uzupełniająca | ✅ | ✅ | ✅ (wolne zawody) | ✅ | ✅ | ✅ | | PESEL UKR (od 5.03.2026) | ✅ | ✅ | ✅ (wolne zawody) | ✅ | ✅ | ✅ | | Karta CUKR | ✅ | ✅ | ✅ (wolne zawody) | ✅ | ✅ | ✅ | | Połączenie z rodziną (art. 159) | ✅ | ✅ | ✅ (wolne zawody) | ✅ | ✅ | ✅ | | Małżonek obywatela RP / Niebieska Karta | ✅ | ✅ | ✅ (wolne zawody) | ✅ | ✅ | ✅ | | Student (studia stacjonarne) | ✅ | ✅ | ✅ (wolne zawody) | ✅ | ✅ | ✅ | | Absolwent polskiej uczelni (zezwolenie 9 mies.) | ❌ | ❌ | ❌ | ✅ | ✅ | ✅ | | Pobyt czasowy „na DG" (kontynuacja) | ✅ | ✅ | ✅ (wolne zawody) | ✅ | ✅ | ✅ | | Pobyt czasowy w celu pracy (zwykły) | ❌ | ❌ | ❌ | ✅ | ✅ | ✅ | | Wiza Schengen / wiza krajowa | ❌ | ❌ | ❌ | ✅ | ✅ | ✅ | > **Uwaga do tabeli.** Obywatele USA mają prawo do jednoosobowej działalności i wszystkich spółek na równi z obywatelami Polski na podstawie Traktatu o stosunkach handlowych i gospodarczych Polska i Stany Zjednoczone z 21 marca 1990 r. Prawo do działalności zależy od aktualnego tytułu pobytowego: przy studiach dotyczy studiów stacjonarnych (studia niestacjonarne wymagają innego tytułu pobytu). Uwaga na zezwolenie dla absolwenta: mimo że pozwala planować działalność, samo nie daje prawa do jednoosobowej działalności (CEIDG); w tym czasie absolwent może założyć tylko spółkę kapitałową, a jednoosobową działalność dopiero po uzyskaniu zezwolenia na pobyt w celu prowadzenia działalności gospodarczej. Spółka partnerska jest dostępna tylko dla wolnych zawodów (na przykład lekarz, adwokat, architekt). Każda sprawa jest indywidualna: sprawdź na biznes.gov.pl lub zapytaj w PIO. ## Główne formy prowadzenia firmy ### 1. Działalność nierejestrowana Możesz prowadzić bez rejestracji, jeśli kwartalny przychód nie przekracza 75% minimalnego wynagrodzenia x 3 (2026: do około 10 813,50 zł kwartalnie). Bez ZUS, bez CEIDG. Idealne dla korepetycji, drobnych usług. Szczegóły: [Działalność nierejestrowana](/punkt-informacyjny/biznes/dzialalnosc-nierejestrowana). ### 2. Jednoosobowa działalność gospodarcza (JDG) **Najpopularniejsza forma**. Rejestracja w **Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG)**, online za darmo. Nazwa firmy zawiera Twoje imię i nazwisko. Pełna odpowiedzialność majątkiem osobistym. Płacisz **PIT** (skala / liniowy / ryczałt) i **składki ZUS** (społeczne + zdrowotne). Szczegóły: [Zakładanie JDG](/punkt-informacyjny/biznes/zakladanie-dzialalnosci). ### 3. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (sp. z o.o.) **Druga najpopularniejsza forma**. Rejestracja w **Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS)**. Minimalny kapitał zakładowy: **5 000 zł**. Odpowiedzialność wspólników ograniczona. Płaci **CIT** (9% lub 19%) + wspólnicy płacą PIT od dywidendy. Każdy cudzoziemiec może być wspólnikiem bez wymogu pobytu w Polsce. Szczegóły: [Spółka z o.o.](/punkt-informacyjny/biznes/rejestracja-spolek). ### 4. Prosta spółka akcyjna (PSA) **Nowoczesna forma** od 2021 roku, dla **startupów**. Minimalny kapitał: **1 zł**. Możliwość wniesienia pracy zamiast pieniędzy jako wkładu. Łatwiejsza struktura zarządzania niż w sp. akcyjnej. **Popularna w branżach high-tech**, w tym **produkcji dronów i firm dual use** (technologie cywilno-wojskowe), ze względu na łatwość pozyskiwania inwestorów i elastyczność wkładów. ### 5. Spółki osobowe (jawna, partnerska) **Tylko cudzoziemcy z pełnymi prawami** mogą je założyć. Spółka jawna: 2+ wspólników, nieograniczona odpowiedzialność. Spółka partnerska: dla wolnych zawodów (lekarze, prawnicy, architekci). ## Formy opodatkowania w JDG > **Wybór formy opodatkowania ma duży wpływ na Twoje miesięczne koszty.** Skonsultuj się z **księgowym lub doradcą podatkowym** przed wyborem. Konsultacja kosztuje 200-300 zł, ale często oszczędza tysiące w skali roku. ### Skala podatkowa (zasady ogólne) **Domyślna forma** dla nowych firm: **12% PIT** do 120 000 zł, **32% PIT** powyżej. Kwota wolna **30 000 zł rocznie**. Możesz odliczać koszty. Plus: ulga na dziecko, wspólne rozliczenie z małżonkiem. ### Podatek liniowy **Stały 19% PIT** od dochodu, niezależnie od kwoty. Brak kwoty wolnej, brak ulgi na dziecko, brak wspólnego rozliczenia. Idealny dla firm z wysokim dochodem (powyżej 200 000 zł rocznie). ### Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych Stała stawka od przychodu: **2-17%** zależnie od branży. Najpopularniejsze: **8,5%** (usługi), **12%** (programowanie), **15%** (niektóre usługi profesjonalne). Brak odliczania kosztów. Limit przychodów: **2 mln euro rocznie**. ### Tabela porównawcza, opodatkowanie | Forma | Stawka | Odliczanie kosztów | Idealny dla | Składka zdrowotna 2026 | |---|---|---|---|---| | **Skala** | 12% / 32% | Tak | Niskie / średnie dochody, rodzina | 9% dochodu (min. 432,54 zł) | | **Liniowy** | 19% | Tak | Wysokie dochody, IT | 4,9% dochodu (min. 432,54 zł) | | **Ryczałt** | 2-17% | Nie | Niskie koszty, usługi | 498,35 / 830,58 / 1 495,04 zł (zależnie od przychodu) | ### Wybór formy **Możesz wybrać formę** podczas rejestracji w CEIDG lub do **20 lutego** każdego roku za bieżący rok podatkowy. **Zawsze skonsultuj wybór z księgowym lub doradcą podatkowym** przed decyzją. ## Składki ZUS w 2026 roku ### Stawki podstawowe (Duży ZUS, bez ulg) **Podstawa wymiaru**: **5 652,60 zł** (60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia 9 420 zł). | Składka | Wysokość 2026 | |---|---| | **Emerytalna** | 1 103,27 zł | | **Rentowa** | 452,21 zł | | **Wypadkowa** | 94,40 zł (1,67% dla małych firm) | | **Chorobowa** (dobrowolna) | 138,49 zł | | **Fundusz Pracy + Solidarnościowy** | 138,49 zł | | **RAZEM (społeczne, bez chorobowej)** | **1 788,29 zł** | | **RAZEM (społeczne, z chorobową)** | **1 926,76 zł** | | **Zdrowotna** | min. **432,54 zł** (9% x 4 806 zł min. wynagrodzenia) | **Łącznie**: **2 220-2 360 zł miesięcznie** (zależnie od chorobowej). ### Ulgi ZUS dla początkujących przedsiębiorców **1. Ulga na start (pierwsze 6 miesięcy)**: brak składek społecznych przez 6 pełnych miesięcy. Płacisz tylko składkę zdrowotną (min. 432,54 zł na skali / liniowym). **2. Preferencyjny ZUS (kolejne 24 miesiące)**: składki społeczne od 30% minimalnego wynagrodzenia (1 441,80 zł). Razem **~890 zł** miesięcznie. **3. Mały ZUS Plus** (po preferencyjnym, do 36 miesięcy w ciągu 60): dla firm z rocznym przychodem do 120 000 zł, składki proporcjonalne do dochodu (średnio 600-1 200 zł). **4. Wakacje składkowe** (od 2024 roku): **1 miesiąc rocznie bez składek społecznych** dla małych firm (do 10 ubezpieczonych). ### Tabela, Twój plan ZUS | Etap | Czas | Koszt miesięczny | |---|---|---| | **Ulga na start** | 6 miesięcy | ~432-462 zł (tylko zdrowotna) | | **Preferencyjny ZUS** | 24 miesiące | ~890 zł | | **Mały ZUS Plus** | 36 miesięcy (jeśli przychód < 120 000 zł) | ~600-1 200 zł | | **Duży ZUS** | Po wykorzystaniu ulg | ~2 220-2 360 zł | ## Pobyt na podstawie firmy Jeśli **już prowadzisz firmę w Polsce**, możesz starać się o **zezwolenie na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej** (art. 142 ustawy o cudzoziemcach). > **Uwaga**: nie można uzyskać pobytu na podstawie samego planu lub zamiaru założenia firmy. Najpierw rejestrujesz firmę (na innym tytule pobytowym), następnie składasz wniosek o pobyt „na DG". **Główne ścieżki**: ### Ścieżka A. Kontynuacja JDG (najczęstsza) Już masz JDG. Wnioskujesz o pobyt „na DG", by zalegalizować dalszy pobyt. **Ważne**: długość karty pobytu **zależy od długości prowadzenia firmy i jej kondycji**: - **Firma działa minimum 1 pełny rok obrotowy** i spełnia warunek dochodu lub zatrudnienia: dostaniesz kartę nawet **na 3 lata**. - **Firma świeżo zarejestrowana** lub bez pełnego roku obrotowego: najczęściej dostaniesz kartę **na rok** (lub krócej). Warunki finansowe dla kontynuacji (zgodnie z art. 142): - **Dochód firmy** w roku poprzedzającym wniosek przekracza **12-krotność przeciętnego wynagrodzenia w województwie** (w Małopolsce w 2026 to około **108 000 zł rocznie**), LUB - **Zatrudnienie minimum 2 pracowników** (pełny etat, obywateli polskich lub uprzywilejowanych cudzoziemców) **nieprzerwanie przez rok**. Jeśli firma nie spełnia tych warunków, możesz wykazać **środki na koncie firmy** + **plany rozwoju** (innowacyjność, technologia, eksport). Decyzja zależy od wojewody i jakości dokumentacji. Dodatkowo **zawsze** musisz wykazać **stabilny dochód osobisty** cudzoziemca (min. 1 010 zł netto / mies. dla osoby samotnej, 823 zł na osobę w rodzinie). ### Ścieżka B. Spółka z o.o. lub spółka osobowa Jesteś wspólnikiem z **udziałami** + pełnisz funkcję w zarządzie. Spółka spełnia warunki finansowe (jak wyżej). **Uwaga**: pełnienie funkcji w zarządzie **bez udziałów** = składasz wniosek o **zezwolenie jednolite (pobyt i praca)**, NIE o zezwolenie DG (art. 116 pkt 3 wyklucza). ### Co daje pobyt „na DG" - **Do 3 lat** legalnego pobytu (krócej dla świeżych firm). - **Praca bez dodatkowego zezwolenia** w swojej firmie. - **Możliwość ubiegania się o pobyt stały** po 5 latach łącznego pobytu. **Pełne warunki, dokumenty, opłaty, wniosek MOS**, sprawdź [Pobyt czasowy DG](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/dzialalnosc-gospodarcza). ## Co się zmieniło dla obywateli Ukrainy po 5 marca 2026 **Stan przed 5 marca 2026**: wszyscy obywatele Ukrainy z legalnym pobytem mogli zakładać JDG. **Stan od 5 marca 2026**: tylko obywatele Ukrainy z uprzywilejowanymi tytułami pobytowymi: - **PESEL UKR** (ochrona czasowa). - **Karta CUKR** (od 4 maja 2026 w MOS). - **Pobyt stały, rezydent UE, Karta Polaka**. - **Pobyt czasowy „na DG"** (kontynuacja firmy z CEIDG, art. 142). **Firmy zarejestrowane przed 5.03.2026 mogą być kontynuowane**, jeśli pobyt cudzoziemca w Polsce nadal jest legalny. ## Najczęstsze pytania ### Mam PESEL UKR, mogę założyć JDG? **Tak**. Status UKR uprawnia do prowadzenia JDG. Wymagane: PESEL UKR + adres do rejestracji + wniosek CEIDG-1. Cały proces można załatwić online przez biznes.gov.pl w 30-60 minut. ### Mam wizę krajową D w celu pracy. Mogę założyć JDG? **Nie**. Wiza krajowa nie uprawnia. Możesz zostać wspólnikiem sp. z o.o. lub komandytowej. Aby założyć JDG, musisz uzyskać jeden z uprzywilejowanych tytułów pobytowych. ### Ile kosztuje rejestracja firmy? JDG w CEIDG: **0 zł**. Spółka z o.o. przez S24 online: ok. **6 150 zł** (350 zł KRS + 800 zł PCC + 5 000 zł kapitał). ### Czy potrzebuję księgowej? **Zdecydowanie tak**. Polskie przepisy podatkowe są skomplikowane i często się zmieniają. Samodzielne prowadzenie księgowości to ryzyko błędów i kar. Koszt księgowej dla JDG: **150-500 zł miesięcznie**, to inwestycja, która oszczędza czas i nerwy. ### Pracuję na etacie. Mogę założyć dodatkowo JDG? **Tak**. Jeśli z etatu zarabiasz co najmniej minimalne wynagrodzenie (4 806 zł brutto w 2026), nie musisz płacić składek społecznych z JDG (zdrowotna nadal Twoja). Bardzo opłacalne. ## Podstawa prawna - **Ustawa Prawo przedsiębiorców** z 6 marca 2018 roku (Dz.U. 2024 poz. 236). - **Ustawa o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych** z 6 marca 2018 roku (Dz.U. 2024 poz. 1192). - **Ustawa o CEIDG** z 6 marca 2018 roku. - **Kodeks spółek handlowych** z 15 września 2000 roku. - **Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych** z 13 października 1998 roku. - **Ustawa o cudzoziemcach** z 12 grudnia 2013 roku, art. 142 (pobyt na DG). - **Ustawa wygaszająca z 23 stycznia 2026 roku** (Dz.U. 2026 poz. 203). ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Biznes.gov.pl**: [biznes.gov.pl](https://www.biznes.gov.pl). - **CEIDG**: [ceidg.gov.pl](https://www.ceidg.gov.pl). - **KRS**: [ekrs.ms.gov.pl](https://ekrs.ms.gov.pl). - **ZUS dla przedsiębiorców**: [zus.pl](https://www.zus.pl). - **Krajowa Informacja Skarbowa (KIS)**: [podatki.gov.pl](https://www.podatki.gov.pl), tel. **22 330 03 30**. ## Potrzebujesz pomocy - **Infolinia CEIDG**: **801 055 088** lub **22 765 67 32**. - **Centrum Obsługi Telefonicznej ZUS**: **22 560 16 00**. - **KIS**: **22 330 03 30**. - **Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego (MARR)**: [marr.pl](https://www.marr.pl). - **Krakowski Park Technologiczny (KPT)**: [kpt.krakow.pl](https://www.kpt.krakow.pl). **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK w Krakowie**. Doradztwo w wyborze formy prawnej, pomoc w rejestracji w CEIDG / KRS, kontakt z polskim księgowym ze znajomością ukraińskiego, języki PL / EN / UA / BY. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [Zakładanie JDG, krok po kroku](/punkt-informacyjny/biznes/zakladanie-dzialalnosci) - [Spółka z o.o., rejestracja w KRS](/punkt-informacyjny/biznes/rejestracja-spolek) - [Podatki i ZUS dla przedsiębiorców](/punkt-informacyjny/biznes/podatki-zus) - [Przeniesienie firmy z Ukrainy do Polski](/punkt-informacyjny/biznes/przenies-firme) - [Działalność nierejestrowana](/punkt-informacyjny/biznes/dzialalnosc-nierejestrowana) - [Pobyt czasowy DG](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/dzialalnosc-gospodarcza) - [Karta CUKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr) --- --- ### Wirtualne biuro dla firmy w Polsce URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/biznes/biuro-wirtualne Zaktualizowano: 2026-07-21 **Zakładasz firmę, ale nie masz w Polsce lokalu na siedzibę?** Albo nie chcesz podawać adresu mieszkania w publicznym rejestrze? Rozwiązaniem może być **biuro wirtualne**: wynajmujesz adres i obsługę korespondencji, bez fizycznego pokoju. To legalne, ale ma swoje zasady i pułapki. Wyjaśniamy. **Najważniejsze fakty**: - Rejestracja firmy pod adresem biura wirtualnego jest **legalna**: dla jednoosobowej działalności (CEIDG) i dla spółki (KRS). - Operator biura musi mieć **wpis do rejestru RDST**. Bez wpisu nie podpisuj umowy. - **Adres domowy w CEIDG jest publiczny.** Biuro wirtualne chroni Twoją prywatność. - Przy **rejestracji VAT** urząd skarbowy przygląda się firmom z wirtualnym adresem dokładniej. Dobre dokumenty i kontakt z urzędem rozwiązują problem. - Koszt: zwykle **kilkadziesiąt do stu kilkudziesięciu zł miesięcznie**, dużo taniej niż najem lokalu. ## Co dostajesz w biurze wirtualnym - **Adres do rejestracji firmy** (CEIDG lub KRS) i do korespondencji. - **Odbiór poczty**: powiadomienia o listach, zwykle też skanowanie i wysyłka na e-mail. - Często dodatkowo: wynajem sali na spotkania na godziny, obsługa księgowa w pakiecie. Czego nie dostajesz: stałego miejsca pracy. Jeśli potrzebujesz biurka, rozważ **coworking**: przestrzeń wspólną z biurkiem na abonament. Wiele coworkingów oferuje też adres rejestrowy, łącząc obie usługi. ## Dla kogo to dobre rozwiązanie - **Freelancer i usługi u klienta** (IT, remonty, sprzątanie, transport): firma nie potrzebuje lokalu, a adres domowy zostaje prywatny. - **Nie masz jeszcze stabilnego mieszkania w Polsce** albo wynajmujesz, a właściciel nie zgadza się na rejestrację firmy w mieszkaniu. - **Spółka z o.o. na start**, zanim stać ją na własny lokal. Kiedy biuro wirtualne to zły pomysł: prowadzisz sklep, warsztat, gabinet lub magazyn. Wtedy miejscem działalności jest realny lokal i to jego adres podajesz urzędom. ## Jak wybrać bezpieczne biuro wirtualne 1. **Sprawdź wpis do rejestru RDST** (rejestr działalności na rzecz spółek i trustów). Operator bez wpisu działa nielegalnie i naraża też Ciebie. 2. **Umowa musi dawać tytuł prawny do adresu**: wyraźny zapis, że możesz używać adresu jako siedziby firmy do celów rejestracyjnych i korespondencyjnych. 3. **Sprawdź obsługę poczty**: jak szybko dostajesz powiadomienie, czy listy są skanowane, co się dzieje z awizo. Nieodebrane pismo z urzędu działa przeciwko Tobie. 4. Zapytaj, **ile firm jest zarejestrowanych pod adresem** i czy biuro współpracuje z urzędem skarbowym przy weryfikacjach. 5. Przygotuj się na **weryfikację tożsamości (KYC)**: operator biura ma obowiązki z ustawy AML i poprosi o dokument tożsamości, na przykład paszport. To normalne i świadczy o legalnym operatorze. ## Rejestracja VAT z wirtualnym adresem: największa pułapka Sam wirtualny adres **nie jest powodem odmowy** rejestracji VAT. Ale urzędy skarbowe sprawdzają takie firmy dokładniej, bo w przeszłości oszuści używali wirtualnych adresów do wyłudzeń. Jak przejść weryfikację bez problemów: - Do formularza VAT-R dołącz **umowę z biurem wirtualnym** (tytuł prawny do adresu). - Adres w VAT-R musi być **identyczny** z adresem w CEIDG lub KRS. - **Odbieraj telefony i korespondencję z urzędu.** Brak kontaktu to najczęstszy prawdziwy powód odmowy lub wykreślenia z rejestru VAT. - Bądź gotowy wskazać, **gdzie faktycznie wykonujesz działalność** (na przykład u klientów, zdalnie z domu). **Czy w ogóle potrzebujesz VAT?** Jeśli Twoja roczna sprzedaż nie przekracza **240 000 zł** (limit od 1 stycznia 2026 r.), możesz korzystać ze zwolnienia i nie rejestrować się do VAT. Rejestracja dobrowolna opłaca się głównie, gdy Twoi klienci to firmy. ## Odbieranie pism: e-Doręczenia zmieniają zasady Urzędy przechodzą na **e-Doręczenia**: elektroniczną skrzynkę do oficjalnej korespondencji. Nowe firmy zakładają ją przy rejestracji, a od **1 października 2026 r.** obowiązek obejmie też wcześniej zarejestrowane jednoosobowe działalności. Dzięki temu coraz więcej pism urzędowych ominie pocztę papierową. Papierowa korespondencja (na przykład od kontrahentów i sądów) nadal będzie przychodzić na adres firmy, więc obsługa poczty w biurze wirtualnym pozostaje ważna. ## Krok po kroku 1. Wybierz operatora z wpisem RDST i podpisz umowę (przejdziesz weryfikację tożsamości). 2. Zarejestruj firmę z tym adresem: [jednoosobową działalność w CEIDG](/punkt-informacyjny/biznes/zakladanie-dzialalnosci) lub [spółkę w KRS](/punkt-informacyjny/biznes/rejestracja-spolek). 3. Jeśli rejestrujesz się do VAT: złóż VAT-R z kompletem dokumentów i pozostań dostępny dla urzędu. 4. Ustaw powiadomienia o poczcie i sprawdzaj je regularnie. Załóż też skrzynkę e-Doręczeń. ## Gdzie szukać pomocy - **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) w Krakowie prowadzony przez Fundację U-WORK**: pomożemy sprawdzić umowę i przygotować rejestrację ([kontakt](/kontakt)). - **Rejestracja firmy i VAT**: [biznes.gov.pl](https://www.biznes.gov.pl) (oficjalny portal dla przedsiębiorców). - **Infolinia Krajowej Informacji Skarbowej (KIS)**: 22 330 03 30 (pytania o VAT-R i weryfikację). --- > To informacje ogólne, nie porada prawna ani podatkowa. Decyzję o rejestracji VAT i wyborze siedziby skonsultuj z księgowym. W razie wątpliwości zadzwoń do KIS: 22 330 03 30. *Ostatnia aktualizacja: 18 lipca 2026 r.* *Źródła: biznes.gov.pl, podatki.gov.pl* --- ### Dochody z zagranicy a podatek w Polsce URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/biznes/dochody-zagraniczne Zaktualizowano: 2026-09-28 Pracujesz w Polsce, ale masz też dochód z Ukrainy, Białorusi albo z innego kraju. Nie wiesz, czy musisz go pokazać w polskim zeznaniu. Tu znajdziesz zasady i konkretne kroki. Ta strona jest dla osób, które mieszkają w Polsce i mają dochód z więcej niż jednego kraju. ## Najważniejsza jest rezydencja podatkowa To ona decyduje, z jakich dochodów rozliczasz się w Polsce. Nie decyduje o tym obywatelstwo ani rodzaj karty pobytu. Jesteś polskim rezydentem podatkowym, jeśli spełniasz choć jeden warunek: - masz w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych, czyli ośrodek interesów życiowych, - przebywasz w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. Podstawa: art. 3 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Co z tego wynika: - **Rezydent** rozlicza w Polsce dochody z całego świata. - **Nierezydent** rozlicza w Polsce tylko dochody z polskich źródeł (art. 3 ust. 2a). Ośrodek interesów życiowych to na przykład rodzina w Polsce, mieszkanie, praca, konto w banku, dzieci w polskiej szkole. Urząd ocenia całą Twoją sytuację, nie jeden dokument. ## Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania Rezydencja nie oznacza, że zapłacisz podatek dwa razy. Polska ma umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania z większością krajów. Umowy stosują dwie metody: | Metoda | Na czym polega | |---|---| | Wyłączenie z progresją | Dochód z zagranicy jest w Polsce zwolniony, ale podnosi stawkę podatku od pozostałych dochodów | | Proporcjonalne odliczenie | Dochód rozliczasz w Polsce, a od podatku odliczasz podatek zapłacony za granicą | **Ukraina: metoda wyłączenia z progresją.** Podstawą jest Konwencja między Polską a Ukrainą z 12 stycznia 1993 roku. Twój dochód z Ukrainy jest w Polsce zwolniony, ale musisz go wykazać, bo wpływa na stawkę podatku. Gdy z danym krajem nie ma umowy, stosuje się metodę proporcjonalnego odliczenia. ## Jak to rozliczyć 1. Ustal swoją rezydencję podatkową za dany rok. 2. Zbierz dokumenty o dochodzie z zagranicy i o podatku zapłaconym w tym kraju. 3. Przelicz kwoty na złote po średnim kursie NBP z dnia poprzedzającego uzyskanie dochodu. 4. Wypełnij zeznanie roczne, najczęściej PIT-36. Formularz PIT-37 nie obsługuje dochodów zagranicznych. 5. Dołącz załącznik **PIT-ZG**, osobny dla każdego kraju. 6. Złóż zeznanie od 15 lutego do 30 kwietnia, przez e-Urząd Skarbowy albo w urzędzie. Podstawy rozliczenia rocznego opisaliśmy osobno: [Rozliczenie roczne PIT](/punkt-informacyjny/praca/rozliczenie-pit). ## Ulga abolicyjna, uwaga na ograniczenie Ulga abolicyjna zmniejsza podatek, ale tylko przy metodzie proporcjonalnego odliczenia. Odliczenie nie może przekroczyć 1360 zł (art. 27g ustawy o PIT). Przy metodzie wyłączenia z progresją, czyli także przy dochodach z Ukrainy, ulga abolicyjna nie ma zastosowania. Nie jest potrzebna, bo dochód jest już zwolniony z podatku w Polsce. ## Przekaż 1,5 procenta podatku Składając zeznanie, decydujesz, gdzie trafi 1,5 procenta Twojego podatku. To nie zmniejsza Twojego zwrotu z urzędu. Wybierasz tylko, czy kwota zostanie w budżecie państwa, czy trafi na konkretny cel. Możesz wskazać Fundację U-WORK. Zbiórkę prowadzimy przez operatora, Fundację FaniMani, dlatego wpisujesz jej numer KRS, a nas identyfikuje cel szczegółowy. | Pole w zeznaniu | Co wpisać | |---|---| | Numer KRS | 0000507234 | | Cel szczegółowy | 82381 | Bez wpisania celu szczegółowego 82381 wsparcie nie trafi do Fundacji U-WORK. Więcej: [wersja ukraińska](/pit-pl), [wersja angielska](/pit-en), [wersja białoruska](/pit-by). ## Podstawa prawna | Zagadnienie | Podstawa | |---|---| | Rezydencja podatkowa, reguła 183 dni | art. 3 ust. 1a ustawy o PIT | | Ograniczony obowiązek podatkowy | art. 3 ust. 2a ustawy o PIT | | Metody unikania podwójnego opodatkowania | art. 27 ustawy o PIT | | Ulga abolicyjna i limit 1360 zł | art. 27g ustawy o PIT | | Umowa z Ukrainą | Konwencja z 12.01.1993, Dz.U. 1994 nr 63 poz. 269 | Wykaz wszystkich umów znajdziesz na podatki.gov.pl, w dziale o podatkowej współpracy międzynarodowej. ## Gdzie szukać pomocy - **Krajowa Informacja Skarbowa**: 22 330 03 30. Odpowiada na pytania o rozliczenie. - **e-Urząd Skarbowy**: podatki.gov.pl. Tam złożysz zeznanie i sprawdzisz swoje dane. - **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców**: Kraków, ul. Słomiana 14, tel. 501 868 805, fundacja@u-work.pl, w godzinach 8:00 do 17:00. To informacje ogólne, nie porada podatkowa. Twoja sytuacja może zależeć od szczegółów, których poradnik nie obejmuje. Zadzwoń na infolinię Krajowej Informacji Skarbowej: 22 330 03 30. Przy wysokich kwotach albo przy działalności gospodarczej rozważ doradcę podatkowego. Ostatnia aktualizacja: 6 sierpnia 2026 Źródła: ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, Konwencja między Polską a Ukrainą z 12.01.1993, podatki.gov.pl, objaśnienia podatkowe Ministerstwa Finansów o uldze abolicyjnej. --- ### Działalność nierejestrowana w 2026 roku URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/biznes/dzialalnosc-nierejestrowana Zaktualizowano: 2026-09-24 **Działalność nierejestrowana** to legalna forma drobnej działalności zarobkowej **bez rejestrowania firmy w CEIDG**. Nie płacisz składek ZUS, zazwyczaj nie potrzebujesz NIP. **Musisz** jednak prowadzić **uproszczoną ewidencję sprzedaży** (data, kwota, opis) i rozliczyć przychody w rocznym PIT-36. To dobry sposób, żeby przetestować pomysł na biznes lub dorobić do innej pracy, jeśli mieścisz się w limicie. > **Od 1 stycznia 2026 roku** limit przychodów zmienił się z miesięcznego na **kwartalny** i wynosi **10 813,50 zł na kwartał** (225% minimalnego wynagrodzenia 4 806 zł). ## Najważniejsze fakty > [!TIP] Sprawdź, czy Twój pobyt pozwala na działalność nierejestrowaną > Od 2026 roku możesz zarobić do 10 813,50 zł na kwartał (225% płacy minimalnej) bez zakładania firmy w CEIDG i bez składek ZUS. To dobry sposób, żeby przetestować pomysł na biznes. Ale nie każdy cudzoziemiec może korzystać z tej formy, najpierw sprawdź swój typ pobytu. Po przekroczeniu limitu masz 7 dni na rejestrację w CEIDG. - **Limit kwartalny 2026**: **10 813,50 zł** (225% min. wynagrodzenia). - **Bez CEIDG**: nie zakładasz firmy w urzędzie. - **Bez składek ZUS**: nie płacisz składek społecznych. - **Bez NIP** (zazwyczaj): wystarczy PESEL. - **Uproszczona ewidencja sprzedaży**: zapisujesz każdą sprzedaż (data, kwota, opis). To **NIE pełna księgowość**, ale obowiązek ustawowy (art. 5 ust. 4 Prawa przedsiębiorców). - **Rozliczenie roczne PIT-36**: przychody w rubryce „inne źródła", składasz do 30 kwietnia. - **Karencja 60 miesięcy**: nie mogłeś prowadzić działalności gospodarczej w ostatnich 5 latach (sprawdź w [CEIDG](https://ceidg.gov.pl)). - **Po przekroczeniu limitu**: 7 dni na rejestrację działalności gospodarczej w CEIDG. ## Sprawdź swój typ pobytu Migrant pyta: „Czy ja konkretnie mogę?". Znajdź swój typ pobytu w tabeli: | Mój typ pobytu | Czy mogę działalność nierejestrowaną? | |---|---| | Obywatel UE / EOG / Szwajcarii | Tak, bez ograniczeń | | PESEL UKR (obywatel Ukrainy z ochroną czasową) | Tak, ważne do 4.03.2027 | | [Karta CUKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr) | Tak | | Małżonek lub dziecko obywatela UE | Tak | | [Pobyt stały](/punkt-informacyjny/pobyt-staly) (karta stałego pobytu) | Tak | | Rezydent długoterminowy UE | Tak | | Status uchodźcy lub ochrona uzupełniająca | Tak | | Zgoda na pobyt ze względów humanitarnych | Tak | | [Karta Polaka](/punkt-informacyjny/karta-polaka) (pobyt czasowy z Kartą Polaka) | Tak | | [Niebieska Karta UE](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/niebieska-karta) | Tak | | Pobyt czasowy: łączenie rodziny | Tak | | Pobyt czasowy: studia | Tak (uwaga na limit godzin pracy) | | Pobyt czasowy: badania naukowe | Tak | | Pobyt czasowy: małżonek obywatela RP | Tak | | [Pobyt czasowy: kontynuacja działalności gospodarczej](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/dzialalnosc-gospodarcza) | Tak | | **[Pobyt czasowy w celu pracy](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/praca) (zezwolenie jednolite)** | Nie | | **Wiza krajowa D w celu pracy** | Nie | | **Wiza turystyczna C (Schengen)** | Nie | | **Ruch bezwizowy (90/180 dni)** | Nie | ### Wpadasz w „Nie"? Co zrobić Jeśli Twój typ pobytu nie uprawnia do działalności nierejestrowanej, musisz najpierw **zmienić tytuł pobytowy**. Najczęstsze ścieżki: - **Masz wizę turystyczną i chcesz zacząć biznes?**, potem Wyjedź z Polski, złóż wniosek o **wizę krajową D w celu prowadzenia działalności gospodarczej** w polskim konsulacie. - **Masz pobyt czasowy w celu pracy?**, potem Po kontynuacji legalnego pobytu możesz przejść na **[pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/dzialalnosc-gospodarcza)**. - **Jesteś w ruchu bezwizowym?**, potem 90 dni to za mało, żeby zacząć biznes. Złóż wniosek o **wizę krajową D**. Skonsultuj swój przypadek z Punktem Informacyjnym Fundacji U-WORK. ### PESEL UKR po 4 marca 2027, co dalej Po wygaśnięciu ochrony czasowej (4.03.2027) [PESEL UKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr) przestaje uprawniać do działalności gospodarczej w Polsce. Żeby kontynuować działalność, **przed tą datą** uzyskaj jeden z trwałych tytułów pobytowych: - [Karta CUKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr), 3 lata stabilności. - [Pobyt czasowy](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy), do 3 lat. ### Studia a działalność nierejestrowana Jeśli masz pobyt czasowy w celu studiów, możesz prowadzić działalność nierejestrowaną, ale **pilnuj łącznego limitu godzin pracy** (praca + zlecenia + działalność). Studia stacjonarne = pełen dostęp do rynku pracy bez limitu godzin. Studia zaoczne = ograniczony dostęp, sprawdź swoją decyzję pobytową. ## Co możesz robić w ramach działalności nierejestrowanej ### Dozwolone - Sprzedaż rękodzieła (biżuteria, ceramika, ubrania, świece). - Korepetycje (matematyka, języki obce, programowanie). - Tłumaczenia nieprzysięgłe. - Drobne usługi (sprzątanie, opieka nad zwierzętami, drobne naprawy). - Sprzedaż online (Allegro, Vinted, OLX, Etsy) jako osoba fizyczna. - Blogowanie z reklamami, content writing. - Świadczenie usług grafiki, copywritingu, fotografii okazjonalnej. - Drobne pośrednictwo (np. sprzedaż własnoręcznie wyrobionych przedmiotów na targach). ### Niedozwolone (wymagają rejestracji firmy) - Działalność wymagająca **koncesji** (alkohol, paliwa, broń, ochrona osób). - Działalność wymagająca **zezwoleń** (apteki, transport, ubezpieczenia, hazard). - Działalność wymagająca **wpisu do rejestru** (agencje pracy tymczasowej, biura podróży). - **Spółka cywilna** (działalność nierejestrowana tylko dla osoby fizycznej, nie dla wspólników). - Świadczenie usług w warunkach **pozornego stosunku pracy** (PIP może zakwestionować jako ukrytą umowę o pracę). ## Twoje obowiązki ### 1. Prowadź ewidencję sprzedaży Każda sprzedaż = jeden wpis. Excel, kalendarz, zeszyt, co Ci pasuje, byle: - **Data** sprzedaży. - **Kwota** przychodu (brutto, bez VAT bo nie jesteś podatnikiem VAT). - **Krótki opis** (co sprzedano lub jaka usługa). Urząd skarbowy może sprawdzić ewidencję w razie kontroli. Brak ewidencji = grzywna do **6 000 zł**. ### 2. Wystawiaj rachunki dla klientów Klient ma prawo zażądać **rachunku** (nie faktury, jeśli nie masz NIP). Wystaw prosty rachunek z: - Twoim imieniem, nazwiskiem, PESEL. - Datą, kwotą, opisem sprzedaży. - Imieniem nabywcy (jeśli prosi). Możesz użyć darmowych generatorów rachunków online. ### 3. Rozlicz przychody w PIT-36 Składasz raz w roku do **30 kwietnia** za poprzedni rok. Przychody z działalności nierejestrowanej wpisujesz w sekcji **„inne źródła"**. Możesz odliczyć **udokumentowane koszty** (zakup materiałów, narzędzi). PIT-36 składasz przez [Twój e-PIT](https://podatki.gov.pl/twoj-e-pit/) lub w urzędzie skarbowym. ### 4. Sprawdź swoje ubezpieczenie zdrowotne **NIE płacisz** składki zdrowotnej z działalności nierejestrowanej. Ale musisz być ubezpieczony z innego tytułu: - Umowa o pracę, potem ubezpieczony automatycznie. - Status bezrobotnego (UP), potem ubezpieczony. - KRUS (rolnik), potem ubezpieczony. - Członek rodziny ubezpieczonego, potem zgłoszony przez członka rodziny. - Student do 26 r.ż., potem ubezpieczony przez rodziców lub uczelnię. Jeśli **nie masz żadnego z powyższych**, opłacaj dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne w NFZ (ok. 700 zł / miesiąc). Bez ubezpieczenia = brak prawa do lekarza NFZ. Więcej w [rozdziale o NFZ](/punkt-informacyjny/swiadczenia/nfz). ## Po przekroczeniu limitu kwartalnego Jeśli w jednym kwartale przekroczysz **10 813,50 zł** przychodów: 1. Twoja działalność **automatycznie staje się działalnością gospodarczą** od dnia przekroczenia limitu. 2. **Masz 7 dni** na rejestrację w CEIDG (formularz CEIDG-1, [biznes.gov.pl](https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/ou736)). Więcej w [rozdziale o zakładaniu JDG](/punkt-informacyjny/biznes/zakladanie-dzialalnosci). 3. Od dnia rejestracji obowiązują Cię standardowe obowiązki: ZUS (preferencyjny przez pierwsze 2 lata), księgowość, PIT, ewentualnie VAT po przekroczeniu 200 000 zł rocznego przychodu. Więcej w [rozdziale o podatkach i ZUS](/punkt-informacyjny/biznes/podatki-zus). Jeśli nie zarejestrujesz w terminie = grzywna + zaległe składki ZUS naliczone wstecz. ## Najczęstsze pytania **Mam PESEL UKR. Czy mogę sprzedawać rękodzieło na Vinted?** Tak. PESEL UKR uprawnia Cię do działalności nierejestrowanej do limitu **10 813,50 zł kwartalnie**. **Studiuję w Polsce na karcie pobytu studenta. Czy mogę dorobić korepetycjami?** Tak. Zezwolenie na pobyt czasowy w celu studiów uprawnia do działalności nierejestrowanej. Pilnuj tylko łącznego limitu godzin pracy. **Mam wizę turystyczną C (Schengen). Czy mogę sprzedawać prace na targu?** **Nie**. Wiza turystyczna nie uprawnia do prowadzenia żadnej działalności zarobkowej w Polsce. Pracując na wizie turystycznej ryzykujesz **zakaz wjazdu do strefy Schengen na 5 lat**. **Mam pobyt czasowy w celu pracy (zezwolenie jednolite). Czy mogę dorobić korepetycjami w domu?** **Nie**. Zezwolenie jednolite obejmuje tylko pracę u konkretnego pracodawcy wskazanego w decyzji. Działalność nierejestrowana = osobna działalność, niedozwolona. Możesz natomiast pracować **dodatkowo na umowie zlecenie** u innego podmiotu (jeśli zezwolenie pobytowe Ci na to pozwala, sprawdź swoją decyzję). **Czy muszę zgłaszać działalność nierejestrowaną do urzędu skarbowego?** **Nie zgłaszasz przed rozpoczęciem**. Rozliczasz dopiero w rocznym PIT-36 (do 30 kwietnia za poprzedni rok). **Czy mogę założyć sklep internetowy w ramach działalności nierejestrowanej?** Tak, ale musisz: - Mieć **regulamin sklepu** z imieniem, nazwiskiem, PESEL. - Przestrzegać **RODO** (jeśli zbierasz dane klientów). - Respektować **prawa konsumenta** (reklamacje, zwroty do 14 dni). **Mam już firmę w Ukrainie. Czy mogę prowadzić w Polsce działalność nierejestrowaną?** To zależy. Jeśli Twoja ukraińska firma jest aktywna i prowadzisz **tę samą** branżę, urząd skarbowy może uznać to za działalność gospodarczą (ciągłość). Skonsultuj się z [Krajową Informacją Skarbową](https://podatki.gov.pl) (tel. 22 330 03 30). Więcej w [rozdziale o przeniesieniu firmy z Ukrainy](/punkt-informacyjny/biznes/przenies-firme). **Co jeśli sprzedaję rzadko, nieregularnie? Czy to jeszcze działalność nierejestrowana?** Jeśli sprzedajesz **pojedyncze rzeczy z domu** (np. używane ubrania na Vinted), to nie jest działalność zarobkowa, nie musisz nic ewidencjonować. Granica: **regularność** (raz w tygodniu / miesiącu) i **cel zarobkowy** (kupujesz żeby sprzedać). W razie wątpliwości pytaj KIS: 22 330 03 30. ## Podstawa prawna - **Ustawa z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców**, art. 5 (j.t. Dz.U. 2025 poz. 1480). - **Ustawa z 25 lipca 2025 r. o zmianie niektórych ustaw**, art. 5 i 11 (Dz.U. 2025 poz. 1168), wprowadza limit kwartalny od 1.01.2026. - **Art. 5 ust. 7 Prawa przedsiębiorców** (od 1.06.2025), ograniczenia dla cudzoziemców spoza UE. ## Źródła - [biznes.gov.pl, działalność nierejestrowana](https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00115). - [Zielona Linia, cudzoziemcy a działalność](https://zielonalinia.gov.pl/cudzoziemcy-a-dzialalnosc-nierejestrowana/). - [podatki.gov.pl, Twój e-PIT](https://podatki.gov.pl/twoj-e-pit/). ## Potrzebujesz pomocy - **Krajowa Informacja Skarbowa**: tel. **22 330 03 30** (rozliczenia PIT, klasyfikacja działalności). - **Biznes.gov.pl**: pomoc online dla przedsiębiorców, czat na stronie. Doradztwo w zakresie działalności nierejestrowanej, pomoc w przygotowaniu ewidencji sprzedaży, doradztwo czy Twoja sytuacja kwalifikuje się do działalności nierejestrowanej, pomoc w rozliczeniu PIT-36, wsparcie w językach polskim, ukraińskim, angielskim i białoruskim, otrzymasz w **Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców (PIO) prowadzonym przez Fundację U-WORK w Krakowie**. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). To informacje ogólne, nie porada prawna ani podatkowa. W indywidualnej sprawie zadzwoń do KIS lub umów konsultację w PIO. --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [Firma i biznes, strona główna sekcji](/punkt-informacyjny/biznes) - [Zakładanie działalności gospodarczej (JDG)](/punkt-informacyjny/biznes/zakladanie-dzialalnosci) - [Podatki i ZUS dla przedsiębiorcy](/punkt-informacyjny/biznes/podatki-zus) - [Pobyt czasowy w celu działalności gospodarczej](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/dzialalnosc-gospodarcza) - [PESEL UKR, ochrona czasowa](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr) - [Karta CUKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr) --- ### KSeF, Krajowy System e-Faktur URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/biznes/ksef Zaktualizowano: 2026-08-09 **Prowadzisz firmę w Polsce?** Faktury papierowe i PDF odchodzą do historii. Od 2026 r. faktury między firmami wystawia się w rządowym systemie **KSeF** (Krajowy System e-Faktur). Ta strona wyjaśnia, od kiedy obowiązek dotyczy Twojej firmy i jak zacząć. **Najważniejsze fakty**: - **Odbieranie faktur w KSeF obowiązuje wszystkich przedsiębiorców od 1 lutego 2026 r.** Twoi kontrahenci mogą już wysyłać Ci faktury tylko tą drogą. - **Wystawianie faktur w KSeF obowiązuje większość firm od 1 kwietnia 2026 r.**, w tym jednoosobowe działalności gospodarcze. - Najmniejsze firmy (sprzedaż z faktur do **10 000 zł brutto miesięcznie**) wystawiają w KSeF od **1 stycznia 2027 r.** - **Do 31 grudnia 2026 r. nie ma kar** za błędy. Od 1 stycznia 2027 r. sankcje wracają. - KSeF dotyczy faktur **między firmami (B2B)**. Sprzedaż konsumentom (B2C) pozostaje poza obowiązkiem. ## Od kiedy Twoja firma musi wystawiać faktury w KSeF | Twoja sytuacja | Obowiązek wystawiania w KSeF od | |---|---| | Sprzedaż (z VAT) za 2024 r. powyżej 200 mln zł | 1 lutego 2026 r. (już obowiązuje) | | Pozostałe firmy, w tym typowa jednoosobowa działalność gospodarcza | 1 kwietnia 2026 r. (już obowiązuje) | | Sprzedaż udokumentowana fakturami do 10 000 zł brutto miesięcznie | 1 stycznia 2027 r. | **Uwaga**: obowiązek dotyczy też firm **zwolnionych z VAT** (na przykład korzystających ze zwolnienia do 240 000 zł rocznie, limit od 2026 r.), jeśli wystawiają faktury innym firmom. **Odbieranie działa już dla wszystkich.** Nawet jeśli sam jeszcze nie wystawiasz w KSeF, faktury od dostawców (prąd, telefon, hurtownia) mogą przychodzić wyłącznie do systemu. Sprawdzaj KSeF regularnie, inaczej przegapisz faktury kosztowe. ## Jak zacząć korzystać z KSeF 1. **Zaloguj się do Aplikacji Podatnika KSeF** na [podatki.gov.pl/ksef](https://www.podatki.gov.pl/ksef/) . Firma jest w systemie identyfikowana po numerze NIP. 2. **Uwierzytelnij się**: jako osoba fizyczna z jednoosobową działalnością gospodarczą najprościej przez [profil zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany) lub e-dowód. Spółka potrzebuje pieczęci elektronicznej albo nadaje uprawnienia konkretnym osobom. 3. **Nadaj uprawnienia księgowej lub biuru rachunkowemu**, jeśli fakturowanie prowadzi ktoś za Ciebie. Robisz to raz, w systemie. 4. **Wystawiaj**: przez darmową Aplikację Podatnika, przez program księgowy zintegrowany z KSeF albo przez biuro rachunkowe. 5. **Data wystawienia faktury to data nadania numeru KSeF** (moment przesłania do systemu), nie data wpisana w dokumencie. Nie zostawiaj fakturowania na ostatnią chwilę miesiąca. ## Awaria lub brak internetu: tryb offline Jeśli system nie działa albo nie masz internetu, możesz wystawić fakturę **w trybie offline** i przekazać ją kontrahentowi. Fakturę musisz potem przesłać do KSeF w ustawowym terminie (co do zasady następny dzień roboczy). Nie zwalnia Cię to z obowiązku, tylko go odracza. ## Kary: okres ochronny do końca 2026 r. Za brak faktury w KSeF lub błędne wystawienie w okresie **od 1 lutego do 31 grudnia 2026 r.** kary nie są nakładane. To czas na naukę systemu. Od **1 stycznia 2027 r.** sankcje obowiązują w pełnym zakresie, a dodatkowo przy przelewach między czynnymi podatnikami VAT trzeba będzie podawać **numer KSeF faktury**. ## Co to oznacza dla Ciebie w praktyce - Prowadzisz [jednoosobową działalność gospodarczą](/punkt-informacyjny/biznes/zakladanie-dzialalnosci) i wystawiasz faktury innym firmom? **Obowiązek już Cię dotyczy** (chyba że mieścisz się w limicie 10 000 zł miesięcznie). - Wystawiasz tylko rachunki osobom prywatnym (na przykład korepetycje, usługi kosmetyczne dla klientek indywidualnych)? KSeF Cię na razie nie obejmuje. - Masz biuro rachunkowe? Zapytaj wprost: „Czy moje faktury idą już przez KSeF i czy macie uprawnienia?". ## Gdzie szukać pomocy - **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) w Krakowie prowadzony przez Fundację U-WORK**: pomożemy zrozumieć, czy i od kiedy KSeF dotyczy Twojej firmy ([kontakt](/kontakt)). - **Oficjalne informacje i logowanie**: [podatki.gov.pl/ksef](https://www.podatki.gov.pl/ksef/). - **Infolinia Krajowej Informacji Skarbowej (KIS)**: 22 330 03 30 (pn-pt 8:00-18:00), także pytania techniczne o KSeF. ## Podstawa prawna - Ustawa z 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (obowiązkowy KSeF): etapy od 1 lutego 2026 r., 1 kwietnia 2026 r. i 1 stycznia 2027 r. - Ustawa o VAT, art. 106ni: kary pieniężne za naruszenia obowiązków KSeF (stosowane od 1 stycznia 2027 r.). --- > To informacje ogólne, nie porada podatkowa. Terminy i szczegóły zależą od sytuacji Twojej firmy. W indywidualnej sprawie zadzwoń na infolinię KIS: 22 330 03 30 lub zapytaj swojego księgowego. *Ostatnia aktualizacja: 18 lipca 2026 r.* *Źródła: podatki.gov.pl/ksef, gov.pl/finanse* --- ### Podatki i ZUS dla przedsiębiorcy w 2026 roku URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/biznes/podatki-zus Zaktualizowano: 2026-09-24 Każdy przedsiębiorca w Polsce płaci **podatki** (podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT) lub podatek dochodowy od osób prawnych (CIT), podatek od towarów i usług (VAT)) i **składki na Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS)**. Wybór formy opodatkowania może zaoszczędzić tysiące złotych rocznie. Ulgi ZUS dla początkujących obniżają koszty o ok. 80% przez pierwsze 2,5 roku. Ten artykuł wyjaśnia: - **Trzy formy opodatkowania PIT** (skala, liniowy, ryczałt) ze stawkami 2026. - **CIT dla spółek** (9% lub 19%). - **VAT, kiedy się zarejestrować**. - **Składki ZUS 2026** (Duży, preferencyjny, Mały ZUS Plus, ulga na start, wakacje składkowe). - **Terminy rozliczeń**. - **Konta online**: e-Urząd Skarbowy (e-US), Platforma Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS), aplikacja mZUS. > **Wybór formy opodatkowania to decyzja podatkowa**. Skonsultuj się z księgową lub doradcą podatkowym przed startem działalności. 200-300 zł na konsultację oszczędza tysiące rocznie. ## Składki ZUS w 2026 roku ### Podstawa wymiaru i stawki - **Prognozowane przeciętne wynagrodzenie 2026**: 9 420 zł. - **Minimalne wynagrodzenie 2026**: 4 806 zł. - **Przeciętne wynagrodzenie sektora przedsiębiorstw IV kw. 2025**: 9 228,64 zł. ### Duży ZUS (po wykorzystaniu ulg) Podstawa wymiaru: **5 652 zł** (60% z 9 420 zł). | Składka | Stawka | Kwota miesięczna 2026 | |---|---|---| | Emerytalna | 19,52% | 1 103,27 zł | | Rentowa | 8% | 452,21 zł | | Wypadkowa | 1,67% (małe firmy) | 94,40 zł | | Chorobowa (dobrowolna) | 2,45% | 138,49 zł | | Fundusz Pracy + Solidarnościowy | 2,45% | 138,49 zł | | **Razem społeczne (bez chorobowej)** | | **1 788,29 zł** | | **Razem społeczne (z chorobową)** | | **1 926,76 zł** | | Zdrowotna | 9% (skala) lub 4,9% (liniowy) | min. 432,54 zł | | **Łącznie miesięcznie** | | **2 220-2 360 zł** | ### Składka zdrowotna 2026, szczegóły Podstawa zdrowotnej zależy od formy opodatkowania. **Skala podatkowa**: 9% dochodu, min. 432,54 zł miesięcznie (od lutego 2026). Styczeń 2026: 314,96 zł. **Podatek liniowy**: 4,9% dochodu, min. 432,54 zł. **Ryczałt** (9% z odpowiedniej podstawy, zależnej od przychodu rocznego): - Próg 1, do 60 000 zł rocznie, potem składka 498,35 zł. - Próg 2, 60 000-300 000 zł, potem składka 830,58 zł. - Próg 3, powyżej 300 000 zł, potem składka 1 495,04 zł. ### Ulgi dla początkujących > [!TIP] Na starcie firmy zapłacisz dużo niższy ZUS > Nowy przedsiębiorca korzysta kolejno z trzech ulg: ulga na start (6 miesięcy bez składek społecznych, płacisz tylko zdrowotną), preferencyjny ZUS (kolejne 24 miesiące) i Mały ZUS Plus (składki zależne od dochodu). To łącznie kilka lat niższych kosztów, sprawdź, z której ulgi możesz skorzystać, zanim wybierzesz formę. #### Ulga na start (pierwsze 6 miesięcy) Brak składek społecznych. Płacisz tylko zdrowotną: - Skala/liniowy: min. 432,54 zł (styczeń: 314,96 zł). - Ryczałt: min. 461,66 zł. **Warunki**: - **Pierwsza działalność w życiu** lub ponowna po 60 miesiącach przerwy. - **Nie wykonujesz dla byłego pracodawcy** tych samych zadań co w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym. Pełnych 6 miesięcy = rozpocznij **1 dnia miesiąca**. Rozpoczęcie 2 lub kolejnych dni daje pierwszy niepełny miesiąc „gratis" (nie liczy się do limitu). #### Preferencyjny ZUS (kolejne 24 miesiące) Po uldze na start lub od razu (jeśli nie spełniasz warunków ulgi). Podstawa wymiaru: **30% minimalnego wynagrodzenia** = 1 441,80 zł. | Składka | Kwota | |---|---| | Emerytalna | 281,44 zł | | Rentowa | 115,34 zł | | Wypadkowa | 24,08 zł | | Chorobowa (dobrowolna) | 35,32 zł | | **Razem społeczne (z chorobową)** | **456,18 zł** | Razem ze zdrowotną: **~890 zł miesięcznie**. #### Mały ZUS Plus (kolejne 36 miesięcy) Tylko jeśli **przychód roczny ≤ 120 000 zł**. Wzór: ((roczny dochód / liczba dni) × 30) × 0,5 = podstawa wymiaru. Podstawa nie mniejsza niż 30% min. wynagrodzenia (1 441,80 zł), nie większa niż 60% prognoz. wynagr. (5 652 zł). W praktyce: **600-1 500 zł miesięcznie** składek. #### Wakacje składkowe (1 miesiąc rocznie) Od 2024 roku, dla małych firm: - Maksymalnie 10 ubezpieczonych (Ty + 9 innych). - 1 miesiąc rocznie bez składek społecznych (państwo finansuje). - Składka zdrowotna nadal Twoja. Wniosek **RWS** do ZUS, składa się w miesiącu poprzedzającym wakacje, przez [PUE ZUS](/punkt-informacyjny/online/pue-zus). ### Twoja ścieżka ZUS | Etap | Czas | Zdrowotna | Społeczne | Łącznie | |---|---|---|---|---| | Ulga na start | 6 miesięcy | 432-462 zł | 0 zł | ~432-462 zł | | Preferencyjny ZUS | 24 miesiące | 432 zł | 456 zł | ~890 zł | | Mały ZUS Plus (przychód < 120 000) | 36 miesięcy | 432 zł | 600-1 200 zł | ~1 030-1 630 zł | | Duży ZUS | Po ulgach | 432-1 495 zł | 1 788-1 927 zł | ~2 220-3 420 zł | ### Zbieg tytułów (etat + JDG) Jeśli pracujesz na etacie z minimalnym wynagrodzeniem (4 806 zł brutto+): - Nie płacisz składek społecznych z JDG (zdrowotna jednak Twoja). - Płacisz tylko składkę zdrowotną z JDG (min. 432,54 zł). To opłacalna kombinacja dla „drugiej działalności" obok pracy. ## Formy opodatkowania dla JDG ### Skala podatkowa (zasady ogólne) Domyślna forma, można zmienić w trakcie roku (do 20 lutego). Stawki: **12%** od dochodu do 120 000 zł rocznie, **32%** powyżej 120 000 zł. Kwota wolna od podatku: **30 000 zł rocznie**. Liczy się dochód = przychód - koszty. Koszty: zakupy firmowe (komputer, narzędzia, paliwo, telefon, biuro, internet). Składki ZUS społeczne: można odliczyć od dochodu. Składka zdrowotna: nie odlicza się (od 2022 roku). Plus ulgi (na dziecko, rehabilitacyjna, internetowa, mieszkaniowa, IP Box). Stosowana zwykle przez firmy z wysokimi kosztami (handel, produkcja, transport). **Przykład 2026**: - Przychód: 120 000 zł / Koszty: 40 000 zł / Dochód: 80 000 zł. - ZUS odliczony: 12 000 zł / Dochód do opodatkowania: 68 000 zł. - Podatek: (68 000 − 30 000) × 12% = **4 560 zł**. ### Podatek liniowy Stała stawka **19% PIT** od dochodu. Brak kwoty wolnej. Koszty można odliczać (jak na skali). Brak ulg rodzinnych, wspólnego rozliczenia z małżonkiem, internetowej. Stosowany zwykle przez wysokodochodowych specjalistów (powyżej 200 000 zł rocznie). **Przykład**: - Dochód: 300 000 zł / ZUS odliczony: 15 000 zł. - Dochód do opodatkowania: 285 000 zł. - Podatek: 285 000 × 19% = **54 150 zł**. Porównanie do skali w tym przykładzie: ok. 70 000 zł, liniowy oszczędza ok. 16 000 zł rocznie. ### Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych Stawka procentowa od przychodu (bez odliczania kosztów). | Branża | Stawka ryczałtu | |---|---| | Wolne zawody (lekarze, prawnicy, architekci) | 17% | | Niektóre usługi profesjonalne | 15% | | Programowanie, wybrane usługi IT | 12% | | Pozostałe wolne zawody | 14% | | Pozostałe usługi | 8,5% | | Niektóre branże produkcyjne | 5,5% | | Działalność handlowa | 3% | | Niektóre niewielkie usługi | 2% | Limit przychodów: **2 mln EUR rocznie**. Powyżej musisz przejść na skalę lub liniowy. Brak odliczania kosztów. Stosowany zwykle w usługach IT, freelancingu, branżach z niskimi kosztami. **Przykład IT (12% ryczałt)**: - Przychód 120 000 zł / Koszty 5 000 zł (nieodliczone). - Podatek: 120 000 × 12% = 14 400 zł. - Zdrowotna roczna: 12 × 830,58 zł = 9 967 zł. - Razem: **~24 400 zł**. ### Porównanie form opodatkowania 2026 | Forma | Stawka | Odliczanie kosztów | Kwota wolna | Stosowana zwykle | |---|---|---|---|---| | Skala | 12% / 32% | Tak | 30 000 zł | Niskie/średnie dochody, koszty | | Liniowy | 19% | Tak | 0 | Wysokie dochody (>200 tys.) | | Ryczałt | 2-17% | Nie | 0 | Niskie koszty, IT, usługi | ### Wybór formy Wybierasz podczas rejestracji w **Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG)**. Możesz zmienić do **20 lutego** każdego roku (skala/liniowy w trakcie roku, ryczałt tylko od stycznia). > **Skonsultuj się z księgową lub doradcą podatkowym** przed wyborem. Tania konsultacja zwraca się w 1-2 miesiące oszczędności na podatkach i składkach. ## CIT dla spółek ### Stawki - **9% CIT** dla małych podatników (przychody do 2 mln EUR rocznie). - **19% CIT** dla większych firm. ### Co podlega CIT Sp. z o.o., PSA, SA, spółka komandytowa. Dochód spółki (przychód minus koszty). Płaci spółka jako osoba prawna (nie wspólnicy bezpośrednio). ### Dywidenda i PIT Wspólnicy płacą PIT 19% od wypłaconej dywidendy = podwójne opodatkowanie. **Przykład sp. z o.o. (CIT 9%)**: - Dochód spółki: 100 000 zł / CIT 9%: 9 000 zł / Zysk netto: 91 000 zł. - Dywidenda dla wspólnika: 91 000 zł / PIT 19%: 17 290 zł. - Łącznie podatki: **26 290 zł** (efektywnie 26,29% dochodu). Sp. z o.o. ma jednak inną główną zaletę: chroni majątek osobisty wspólników. Porównanie podatkowe to nie cała historia. ## VAT, podatek od towarów i usług ### Kiedy musisz się zarejestrować **VAT obowiązkowy**: - Przychody powyżej **200 000 zł rocznie** (zwolnienie VAT do tego limitu). - **Niektóre branże zawsze VAT** (handel hurtowy, usługi prawne, doradcze, jubilerskie, niektóre transportowe). - **Sprzedaż do innych krajów UE** (WNT, WDT). **VAT dobrowolny**: jeśli sprzedajesz innym firmom-VAT-owcom, możesz odliczać VAT od kosztów. > Decyzja o VAT to decyzja podatkowa. **Skonsultuj się z księgową lub doradcą podatkowym** przed wyborem. ### Stawki VAT - **23%** stawka podstawowa. - **8%** niektóre usługi gastronomiczne, hotelowe, książki, wyposażenie medyczne. - **5%** żywność, książki, niektóre usługi. - **0%** eksport, sprzedaż w UE z numerem VAT-UE. - **zw.** medycyna, edukacja, niektóre usługi finansowe. ### Rejestracja VAT Formularz **VAT-R** w urzędzie skarbowym przed rozpoczęciem działalności VAT lub razem z CEIDG-1. ### Rozliczenia VAT - **Miesięczne**: do 25 dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. - **Kwartalne**: do 25 dnia miesiąca po zakończonym kwartale (dla małych podatników). - **Plik JPK_V7M / JPK_V7K**: elektronicznie do urzędu skarbowego. - **Faktury przez KSeF** (Krajowy System e-Faktur), od 2026 obowiązkowe etapami. Zobacz [KSeF](/punkt-informacyjny/biznes/ksef). ## Terminy rozliczeń | Termin | Co rozliczasz | |---|---| | 20 dnia każdego miesiąca | Składki ZUS za miesiąc poprzedni; zaliczki PIT (skala / liniowy) | | 25 dnia każdego miesiąca | VAT za miesiąc poprzedni (JPK_V7M) | | Do 30 kwietnia | Roczne PIT za poprzedni rok podatkowy | | Do 31 marca | Roczne CIT (sp. z o.o.) za poprzedni rok | | 20 lutego | Zmiana formy opodatkowania (skala / liniowy / ryczałt) | | Do 31 maja | PIT-11 dla pracowników (po roku zatrudnienia) | | Do 31 stycznia | Roczne deklaracje VAT (jeśli jest taki obowiązek) | Niedotrzymanie terminu = odsetki za zwłokę (8% rocznie 2026) i kara grzywny. ## Konta online: gdzie rozliczasz i sprawdzasz ### e-Urząd Skarbowy (e-US) Centralne konto podatnika online. Składanie deklaracji PIT, CIT, VAT (JPK), wystawianie i odbieranie faktur KSeF, status spraw, zaświadczenia, korespondencja z urzędem skarbowym. Logowanie: Profilem Zaufanym, mObywatelem, bankowością elektroniczną, e-dowodem. Pełny opis: [e-Urząd Skarbowy](/punkt-informacyjny/online/urzad-skarbowy). ### Platforma Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS) Centralne konto ubezpieczonego online. Sprawdzanie składek, deklaracje ZUS DRA / ZUA / ZWUA, wnioski o ulgi (Mały ZUS Plus, wakacje składkowe, odroczenie), zwolnienia lekarskie e-ZLA, zaświadczenia A1. PUE ZUS dostępne w językach **polskim, angielskim, ukraińskim**. Pełny opis: [PUE ZUS](/punkt-informacyjny/online/pue-zus). ### Aplikacja mZUS (telefon) Mobilna wersja PUE ZUS na Android i iOS. Sprawdzisz składki, zwolnienia lekarskie, statusy wniosków, podstawowe operacje. Logowanie tym samym kontem co PUE ZUS. Pobierzesz z [PUE ZUS](/punkt-informacyjny/online/pue-zus). ### e-Doręczenia Oficjalna korespondencja z urzędami w formie elektronicznej. Obowiązkowe dla spółek z KRS, warto też dla osób fizycznych prowadzących firmę. Zobacz [e-Doręczenia](/punkt-informacyjny/online/e-doreczenia). ## Najczęstsze pytania ### Jaką formę opodatkowania wybrać dla startu? To decyzja podatkowa. **Skonsultuj się z księgową lub doradcą podatkowym**. Konsultacja (200-300 zł) potrafi oszczędzić tysiące rocznie. Po pierwszym roku, mając rzeczywiste dane przychodów i kosztów, możesz zmienić formę do 20 lutego. ### Jak obliczyć moje składki ZUS w pierwszym miesiącu? Jeśli rozpocząłeś **1 dnia miesiąca**: pełna ulga na start, tylko zdrowotna ~432 zł. Jeśli rozpocząłeś w innym dniu: pierwszy niepełny miesiąc to „bonus" (nie liczy się do 6 miesięcy ulgi), też tylko zdrowotna. Termin płatności: 20 dzień następnego miesiąca. ### Czy mogę nie płacić ZUS przez pierwszy rok działalności? Nie. Ulga na start to **6 miesięcy** bez składek społecznych (nadal zdrowotna). Po 6 miesiącach automatycznie przechodzisz na preferencyjny ZUS (24 miesiące, ~890 zł / miesiąc). Możesz korzystać z wakacji składkowych (1 miesiąc rocznie bez składek społecznych). ### Co lepsze: skala 12%/32% czy ryczałt 12% (IT)? Zależy od kosztów i dochodu. Wysokie koszty (hardware, licencje, biuro), potem skala (możesz odliczać). Niskie koszty, potem ryczałt (prosty, niska stawka). Skala często wygrywa do 150-200 000 zł dochodu, ryczałt zaczyna wygrywać powyżej. **Skonsultuj się z księgową** dla Twojej sytuacji. ### Co to jest IP Box? Ulga IP Box (Innovation Box) to **5% PIT** od dochodów z kwalifikowanych praw własności intelektualnej (programy komputerowe, patenty, wzory). Stosowana zwykle przez programistów sprzedających własne kody. Wymaga: dokumentacja wytwarzania IP, ewidencja kosztów prac B+R, rozliczenie roczne w PIT-IP. **Skonsultuj się z księgową**, IP Box potrafi oszczędzić dziesiątki tysięcy zł rocznie. ### Czy płacić chorobową w preferencyjnym ZUS? To dobrowolne ubezpieczenie, ale często warto. +35 zł miesięcznie daje prawo do zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego (zobacz [świadczenia ZUS](/punkt-informacyjny/swiadczenia)). Bez chorobowej: jeśli zachorujesz na 2 tygodnie, stracisz dochód. ### Ile kosztuje księgowa dla JDG? Zakres cen 2026: - Ryczałt, mały biznes: 150-300 zł / miesiąc. - Skala / liniowy z **Książką Przychodów i Rozchodów (KPiR)**: 200-500 zł / miesiąc. - Skala + VAT: 300-700 zł / miesiąc. - Sp. z o.o., pełna księgowość: 500-2 000 zł / miesiąc. W Krakowie działa wiele biur rachunkowych obsługujących klientów w językach polskim, ukraińskim i angielskim. PIO pomoże znaleźć biuro do Twojej sytuacji. ### Czy mogę odliczyć VAT od mieszkania, w którym mam firmę? Tak, częściowo. VAT od wynajmu, czynszu, prądu, internetu odliczasz proporcjonalnie do powierzchni firmy (np. 1 pokój z 4 = 25%). Wymagane: dokumentacja (zdjęcia, plan, umowa wskazująca pokój dla firmy). **Skonsultuj się z księgową**, urząd skarbowy weryfikuje takie odliczenia. ## Podstawa prawna - **Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych** z 13.10.1998. - **Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej** z 27.08.2004. - **Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT)** z 26.07.1991. - **Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym** z 20.11.1998. - **Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT)** z 15.02.1992. - **Ustawa o podatku od towarów i usług (VAT)** z 11.03.2004. - **Ustawa Prawo przedsiębiorców** z 6.03.2018 (ulga na start, Mały ZUS Plus). - **Komunikat Prezesa GUS z 22.01.2026** (przeciętne wynagrodzenie 9 228,64 zł). - **Obwieszczenie Ministra Finansów** w sprawie minimalnego wynagrodzenia 2026 (4 806 zł). ## Potrzebujesz pomocy - **Centrum Obsługi Telefonicznej ZUS**: **22 560 16 00** (pn-pt 7-18). Konsultanci po polsku. Pełna obsługa ukraińskojęzyczna online przez [PUE ZUS](/punkt-informacyjny/online/pue-zus) w wersji ukraińskiej. - **Krajowa Informacja Skarbowa (KIS)**: **22 330 03 30** (pn-pt 8-18). Konsultanci po polsku. Brak menu z wyborem języka. - **[e-Urząd Skarbowy (e-US)](/punkt-informacyjny/online/urzad-skarbowy)**. - **[PUE ZUS i aplikacja mZUS](/punkt-informacyjny/online/pue-zus)**. - **[e-Doręczenia](/punkt-informacyjny/online/e-doreczenia)**. - **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) w Krakowie**, prowadzony przez Fundację U-WORK. Doradztwo w wyborze formy opodatkowania, pomoc w rozliczeniach rocznych, e-US, PUE ZUS, ZUS i KIS. Języki PL / EN / UA / BY. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). To informacje ogólne, nie porada prawna ani podatkowa. W indywidualnej sprawie zadzwoń do KIS lub umów konsultację w PIO. --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [Firma i biznes, strona główna](/punkt-informacyjny/biznes) - [Zakładanie działalności gospodarczej (JDG)](/punkt-informacyjny/biznes/zakladanie-dzialalnosci) - [Rejestracja spółki z o.o.](/punkt-informacyjny/biznes/rejestracja-spolek) - [Pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/dzialalnosc-gospodarcza) - [KSeF, Krajowy System e-Faktur](/punkt-informacyjny/biznes/ksef) - [e-Urząd Skarbowy](/punkt-informacyjny/online/urzad-skarbowy) - [PUE ZUS i aplikacja mZUS](/punkt-informacyjny/online/pue-zus) - [e-Doręczenia](/punkt-informacyjny/online/e-doreczenia) --- --- ### Przeniesienie firmy z Ukrainy do Polski URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/biznes/przenies-firme Zaktualizowano: 2026-09-24 Wielu ukraińskich przedsiębiorców prowadzi biznes w Polsce, kontynuując działalność z Ukrainy. **Bezpośrednie „przeniesienie" firmy nie jest możliwe** w sensie prawnym, bo każdy kraj ma własny system rejestracji. Są jednak **legalne i sprawdzone strategie**, jak kontynuować biznes w Polsce. Ten artykuł wyjaśnia: - **Trzy główne strategie** kontynuacji biznesu w Polsce. - **Co zrobić z firmą w Ukrainie** (zawiesić, zamknąć, kontynuować). - **Kwestie podatkowe** (rezydencja podatkowa, **umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania (UPO)** PL-UA). - **Praktyczne wskazówki** dla obywateli Ukrainy. > **Pamiętaj**: Twoja firma ukraińska i polska to **dwie odrębne osoby prawne**, każda ma własne obowiązki podatkowe i ubezpieczeniowe. W Ukrainie odpowiednikami polskich form są: **Товариство з обмеженою відповідальністю (TOV)** = sp. z o.o., **Фізична Особа Підприємець (FOP)** = JDG (jednoosobowa działalność gospodarcza). ## Trzy główne strategie ### Strategia 1. Założenie nowej JDG w Polsce Najprostsza i najpopularniejsza dla obywateli Ukrainy z [PESEL UKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr). **Zalety**: szybka rejestracja (online, 1 dzień), bezpłatna, ulga na start + preferencyjny ZUS (2,5 roku tańszych składek), możliwość pobytu czasowego „na działalność gospodarczą" po pierwszym pełnym roku obrotowym. **Wady**: pełna odpowiedzialność majątkiem osobistym, limit 2 mln EUR rocznych przychodów (powyżej obowiązek pełnej księgowości). #### Co zrobić z firmą w Ukrainie Opcje: - **Zawiesić** (wstrzymać działalność w rejestrze UA). - **Zamknąć** (wykreślić z rejestru). - **Kontynuować** (prowadzić oba biznesy równolegle, z osobnymi rozliczeniami). Najczęściej wybierana: **kontynuacja**, jeśli firma w Ukrainie generuje dochody (np. kontrakty z UA lub UE) i polska JDG dla nowych polskich klientów. > **Uwaga przy kontynuacji**: jeśli prowadzisz dwie firmy w różnych krajach i robisz między nimi transakcje (faktury, licencje, doradztwo), traktowane są jako **kontrahenci podatkowo powiązani**. Wymagana dokumentacja cen rynkowych (transfer pricing). **Skonsultuj z doradcą podatkowym** każdą transakcję między Twoimi firmami w różnych krajach przed pierwszą fakturą. #### Krok po kroku 1. **Ustal status pobytowy w Polsce** ([PESEL UKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr) wystarcza; inne tytuły zobacz [sekcja Firma i biznes](/punkt-informacyjny/biznes#kto-moze-prowadzic-firme-w-polsce)). 2. **Załóż JDG w CEIDG** ([biznes.gov.pl](https://www.biznes.gov.pl)). 3. **Wybierz formę opodatkowania**. **Skonsultuj się z księgową lub doradcą podatkowym** przed wyborem. 4. **Zacznij wystawiać faktury** klientom polskim. 5. **Po pełnym roku obrotowym** rozważ wniosek o pobyt czasowy na podstawie firmy. Szczegóły: [zakładanie działalności gospodarczej (JDG)](/punkt-informacyjny/biznes/zakladanie-dzialalnosci). ### Strategia 2. Sp. z o.o. w Polsce z udziałem ukraińskiej firmy Dla większych biznesów lub gdy chcesz zachować strukturę grupy kapitałowej. **Schemat**: - **Firma ukraińska (TOV / FOP)** zostaje w Ukrainie. - **Zakładasz polską sp. z o.o.** w Krakowie. - **Ukraińska firma** może być wspólnikiem polskiej sp. z o.o. (jak każda zagraniczna firma). - **Lub Ty osobiście** jesteś wspólnikiem polskiej sp. z o.o. Polska sp. z o.o. prowadzi działalność w Polsce, ukraińska w Ukrainie. **Transakcje między firmami** wymagają cen rynkowych (transfer pricing); **skonsultuj z doradcą podatkowym** w obu krajach. **Zalety**: zachowanie marki i klientów ukraińskich, skalowanie na rynek polski i UE, ograniczenie odpowiedzialności (dwie odrębne osoby prawne), możliwość zatrudniania pracowników w Polsce. **Wady**: wyższe koszty (dwie firmy, dwie księgowości), złożona struktura podatkowa (CIT w Polsce, podatki dochodowe w UA), wymaga doradcy podatkowego w obu krajach. Szczegóły: [rejestracja spółki z o.o.](/punkt-informacyjny/biznes/rejestracja-spolek). ### Strategia 3. Otwarcie oddziału (filii) ukraińskiej firmy w Polsce Rzadziej wybierana, ale możliwa formalnie. **Schemat**: ukraińska firma TOV / FOP otwiera **oddział** lub **przedstawicielstwo** w Polsce. Oddział prowadzi działalność gospodarczą w Polsce. Przedstawicielstwo tylko reklamuje, nie prowadzi sprzedaży. **Wady**: ukraińska firma odpowiada całym majątkiem za zobowiązania w Polsce, skomplikowane formalności (rejestracja w **Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS)**, tłumaczenia, apostille, polski biegły), wyższe koszty niż założenie nowej sp. z o.o. W praktyce **strategia 1 (nowa JDG)** lub **strategia 2 (nowa sp. z o.o.)** jest łatwiejsza i tańsza niż otwieranie oddziału. ## Tabela porównawcza strategii | Element | Strategia 1: JDG | Strategia 2: Sp. z o.o. | Strategia 3: Oddział | |---|---|---|---| | Czas założenia | 1-3 dni | 3-7 dni (S24) lub 2-6 tyg. (notariusz) | 4-12 tygodni | | Koszt założenia | 0 zł | 600-8 000 zł | 5 000-15 000 zł | | Wymagany status | [PESEL UKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr) lub [inny status pobytowy uprawniający do JDG](/punkt-informacyjny/biznes#kto-moze-prowadzic-firme-w-polsce) | Każdy (też zdalnie) | Tylko ukraińska firma | | Odpowiedzialność | Pełna | Ograniczona (jeśli min. 2 wspólników) | Pełna (firmy macierzystej) | | Stosowana zwykle | Mały biznes, freelancer | Średni biznes, startup | Duża firma z grupą | ## Kwestie podatkowe, rezydencja i UPO ### Rezydencja podatkowa, kluczowe pojęcie > [!INFO] Po 183 dniach w Polsce rozliczasz tu całość dochodów > Jeśli mieszkasz w Polsce ponad 183 dni w roku lub masz tu centrum interesów życiowych, jesteś polskim rezydentem podatkowym i płacisz PIT od wszystkich dochodów, również z Ukrainy. Przed podwójnym opodatkowaniem chroni umowa PL-UA (UPO), ale rozliczenie trzeba wykazać w Polsce. Przy dochodach z obu krajów skonsultuj się z księgowym. **Rezydent podatkowy w Polsce** = osoba, która: - **Mieszka w Polsce powyżej 183 dni** w roku podatkowym (1.01-31.12), **lub** - **Ma w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych**: przeprowadziła się do Polski, przyjechała do małżonka lub partnera, chce mieszkać i żyć w Polsce, główne źródło dochodu jest w Polsce, dzieci chodzą do polskiej szkoły, posiada mieszkanie w Polsce. **Konsekwencje rezydencji**: - **Rezydent**: płaci PIT od **wszystkich dochodów światowych** (z Polski + z zagranicy). - **Nierezydent**: płaci PIT **tylko od dochodów z polskich źródeł**. ### Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania (UPO) PL-UA Polska i Ukraina mają umowę z 1993 roku o unikaniu podwójnego opodatkowania (Dz.U. 1994 nr 63 poz. 269). **Główne zasady**: - **Wynagrodzenie z pracy** opodatkowane w kraju, gdzie pracujesz fizycznie. - **Dywidenda z firmy ukraińskiej**: 5% (jeśli posiadacz polskiej spółki ma ≥25% udziałów) lub 15% (inni). - **Dochody z odsetek**: maksymalnie 10%. - **Tantiemy**: maksymalnie 10%. - **Dochody z nieruchomości** w Ukrainie: opodatkowane w Ukrainie. **Mechanizm**: **wyłączenie z progresji** (Polska zwalnia, ale uwzględnia przy obliczaniu stawki podatku) lub **odliczenie** (od polskiego podatku odliczasz podatek zapłacony w Ukrainie). > **UPO to złożona kwestia**. **Skonsultuj się z doradcą podatkowym** w obu krajach przed pierwszą fakturą między firmami. ### Praktyczne sytuacje **Sytuacja A. Rezydent w Polsce, prowadzi obie firmy**: - Polski PIT od dochodu z polskiej JDG. - Polski PIT od dochodu z ukraińskiej firmy (z odliczeniem podatków zapłaconych w UA). - Ukraiński podatek zgodnie z prawem UA. **Sytuacja B. Nierezydent w Polsce, prowadzi tylko polską JDG**: - Polski PIT tylko od dochodów z polskiej JDG. - Ukraińskie podatki od dochodów z ukraińskich źródeł. - Brak obowiązku rozliczania w Polsce ukraińskich dochodów. Częste, gdy obywatel UA przebywa w Polsce mniej niż 183 dni w roku. **Sytuacja C. Rezydent w Polsce, zamknął firmę w Ukrainie**: - Polski PIT tylko od polskich dochodów. - Brak obowiązków w Ukrainie (po formalnej likwidacji). ### Certyfikat rezydencji podatkowej Certyfikat rezydencji w Polsce wydaje **Naczelnik urzędu skarbowego** na wniosek **CFR-1** (formularz urzędu skarbowego, składany przez [e-Urząd Skarbowy](/punkt-informacyjny/online/urzad-skarbowy) lub osobiście). Czas: 7-14 dni. Opłata: 17 zł. Po co: pokazujesz Twojej ukraińskiej firmie / kontrahentom, że jesteś rezydentem polskim, potem niższe podatki u źródła w Ukrainie (zgodnie z UPO). ## Co zrobić z firmą w Ukrainie ### Opcja 1. Zawiesić działalność Czasowe wstrzymanie w rejestrze ukraińskim („припинення тимчасове"). Brak podatków UA w czasie zawieszenia, możliwość wznowienia. Procedury w Ukrainie wymagają osobistej obecności lub pełnomocnika. Niektóre kontrakty mogą wygasnąć. ### Opcja 2. Likwidacja firmy w Ukrainie Trwałe zamknięcie z wykreśleniem z rejestru. Jasna sytuacja prawna, brak obowiązków podatkowych w Ukrainie. Wymaga obecności lub pełnomocnika w Ukrainie. Nieodwracalne (musisz założyć nową firmę, jeśli wracasz). ### Opcja 3. Kontynuacja firmy w Ukrainie Prowadzisz ją dalej z Polski lub przez przedstawiciela w UA. Najczęstsza opcja dla kontraktów z UA klientami, usług dla rynku UA (sklep online, IT), nieruchomości w UA. Wymaga rozliczania podatków w UA, składania sprawozdań (online przez Diia, e-cabinet UA lub przez pełnomocnika), komunikacji z urzędem skarbowym UA. > **Transakcje między Twoją polską firmą a ukraińską**: te firmy są **podatkowo powiązanymi kontrahentami**. Wymagana dokumentacja cen rynkowych (transfer pricing). **Skonsultuj z doradcą podatkowym** w obu krajach przed pierwszą fakturą. ## Praktyczne wskazówki ### 1. Rejestracja w MOS dla pobytu i biznesu **MOS (Moduł Obsługi Spraw, [mos.cudzoziemcy.gov.pl](https://mos.cudzoziemcy.gov.pl))** to platforma do składania wniosków pobytowych online, działająca od 2026. Tu złożysz wniosek o pobyt czasowy na podstawie firmy oraz wnioski o **kartę CUKR** dla obywateli UA z ochroną czasową. Szczegóły o MOS: [MOS, wnioski online](/punkt-informacyjny/online/mos). ### 2. e-Doręczenia, oficjalna korespondencja z urzędami Spółki z KRS mają obowiązek posiadać adres do **e-Doręczeń**. Dla JDG dobrowolne, ale warto założyć przy działalności transgranicznej. Zobacz [e-Doręczenia](/punkt-informacyjny/online/e-doreczenia). ### 3. Przeniesienie klientów Jak przepisać kontrakty: - **Zawiadomienie klientów**: nowy podmiot polski (JDG / sp. z o.o.) zamiast ukraińskiego. - **Aneks do umowy** lub nowa umowa z klientem. - **Nowe dane do faktur**: NIP polski, adres polski, konto polskie. Klienci unijni: zwykle bez problemu (UE preferuje polski podmiot, mniej formalności VAT). Klienci spoza UE: mogą preferować ukraiński podmiot ze względu na podatki u źródła (sprawdź UPO z ich krajem). ### 4. Rachunki bankowe i przelewy międzynarodowe **Polski rachunek**: konieczny dla polskiej firmy (NIP, biała lista VAT). **Ukraiński rachunek**: zachowaj, jeśli prowadzisz firmę w UA (do rozliczeń z UA klientami). Przelewy międzynarodowe: **SEPA** (UE) ~0-15 zł, 1 dzień. **SWIFT** (poza UE, w tym UA) 30-150 zł, 1-3 dni. Możesz też korzystać z **alternatywnych usług przelewów międzynarodowych** (np. Revolut, Wise), tańszych od tradycyjnych banków przy mniejszych kwotach. ### 5. Faktury między firmami PL i UA Jeśli polska firma kupuje od ukraińskiej firmy: **import usług** (zależnie od typu), **VAT odwrócony (reverse charge)** dla niektórych usług, **JPK_V7M** musi to ujmować. **Skonsultuj się z księgową** prowadzącą polską firmę. ### 6. Pracownicy z Ukrainy Polska sp. z o.o. może zatrudnić: - **Obywateli polskich** bez ograniczeń. - **Obywateli UA z [PESEL UKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr)** przez powiadomienie w [praca.gov.pl](https://www.praca.gov.pl) (bezpłatne, 7 dni). - **Pracowników z UA zdalnie z Ukrainy**: ZUS w Polsce, podatki w UA (skomplikowane, doradca podatkowy). **Praktyczne rozwiązanie** dla pracy zdalnej z UA: kontrakt B2B (faktury z ukraińskiej firmy lub FOP pracownika), nie umowa o pracę. Wtedy on rozlicza UA podatki, Twoja firma tylko płaci faktury. Skonsultuj się z doradcą podatkowym w obu krajach. Szczegóły: [legalne zatrudnienie cudzoziemca](/punkt-informacyjny/praca/legalna-praca). ## Pobyt czasowy na podstawie firmy Po założeniu firmy w Polsce możesz starać się o **zezwolenie na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej** (art. 142 ustawy o cudzoziemcach). ### Strategia dla obywatela Ukrainy z PESEL UKR 1. **Rok pierwszy**: prowadzisz firmę z [PESEL UKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr) (ochrona czasowa, ważna do 4.03.2027). 2. **Drugi rok obrotowy**: gromadzisz dochody i dokumenty. 3. **Po pierwszym pełnym roku obrotowym**: składasz wniosek o pobyt „na działalność gospodarczą" (jeśli firma generuje dochód lub zatrudnia 2 pracowników). **Wcześniej możesz aplikować, jeśli przedstawisz dobry biznesplan i wykażesz istotne znaczenie / innowacyjność.** 4. **Pobyt 3 lata**: stabilność. 5. **Po 5 latach łącznego legalnego pobytu**: pobyt stały lub rezydent długoterminowy UE. Szczegóły: [pobyt czasowy w celu działalności gospodarczej](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/dzialalnosc-gospodarcza). ## Najczęstsze pytania ### Mam TOV w Ukrainie. Czy mogę „przenieść" go do Polski jednym dokumentem? Nie. Każdy kraj ma własny system rejestracji firm. Założysz polską JDG lub sp. z o.o. (nowy podmiot), stopniowo przenosisz klientów i kontrakty. Ukraińską firmę możesz zlikwidować, zawiesić lub kontynuować. ### Czy moja firma ukraińska może być wspólnikiem polskiej sp. z o.o.? Tak. Każda zagraniczna firma może być wspólnikiem polskiej sp. z o.o. Wymagane dokumenty: - **Aktualny odpis z rejestru ukraińskiego** (z apostille i tłumaczeniem przysięgłym). - **Pełnomocnictwo** dla osoby reprezentującej UA firmę przy rejestracji polskiej sp. z o.o. ### Mam PESEL UKR, ale firmę w Ukrainie. Czy płacę polskie podatki od dochodów z UA firmy? Zależy od rezydencji podatkowej: - **Jeśli mieszkasz w Polsce powyżej 183 dni** lub masz tutaj centrum interesów osobistych / gospodarczych (rodzina w Polsce, dzieci w polskiej szkole, własne mieszkanie, główne źródło dochodu): jesteś polskim rezydentem podatkowym, płacisz polski PIT od dochodów światowych (w tym z UA firmy), z odliczeniem podatków zapłaconych w Ukrainie (UPO). - **Skonsultuj się z doradcą podatkowym** w obu krajach. Sytuacje są indywidualne. ### Jak wystawić fakturę z mojej polskiej JDG na klienta z Ukrainy? Procedura: 1. **Faktura w PLN, EUR lub USD** (ustal z klientem). 2. **VAT 0%** (eksport poza UE), jeśli usługa dla podmiotu UA. 3. **Dokumentacja eksportu** (umowa, korespondencja). 4. **Otrzymaj zapłatę** na polskie konto. 5. **Rozlicz w polskim PIT** (jako przychód polskiej JDG) i [w e-Urzędzie Skarbowym](/punkt-informacyjny/online/urzad-skarbowy). Od 2026 faktury wystawiasz przez KSeF (etapami). Zobacz [KSeF](/punkt-informacyjny/biznes/ksef). ### Czy mogę zatrudnić pracowników z Ukrainy zdalnie do mojej polskiej firmy? Tak, ale skomplikowane: - **Pracownik mieszka w Ukrainie**: opłaca podatki w UA (rezydent UA). - **Polska firma jako pracodawca**: ZUS w Polsce. - **Podwójne opodatkowanie** możliwe, UPO PL-UA może pomóc. **Praktyczne rozwiązanie**: B2B (kontrakt z ukraińską firmą lub FOP pracownika), nie umowa o pracę. Skonsultuj się z doradcą podatkowym. ### Mam firmę w Ukrainie generującą 200 000 EUR rocznie. Co najlepiej zrobić? To zależy od Twojej sytuacji (rezydencji, klientów, planów). **Skonsultuj się z prawnikiem i doradcą podatkowym** w obu krajach. Typowy schemat: 1. Polska sp. z o.o. (ochrona majątku, niższe CIT 9% dla małych podatników). 2. Stopniowe przenoszenie klientów do polskiej sp. z o.o. 3. Zachowanie firmy ukraińskiej dla klientów ukraińskich. 4. Po pełnym roku obrotowym wniosek o pobyt „na działalność gospodarczą" w Polsce. 5. **Cena rynkowa** każdej transakcji między Twoimi firmami (transfer pricing). ### Jak długo trzeba być w Polsce, by zostać polskim rezydentem podatkowym? Powyżej **183 dni** w roku podatkowym (1.01-31.12) **lub** centrum interesów życiowych w Polsce (rodzina, dom, główne źródło dochodu, dzieci w polskiej szkole, przeprowadzka, partner / małżonek w Polsce). Możesz być rezydentem od pierwszego dnia, jeśli przeprowadziłeś się na stałe. ### Mogę dwa lata prowadzić oba biznesy, polski i ukraiński, równolegle? Tak. Każda firma ma własne obowiązki: polska JDG / sp. z o.o. (polski PIT/CIT, ZUS, VAT), ukraiński TOV / FOP (ukraińskie podatki, ZUS UA). Twoje obowiązki osobiste (PIT) zależą od rezydencji podatkowej. **Skonsultuj się z doradcami w obu krajach** i pilnuj cen rynkowych w transakcjach między firmami. ## Podstawa prawna - **Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania PL-UA** z 12.01.1993 (Dz.U. 1994 nr 63 poz. 269). - **Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT)** z 26.07.1991. - **Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT)** z 15.02.1992. - **Kodeks spółek handlowych (KSH)** z 15.09.2000. - **Ustawa o cudzoziemcach** z 12.12.2013, art. 142 (pobyt na działalność gospodarczą). - **Ustawa o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych** z 6.03.2018. ## Potrzebujesz pomocy - **Krajowa Informacja Skarbowa (KIS)**: **22 330 03 30** (PL, pn-pt 8-18). UPO, rozliczenia transgraniczne. - **[e-Urząd Skarbowy](/punkt-informacyjny/online/urzad-skarbowy)**: rozliczenia podatkowe, certyfikat rezydencji. - **[podatki.gov.pl/podatkowa-wspolpraca-miedzynarodowa](https://www.podatki.gov.pl/podatkowa-wspolpraca-miedzynarodowa)**: wykaz umów UPO. - **Konsulat Generalny Ukrainy w Krakowie**: al. Beliny-Prażmowskiego 4, 31-514 Kraków. Tel. +48 12 429 60 66. Legalizacja dokumentów ukraińskich (apostille, tłumaczenia przysięgłe). - **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) w Krakowie**, prowadzony przez Fundację U-WORK. Konsultacja w wyborze strategii (JDG / sp. z o.o. / oddział), pomoc w legalizacji dokumentów ukraińskich, polecenie doradcy podatkowego ze znajomością PL-UA, pomoc w wniosku o pobyt na podstawie firmy. Języki PL / EN / UA / BY. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). To informacje ogólne, nie porada prawna ani podatkowa. W indywidualnej sprawie skontaktuj się z doradcą podatkowym lub PIO. --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [Firma i biznes, strona główna](/punkt-informacyjny/biznes) - [Zakładanie działalności gospodarczej (JDG)](/punkt-informacyjny/biznes/zakladanie-dzialalnosci) - [Rejestracja spółki z o.o.](/punkt-informacyjny/biznes/rejestracja-spolek) - [Podatki i ZUS dla przedsiębiorców](/punkt-informacyjny/biznes/podatki-zus) - [Pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/dzialalnosc-gospodarcza) - [PESEL UKR](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/pesel-ukr) - [Karta CUKR, dla obywateli Ukrainy](/punkt-informacyjny/ochrona-czasowa/karta-cukr) - [MOS, wnioski pobytowe online](/punkt-informacyjny/online/mos) - [e-Urząd Skarbowy](/punkt-informacyjny/online/urzad-skarbowy) - [e-Doręczenia](/punkt-informacyjny/online/e-doreczenia) - [KSeF, Krajowy System e-Faktur](/punkt-informacyjny/biznes/ksef) - [Przewóz pieniędzy przez granicę](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/przewozenie-pieniedzy) - [Zakup mieszkania w Polsce](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/zakup-mieszkania) - [Spadki i darowizny](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/spadki-i-darowizny) --- --- ### Rejestracja spółki z o.o. (KRS, S24, notariusz) URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/biznes/rejestracja-spolek Zaktualizowano: 2026-09-24 **Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (sp. z o.o.)** to druga najpopularniejsza forma prowadzenia biznesu w Polsce po **jednoosobowej działalności gospodarczej (JDG)**. Dobry wybór dla cudzoziemców, którzy: - **Nie mają uprawnień do JDG** (np. wiza krajowa w celu pracy). - **Chcą ograniczyć odpowiedzialność** majątkiem osobistym. - **Planują większy biznes** lub pozyskanie inwestorów. - **Mają wspólników** (rodzina, partnerzy biznesowi). Ten artykuł wyjaśnia: - **Jak zarejestrować sp. z o.o.** (online przez [S24](https://ekrs.ms.gov.pl/s24/) lub u notariusza). - **Ile to kosztuje** i jak długo trwa. - **Co potem**: Krajowy Rejestr Sądowy (KRS), e-Doręczenia, Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), urząd skarbowy, księgowość. - **Jak zmienić dane w spółce** po rejestracji (przez Portal Rejestrów Sądowych). > **Sprawdź najpierw**: czy nie wystarczy Ci JDG. JDG jest tańsza i prostsza. Zobacz [stronę główną Firma i biznes](/punkt-informacyjny/biznes). > **Każdy cudzoziemiec** może być wspólnikiem polskiej spółki kapitałowej, niezależnie od tytułu pobytowego. ## Sprawdź swój typ pobytu Pełna tabela uprawnień dla wszystkich form działalności (JDG, spółka, nierejestrowana) jest na [stronie głównej Firma i biznes](/punkt-informacyjny/biznes#kto-moze-prowadzic-firme-w-polsce). Skrót: - **Spółka kapitałowa** (sp. z o.o., prosta spółka akcyjna (PSA), spółka akcyjna (SA)): **każdy cudzoziemiec** może być wspólnikiem, niezależnie od tytułu pobytowego, też **zdalnie z zagranicy**. > **Prowadzenie spółki z Polski** (mieszkanie, zarządzanie, wynagrodzenie z umowy) wymaga osobnego tytułu pobytowego (np. wizy D, pobytu czasowego). Sama rejestracja spółki nie daje prawa pobytu. ## Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (sp. z o.o.) - **Minimalny kapitał**: 5 000 zł. - **Polecamy min. 2 wspólników**. Formalnie 1 jest dopuszczalny, ale ma istotne konsekwencje (zobacz poniżej). - **Odpowiedzialność do wkładu** (Twoje prywatne mienie chronione, jeśli min. 2 wspólników). - **Podatek od osób prawnych (CIT) 9% lub 19%** + **podatek od osób fizycznych (PIT) 19% od dywidendy**. - **Pełna księgowość obowiązkowa**. ### Jednoosobowa sp. z o.o. = JDG dla ZUS i pobytu > [!WARNING] Sp. z o.o. z jednym wspólnikiem nie zwalnia z ZUS > Jeśli jesteś jedynym wspólnikiem sp. z o.o., ZUS traktuje Cię jak osobę prowadzącą działalność, płacisz pełne składki przedsiębiorcy, bez ulgi na start i bez preferencyjnego ZUS. Jeśli spółka ma Ci ograniczyć ZUS, zaplanuj co najmniej dwóch wspólników. Dla pobytu czasowego warunki są wtedy takie same jak przy JDG. Jeśli zakładasz sp. z o.o. **tylko z 1 wspólnikiem**, **tracisz główną zaletę spółki**: - **ZUS**: jedyny wspólnik jest traktowany jak osoba prowadząca działalność gospodarczą. Płacisz pełen ZUS przedsiębiorcy (~2 220 zł / miesiąc), **bez ulgi na start, bez preferencyjnego ZUS**. - **Pobyt czasowy na podstawie firmy** (art. 142 ustawy o cudzoziemcach): jedyny wspólnik traktowany jak osoba prowadząca DG. Warunki takie same jak dla JDG. **Wniosek**: jeśli zakładasz spółkę głównie po to, żeby ograniczyć ZUS, **planuj min. 2 wspólników**. Drugim wspólnikiem może być małżonek lub zaufana osoba z symbolicznym udziałem (np. 1%). > **Uwaga, jeśli starasz się o pobyt czasowy w celu pracy**: wspólnicy z udziałem **powyżej 5%** są ujawniani w **Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS)**. Jeśli urzędnik wojewody zauważy, że jesteś wspólnikiem aktywnej spółki, może **zakwestionować zasadność wniosku o pobyt w celu pracy** i wymagać złożenia wniosku o **pobyt w celu prowadzenia działalności gospodarczej** (art. 142). Dlatego symboliczny udział powinien być **poniżej 5%** (np. 1%, 2%), żeby nie pojawiał się w KRS. ## Inne spółki kapitałowe **Prosta spółka akcyjna (PSA)**: minimalny kapitał 1 zł, akcje bez wartości nominalnej, dopuszczalny wkład pracą. Stosowana zwykle w startupach technologicznych. CIT 9-19%. **Spółka akcyjna (SA)**: minimalny kapitał 100 000 zł. Możliwość emisji akcji na giełdzie. Pełna księgowość i audyt obowiązkowy. Stosowana zwykle w dużych firmach. **Spółki osobowe** (jawna, partnerska, komandytowa, komandytowo-akcyjna): wymagają tytułu pobytowego dającego pełne prawa do działalności i są niszowe dla cudzoziemców. Jeśli rozważasz, **skonsultuj się z prawnikiem lub doradcą podatkowym**. ### Tabela porównawcza form | Cecha | JDG | Sp. z o.o. (2+ wspólników) | PSA | SA | |---|---|---|---|---| | Min. kapitał | 0 zł | 5 000 zł | 1 zł | 100 000 zł | | Min. wspólników | 1 | 2 (zalecane) | 1+ | 1+ | | Odpowiedzialność | Pełna | Ograniczona | Ograniczona | Ograniczona | | Podatek | PIT (12-32%) | CIT (9-19%) + PIT (19%) | CIT + PIT | CIT + PIT | | Z ograniczonym statusem pobytowym (np. wiza, pobyt w celu pracy) | | | | | | Pełna księgowość | Nie (zwykle) | Tak | Tak | Tak | | Stosowana zwykle | Freelancer | Średni biznes | Startup | Duża firma | ## Zalety i wady sp. z o.o. **Zalety**: każdy cudzoziemiec może być wspólnikiem (też zdalnie). Cudzoziemiec może być członkiem zarządu (z ograniczeniami w niektórych branżach). Ochrona majątku osobistego. Łatwiejsza sprzedaż lub przekazanie udziałów. CIT 9% dla małych podatników (do 2 mln EUR rocznie). **Wady**: wyższe koszty rejestracji (5 000 zł kapitału + opłaty). Pełna księgowość (500-2 000 zł miesięcznie). Sprawozdanie finansowe raz w roku. Podwójne opodatkowanie (CIT + PIT od dywidendy). Bardziej skomplikowana rejestracja niż JDG. ## Jak zarejestrować sp. z o.o., dwa sposoby ### Sposób 1. System S24 (online, najszybszy) **Zalety**: tania (~600 zł opłat), szybka (1-3 dni robocze), online. **Wady**: wzór umowy ograniczony, wymagany **Profil Zaufany** lub podpis kwalifikowany wszystkich wspólników. #### Krok po kroku (S24) 1. **Wejdź na [ekrs.ms.gov.pl](https://ekrs.ms.gov.pl)**, potem „S24, Rejestracja spółki przez internet". 2. **Załóż konto** (logowanie [Profilem Zaufanym](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany)). 3. **Wybierz wzór umowy** sp. z o.o. 4. **Wypełnij dane**: nazwa spółki (kończąca się „Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" lub „sp. z o.o."), adres siedziby, kody **Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD)**, kapitał zakładowy (min. 5 000 zł), wspólnicy z udziałami, zarząd, sposób reprezentacji. 5. **Wpłać kapitał zakładowy** symbolicznie w S24 (realna wpłata na konto bankowe spółki po rejestracji). 6. **Podpisz umowę spółki** online (wszyscy wspólnicy). 7. **Opłać rejestrację**: 350 zł opłaty sądowej (KRS) + 100 zł Monitor Sądowy i Gospodarczy (MSiG) + 0,5% **podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC)** od kapitału (np. 25 zł od 5 000 zł). 8. **Wyślij wniosek** (system przesyła do KRS automatycznie). 9. **Czekaj na wpis**: 1-3 dni robocze. Numer identyfikacji podatkowej (NIP), REGON, numer KRS nadane automatycznie. ### Sposób 2. Tradycyjnie u notariusza **Zalety**: pełna swoboda w treści umowy spółki, pomoc notariusza przy skomplikowanych konstrukcjach. **Wady**: drożej (notariusz 1 000-3 000 zł), wolniej (7-30 dni). #### Krok po kroku (notariusz) 1. **Przygotuj umowę spółki** sam lub z pomocą prawnika. Zawiera: firma (nazwa), siedziba, przedmiot działalności (PKD), kapitał zakładowy + udziały, władze spółki, sposób reprezentacji, zasady podziału zysku. 2. **Idź do notariusza** (wszyscy wspólnicy obecni). Cudzoziemcy bez znajomości polskiego: **tłumacz przysięgły obowiązkowy** (200-500 zł). 3. **Otwórz konto bankowe** dla spółki „w organizacji", wpłać kapitał (min. 5 000 zł). 4. **Złóż wniosek do KRS** online przez **Portal Rejestrów Sądowych (PRS)**: [prs.ms.gov.pl](https://prs.ms.gov.pl). Załączniki: akt notarialny umowy, lista wspólników, oświadczenie zarządu o objęciu udziałów, potwierdzenie wpłaty kapitału, oświadczenia członków zarządu, adres do doręczeń w Polsce, zgoda na powołanie każdego członka zarządu. 5. **Opłata**: 500 zł sądowa (tradycyjna) + 100 zł MSiG + 0,5% PCC + notariusz 1 000-3 000 zł. 6. **Czekaj na wpis**: 7-30 dni. ## Dokumenty, jakie potrzebujesz ### Dla każdego wspólnika 1. **Paszport** lub dowód osobisty UE. 2. **Dane**: imię, nazwisko, data urodzenia, PESEL (jeśli ma) lub numer paszportu, adres zamieszkania. 3. **Profil Zaufany** lub podpis kwalifikowany (dla S24). 4. **Tłumaczenie przysięgłe** dokumentów obcojęzycznych (dla notariusza). 5. **Adres do doręczeń w Polsce** (wymagany dla każdego członka zarządu, podawany w KRS). ### Dla spółki 1. **Adres siedziby** w Polsce (akt własności, umowa najmu, zgoda właściciela). Zobacz [wirtualne biuro](/punkt-informacyjny/biznes/biuro-wirtualne). 2. **Kapitał zakładowy** (min. 5 000 zł). 3. **Lista wspólników** z udziałami. 4. **Skład zarządu**. 5. **Adres do doręczeń elektronicznych (ADE)** spółki. Zobacz [e-Doręczenia](/punkt-informacyjny/online/e-doreczenia). ### e-Doręczenia (obowiązkowe od 2024 dla spółek z KRS) **e-Doręczenia** to publiczna usługa elektronicznego doręczania pism urzędowych, zastępuje listy polecone. Spółki z KRS mają **obowiązek** posiadać adres do e-Doręczeń. - **Adres do Doręczeń Elektronicznych (ADE)**: zakładasz na [edoreczenia.gov.pl](https://edoreczenia.gov.pl). - **Forma**: skrzynka prowadzona przez Pocztę Polską lub kwalifikowanego dostawcę. - **Warto też** dla każdego członka zarządu i wspólnika prywatnie, do odbierania korespondencji od urzędów. Szczegóły i krok po kroku: [e-Doręczenia, elektroniczne pisma od urzędów](/punkt-informacyjny/online/e-doreczenia). ## Po rejestracji ### 1. Konto bankowe firmowe Wpłać kapitał zakładowy (jeśli jeszcze nie). Konto na nazwę spółki w polskim banku. Procedura otwarcia 3-7 dni. ### 2. Zgłoszenia ZUS i urząd skarbowy W praktyce **to robi księgowy lub biuro rachunkowe** prowadzące spółkę. Sam się tym nie zajmujesz, jeśli zlecisz księgowość. Zakres: - **Zgłoszenie spółki jako płatnika do ZUS** (gdy zatrudnisz pierwszego pracownika lub powołasz członka zarządu na umowę). - **NIP**: nadany automatycznie z KRS. - **VAT-R**: rejestracja jako podatnik **podatku od towarów i usług (VAT)** (jeśli przekraczasz 200 000 zł rocznie lub chcesz dobrowolnie). - **CIT-8**: roczna deklaracja CIT do 31 marca następnego roku, składana przez [e-Urząd Skarbowy](/punkt-informacyjny/online/urzad-skarbowy). - **KSeF**: faktury przez Krajowy System e-Faktur (od 2026 obowiązkowe etapami). Zobacz [KSeF](/punkt-informacyjny/biznes/ksef). ### 3. Składki ZUS w spółce, jak to wygląda - **Spółka jako pracodawca** płaci ZUS od wynagrodzeń pracowników (jak każdy pracodawca). - **Członek zarządu na umowie o pracę lub kontrakcie menedżerskim**: spółka płaci ZUS od jego wynagrodzenia. - **Wspólnik wieloosobowej sp. z o.o.** bez umowy ze spółką: sam z tytułu posiadania udziałów nie podlega ZUS. - **Wspólnik jednoosobowej sp. z o.o.**: traktowany jak osoba prowadząca DG, płaci pełen ZUS przedsiębiorcy. > Konfiguracja ZUS przy spółce zależy od umów i form wynagradzania. **Skonsultuj się z księgową lub doradcą podatkowym** przy starcie. Zobacz też [PUE ZUS](/punkt-informacyjny/online/pue-zus). ### 4. Księgowość Pełna księgowość obowiązkowa: księga główna, dziennik, księga pomocnicza. Bilans i rachunek zysków i strat rocznie. Sprawozdanie finansowe złożone do KRS. Koszt księgowej: **500-2 000 zł / miesiąc** (zależnie od wielkości spółki). ## Zmiany w spółce, przez Portal Rejestrów Sądowych Po rejestracji wszystkie **zmiany danych spółki** (adres, zarząd, wspólnicy, kapitał, PKD, umowa spółki) **zgłaszasz do KRS przez Portal Rejestrów Sądowych (PRS)**: [prs.ms.gov.pl](https://prs.ms.gov.pl). - **Logowanie**: Profilem Zaufanym lub podpisem kwalifikowanym. - **Opłata**: 250 zł sądowa + 100 zł MSiG za każdą zmianę (chyba że zmiana wymaga aktu notarialnego, wtedy dodatkowo notariusz). - **Termin zgłoszenia zmiany**: 7 dni od zdarzenia. Częste przykłady: zmiana adresu siedziby, powołanie nowego członka zarządu, zmiana wspólników (np. sprzedaż udziałów), podwyższenie kapitału, rozszerzenie kodów PKD. ## Pobyt czasowy na podstawie spółki Cudzoziemiec, który jest wspólnikiem lub członkiem zarządu sp. z o.o., może uzyskać **pobyt czasowy na podstawie firmy** (art. 142 ustawy o cudzoziemcach), jeśli: 1. **Spółka generuje dochód** w roku poprzedzającym wniosek przekraczający **12-krotność przeciętnego wynagrodzenia w województwie** (~150 000-180 000 zł rocznie w Małopolsce), **lub** 2. **Spółka zatrudnia minimum 2 pracowników** na pełen etat (z odpowiednim tytułem pracy dla każdego z nich), **lub** 3. **Cudzoziemiec wykaże, że jego działalność ma istotne znaczenie dla gospodarki** lub potencjał innowacyjny (działalność technologiczna, plany rozwoju, plany zatrudnienia). **Tu można aplikować bez pełnego roku obrotowego za sobą**, jeśli przedstawisz dobry i realny biznesplan, wstępne kontrakty, dane finansowe spółki. Pobyt daje 3 lata pobytu w Polsce, pracę w swojej spółce bez dodatkowego zezwolenia, drogę do pobytu stałego po 5 latach łącznego pobytu. Szczegóły: [pobyt czasowy w celu działalności gospodarczej](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/dzialalnosc-gospodarcza). ### Strategia dla cudzoziemca bez prawa do JDG Jeśli masz wizę krajową lub pobyt czasowy w celu pracy: 1. **Załóż sp. z o.o.** (możesz, niezależnie od pobytu). 2. **Przygotuj realny biznesplan** + dokumentację potencjału (kontrakty, listy intencyjne, plan zatrudnienia, dane o produkcie / usłudze). 3. Możesz aplikować o pobyt „na działalność gospodarczą" **wcześniej niż po pełnym roku obrotowym**, jeśli spełniasz przesłankę z pkt 3 (istotne znaczenie / innowacyjność). Sprawdź szczegóły na [stronie UDSC](https://www.gov.pl/web/udsc) lub w urzędzie wojewódzkim w Krakowie ([infoopt.pl](https://infoopt.pl)). 4. **Skonsultuj wniosek** z PIO lub prawnikiem przed złożeniem. ## Najczęstsze pytania ### Czy mogę założyć sp. z o.o. z wizą Schengen turystyczną? Tak, jako **wspólnik**. Nie możesz prowadzić JDG ani aktywnie zarządzać firmą bez odpowiedniego tytułu pobytowego, ale udziały w spółce możesz mieć. ### Czy mogę być prezesem sp. z o.o. bez pobytu w Polsce? Formalnie tak. Wymagany: adres do doręczeń w Polsce, [e-Doręczenia](/punkt-informacyjny/online/e-doreczenia), [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany) lub podpis kwalifikowany. **Praktycznie**: lepiej mieć pobyt czasowy. ### Ile zajmie cały proces rejestracji sp. z o.o.? Online (S24): **3-7 dni** od rozpoczęcia do KRS. Tradycyjnie u notariusza: **2-6 tygodni**. Plus 3-7 dni na konto bankowe. Łącznie do startu działalności: **2-5 tygodni**. ### Mogę być jedynym wspólnikiem sp. z o.o.? **Formalnie tak**, ale to traci sens biznesowy: - Dla **ZUS**: płacisz pełen ZUS przedsiębiorcy jak JDG (~2 220 zł / miesiąc), bez ulgi na start, bez preferencyjnego. - Dla **pobytu czasowego**: jesteś traktowany jak osoba prowadząca DG (warunki jak dla JDG). **Polecamy min. 2 wspólników**. Drugim może być małżonek lub zaufana osoba z symbolicznym 1% udziałów. ### Co to jest „kapitał zakładowy 5 000 zł" w praktyce? To wkład wspólników wpłacony na konto spółki. Po rejestracji należy do spółki, możesz go używać na działalność (zakupy, marketing, opłaty). Nie jest zamrożony. ### Czy mogę założyć sp. z o.o. z partnerem z innego kraju? Tak. Każdy wspólnik może być z innego kraju. Każdy musi mieć PESEL lub numer paszportu, adres, dane. Każdy musi podpisać umowę spółki. ### Jak płacić sobie pieniądze ze sp. z o.o.? Główne opcje: 1. **Dywidenda**: raz lub dwa razy w roku, PIT 19%. Najprostsze, ale podwójne opodatkowanie (CIT + PIT). 2. **Wynagrodzenie z umowy o pracę**: PIT 12-32% + składki ZUS (ok. 35% kosztu pracodawcy). 3. **Kontrakt menedżerski**: umowa cywilnoprawna. **Skonsultuj się z doradcą podatkowym** przy wyborze, każda forma ma inne skutki dla CIT, PIT, ZUS. ### Czy mogę przekształcić JDG w sp. z o.o.? Tak. Możliwości: wniesienie JDG aportem do nowo zakładanej sp. z o.o. lub przekształcenie JDG w sp. z o.o. (procedura sądowa, akt notarialny). Koszt 3 000-15 000 zł. **Skonsultuj się z doradcą podatkowym** przy wyborze ścieżki. ## Podstawa prawna - **Kodeks spółek handlowych (KSH)** z 15.09.2000 (Dz.U. 2024 poz. 18). - **Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym** z 20.08.1997. - **Ustawa o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych** z 6.03.2018. - **Ustawa Prawo przedsiębiorców** z 6.03.2018. - **Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT)** z 15.02.1992. - **Ustawa o cudzoziemcach** z 12.12.2013, art. 142 (pobyt na działalność gospodarczą). - **Ustawa o doręczeniach elektronicznych** z 18.11.2020. ## Potrzebujesz pomocy - **Portal Rejestrów Sądowych (PRS)**: [prs.ms.gov.pl](https://prs.ms.gov.pl). - **System S24**: [ekrs.ms.gov.pl](https://ekrs.ms.gov.pl). - **KRS, wyszukiwarka spółek**: [krs.ms.gov.pl](https://krs.ms.gov.pl). - **e-Doręczenia, jak założyć**: [e-Doręczenia](/punkt-informacyjny/online/e-doreczenia). - **Krajowa Informacja Skarbowa (KIS)**: **22 330 03 30** (PL, pn-pt 8-18). - **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) w Krakowie**, prowadzony przez Fundację U-WORK. Doradztwo w wyborze formy spółki, polecenie zaufanego notariusza i księgowej, wsparcie w procesie S24, pomoc w wniosku o pobyt na podstawie spółki. Języki PL / EN / UA / BY. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). To informacje ogólne, nie porada prawna ani podatkowa. W indywidualnej sprawie skontaktuj się z notariuszem, doradcą podatkowym lub PIO. --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [Firma i biznes, strona główna](/punkt-informacyjny/biznes) - [Zakładanie działalności gospodarczej (JDG)](/punkt-informacyjny/biznes/zakladanie-dzialalnosci) - [Podatki i ZUS dla przedsiębiorców](/punkt-informacyjny/biznes/podatki-zus) - [Przeniesienie firmy z Ukrainy do Polski](/punkt-informacyjny/biznes/przenies-firme) - [Pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/dzialalnosc-gospodarcza) - [KSeF, Krajowy System e-Faktur](/punkt-informacyjny/biznes/ksef) - [Wirtualne biuro dla firmy](/punkt-informacyjny/biznes/biuro-wirtualne) - [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany) - [e-Urząd Skarbowy](/punkt-informacyjny/online/urzad-skarbowy) - [PUE ZUS](/punkt-informacyjny/online/pue-zus) - [e-Doręczenia](/punkt-informacyjny/online/e-doreczenia) --- --- ### Zakładanie JDG, krok po kroku URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/biznes/zakladanie-dzialalnosci Zaktualizowano: 2026-09-24 **Jednoosobowa działalność gospodarcza (JDG)** to **najszybsza i najtańsza forma** rozpoczęcia biznesu w Polsce. Rejestracja jest **bezpłatna** i można ją zrobić **online w 30-60 minut** przez **Profil Zaufany**. Ten rozdział to **praktyczny przewodnik krok po kroku** dla cudzoziemców: - **Co przygotować przed rejestracją**. - **Jak wypełnić wniosek CEIDG-1**. - **Co zrobić po rejestracji** (Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), urząd skarbowy (US), konto bankowe). - **Najczęstsze błędy** i jak ich uniknąć. > **Najpierw sprawdź**: czy Twój status pobytowy uprawnia do JDG. Sprawdź [Firma i biznes, strona główna](/punkt-informacyjny/biznes), tabela „kto co może". > > **Po rejestracji** możesz złożyć wniosek o [pobyt na podstawie firmy](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/dzialalnosc-gospodarcza). ## Przed rejestracją, przygotowanie ### 1. Sprawdź swoje uprawnienia **Możesz prowadzić JDG**, jeśli masz: - **Obywatelstwo Unii Europejskiej (UE) / Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) / Szwajcarii / USA**, lub - **Pobyt stały / rezydent UE / Karta Polaka**, lub - **PESEL UKR** (od 5.03.2026, ochrona czasowa), lub - **Karta CUKR** (od momentu uruchomienia w MOS), lub - **Zezwolenie na pobyt czasowy** w celu: studiów stacjonarnych, połączenia z rodziną, małżeństwa z obywatelem Rzeczpospolitej Polskiej (RP), badań naukowych, Niebieskiej Karty UE, kontynuacji DG. **Nie możesz prowadzić JDG**, jeśli masz: - **Wizę Schengen** (turystyczną). - **Wizę krajową D w celu pracy** zwykłej. - **Pobyt czasowy w celu pracy** zwykłej (możesz zostać wspólnikiem sp. z o.o.). Pełna tabela: [Firma i biznes, strona główna](/punkt-informacyjny/biznes). ### 2. Zdobądź PESEL **Jeśli go nie masz**: złóż wniosek w urzędzie miasta lub gminy. **Cudzoziemcy z UE**: można uzyskać PESEL **zdalnie**. **Cudzoziemcy spoza UE**: konieczna **wizyta osobista** w urzędzie z paszportem i tytułem pobytowym. Szczegóły w [PESEL](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/pesel). ### 3. Załóż Profil Zaufany **Profil Zaufany** to bezpłatny podpis elektroniczny do urzędów. Wymagany do rejestracji online. **Jak**: - Przez **bankowość elektroniczną** Twojego polskiego banku. - Lub w **dowolnym urzędzie miasta / gminy** osobiście. Szczegóły w [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany). ### 4. Wybierz adres firmy **Możliwości**: - **Twój adres zamieszkania** (mieszkanie, dom). - **Inny adres prowadzenia działalności** (biuro, warsztat, magazyn). - **Biuro wirtualne** (adres do rejestracji + odbiór poczty, 50-200 zł miesięcznie). **Uwaga o biurze wirtualnym**: Biuro wirtualne **wiąże się z komplikacjami**, najczęściej z urzędem skarbowym: - US może **odmówić nadania NIP** lub **wszcząć postępowanie wyjaśniające** wobec adresu współdzielonego przez wiele firm. - US może **wykreślić Cię z rejestru VAT**, jeśli uzna, że pod tym adresem faktycznie nie prowadzisz działalności. - US może **odmówić zwrotu VAT** lub wymagać dodatkowych kontroli. Jeśli wybierasz biuro wirtualne, wybierz **sprawdzonego operatora** z dobrymi referencjami i upewnij się, że oferuje **rzeczywistą obsługę poczty i możliwość spotkań**, nie sam wirtualny adres. **Wymagane** (niezależnie od miejsca): **tytuł prawny** do nieruchomości: - **Akt własności** (jeśli właścicielem jesteś Ty). - **Umowa najmu** + **zgoda właściciela** na rejestrację firmy. - **Umowa użyczenia** (jeśli ktoś bezpłatnie udostępnia Ci adres). **UWAGA**: nie wszyscy właściciele mieszkań zgadzają się na rejestrację firmy w ich lokalu (kwestia podatków, ubezpieczenia, sąsiadów). **Pisemna zgoda** jest niezbędna. ### 5. Wybierz nazwę firmy **Obowiązkowo**: nazwa zawiera **Twoje imię i nazwisko**. **Dodatkowe elementy**: możesz dodać element fantazyjny lub branżowy. **Przykłady**: - **Jan Kowalski** (najprościej). - **Jan Kowalski Usługi IT**. - **Jan Kowalski „JK Tech"**. - **Jan Kowalski Salon Fryzjerski „Glamour"**. **Nazwa nie może** wprowadzać w błąd, używać znaków towarowych innych firm, ani sugerować formy spółki. ### 6. Wybierz kody PKD **PKD** (Polska Klasyfikacja Działalności) to kody opisujące, czym się zajmujesz. **Struktura**: format XX.XX.X (np. 62.01.Z = „Działalność związana z oprogramowaniem"). **Wybierz**: - **1 kod główny** (Twoja podstawowa działalność). - **Dodatkowe kody** (do 9 sztuk). **Najpopularniejsze kody PKD**: | Branża | Kod PKD | |---|---| | Programowanie | **62.01.Z** | | Konsulting IT | **62.02.Z** | | Tłumaczenia | **74.30.Z** | | Fryzjerstwo, kosmetyka | **96.02.Z** | | Handel detaliczny przez internet | **47.91.Z** | | Restauracja | **56.10.A** | | Korepetycje | **85.59.B** | | Transport (taksówki) | **49.32.Z** | | Budownictwo | **41.20.Z** | | Pozostałe doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej | **70.22.Z** | **Pełna lista**: [wyszukiwarka PKD na biznes.gov.pl](https://www.biznes.gov.pl/pl/tabela-pkd). **WAŻNE, działalności reglamentowane**: Niektóre kody PKD wymagają dodatkowych **uprawnień zawodowych**, **licencji** lub **koncesji**: - **Doradztwo finansowe / inwestycyjne / kredytowe** wymaga **zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego (KNF)** i ma inne kody PKD niż 70.22.Z. - **Apteka**: licencja farmaceutyczna. - **Bank, instytucja płatnicza**: zezwolenie KNF. - **Handel alkoholem**: koncesja. - **Taksówki**: licencja na transport drogowy. - **Ochrona osób i mienia**: licencja MSWiA. **Zawsze sprawdź** na [biznes.gov.pl](https://www.biznes.gov.pl), czy Twoja branża wymaga zezwolenia. ### 7. Wybierz formę opodatkowania Dostępne opcje: - **Skala podatkowa** (12% / 32%): standardowo, można zmienić. - **Podatek liniowy** (19%): dla wysokodochodowych. - **Ryczałt** (2-17%): dla usług z niskimi kosztami. > **Przed wyborem porozmawiaj z księgowym lub doradcą podatkowym.** Konsultacja kosztuje 200-300 zł, ale wybór złej formy potrafi kosztować tysiące w skali roku. Polskie przepisy podatkowe są skomplikowane, a wybór należy zoptymalizować pod Twoją branżę, wysokość przychodów i koszty. ### 8. Załatw konto bankowe firmowe (opcjonalne) **Większość polskich banków** oferuje konta firmowe dla JDG. Wybierz bank, którego ofertę znasz i któremu ufasz. Porównaj koszty miesięczne, opłaty za przelewy, dostępność oddziałów w Twoim mieście. **Zalety oddzielnego konta**: - **Łatwiejsza księgowość**. - **Wymagane przy transakcjach 15 000 zł+** (mechanizm podzielonej płatności). - **Wpisane w „białej liście" VAT**. - **Profesjonalny wizerunek** wobec klientów. Możesz **dodać konto bankowe** w CEIDG później (formularz CEIDG-RB). ## Krok po kroku, rejestracja online > [!TIP] Rejestracja firmy w CEIDG jest bezpłatna > Wpis do CEIDG (jednoosobowa działalność) nie kosztuje nic, składasz wniosek sam na biznes.gov.pl lub ceidg.gov.pl przez Profil Zaufany. Uważaj na firmy oferujące „rejestrację działalności" za opłatą; to zwykle pośrednicy pobierający pieniądze za darmową usługę. ### Krok 1. Wejdź na biznes.gov.pl [biznes.gov.pl](https://www.biznes.gov.pl), potem „Załóż firmę", potem „Zarejestruj firmę online". Lub bezpośrednio: [ceidg.gov.pl](https://www.ceidg.gov.pl), potem „Złóż wniosek". ### Krok 2. Zaloguj się Profilem Zaufanym Lub **podpisem kwalifikowanym** (drogim, ale alternatywa). ### Krok 3. Wybierz „Wniosek o wpis do CEIDG" Otworzy się **formularz CEIDG-1**. ### Krok 4. Wypełnij dane osobowe - **Imię, nazwisko, PESEL**. - **Data urodzenia, miejsce urodzenia**. - **Obywatelstwo**. - **Numer NIP** (jeśli masz, jeśli nie, otrzymasz automatycznie). - **Adres zamieszkania**. - **Status cudzoziemca**: **TAK**. - **Tytuł pobytowy**: wybierz z listy (PESEL UKR, pobyt stały, Karta Polaka itp.). ### Krok 5. Wypełnij dane firmy - **Nazwa firmy** (musi zawierać imię i nazwisko). - **Adres firmy**: główny + dodatkowe (jeśli masz wiele lokalizacji). - **Data rozpoczęcia działalności**: **wybierz mądrze** (rozpoczęcie 1 dnia miesiąca = pełny miesiąc ulgi na start). - **Kody PKD**: główny + dodatkowe. - **Numer telefonu, e-mail**. - **Strona internetowa** (opcjonalnie). ### Krok 6. Wybierz formę opodatkowania Z listy: - „Skala podatkowa". - „Podatek liniowy 19%". - „Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych". - „Karta podatkowa" (tylko dla istniejących, nowych nie ma). **Pamiętaj**: ten wybór ma duży wpływ na Twoje miesięczne koszty. **Skonsultuj z księgowym lub doradcą podatkowym** przed podjęciem decyzji. ### Krok 7. Wybierz formę księgowości - **Książka Przychodów i Rozchodów (KPiR)**: skala lub liniowy. - **Ewidencja przychodów**: ryczałt. - **Pełna księgowość**: jeśli przychód > 2 mln euro. **Wybierz osobę odpowiedzialną**: Ty sam lub biuro rachunkowe (podaj NIP biura). ### Krok 8. Zgłoszenie do ZUS **Część zintegrowana z CEIDG-1** (ZUS ZUA): - Wybierz tytuł ubezpieczenia: - **05 70**: ulga na start (tylko zdrowotna). - **05 90**: preferencyjny ZUS. - **05 10**: duży ZUS. - **Dodatkowe ubezpieczenie chorobowe**: dobrowolne (zalecam wybrać, daje prawo do zasiłku chorobowego i macierzyńskiego). ### Krok 9. Zgłoszenie do US (rejestracja VAT) **VAT obowiązkowy**: - **Przychody powyżej 200 000 zł rocznie**. - **Niektóre branże** (handel hurtowy, niektóre usługi). **VAT dobrowolny**: jeśli sprzedajesz innym firmom-vatowcom (możesz odliczać VAT od kosztów). **Formularz VAT-R** (zarejestrowanie jako podatnik VAT) możesz dodać do CEIDG-1 lub złożyć później. ### Krok 10. Załącz dokumenty **Cudzoziemcy spoza UE / EOG**: - **Skan dokumentu pobytowego** (karta pobytu, decyzja o ochronie międzynarodowej, Karta Polaka). - **Tłumaczenie przysięgłe** (jeśli dokument w obcym języku). ### Krok 11. Sprawdź i podpisz - **Sprawdź wszystkie dane**. - **Podpisz Profilem Zaufanym**. - **Wyślij wniosek**. ### Krok 12. Otrzymaj potwierdzenie - **Urzędowe Poświadczenie Odbioru (UPO)** na e-mail. - **Wpis do CEIDG**: zwykle **w ciągu 1 dnia roboczego**. - **Twój NIP, REGON**: nadane automatycznie. **Sprawdź swój wpis**: [ceidg.gov.pl](https://www.ceidg.gov.pl), potem wyszukaj po imieniu i nazwisku. ## Krok po kroku, rejestracja offline **Dla osób bez PESEL** lub bez Profilu Zaufanego. ### Krok 1. Pobierz formularz CEIDG-1 Z [biznes.gov.pl](https://www.biznes.gov.pl) lub w urzędzie. ### Krok 2. Wypełnij papierowo Ręcznie lub na komputerze (potem wydrukuj). ### Krok 3. Idź do urzędu miasta lub gminy **Dowolny urząd w Polsce**, nie tylko w miejscu zamieszkania. **W Krakowie**, Urząd Miasta Krakowa (UMK): - al. Powstania Warszawskiego 10 - ul. Wielicka 28a - os. Zgody 2 **Godziny**: pn-pt 7:40-15:00. ### Krok 4. Złóż wniosek u urzędnika Pokaż **paszport** (lub dowód osobisty UE) + **kartę pobytu / Kartę Polaka / inny dokument**. **Urzędnik**: - Sprawdza dokumenty. - Wprowadza wniosek do systemu. - Wystawia **potwierdzenie**. ### Krok 5. Otrzymaj wpis W ciągu **1-3 dni roboczych** wpis pojawi się w CEIDG. ## Po rejestracji, pierwsze 30 dni ### 1. Zgłoszenie do ZUS (jeśli nie zrobiłeś tego w CEIDG-1) **W ciągu 7 dni** od rozpoczęcia działalności: - **Online**: PUE ZUS, formularz ZUS ZUA. - **Osobiście**: w oddziale ZUS. ### 2. Załóż konto bankowe firmowe (jeśli jeszcze nie) - Wybierz bank, który najlepiej odpowiada Twoim potrzebom. - Złóż wniosek (online lub w oddziale). - **Czas otwarcia**: 1-3 dni robocze. - **Dodaj numer konta** do CEIDG (formularz CEIDG-RB lub aktualizacja w CEIDG online). ### 3. Zatrudnij księgowego lub biuro rachunkowe **Polskie przepisy podatkowe i ZUS są skomplikowane i często się zmieniają.** Samodzielne prowadzenie księgowości to realne ryzyko błędów, kar i niezoptymalizowanych podatków. **Koszt księgowego dla JDG**: zwykle **150-500 zł miesięcznie**. **Co dostajesz**: - Bieżące rozliczanie podatków (PIT, VAT) i składek ZUS. - Wystawianie i ewidencjonowanie faktur. - Sporządzanie zeznań rocznych. - Reprezentacja przed US i ZUS w razie kontroli. - Doradztwo w optymalizacji podatkowej. **Wybierz**: lokalne biuro rachunkowe w Krakowie, indywidualnego księgowego z licencją, lub biuro online (zdalnie). Ważne, by księgowy miał doświadczenie z **cudzoziemcami** i Twoją branżą. ### 4. Wystaw pierwszą fakturę **Elementy faktury**: - Numer faktury (np. F/01/2026). - **Data wystawienia** i **data sprzedaży**. - **Sprzedawca**: Ty (imię, nazwisko, adres, NIP). - **Nabywca**: dane klienta. - **Opis usługi / towaru**, ilość, cena. - **VAT** (jeśli jesteś vatowcem) lub **„zw. z VAT"**. - **Kwota brutto**. Faktury najlepiej wystawiaj przez program księgowy, który poleci Twój księgowy. ### 5. Pierwsze rozliczenia, najlepiej z księgowym - **Składki ZUS**: do **20 dnia każdego miesiąca** za miesiąc poprzedni (np. styczniowe do 20 lutego). - **Zaliczki na PIT**: do **20 dnia każdego miesiąca** za miesiąc poprzedni (skala / liniowy) lub **20 dnia po zakończonym kwartale** (ryczałt). - **VAT**: do **25 dnia miesiąca** za miesiąc poprzedni (lub 25 dnia po kwartale, jeśli rozliczasz kwartalnie). - **Roczne PIT**: do **30 kwietnia** następnego roku. Pilnowanie tych terminów to zadanie dla księgowego. Spóźnienie = odsetki i kary. ## Pobyt na podstawie firmy, kontekst **Po zarejestrowaniu firmy i prowadzeniu jej przez minimum 1 pełny rok obrotowy** możesz starać się o **zezwolenie na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej** (art. 142 ustawy o cudzoziemcach). > **Uwaga**: samo zarejestrowanie firmy nie wystarczy. Wojewoda ocenia kondycję finansową firmy w roku poprzedzającym wniosek. Bez pełnego roku obrotowego dostaniesz kartę najwyżej na **rok**, nie na 3 lata. **Co daje pobyt „na DG"**: - **Do 3 lat** legalnego pobytu (krócej dla świeżych firm). - **Praca bez dodatkowego zezwolenia** w swojej firmie. - **Możliwość ubiegania się o pobyt stały** po 5 latach łącznego pobytu. **Główne warunki finansowe** (art. 142): - **Dochód firmy** w roku poprzedzającym wniosek przekracza **12-krotność przeciętnego wynagrodzenia w województwie** (w Małopolsce w 2026 to około **108 000 zł rocznie**), LUB - **Zatrudnienie minimum 2 pracowników** (pełny etat, obywateli polskich lub uprzywilejowanych cudzoziemców) **nieprzerwanie przez rok**. Jeśli firma nie spełnia tych warunków, możesz wykazać **środki na koncie firmy** + **plany rozwoju** (innowacyjność, technologia, eksport). Decyzja zależy od wojewody i jakości dokumentacji. Dodatkowo **zawsze** musisz wykazać **stabilny dochód osobisty** cudzoziemca (min. 1 010 zł netto / mies. dla osoby samotnej, 823 zł na osobę w rodzinie). **Pełne warunki, dokumenty, opłaty, wniosek MOS**: [Pobyt czasowy DG](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/dzialalnosc-gospodarcza). **Kolejność działań**: 1. **Uzyskaj odpowiedni tytuł pobytowy** (pobyt czasowy w celu studiów / rodziny / małżeństwa, PESEL UKR, Karta Polaka, itp.) który uprawnia do JDG. 2. **Zarejestruj firmę** (ten rozdział). 3. **Prowadź ją minimum 1 pełny rok obrotowy** (zbieraj dochody, faktury, dokumentację). 4. **Złóż wniosek o pobyt „na DG"** po pierwszym pełnym roku obrotowym, gdy masz wymagane dane finansowe. ## Najczęstsze błędy ### Błąd 1. Złe daty rozpoczęcia działalności **Problem**: rozpoczęcie 15 dnia miesiąca = stracony pół miesiąca ulgi na start. **Rozwiązanie**: rozpocznij **1 dnia miesiąca** lub **2 dnia** (drugi dzień daje „miesiąc gratis"). ### Błąd 2. Brak zgody właściciela mieszkania na rejestrację firmy **Problem**: właściciel sprzeciwia się, urząd skarbowy może nakładać kary. **Rozwiązanie**: **pisemna zgoda właściciela** + zapis w umowie najmu. ### Błąd 3. Złe kody PKD **Problem**: wybierasz kod, który nie pasuje do faktycznej działalności = problemy z urzędem skarbowym. **Rozwiązanie**: dokładnie wybierz kody, **dodaj kilka dodatkowych** na wszelki wypadek. ### Błąd 4. Wybór formy opodatkowania bez konsultacji **Problem**: wybierasz ryczałt, a Twoja branża ma niewłaściwą stawkę = za dużo płacisz. **Rozwiązanie**: **konsultacja księgowej** przed wyborem (200-300 zł oszczędza tysiące). ### Błąd 5. Niezgłoszenie do ZUS w 7 dni **Problem**: zaległości w składkach ZUS, kara. **Rozwiązanie**: zgłoś od razu w CEIDG-1 lub niezwłocznie potem. ### Błąd 6. Brak konta bankowego firmowego **Problem**: trudność z odliczaniem VAT, problemy z transakcjami 15 000+ zł. **Rozwiązanie**: załóż konto firmowe **przed pierwszą transakcją**. ### Błąd 7. Brak Profilu Zaufanego do podpisu deklaracji **Problem**: niezłożenie zeznań rocznych w terminie = kara. **Rozwiązanie**: załóż Profil Zaufany **przed rejestracją firmy**. ### Błąd 8. Próba samodzielnego prowadzenia księgowości **Problem**: przepisy podatkowe są skomplikowane, błędy = kary, niezoptymalizowane podatki, problemy z VAT. **Rozwiązanie**: zatrudnij księgowego od początku. 150-500 zł / mc to inwestycja, nie koszt. ## Najczęstsze pytania ### Ile trwa rejestracja JDG online? **30-60 minut** wypełnienia formularza + **1 dzień roboczy** na wpis do CEIDG. ### Czy mogę zarejestrować JDG bez pobytu w Polsce fizycznie? **Tak, online**, jeśli masz **Profil Zaufany** (możesz uzyskać przez bankowość, nawet z zagranicy w polskim banku). **Brak fizycznego pobytu** nie jest przeszkodą do JDG. Jeśli jednak chcesz mieć **adres firmy w Polsce**, potrzebujesz adres fizyczny (Twojego mieszkania, biura wirtualnego z zastrzeżeniami opisanymi wyżej). ### Mam PESEL UKR. Mogę zarejestrować JDG online? **Tak**, identycznie jak obywatel Polski: 1. Profil Zaufany (przez polski bank). 2. CEIDG-1 online. 3. Adres firmy w Polsce. ### Mam wizę krajową D w celu pracy. Mogę zarejestrować JDG? **Nie** (wiza krajowa nie uprawnia). Możesz natomiast: - **Zostać wspólnikiem sp. z o.o.** - **Najpierw uzyskać** zezwolenie na pobyt czasowy w celu studiów / rodziny / małżeństwa (jeśli pasuje), które uprawnia do JDG. ### Czy potrzebuję adresu zameldowania, by zarejestrować JDG? **Nie**. Wystarczy **adres zamieszkania** (mieszkanie wynajmowane) z **tytułem prawnym** (umowa najmu + zgoda właściciela). **Zameldowanie** to inna sprawa (rejestracja w urzędzie miasta), nie wymagana do JDG. ### Ile zapłacę ZUS na uldze na start? **W 2026**: tylko składkę zdrowotną: - **Na skali / liniowym**: **432,54 zł** miesięcznie (od lutego 2026; styczeń: 314,96 zł). - **Na ryczałcie**: zależy od przychodu, **min. 461,66 zł** miesięcznie. ### Czy mogę zatrudnić pracowników jako JDG? **Tak, bez ograniczeń**: - Umowa o pracę, zlecenie, dzieło. - **Ty jako pracodawca** zgłaszasz pracowników do ZUS. - **Składki za pracownika** opłacasz Ty + pracownik. **JDG to dobra opcja na małą firmę** zatrudniającą do 50 osób. ### Jak zamknąć JDG? Krok po kroku (najlepiej z księgowym): 1. **Wniosek o wykreślenie z CEIDG**: online przez biznes.gov.pl. 2. **Wyrejestruj się z ZUS** (formularz ZUS ZWUA). 3. **Zgłoś zakończenie do US** (PIT-PD lub VAT-Z). 4. **Rozlicz końcowy PIT** za rok zakończenia. 5. **Zachowaj dokumenty księgowe** przez **5 lat**. **Wykreślenie z CEIDG: bezpłatne**, w 1 dzień roboczy. ### Czy mogę zawiesić JDG? **Tak**, na okres **30 dni do 24 miesięcy** (lub bez limitu, jeśli nie zatrudniasz pracowników). **Korzyści**: brak ZUS, brak PIT, brak obowiązków. Możesz wznowić w dowolnym momencie. **Wniosek**: online przez CEIDG. ## Podstawa prawna - **Ustawa Prawo przedsiębiorców** z 6 marca 2018 roku (Dz.U. 2024 poz. 236). - **Ustawa o CEIDG** z 6 marca 2018 roku. - **Ustawa o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych** z 6 marca 2018 roku (Dz.U. 2024 poz. 1192). - **Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych** z 13 października 1998 roku. - **Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej** z 27 sierpnia 2004 roku. - **Ustawa o cudzoziemcach** z 12 grudnia 2013 roku, art. 142 (pobyt na DG). ## Gdzie szukać aktualnych informacji - **Biznes.gov.pl** (kompleksowa informacja): [biznes.gov.pl](https://www.biznes.gov.pl). - **CEIDG**: [ceidg.gov.pl](https://www.ceidg.gov.pl). - **ZUS dla przedsiębiorców**: [zus.pl](https://www.zus.pl). - **Krajowa Informacja Skarbowa (KIS)**: [podatki.gov.pl](https://www.podatki.gov.pl), tel. **22 330 03 30**. - **Wyszukiwarka PKD**: [biznes.gov.pl/pl/tabela-pkd](https://www.biznes.gov.pl/pl/tabela-pkd). ## Potrzebujesz pomocy - **Infolinia CEIDG**: **801 055 088** lub **22 765 67 32**. - **Centrum Obsługi Telefonicznej ZUS**: **22 560 16 00**. - **KIS**: **22 330 03 30**. - **Punkty informacyjne biznes.gov.pl** w urzędach miasta (UMK Kraków, al. Powstania Warszawskiego 10). - **Biuro rachunkowe lub doradca podatkowy** (200-500 zł / mc dla JDG). **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) prowadzony przez Fundację U-WORK w Krakowie**. Pomoc w wypełnieniu wniosku CEIDG-1, doradztwo w wyborze formy opodatkowania, pomoc w zgłoszeniu do ZUS, kontakt z księgowym ze znajomością ukraińskiego, wsparcie w przygotowaniu wniosku o pobyt na podstawie firmy, języki PL / EN / UA / BY. Sprawdź [kontakt](/punkt-informacyjny/konsultacje/punkt-w-krakowie) i [godziny otwarcia](/punkt-informacyjny). --- ## Na tej stronie znajdziesz również - [Firma i biznes, strona główna](/punkt-informacyjny/biznes) - [Spółka z o.o., rejestracja w KRS](/punkt-informacyjny/biznes/rejestracja-spolek) - [Podatki i ZUS dla przedsiębiorców](/punkt-informacyjny/biznes/podatki-zus) - [Pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności](/punkt-informacyjny/pobyt-czasowy/dzialalnosc-gospodarcza) - [Profil Zaufany](/punkt-informacyjny/online/profil-zaufany) - [PESEL, NIP, REGON](/punkt-informacyjny/pierwsze-kroki/pesel) --- --- ### Zakup nieruchomości w Polsce przez cudzoziemca URL: https://u-work.pl/punkt-informacyjny/biznes/zakup-ziemi Zaktualizowano: 2026-09-24 **Chcesz kupić dom z działką, działkę budowlaną albo ziemię w Polsce?** Tu zasady są inne niż przy mieszkaniu. Jeśli jesteś spoza Unii Europejskiej, najczęściej potrzebujesz **zezwolenia MSWiA**, a przy gruntach rolnych dochodzą dodatkowe ograniczenia dla wszystkich, niezależnie od obywatelstwa. **Najważniejsze fakty**: - **Bez zezwolenia** kupują tylko obywatele **UE, EOG i Szwajcarii**. Obywatele innych państw (w tym Ukrainy, Białorusi, a także USA) potrzebują zezwolenia na grunt. - **Umowa zawarta bez wymaganego zezwolenia jest nieważna.** Notariusz nie podpisze aktu bez decyzji MSWiA. - Zezwolenie kosztuje **1 570 zł** i w praktyce trwa **kilka miesięcy** (często 4 do 6). - **Zwykłe mieszkanie to wyjątek**: nie wymaga zezwolenia. Szczegóły: [zakup mieszkania w Polsce](/punkt-informacyjny/zycie-codzienne/zakup-mieszkania). - **Grunty rolne** mają osobne, ostre zasady (KOWR) dla wszystkich kupujących, także Polaków. ## Kiedy potrzebujesz zezwolenia MSWiA | Co kupujesz | Obywatel UE/EOG/Szwajcarii | Obywatel innego państwa (np. Ukraina, Białoruś, USA) | Podstawa prawna | |---|---|---|---| | Dom z działką | ✅ bez zezwolenia | ❌ zezwolenie wymagane | art. 1 ust. 1 ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców | | Działka budowlana | ✅ bez zezwolenia | ❌ zezwolenie wymagane | art. 1 ust. 1 ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców | | Grunt rolny lub leśny | ✅ bez zezwolenia MSWiA, ale obowiązują ograniczenia rolne (KOWR) | ❌ zezwolenie wymagane + ograniczenia rolne (KOWR) | art. 1 ust. 1 ustawy z 24 marca 1920 r. + ustawa z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego | | Każda nieruchomość w strefie nadgranicznej | ✅ bez zezwolenia | ❌ zezwolenie wymagane, nawet na mieszkanie | art. 8 ust. 3 ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców | | Mieszkanie (samodzielny lokal) poza strefą nadgraniczną | ✅ bez zezwolenia | ✅ bez zezwolenia | art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców | **Zwolnienia z zezwolenia** (nawet przy gruncie): - Mieszkasz w Polsce **co najmniej 5 lat** od uzyskania pobytu stałego lub pobytu rezydenta długoterminowego UE. - Jesteś **małżonkiem obywatela Polski**, mieszkasz w Polsce co najmniej 2 lata na pobycie stałym lub rezydenta UE, a nieruchomość wejdzie do majątku wspólnego. > **Strefa nadgraniczna to nie tylko wschodnia granica.** Obejmuje gminy wzdłuż granic lądowych i morskiej, w tym część miejscowości nadmorskich. Przed zakupem sprawdź u notariusza, czy gmina leży w strefie. Kraków w niej nie leży. ## Zezwolenie MSWiA krok po kroku 1. **Złóż wniosek do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA)**. Formularz i wykaz załączników: [biznes.gov.pl, nabycie nieruchomości przez cudzoziemca](https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/ou209). 2. Zapłać opłatę skarbową **1 570 zł**. 3. Wykaż **więzi z Polską**: karta pobytu, stała praca lub firma w Polsce, małżeństwo z obywatelem Polski, polskie pochodzenie, Karta Polaka. 4. Ministerstwo pyta o opinię **Ministra Obrony Narodowej**, a przy gruntach rolnych także **Ministra Rolnictwa**. Dlatego procedura trwa: w praktyce zwykle 4 do 6 miesięcy. 5. Zezwolenie jest ważne **2 lata** i dotyczy konkretnej nieruchomości. > **Planujesz kredyt lub podpisujesz umowę z deweloperem?** Możesz najpierw wystąpić o **promesę** (przyrzeczenie zezwolenia, ważne rok). Nie podpisuj umowy przedwstępnej z twardymi terminami, zanim nie masz przynajmniej promesy. Czas oczekiwania na decyzję łatwo przekracza terminy z umowy. ## Grunty rolne: osobne zasady dla wszystkich Przy ziemi rolnej działa dodatkowo ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego. Te ograniczenia dotyczą **każdego kupującego**, także obywateli Polski i UE: - **Działka rolna do 0,3 ha**: bez ograniczeń rolnych. - **Od 0,3 ha do 1 ha**: może kupić osoba niebędąca rolnikiem, ale **Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR)** ma prawo pierwokupu. - **1 ha i więcej**: co do zasady tylko **rolnik indywidualny** (kwalifikacje rolnicze, zamieszkanie w gminie) albo za **zgodą KOWR**. - Przy gruntach leśnych prawo pierwokupu mają **Lasy Państwowe**. Dla cudzoziemca spoza UE/EOG/Szwajcarii oznacza to **dwie procedury naraz**: zezwolenie MSWiA i wymogi rolne. To jedne z najtrudniejszych transakcji na rynku. Bez pomocy prawnika lepiej ich nie zaczynać. **A KRUS?** Ubezpieczenie rolnicze w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) wymaga prowadzenia gospodarstwa rolnego. Z powodu powyższych ograniczeń w praktyce rzadko jest dostępne dla cudzoziemców spoza UE. ## Zakup przez spółkę: uwaga Zezwolenia wymaga też **nabycie lub objęcie udziałów w polskiej spółce**, która jest właścicielem nieruchomości, jeśli przez to spółka staje się kontrolowana przez cudzoziemców. Kupno gruntu „na spółkę" nie omija ustawy. Plany takiej transakcji skonsultuj z prawnikiem. ## Krok po kroku 1. Ustal, co dokładnie kupujesz: mieszkanie, dom z działką, grunt rolny. Od tego zależy cała procedura (tabela wyżej). 2. Sprawdź [księgę wieczystą](https://ekw.ms.gov.pl) i przeznaczenie działki w miejscowym planie zagospodarowania. 3. Jeśli potrzebujesz zezwolenia: złóż wniosek do MSWiA (lub najpierw o promesę) i czekaj na decyzję. 4. Dopiero z zezwoleniem podpisuj akt notarialny. Podatki i opłaty są takie same jak przy mieszkaniu: podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) 2% na rynku wtórnym, taksa notarialna, wpis do księgi wieczystej. ## Gdzie szukać pomocy - **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców (PIO) w Krakowie prowadzony przez Fundację U-WORK**: pomożemy ustalić, czy potrzebujesz zezwolenia i jak przygotować wniosek ([kontakt](/kontakt)). - **MSWiA, Departament Zezwoleń i Koncesji**: procedura zezwoleń, opis na [biznes.gov.pl](https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/ou209). - Przy gruntach rolnych: **Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR)**, oddział terenowy w Krakowie. ## Podstawa prawna - [Ustawa z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19200310178) (t.j. Dz.U. 2017 poz. 2278). - [Ustawa z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20030640592): ograniczenia obrotu ziemią rolną, prawo pierwokupu KOWR. --- > To informacje ogólne, nie porada prawna. Zakup gruntu przez cudzoziemca to skomplikowana procedura, a umowa bez wymaganego zezwolenia jest nieważna. Przed transakcją skonsultuj się z prawnikiem lub notariuszem. Każda sprawa jest indywidualna. *Ostatnia aktualizacja: 18 lipca 2026 r.* *Źródła: biznes.gov.pl, gov.pl/mswia, isap.sejm.gov.pl* --- ## Pomoc humanitarna ### Apteczki URL: https://u-work.pl/pomoc-humanitarna/apteczki Zaktualizowano: 2026-08-05 Indywidualna apteczka taktyczna (IFAK) to sprzęt, który ratuje życie żołnierza w pierwszych minutach po zranieniu. Przekazywaliśmy je jednostkom na froncie. Możesz wesprzeć kolejne. ## Czym jest apteczka IFAK IFAK (Individual First Aid Kit) to indywidualna apteczka taktyczna, którą żołnierz nosi przy sobie. Zawiera podstawowy sprzęt do zatrzymania krwotoku i ratowania życia w warunkach pola walki, zgodny ze standardem TCCC (Tactical Combat Casualty Care). Typowa apteczka IFAK zawiera między innymi opaskę uciskową (stazę), opatrunki, materiały do tamowania krwotoku i rękawice. To wyposażenie, które w krytycznej chwili daje czas na dotarcie pomocy medycznej. ## Jak możesz pomóc Wolimy, żeby darczyńca sfinansował konkretny sprzęt, który wskażemy. 1. Mówisz nam, ile chcesz przeznaczyć. 2. Wskazujemy konkretne apteczki lub komponenty: co, gdzie kupić, dlaczego. 3. Kupujesz i wysyłasz do nas. 4. Przekazujemy apteczki żołnierzom w ramach transportu. 5. Raportujemy: dokąd trafił sprzęt. ## Nagrania z akcji Kompletowanie apteczek w biurze Fundacji i przekazanie sprzętu żołnierzom. {% youtube hZkZ6OyMWaE %} {% youtube 2RkeDxRmpL4 %} {% youtube kNqlXii-72o %} ## Status akcji Akcja zbiórki apteczek była prowadzona w poprzednich latach. Obecnie skupiamy się na innych priorytetach (auta, generatory, drony, laptopy), ale nadal możemy pośredniczyć w przekazaniu apteczek, jeśli chcesz je sfinansować. Napisz do nas, ustalimy szczegóły. ## Skontaktuj się z nami E-mail: fundacja@u-work.pl | Tel.: +48 501 868 805 | pn-pt 8:00-17:00 --- *Fundacja U-WORK pomaga Ukrainie od 2016 roku.* --- ### Auta URL: https://u-work.pl/pomoc-humanitarna/auta Zaktualizowano: 2026-09-28 Od lutego 2022 organizujemy transporty pojazdów na Ukrainę. Ponad 150 aut dojechało już do ukraińskich jednostek wojskowych i służb ratowniczych, każde od konkretnego darczyńcy, do konkretnego odbiorcy. ## W liczbach - **150+** przekazanych pojazdów - Od **lutego 2022**: regularne transporty na Ukrainę - Każdy darczyńca dostaje informację, do kogo trafiło jego auto - Lwów i dalej: dostarczamy do zweryfikowanych odbiorców ## Co przekazujemy **Najbardziej poszukiwane:** Toyota Hilux, Mitsubishi L200 i podobne pickupy. Przyjmujemy też inne 4×4: - Nissan Navara, Nissan Terrano - inne terenowe i półterenowe Przyjmujemy też busy, kombi, karetki, wozy strażackie. Diesle, manualne i automaty. Sprawne i wymagające naprawy, oceniamy każde indywidualnie. ## Chcesz przekazać auto? Zajmujemy się wszystkim: umową darowizny, transportem, odbiorem z Twojego adresu. Możesz też pojechać z nami i osobiście wręczyć auto żołnierzom. --- ### Jak przekazać auto URL: https://u-work.pl/pomoc-humanitarna/auta/jak-przekazac Zaktualizowano: 2026-09-28 Masz samochód, który chcesz przekazać na potrzeby obrony Ukrainy? Fundacja U-Work organizuje transport pojazdów do Lwowa i dalej na Ukrainę. Możemy przyjechać po auto - i zawsze powiemy Ci, do kogo trafiło. ## Jakie pojazdy przyjmujemy Przyjmujemy pojazdy zdolne do jazdy, ale **brak przeglądu lub OC nie wyklucza darowizny**. Przyjedziemy po nie lawetą. Przyjmujemy: pickupy i 4×4 (priorytet), busy i minibusy, kombi i vany dostawcze, karetki pogotowia, busy specjalistyczne i wozy strażackie. Preferujemy silniki Diesla, ale benzyna też jest w porządku. Przyjmujemy też pojazdy uszkodzone, nawet sam sprawny silnik bywa potrzebny. Nie przyjmujemy pojazdów z aktywnym kredytem lub zastawem rejestrowym. ## Co przysłać przed przekazaniem Wyślij na **fundacja@u-work.pl**: 1. Skan dowodu rejestracyjnego (obie strony) 2. Informację o przeglądzie i OC, ważne, wygasłe lub brak: napisz co jest 3. Lokalizację pojazdu, adres lub miejscowość 4. Dane właściciela, imię, nazwisko, adres ## Jak wygląda przekazanie 1. Wyślij dokumenty i dane. 2. Potwierdzamy szczegóły, termin i miejsce odbioru. 3. Podpisujesz umowę darowizny, druk przygotowujemy my. 4. Transport do Ukrainy, auto jedzie do Lwowa do zweryfikowanych odbiorców. 5. **Informujemy Cię, do kogo trafiło auto, zawsze.** Chcesz jechać razem z nami i osobiście przekazać auto? To możliwe, napisz do nas. ## Wyrejestrowanie pojazdu Po podpisaniu umowy masz **30 dni** na wyrejestrowanie auta w wydziale komunikacji swojego powiatu. ## Dokumentacja darowizny Na Twój wniosek wystawiamy **potwierdzenie przyjęcia darowizny** z datą, opisem pojazdu i wartością. ## Kontakt E-mail: fundacja@u-work.pl | Tel.: +48 501 868 805 | pn-pt 8:00-17:00 --- ### Współpraca z darczyńcą URL: https://u-work.pl/pomoc-humanitarna/auta/wspolpraca Zaktualizowano: 2026-09-28 Wiesz, że chcesz pomóc, ale nie wiesz co kupić, jakiego producenta wybrać, jakie parametry mają znaczenie na froncie. My wiemy. Powiedz nam ile chcesz wydać, my powiemy co kupić i zajmiemy się resztą. ## Jak to działa 1. Napisz do nas, podaj budżet i ewentualnie rodzaj sprzętu jeśli masz pomysł. 2. Dostaniesz konkretną listę, model, producent, gdzie kupić, dlaczego właśnie to. Wiemy czego aktualnie potrzebują jednostki na Ukrainie. 3. Kupujesz samodzielnie, bezpośrednio od sprzedawcy, bez pośrednictwa finansowego. 4. Dostarczamy sprzęt na Ukrainę, w ramach naszych regularnych konwojów. 5. **Wiesz, do kogo trafił**: informujemy Cię o odbiorcy, tak jak przy autach. ## Co można kupić **Obserwacja i rozpoznanie:** drony rozpoznawcze i FPV, termowizory i noktowizory, lornetki wojskowe. **Zasilanie i łączność:** generatory prądotwórcze, powerbanki i akumulatory, radiotelefony. **Medyczne i ewakuacyjne:** taktyczne apteczki IFAK, nosze i folie ratunkowe, opaski uciskowe. **Mobilność i wyposażenie:** wyciągarki off-road, śpiwory taktyczne, kamizelki i hełmy. To nie jest zamknięta lista, jeśli masz inny pomysł, zapytaj. ## Dlaczego to ma sens **Nie zbieramy pieniędzy**: Ty kupujesz bezpośrednio. Wiesz dokładnie co kupujesz, za ile i do kogo to jedzie. Nie ma pośrednictwa finansowego, nie ma "kosztów obsługi". My dodajemy wiedzę o tym, co jest naprawdę potrzebne - i transport. ## Dla firm Masz budżet CSR albo nadwyżkę magazynową? Pomożemy ją sensownie zagospodarować. Wystawiamy potwierdzenie przekazania z opisem sprzętu i wartością. ## Kontakt E-mail: fundacja@u-work.pl | Tel.: +48 501 868 805 | pn-pt 8:00-17:00 --- ### Brygady URL: https://u-work.pl/pomoc-humanitarna/brygady Zaktualizowano: 2026-09-09 Wspieramy konkretne jednostki wojskowe walczące na Ukrainie. Nie "wojsko" w ogóle, ale konkretnych ludzi, z którymi mamy bezpośredni kontakt. Dostarczamy im to, czego naprawdę potrzebują na froncie. ## Jak pomagamy brygadom Jednostki zgłaszają nam konkretne potrzeby. My kompletujemy pomoc, dostarczamy ją bezpośrednio i raportujemy darczyńcom. Bez pośredników, bez "może dojechało". Najczęściej działamy w rejonie charkowskim, gdzie mamy zweryfikowane kontakty z żołnierzami. ## Co dostarczamy jednostkom - **Mobilność**: pickupy, terenówki i busy (zobacz [Auta dla Ukrainy](/pomoc-humanitarna/auta)) - **Łączność i zasilanie**: radiotelefony, generatory, powerbanki, akumulatory - **Rozpoznanie**: drony obserwacyjne, termowizory, lornetki i inny sprzęt specjalistyczny - **Wyposażenie osobiste**: śpiwory, odzież taktyczna, wyposażenie polowe - **Apteczki**: indywidualne apteczki taktyczne (zobacz [Apteczki dla żołnierzy](/pomoc-humanitarna/apteczki)) ## Model współpracy z darczyńcą Wolimy, żeby darczyńca kupił konkretny sprzęt, który wskażemy. 1. Mówisz nam, ile chcesz przeznaczyć i co chcesz wesprzeć. 2. Wskazujemy konkretny sprzęt: model, gdzie kupić, dlaczego ten. 3. Kupujesz i wysyłasz do nas. 4. Przekazujemy sprzęt jednostce w ramach naszego transportu. 5. Raportujemy: dokąd trafił sprzęt, do której jednostki. ## Jednostki, które wspieramy Sprzęt przekazaliśmy 159 zidentyfikowanym jednostkom ukraińskich sił zbrojnych. Dla części jednostek dokumentacja jest jeszcze w opracowaniu, a przekazania z kolejnych lat wciąż uzupełniamy. W archiwum fundacji mamy ponad 400 aktów przekazania z datami od marca 2022 do sierpnia 2024. > [!INFO] Nie publikujemy listy jednostek > Kodów jednostek wojskowych ani przypisania konkretnego sprzętu do konkretnej jednostki nie ujawniamy, bo to informacje wrażliwe dla bezpieczeństwa odbiorców. Dokumentacja pozostaje w archiwum fundacji, a darczyńca dowiaduje się, gdzie trafił sprzęt, który sfinansował. Publicznie pokazujemy wybrane przekazania, każde po uzgodnieniu z jednostką. Galerie zdjęć znajdziesz poniżej, na tej stronie. Zdjęcia przygotowujemy tak, żeby nie zaszkodzić odbiorcom: twarze są zakryte, a numery jednostek nie pojawiają się nigdzie, także wtedy, gdy widać je na kartonach czy dokumentach. Kolejne galerie dodajemy sukcesywnie, w miarę uzyskiwania zgód i przygotowania zdjęć. ## Skontaktuj się z nami Chcesz wesprzeć konkretną jednostkę albo reprezentujesz jednostkę potrzebującą wsparcia? Napisz. E-mail: fundacja@u-work.pl | Tel.: +48 501 868 805 | pn-pt 8:00-17:00 --- *Fundacja U-WORK pomaga Ukrainie od 2016 roku.* --- ### 10 Brygada Górsko-Szturmowa „Edelweiss” URL: https://u-work.pl/pomoc-humanitarna/brygady/10-brygada-gorsko-szturmowa Zaktualizowano: 2026-10-06 Brygada górsko-szturmowa Wojsk Lądowych Ukrainy. Mamy od niej szewron i dwie flagi z podpisami. [Wszystkie wspierane jednostki](/pomoc-humanitarna/brygady) --- ### 17 Brygada Pancerna URL: https://u-work.pl/pomoc-humanitarna/brygady/17-brygada-pancerna Zaktualizowano: 2026-10-06 Brygada pancerna Wojsk Lądowych Ukrainy. Od żołnierzy brygady i jej batalionu mamy szewron, dwie flagi z podpisami i trzy dyplomy z podziękowaniem. [Wszystkie wspierane jednostki](/pomoc-humanitarna/brygady) --- ### 3 Brygada Szturmowa URL: https://u-work.pl/pomoc-humanitarna/brygady/3-brygada-szturmowa Zaktualizowano: 2026-10-06 Brygada szturmowa Wojsk Lądowych Ukrainy. Mamy od niej trzy szewrony. [Wszystkie wspierane jednostki](/pomoc-humanitarna/brygady) --- ### 46 Brygada Aeromobilna Podolska URL: https://u-work.pl/pomoc-humanitarna/brygady/46-brygada-aeromobilna Zaktualizowano: 2026-10-06 Brygada aeromobilna Wojsk Lądowych Ukrainy z Połtawy. We wrześniu 2024 przekazaliśmy jej Volkswagena Craftera. Mamy od niej szewron i dwie flagi z podpisami. [Wszystkie wspierane jednostki](/pomoc-humanitarna/brygady) --- ### 80 Brygada Desantowo-Szturmowa Halicka URL: https://u-work.pl/pomoc-humanitarna/brygady/80-brygada-desantowo-szturmowa Zaktualizowano: 2026-10-06 Brygada desantowo-szturmowa Wojsk Desantowo-Szturmowych Ukrainy. Mamy od niej dwa szewrony i dyplom z podziękowaniem. [Wszystkie wspierane jednostki](/pomoc-humanitarna/brygady) --- ### 92 Brygada Szturmowa im. Iwana Sirki URL: https://u-work.pl/pomoc-humanitarna/brygady/92-brygada-szturmowa Zaktualizowano: 2026-10-06 Brygada szturmowa Wojsk Lądowych Ukrainy. Mamy od niej szewron, dwie flagi z podpisami i dwa dyplomy z podziękowaniem. [Wszystkie wspierane jednostki](/pomoc-humanitarna/brygady) --- ### 93 Brygada Zmechanizowana „Chołodnyj Jar” URL: https://u-work.pl/pomoc-humanitarna/brygady/93-brygada-zmechanizowana Zaktualizowano: 2026-10-06 Brygada zmechanizowana Wojsk Lądowych Ukrainy. Mamy od niej szewron, dwie flagi z podpisami i dyplom z podziękowaniem. [Wszystkie wspierane jednostki](/pomoc-humanitarna/brygady) --- ### Specpododdział KRAKEN URL: https://u-work.pl/pomoc-humanitarna/brygady/kraken Zaktualizowano: 2026-10-06 Jednostka specjalna wywiadu wojskowego Ukrainy, działająca w rejonie charkowskim. Mamy pięć wariantów jej szewronów, trzy flagi z podpisami i trzy dyplomy z podziękowaniem. [Wszystkie wspierane jednostki](/pomoc-humanitarna/brygady) --- ### Laptopy URL: https://u-work.pl/pomoc-humanitarna/laptopy Zaktualizowano: 2026-09-30 Dzieci z terenów przyfrontowych w obwodzie charkowskim uczą się zdalnie. Bez laptopa nie mają jak. Zbieramy sprzęt i przekazujemy go bezpośrednio tym dzieciom. Cel: 2500 laptopów. ![Uczeń podczas nauki zdalnej na laptopie przekazanym przez Fundację U-WORK](https://res.cloudinary.com/ddid3hqrz/image/upload/c_limit,w_1200,f_auto,q_auto/u-work/laptopy/laptopy-06.jpg) ## Dlaczego laptopy W rejonie Charkowa szkoły blisko linii frontu nie pracują stacjonarnie. Nauka odbywa się przez internet. Dziecko bez własnego sprzętu zostaje w tyle, czasem zupełnie poza systemem edukacji. Wyłączenia prądu są tam codziennością. Dlatego najbardziej potrzebujemy laptopów ze **sprawną baterią**, które działają nawet wtedy, gdy nie ma zasilania. ![Laptop przygotowany do przekazania, z naklejkami Fundacji U-WORK](https://res.cloudinary.com/ddid3hqrz/image/upload/c_limit,w_1200,f_auto,q_auto/u-work/laptopy/laptopy-05.jpg) ## Twoja firma wymienia sprzęt? Oddaj go dzieciom Wiele firm co kilka lat wymienia laptopy pracownikom. Stary sprzęt zwykle trafia do magazynu albo na utylizację. Zamiast tego może trafić do dziecka, które uczy się przy świecach, bo właśnie wyłączyli prąd. Przyjmujemy laptopy: - ze sprawną baterią (to priorytet) - działające, gotowe do pracy - z dowolnego rocznika, jeśli nadają się do nauki zdalnej - także **bez dysków** (sami dołożymy nośniki) lub z dyskiem do wyczyszczenia Zajmujemy się resztą: odbiorem, przygotowaniem sprzętu i transportem na Ukrainę. ## Bezpieczeństwo danych firmowych Martwisz się o dane na firmowych laptopach? Masz dwie pewne opcje: - **Oddaj laptopy bez dysków.** Wyjmij i zatrzymaj dyski u siebie. Wtedy masz stuprocentową pewność, że żadne dane nie wychodzą z firmy. My dołożymy własne nośniki przed przekazaniem. To rozwiązanie, które rekomendujemy firmom. - **Zleć czyszczenie wyspecjalizowanej firmie.** Jeśli Twój dział IT wymaga certyfikatu zniszczenia danych (standard DIN 66399 lub NIST 800-88), zlecasz to firmie ITAD (zajmującej się utylizacją sprzętu IT) i przekazujesz nam laptopy już wyczyszczone. Jeśli oddajesz pojedynczy laptop prywatnie, możemy nadpisać dysk przy przygotowaniu sprzętu. Napisz, ustalimy szczegóły. ![Uczennica z terenów przyfrontowych podczas nauki na przekazanym laptopie](https://res.cloudinary.com/ddid3hqrz/image/upload/c_fill,g_north,w_880,h_1100,f_auto,q_auto/u-work/laptopy/laptopy-01.jpg) ## Co jeszcze robimy ze sprzętem - Sprawdzamy sprawność i baterię - Przygotowujemy laptop do pracy dla dziecka - Na życzenie wystawiamy potwierdzenie darowizny ![Sprzęt przygotowany do wydania dzieciom w obwodzie charkowskim](https://res.cloudinary.com/ddid3hqrz/image/upload/c_limit,w_1200,f_auto,q_auto/u-work/laptopy/laptopy-07.jpg) ## Jak przekazać laptopy 1. Napisz do nas, ile sprzętu chcesz przekazać. 2. Umawiamy odbiór lub wysyłkę do nas. 3. Czyścimy dane i przygotowujemy laptopy. 4. Przekazujemy je dzieciom w obwodzie charkowskim. 5. Raportujemy darczyńcy, dokąd trafił sprzęt. ![Dzieci z przekazanym sprzętem i potwierdzeniem darowizny](https://res.cloudinary.com/ddid3hqrz/image/upload/c_limit,w_1200,f_auto,q_auto/u-work/laptopy/laptopy-09.jpg) ## Dla firm: to się liczy Przekazanie sprzętu na cele edukacyjne to realna pomoc i element odpowiedzialności społecznej (CSR). Na życzenie wystawiamy potwierdzenie darowizny z opisem przekazanego sprzętu. Chętnie nawiążemy stałą współpracę z firmą, która regularnie wymienia laptopy. ## Skontaktuj się z nami Masz pojedynczy laptop albo całą partię z firmy? Napisz, odbierzemy. E-mail: fundacja@u-work.pl | Tel.: +48 501 868 805 | pn-pt 8:00-17:00 --- *Fundacja U-WORK pomaga Ukrainie od 2016 roku.* --- ### Szpitale URL: https://u-work.pl/pomoc-humanitarna/szpitale Zaktualizowano: 2026-09-09 Szpitale na terenach przyfrontowych pracują mimo wyłączeń prądu i ostrzałów. Operacja nie może przerwać się, bo zgasło światło. Dostarczamy generatory prądu i sprzęt, dzięki którym szpitale działają dalej. ## Dlaczego generatory W rejonie charkowskim i innych obszarach blisko frontu prąd bywa wyłączany na długie godziny. Dla szpitala to sytuacja krytyczna: respiratory, sale operacyjne, lodówki z lekami i krwią, ogrzewanie wymagają stałego zasilania. Generator to dla takiego szpitala różnica między pracą a paraliżem. Czasem różnica między życiem a śmiercią pacjenta. ## Co dostarczamy - Generatory prądotwórcze (różnej mocy, zależnie od potrzeb placówki) - Sprzęt medyczny zgłaszany przez szpitale - Wsparcie dla zespołów medycznych pracujących blisko frontu Konkretne potrzeby zgłaszają nam same placówki. Dostarczamy dokładnie to, o co proszą. ## Model współpracy z darczyńcą 1. Mówisz nam, ile chcesz przeznaczyć. 2. Wskazujemy konkretny sprzęt: generator danej mocy, gdzie kupić, dlaczego ten. 3. Kupujesz i wysyłasz do nas. 4. Dostarczamy sprzęt do szpitala w ramach transportu. 5. Raportujemy: dokąd trafił generator, do której placówki. ## Skontaktuj się z nami Chcesz sfinansować generator dla szpitala albo reprezentujesz placówkę potrzebującą wsparcia? Napisz. E-mail: fundacja@u-work.pl | Tel.: +48 501 868 805 | pn-pt 8:00-17:00 --- *Fundacja U-WORK pomaga Ukrainie od 2016 roku.* --- ## O Fundacji ### Historia URL: https://u-work.pl/o-fundacji/historia Zaktualizowano: 2026-09-28 Fundacja Współpracy Polsko-Ukraińskiej U-WORK działa w Krakowie od 2016 roku. Zaczęliśmy od integracji i wsparcia obcokrajowców w codziennych sprawach urzędowych, a od 2022 roku prowadzimy równolegle pomoc humanitarną dla Ukrainy. Ta strona jest w budowie. Odtwarzamy historię projekt po projekcie, na podstawie dokumentów, publikacji i zdjęć z archiwum Fundacji. Jeśli brałeś udział w którymś z naszych działań i masz zdjęcia albo materiały, napisz na fundacja@u-work.pl. ## Publikacje do pobrania Wszystkie publikacje wydane lub współwydane przez Fundację, w wersjach do czytania na ekranie: {% pdf https://res.cloudinary.com/ddid3hqrz/image/upload/v1785785620/u-work/publikacje/kolednik-polsko-ukrainski-2019.pdf "Kolędnik Polsko-Ukraiński 2018/2019" %} {% pdf https://res.cloudinary.com/ddid3hqrz/image/upload/v1785790798/u-work/publikacje/kolednik-polsko-ukrainski-2017.pdf "Kolędnik Polsko-Ukraiński 2017" %} {% pdf https://res.cloudinary.com/ddid3hqrz/image/upload/v1785790807/u-work/publikacje/nowi-krakowianie-poznaja-swoje-miasto-2018.pdf "Nowi Krakowianie poznają swoje miasto 2018" %} {% pdf https://res.cloudinary.com/ddid3hqrz/image/upload/v1785789901/u-work/publikacje/nowi-krakowianie-poznaja-swoje-miasto-2017.pdf "Nowi Krakowianie poznają swoje miasto 2017" %} {% pdf https://res.cloudinary.com/ddid3hqrz/image/upload/v1785789905/u-work/publikacje/przewodnik-po-procedurach-2018.pdf "Przewodnik po procedurach legalizacji pobytu i zatrudnienia 2018" %} > [!WARNING] Publikacje archiwalne > Poradniki opisują stan prawny i dane kontaktowe z lat 2017-2019. Mają wartość historyczną. Aktualne informacje znajdziesz w [Punkcie Informacyjnym](/punkt-informacyjny). --- ### Kim jesteśmy URL: https://u-work.pl/o-fundacji/kim-jestesmy Zaktualizowano: 2026-09-24 ## O nas **Fundacja Współpracy Polsko-Ukraińskiej U-Work** to zespół ludzi, którzy od lat stoją po stronie osób uciekających przed wojną i szukających normalnego życia w Polsce, w Krakowie. To my tworzymy **Punkt Informacyjny dla Obcokrajowców w Krakowie**: miejsce, w którym pierwsze kroki w nowym kraju zamieniają się w konkretny plan, poczucie bezpieczeństwa i realne wsparcie. --- ## Czym się zajmujemy? Nasza codzienność to połączenie pracy „przy biurku” i działań w terenie. Skupiamy się na dwóch głównych filarach: ### Wsparcie na miejscu - Pomoc w **legalizacji pobytu i pracy**. - Wsparcie przy **zakładaniu i przenoszeniu firm** z Ukrainy do Polski. - Ułatwianie odnajdywania się w gąszczu **przepisów i procedur**. ### Pomoc na froncie Nasza fundacja organizuje transporty z **pomocą humanitarną** do Ukrainy, dostarczając: - **Apteczki** - **Laptopy** - **Sprzęt wojskowy** (w tym drony dla żołnierzy) - **Samochody** --- ## Nasza społeczność Budujemy społeczność, która nie kończy się na załatwieniu formalności: - Łączymy ludzi i organizujemy **inicjatywy integracyjne**. - Wspieramy rozwój **przedsiębiorczości** wśród osób z doświadczeniem migracji. - Zachęcamy, by po „ułożeniu papierów” angażować się w **pomoc innym**. > Wiele osób, które przyszło do nas po wsparcie, dziś działa razem z nami, jako **wolontariusze, partnerzy i współtwórcy** nowych projektów. --- ## Zakres wsparcia - 🤝 **Legalizacja pobytu**: ochrona czasowa, pobyt czasowy i stały, obywatelstwo. - 📋 **Sprawy zawodowe**: legalna praca, nostryfikacja dyplomów, zakładanie firm. - 🚚 **Pomoc humanitarna**: transporty do Ukrainy, apteczki, laptopy, drony, samochody. - 🏫 **Edukacja**: kursy języka polskiego, pomoc w rekrutacji na studia. - 💻 **Sprawy urzędowe**: PESEL, profil zaufany, e-Urząd Skarbowy. --- > **Fundacja U-Work, razem możemy więcej.** --- ### Partnerzy URL: https://u-work.pl/o-fundacji/partnerzy Zaktualizowano: 2026-09-30 Nie działamy sami. Pomoc, która wyjeżdża z Krakowa, trafia do konkretnych ludzi dzięki organizacjom po stronie ukraińskiej. To one znają teren, potrzeby i odbiorców, a po stronie przyfrontowej prowadzą dystrybucję. ## Majsternia Dobrych Spraw, Charków ![Logo ГО Majsternia Dobrych Spraw 2023 z Charkowa](https://res.cloudinary.com/ddid3hqrz/image/upload/c_pad,w_1200,h_420,b_white,f_auto,q_auto/majsernia_dobrych_spraw_yptpg1.jpg) **ГО «Майстерня Добрих Справ 2023»** to organizacja społeczna z Charkowa, nasz główny partner w obwodzie charkowskim. Pomaga zarówno ludności cywilnej, jak i wojskowym, i pracuje bez przerwy od 2023 roku. Dla nas jest hubem w Charkowie. To przez nią prowadzimy dystrybucję laptopów dla dzieci z terenów przyfrontowych. Sprzęt, który przekazujemy, nosi wspólne oznaczenie obu organizacji. Ich własne działania obejmują też naprawy i przygotowanie pojazdów sprowadzanych z zagranicy oraz wsparcie najbardziej potrzebujących grup mieszkańców regionu. Kanały organizacji: [Facebook](https://www.facebook.com/maisterniadobryhsprav) | [Instagram](https://www.instagram.com/maisterniadobryhsprav) | [Telegram](https://t.me/maisterniadobryhsprav) ## Mandrivnyk Charity Organization Ukraińska organizacja charytatywna, przez którą prowadziliśmy część transportów pomocy humanitarnej. ## Jak wygląda współpraca Przekazania pomocy opieramy na umowach trójstronnych między fundacją, organizacją partnerską i odbiorcą, wraz z aktem przyjęcia-przekazania. Dzięki temu każdy darczyńca może dowiedzieć się, dokąd trafił jego sprzęt, a dokumentacja zostaje w archiwum fundacji. ## Chcesz zostać partnerem? Prowadzisz organizację, która działa na Ukrainie albo pracuje z uchodźcami w Polsce? Napisz do nas. E-mail: fundacja@u-work.pl | Tel.: +48 501 868 805 --- ## Wsparcie ### Darowizny rzeczowe URL: https://u-work.pl/wsparcie/darowizny-rzeczowe Zaktualizowano: 2026-09-28 ## Chcesz wesprzeć ukraińskich żołnierzy konkretnym sprzętem? Wiesz, że chcesz pomóc, ale nie wiesz co kupić, jakiego producenta wybrać, jakie parametry mają znaczenie na froncie. My wiemy. Powiedz nam ile chcesz wydać, my powiemy co kupić. ## Jak to działa 1. **Napisz do nas**: podaj budżet, ewentualnie rodzaj sprzętu jeśli masz pomysł. 2. **Dostaniesz konkretną listę lub fakturę proforma**: model, producent, gdzie kupić. Wiemy czego aktualnie potrzebują jednostki na froncie. 3. **Kupujesz samodzielnie**: bezpośrednio od sprzedawcy. Nie zbieramy pieniędzy, Ty trzymasz kontrolę. 4. **Wskazujesz paczkomat na Słomianej lub adres dostawy kurierem**: paczka trafia do nas. 5. **Dostarczamy sprzęt na Ukrainę**: w ramach naszych regularnych konwojów. 6. **Informujemy Cię, do kogo trafił.** ## Co warto kupić: przykłady ### Zasilanie i energetyka - **Generatory inwertorowe**: 2 kW, 3,5 kW, 7 kW (zależnie od potrzeby jednostki) - **EcoFlow Delta 2, Delta 3**: przenośne stacje zasilania - Powerbanki o dużej pojemności, akumulatory, ładowarki ### Obserwacja i celowanie - **Termowizory**: do obserwacji w nocy i przez przeszkody. Modele i ceny: kolba.pl - **Dalmierze laserowe**: pomiar odległości celu. Modele i ceny: kolba.pl - **Kolimatory**: celowniki red-dot, zakres cenowy od ~300 zł (AT3, Vector Optics) przez ~500-1000 zł (Vortex, Holosun) po topowe Aimpoint/EOTech. Ceny i modele: kolba.pl ### Drony i części - **Drony rozpoznawcze**: DJI Mavic 3, Mavic 3T, Mavic 3E, Matrice 4, najczęściej zamawiane - **Drony FPV**: do precyzyjnych zadań - **Części zamienne**: śmigła, baterie, kamery, kontrolery - **Części do FPV**: anteny, gogle, ramy, silniki ### Medyczne **Wyposażenie karetek:** - Defibrylatory, monitory parametrów życiowych, pulsoksymetry - Nosze, deski ortopedyczne, kołnierze szyjne - Butle tlenowe z reduktorami, ssaki medyczne - Apteczki paramedic, dla zespołu ratowniczego **Wyposażenie punktów stabilizacyjnych:** - Tlen medyczny, płyny infuzyjne i zestawy do kroplówek - Hemostatyki (QuikClot, Celox), opatrunki uciskowe - Stazy taktyczne (CAT, SOFTT-W) - Szyny próżniowe i Kramera - Koce ratunkowe NRC, sprzęt przeciw hipotermii **Dla pojedynczych żołnierzy:** - Apteczki IFAK (Individual First Aid Kit): standard TCCC, ok. 800-1000 zł za zestaw ### Bezpieczeństwo i wyposażenie - **Gaśnice**: proszkowe i pianowe, podstawowe wyposażenie pojazdów - **Opony do 4×4**: terenowe, do pickupów i SUV-ów - Latarki taktyczne, śpiwory, maty - Kamizelki i hełmy (używane, sprawny stan) To nie jest zamknięta lista. Masz inny pomysł, zapytaj. ## Gdzie wysłać paczkę **Paczkomaty na ul. Słomianej w Krakowie:** - **InPost, paczkomat KRA18APP**, ul. Słomiana 7 (przy żłobku, czynny 24/7) - **Allegro One Box** (zielony automat), ul. Słomiana 17 **Możesz też wybrać dostawę kurierem na nasz adres**: wystarczy że napiszesz do nas, podamy szczegóły. Dane odbiorcy do wpisania w zamówieniu, **otrzymasz je w odpowiedzi na maila**, razem z numerem telefonu do kodu odbioru. ## Jak działa nasz model **Nie zbieramy pieniędzy**: Ty kupujesz bezpośrednio od sprzedawcy. Wiesz dokładnie co kupujesz, za ile i do kogo to jedzie. My dodajemy wiedzę co jest naprawdę potrzebne, i transport. ## Dla firm Masz budżet CSR albo nadwyżkę magazynową? Pomożemy ją sensownie zagospodarować. Wystawiamy potwierdzenie przekazania z opisem sprzętu i wartością. ## Skontaktuj się **E-mail:** fundacja@u-work.pl W odpowiedzi prześlemy konkretną listę sprzętu, dane odbiorcy do paczkomatu i numer telefonu do koordynatora. --- ## PIT - rozliczenie podatkowe ### 1,5% PIT - wersja białoruska URL: https://u-work.pl/pit-by Zaktualizowano: 2026-08-09 ## Твой падатак ратуе жыцці. Перадай 1,5% PIT на дроны для абаронцаў Украіны. Разлічаешся ў Польшчы? Маеш права вырашыць, куды трапіць 1,5% твайго падатку. > [!INFO] Важная інфармацыя для твайго кашалька: Перадача 1,5% на дроны не памяншае вяртання грошай на рахунак. Гэта сродкі, якія ўсё роўна забірае падатковая. Ты толькі вырашаеш: ці трапяць яны ў бюджэт дзяржавы, ці ў U-Work на рамонт абсталявання для ваяроў. Збіраем сродкі праз аператара, Фонд FaniMani. Таму ўпісваеш іх KRS, але ключавая, Канкрэтная мэта (82381). ## Найбольш частыя пытанні ### Ці трэба адпраўляць папяровы PIT? Не, найхутчэй зробіш гэта праз Twój e-PIT (Варыянт Анлайн). Папяровая версія для тых, хто не мае Профілю даверу або аддае перавагу традыцыйным метадам. ### Што здарыцца, калі не ўпішу Канкрэтную мэту (82381)? Грошы трапяць у агульны фонд FaniMani, а не ў U-Work на дроны. Гэты нумар ключавы! ### Ці гэта каштуе? Не. Перадаеш грошы, якія ўсё роўна належаць дзяржаве. Тваё вяртанне падатку застаецца без змен. ### Які KRS U-WORK для PIT? Збіраем 1,5% праз аператара FaniMani (KRS: 0000507234). Упішы гэты KRS і канкрэтную мэту 82381, сродкі трапяць непасрэдна ў U-Work на дроны. Дадаткова атрымаеш фота дронаў да рамонту і пасля. ### Ці гэта бяспечна для мяне і маёй сям'і ў Беларусі? Так. Польская падатковая не перадае дадзеныя падаткаплацельшчыкаў беларускім службам. Гэта ўнутраная польская працэдура. ### Ці ўбачыць фонд або службы мае дадзеныя? Толькі калі адзначыш поле "Выказваю згоду". Калі пакінеш яго пустым, уклад будзе 100% ананімным, мы атрымаем толькі суму, без твайго прозвішча. ### Не маю Карты паляка або дазволу на пастаяннае пражыванне (гуманітарная віза/PBH). Ці магу? Так. Калі знаходзішся ў Польшчы больш за 183 дні ў годзе (з'яўляешся падатковым рэзідэнтам) і працуеш легальна, маеш права і абавязак падаць PIT і перадаць 1,5%. ### Ці будуць праблемы, калі я вярнуся ў Беларусь? Не. У сістэме не застаецца следу "ваеннай падтрымкі", а толькі перадача 1% на ліцэнзаваную арганізацыю грамадскай карысці ў Польшчы (FaniMani). --- ### 1,5% PIT - wersja angielska URL: https://u-work.pl/pit-en Zaktualizowano: 2026-08-09 ## Your tax saves lives. Donate 1.5% of your PIT tax for drones for Ukraine's defenders. Filing taxes in Poland? You can decide where 1.5% of your tax goes. > [!INFO] Important for your wallet: Donating 1.5% for drones does not reduce your tax refund. This is money the tax office takes anyway. You just decide: does it go to the state budget, or to U-Work for repairing equipment for soldiers. We collect funds through operator, FaniMani Foundation. That's why you enter their KRS, but the key is the Specific Purpose (82381). ## Frequently asked questions ### Do I have to submit a paper PIT? No, the fastest way is through Twój e-PIT (Online option). The paper version is for those without a Trusted Profile or who prefer traditional methods. ### What happens if I don't enter the Specific Purpose (82381)? The money will go to FaniMani's general pool, not to U-Work for drones. This number is crucial! ### Does it cost anything? No. You're giving money that belongs to the state anyway. Your tax refund remains unchanged. ### What is U-WORK's KRS for PIT? We collect 1.5% through operator FaniMani (KRS: 0000507234). Enter this KRS and specific purpose 82381, funds will go directly to U-Work for drones. You'll also receive photos of drones before and after repair. ### What is the 1.5% tax mechanism? It allows you to redirect 1.5% of your mandatory income tax to a charity instead of the government budget. It costs you nothing and does not reduce your tax refund. ### I am a B2B Contractor (IT). Can I donate? Yes. Use the form PIT-28 (Lump sum / Ryczałt) or PIT-36L (Flat tax). Refer to our table for specific field numbers. ### Why is the KRS number for "FaniMani" and not "U-Work"? We partner with FaniMani as a certified financial operator. To ensure funds reach our drone project, you MUST include the Specific Goal code: 82381. ### How do I log in if I don't speak Polish? Use Login.gov.pl and select your bank icon (ING, mBank, etc.). You can log in using your banking credentials. The tax system interface is in Polish, but you can use browser translation or our guide. ### I already submitted my taxes. Is it too late? No. You can submit a correction (Korekta) of your tax return anytime before the deadline (usually end of April). It only takes 5 minutes online. --- ### 1,5% PIT - wersja polska URL: https://u-work.pl/pit-pl Zaktualizowano: 2026-09-30 ## Twój podatek ratuje życie. Przekaż 1,5% PIT na drony dla obrońców Ukrainy. Rozliczasz się w Polsce? Masz prawo zdecydować, gdzie trafi 1,5% Twojego podatku. > [!INFO] Ważna informacja dla Twojego portfela: Przekazanie 1,5% na drony nie zmniejsza Twojego zwrotu pieniędzy na konto. To środki, które i tak pobiera urząd skarbowy. Ty tylko decydujesz: czy trafią do budżetu państwa, czy do U-Work na naprawę sprzętu dla walczących żołnierzy. Zbieramy środki przez operatora, Fundację FaniMani. Dlatego wpisujesz ich KRS, ale kluczowy jest Cel Szczegółowy (82381). ## Najczęstsze pytania ### Czy muszę wysyłać PIT papierowy? Nie, najszybciej zrobisz to przez Twój e-PIT (Opcja Online). Wersja papierowa jest dla tych, którzy nie mają Profilu Zaufanego lub wolą tradycyjne metody. ### Co się stanie, jak nie wpiszę Celu Szczegółowego (82381)? Pieniądze trafią do ogólnej puli fundacji FaniMani, a nie do U-Work na drony. Ten numer jest kluczowy! ### Czy to kosztuje? Nie. Przekazujesz pieniądze, które i tak należą do państwa. Twój zwrot podatku pozostaje bez zmian. ### Jaki jest KRS U-WORK dla PIT? Zbieramy 1,5% przez operatora FaniMani (KRS: 0000507234). Wpisz ten KRS i cel szczegółowy 82381, środki trafią bezpośrednio do U-Work na drony. Dodatkowo dostaniesz zdjęcia dronów przed remontem i po remoncie. ### Czy przekazując 1,5% stracę zwrot podatku? Nie. Twój zwrot podatku pozostaje bez zmian. 1,5% pochodzi z kwoty, którą i tak zabiera państwo. ### Dlaczego wpisuję KRS innej fundacji (FaniMani), a nie U-Work? U-Work współpracuje z operatorem FaniMani, aby legalnie zbierać środki. Pieniądze trafią na drony tylko wtedy, gdy wpiszesz Cel Szczegółowy: 82381. ### Czy mogę przekazać 1,5%, jeśli nie mam numeru PESEL (tylko NIP)? Tak, ale zazwyczaj wymaga to złożenia deklaracji papierowej lub przez system e-Deklaracje (nie przez Twój e-PIT). Skontaktuj się z nami, pomożemy. ### Na co dokładnie trafiają pieniądze? Na celowe wsparcie wojskowe: zakup i naprawę dronów, medycynę taktyczną oraz sprzęt dla żołnierzy na froncie. ### Czy polski urząd przekaże moje dane Ukrainie? Nie. Dane podatników w Polsce są chronione tajemnicą skarbową. --- ### 1,5% PIT - wersja ukraińska URL: https://u-work.pl/pit-ua Zaktualizowano: 2026-08-09 ## Твій податок рятує життя. Передай 1,5% PIT на дрони для захисників України. Розраховуєшся в Польщі? Маєш право вирішити, куди потрапить 1,5% твого податку. > [!INFO] Важлива інформація для твого гаманця: Передача 1,5% на дрони не зменшує повернення грошей на рахунок. Це кошти, які все одно забирає податкова. Ти лише вирішуєш: чи підуть вони до бюджету держави, чи до U-Work на ремонт обладнання для воїнів. Збираємо кошти через оператора, Фонд FaniMani. Тому вписуєш їхній KRS, але ключовим є Конкретна мета (82381). ## Найпоширеніші питання ### Чи потрібно надсилати паперовий PIT? Ні, найшвидше зробиш це через Twój e-PIT (Варіант Онлайн). Паперова версія для тих, хто не має Профілю довіри або віддає перевагу традиційним методам. ### Що станеться, якщо не впишу Конкретну мету (82381)? Гроші потраплять до загального фонду FaniMani, а не до U-Work на дрони. Цей номер ключовий! ### Чи це коштує? Ні. Передаєш гроші, які все одно належать державі. Твоє повернення податку залишається без змін. ### Який KRS U-WORK для PIT? Збираємо 1,5% через оператора FaniMani (KRS: 0000507234). Впиши цей KRS та конкретну мету 82381, кошти потраплять безпосередньо до U-Work на дрони. Додатково отримаєш фото дронів до ремонту та після. ### Чи втрачу я повернення податку, передавши 1,5%? Ні. Твоє повернення податку залишається без змін. 1,5% береться з суми, яку й так забирає держава. ### Чому я вписую KRS іншого фонду (FaniMani), а не U-Work? U-Work співпрацює з оператором FaniMani для легального збору коштів. Гроші підуть на дрони лише тоді, коли впишеш Конкретну мету: 82381. ### Чи можу я передати 1,5%, якщо не маю номера PESEL (тільки NIP)? Так, але зазвичай це вимагає подачі паперової декларації або через систему e-Deklaracje (не через Twój e-PIT). Зв'яжись з нами, допоможемо. ### На що саме йдуть гроші? На цільову військову підтримку: закупівлю та ремонт дронів, тактичну медицину та спорядження для солдатів на фронті. ### Чи передасть польська податкова мої дані Україні? Ні. Дані платників податків у Польщі захищені податковою таємницею. --- ## Galerie i archiwum wydarzeń ### Dyplomy z podziękowaniami od jednostek URL: https://u-work.pl/galeria/dyplomy-z-podziekowaniami Data: 2026-08-17 Dyplomy i listy z podziękowaniami, które jednostki przekazały fundacji za wsparcie. Publikujemy je w całości, tak jak je otrzymaliśmy. --- ### Szewrony od jednostek URL: https://u-work.pl/galeria/naszywki-od-jednostek Data: 2026-08-15 Szewrony, które żołnierze przekazali fundacji przez cztery lata współpracy. Zdjęcia zbiorcze całej kolekcji, bez rozbicia na pojedyncze znaki. --- ### Flagi z podziękowaniami od jednostek URL: https://u-work.pl/galeria/flagi-podziekowania-od-jednostek Data: 2026-03-25 Flagi, które żołnierze przekazali fundacji w podziękowaniu za wsparcie. Wiele z nich ma podpisy i dedykacje od żołnierzy jednostki. --- ### Toyota Hilux przekazana w 2024 roku URL: https://u-work.pl/galeria/auto-toyota-hilux-2024 Data: 2024-09-22 | Miejsce: Ukraina **Toyota Hilux, przekazana 22 września 2024 roku 17. brygadzie Gwardii Narodowej Ukrainy.** Pickup z kabiną podwójną. W serii widać szewron jednostki, a na kolejnych kadrach samo przekazanie: dokumenty, kluczyki i zdjęcia grupowe przy naczepie. Ostatnie zdjęcie pokazuje pojazd już w służbie w Ukrainie. ## Dlaczego w dokumentach pojawiają się pośrednicy Po zmianie przepisów celnych deklaracje na pomoc humanitarną mogą składać już tylko ukraińskie organizacje pozarządowe. Dlatego przy późniejszych przekazaniach jako odbiorca w papierach występuje organizacja pozarządowa, a nie jednostka, do której pojazd faktycznie trafia. To wymóg prawny, a nie zmiana adresata pomocy. Twarze żołnierzy zostały zakryte ze względu na ich bezpieczeństwo. Wszystkie przekazane pojazdy: [pomoc humanitarna, auta](/pomoc-humanitarna/auta) --- ### Volkswagen Crafter przekazany we wrześniu 2024 URL: https://u-work.pl/galeria/auto-vw-crafter-2024 Data: 2024-09-19 | Miejsce: Ukraina Volkswagen Crafter 35 z 2010 roku, przekazany w 2024 roku **46. Samodzielnej Brygadzie Aeromobilnej**. Seria pokazuje jeden transport: od załadunku w Polsce do rozładunku na Ukrainie. ## Co jest na zdjęciach - Pojazd przed wyjazdem z Polski. - Załadowana przestrzeń transportowa. - Ten sam samochód już na Ukrainie. - Kadr spod kliniki, do której dotarł transport. - **Szewron brygady** i baner z flagą. ## Dlaczego w serii jest kadr spod kliniki Samochody jadą do jednostek, ale **ładunek w środku często jest przeznaczony dla szpitali i dla cywilów**. Jeden wyjazd zamyka po drodze kilka potrzeb naraz. > [!INFO] Pojazd i ładunek to dwie różne rzeczy > Samochód zostaje u odbiorcy, który go przyjmuje. Leki, wyroby medyczne i sprzęt jadą dalej, do placówek i do ludzi, którzy z nich korzystają. ## Skąd bierzemy samochody Auta pochodzą od darczyńców prywatnych i od firm. Najbardziej poszukiwane są pickupy i inne pojazdy 4×4, ale przyjmujemy też busy, kombi, karetki i wozy strażackie. Diesle, manualne i automaty. **Pojazdy sprawne i wymagające naprawy oceniamy indywidualnie.** ## Jak przekazać samochód - Zgłaszasz auto i jego stan techniczny. - Fundacja przygotowuje umowę darowizny. - Odbieramy pojazd z Twojego adresu i organizujemy transport. - Możesz pojechać razem z transportem i przekazać samochód osobiście. > [!SUCCESS] Chcesz przekazać auto > Warunki, dokumenty i przebieg przekazania opisaliśmy na stronie [Auta dla Ukrainy](/pomoc-humanitarna/auta). --- ### 46 Brygada Aeromobilna. Sprzęt i samochód przekazane w 2023 roku URL: https://u-work.pl/galeria/46-brygada-przekazania-2023 Data: 2023-11-13 | Miejsce: Ukraina Trzy przekazania dla **46 Samodzielnej Brygady Aeromobilnej Podolskiej** w 2023 roku: sprzęt zasilający i łączność wiosną i latem, a jesienią samochód terenowy. ## Co przekazaliśmy Wiosna 2023: - termowizor HikMicro Lynx, - agregat prądotwórczy 7,5 kW, - tablet, - akumulator do stacji zasilania. Lato 2023: - akumulator do stacji zasilania EcoFlow Delta, - dwie krótkofalówki Motorola DP4600, - tablet, - drukarka, - dwa laptopy. Listopad 2023: - samochód terenowy Nissan Terrano. ## Co jest na zdjęciach - Agregat i karton stacji zasilania, odebrane przez żołnierzy. - Odbiór kartonów ze sprzętem, ujęcia z placu. - Nissan Terrano w barwach fundacji, już na miejscu. ## Dlaczego twarze są zasłonięte Wizerunki zakrywamy naklejkami. Oryginały zostają w archiwum fundacji i wracają do publikacji dopiero po wojnie. Tablica rejestracyjna samochodu zostaje widoczna, bo pojazd jest wpisany do naszego rejestru przekazanych aut. > [!INFO] Ta sama brygada dostała od nas także busa > We wrześniu 2024 roku przekazaliśmy tej jednostce Volkswagena Craftera. Tamten transport ma osobną galerię. --- ### Specpododdział „Chort”. Sprzęt przekazany w 2023 roku URL: https://u-work.pl/galeria/chort-przekazania-2023 Data: 2023-06-20 | Miejsce: Ukraina Optyka, termowizja i sprzęt do dronów przekazane specpododdziałowi **„Chort”** (ХОРТ), który w naszych dokumentach występuje przy 57 Brygadzie Piechoty Zmotoryzowanej. ## Co przekazaliśmy Dwa transporty z 2023 roku: - czerwiec: termowizor i kolimatory, - lipiec: dron DJI Mavic 3T, zestaw akumulatorów DJI Mavic 3, tablet Samsung, akumulator do krótkofalówki Motorola DP4400, karta pamięci 128 GB, przedłużacz na bębnie. ## Co jest na zdjęciach - Drzwi samochodu jednostki ze znakiem „Chort”, wilczurem w tarczy. - Odbiór przy busie fundacji, na placu w mieście. - To samo spotkanie, drugie ujęcie. ## Dlaczego twarze są zasłonięte Wizerunki zakrywamy naklejkami. Oryginały zostają w archiwum fundacji i wracają do publikacji dopiero po wojnie. > [!INFO] Skąd nazwa „Chort” > Po ukraińsku chort to chart, pies myśliwski, i stąd zwierzę w godle jednostki. Uwaga na pomyłkę: pod tą samą nazwą działa też 420 Samodzielny Batalion Systemów Bezzałogowych, a to inna jednostka. --- ### Azow. Sprzęt i samochody przekazane w 2023 roku URL: https://u-work.pl/galeria/azow-przekazania-2023 Data: 2023-06-12 | Miejsce: Ukraina Medycyna, optyka i wyposażenie polowe przekazane **Azowowi** w 2023 roku, razem z dwoma samochodami. ## Co przekazaliśmy Akt z czerwca 2023 roku: - rurki medyczne i opatrunki wentylowe, - lornetka Vortex Fury 5000 AB i dalmierz Vortex Razor HD 4000, - kolimatory Vortex Spitfire HD Gen II 3x i 5x, - stacja pogodowa Kestrel, - latarki, światło chemiczne i powerbanki, - zestawy kluczy naprawczych, - plandeki, karimaty, peleryny przeciwdeszczowe i rękawice. Wcześniej w tym samym roku dwa samochody: Nissan Navara i Mitsubishi L200. ## Co jest na zdjęciach - Odbiór przy przyczepie, na placu w mieście. - Spotkanie przy samochodzie na stacji paliw. - Przekazanie sprzętu z rąk do rąk. - Zdjęcie grupowe po przekazaniu. - Odręczna lista potrzeb, spisana przez żołnierzy. ## Dlaczego twarze są zasłonięte Wizerunki zakrywamy naklejkami. Oryginały zostają w archiwum fundacji i wracają do publikacji dopiero po wojnie. > [!INFO] Dlaczego na liście są karimaty i peleryny > Sprzęt optyczny widać na zdjęciach, ale w każdym transporcie jedzie też rzeczy najzwyklejsze. Dziewięćdziesiąt karimat i dwadzieścia peleryn to dla oddziału w polu różnica między przespaną nocą a nieprzespaną. --- ### Ratownicy DSNS: Charków i Chersoń URL: https://u-work.pl/galeria/dsns-przekazania-2022-2023 Data: 2023-06-08 | Miejsce: Charków, Chersoń Ratownicy Państwowej Służby Ukrainy do spraw Sytuacji Nadzwyczajnych (DSNS) pierwsi wjeżdżają na miejsce ostrzału: gaszą pożary, wyciągają ludzi z gruzów, udzielają pierwszej pomocy. Fundacja U-WORK przekazywała im sprzęt i materiały medyczne w Charkowie (2022) oraz w obwodzie chersońskim (2023). Wśród przekazanego wyposażenia: opatrunki i żele przeciwoparzeniowe Burncare, bandaże izraelskie, turnikety, naklejki okluzyjne, rurki nosowo-gardłowe, sól fizjologiczna, koce termiczne, rękawice i maski, generator prądotwórczy 1 kW, drony Autel EVO II Enterprise i DJI Mini, termowizor, krótkofalówka, tablet oraz samochód Volkswagen T4. Twarze zakryte ze względów bezpieczeństwa. --- ### 241 Brygada Obrony Terytorialnej. Sprzęt dla saperów, 2023 rok URL: https://u-work.pl/galeria/241-brygada-przekazania-2023 Data: 2023-04-26 | Miejsce: Ukraina Sprzęt do rozminowania i zasilania przekazany wiosną 2023 roku **kompanii inżynieryjnej 241 Samodzielnej Brygady Obrony Terytorialnej** z Kijowa. Fotorelacja przyszła od samych saperów. ## Co przekazaliśmy Zgodnie z aktem przekazania z kwietnia 2023 roku: - dron Autel Mini z zapasową baterią, - wykrywacz metalu, - stacja zasilania EcoFlow Delta Mini, - generator inwertorowy 7 kW, - generator inwertorowy 4 kW, - lornetka, - termowizor z tabletem. W czerwcu 2023 roku ta sama jednostka dostała od nas Volkswagena T5. ## Co jest na zdjęciach - Saperzy z wykrywaczami metali, w terenie i na stanowisku pracy. - Generator w oryginalnym opakowaniu, zaraz po odbiorze. - Przekazanie dokumentów w mieście. ## Dlaczego twarze są zasłonięte Wizerunki zakrywamy naklejkami. Oryginały zostają w archiwum fundacji i wracają do publikacji dopiero po wojnie. > [!INFO] Czym zajmuje się kompania inżynieryjna > Saperzy oczyszczają teren z min i niewybuchów, żeby dało się tam wrócić, uprawiać pole albo odbudować dom. Wykrywacz metalu i generator prądu to dla nich narzędzia pracy, nie sprzęt bojowy. --- ### 30 Brygada Zmechanizowana. Sprzęt obserwacyjny przekazany wiosną 2023 URL: https://u-work.pl/galeria/30-brygada-przekazanie-2023 Data: 2023-04-26 | Miejsce: Ukraina Dron, termowizory, tablety i dalmierze przekazane w kwietniu 2023 roku **30. Samodzielnej Brygadzie Zmechanizowanej im. księcia Konstantego Ostrogskiego**. Zdjęcia z odbioru sprzętu dotarły do nas na początku maja. ## Co przekazaliśmy Zgodnie z aktem przekazania z 26 kwietnia 2023 roku: - dron DJI Mavic 3T, - trzy termowizory Hikmicro Falcon FH25, - trzy tablety, - dwa dalmierze. ## Co jest na zdjęciach - Rozpakowanie sprzętu przy samochodzie. - Tablet i termowizor w rękach żołnierzy na pozycji. - Dwa kadry nocne. ## Dlaczego twarze są zasłonięte Wizerunki żołnierzy zakrywamy naklejkami. Oryginały zostają w archiwum fundacji i wracają do publikacji dopiero po wojnie. > [!INFO] Skąd bierzemy taki sprzęt > Termowizory, drony i tablety kupujemy ze zbiórek i darowizn celowych. Każde przekazanie jest udokumentowane aktem podpisanym przez odbiorcę. --- ### 37 Batalion Strzelecki. Sprzęt przekazany w 2023 roku URL: https://u-work.pl/galeria/37-batalion-strzelecki-2023 Data: 2023-04-26 | Miejsce: Ukraina Narzędzia, zasilanie i optyka przekazane **37 Samodzielnemu Batalionowi Strzeleckiemu** z Czerniowiec. ## Co przekazaliśmy Akt przekazania z 26 kwietnia 2023 roku: - podnośniki hydrauliczne 20 t, - termowizor Hikmicro Falcon FH25, - dalmierz Vortex Razor HD 4000, - tablet, - zestaw kluczy nasadowych i zestaw kluczy płaskich, - kable rozruchowe BOOSTER 1800 A, - stacja zasilania EcoFlow River mini. ## Co jest na zdjęciach - Flaga batalionu z herbem Czerniowiec, rozwinięta przy odbiorze transportu. - Podnośniki hydrauliczne, jeszcze w kartonach. - Klucze płasko-oczkowe i komplet nasadowy. - Zestaw do naprawy opon bezdętkowych. - Drobne narzędzia na warsztatowej półce. - Kable rozruchowe. ## Dlaczego twarze są zasłonięte Wizerunki zakrywamy naklejkami. Na zdjęciu z odbioru zamazaliśmy też oznaczenia na kartonach, bo był na nich numer jednostki. Oryginały zostają w archiwum fundacji i wracają do publikacji dopiero po wojnie. > [!INFO] Po co batalionowi podnośnik i klucze > Batalion strzelecki jeździ tym, co ma, i naprawia to sam. Podnośnik na dwadzieścia ton, komplet kluczy i kable rozruchowe to sprzęt, dzięki któremu zepsuta ciężarówka wraca na drogę tego samego dnia, a nie za miesiąc. --- ### 17 Brygada Pancerna. Sprzęt przekazany w latach 2023-2024 URL: https://u-work.pl/galeria/17-brygada-pancerna-przekazania Data: 2023-04-25 | Miejsce: Ukraina Optyka, drony, łączność i zasilanie przekazane **17 Samodzielnej Brygadzie Pancernej** z Krzywego Rogu. ## Co przekazaliśmy Dziesięć aktów przekazania od kwietnia 2023 do lutego 2024 roku: - drony DJI Mavic 3T, Mavic 3E i Mavic 3 Enterprise z bateriami i anteną, - celowniki Nightforce oraz termowizyjne AGM Rattler TS19-256 i AGM Taipan TM10-256, - termowizory Hikmicro Falcon FH25 i Hikmicro Lynx, - noktowizory AGM PVS-14, - dalmierze Vortex Razor HD 4000 i HD 4000 GB, - krótkofalówki Motorola DP4600E, DP4601e, DP4800e i radiostacje samochodowe DM4600e, - stacje pogodowe Kestrel, - tablety, - stacje zasilania EcoFlow River 2, River 2 Max, River 2 Pro i Delta 2, - generator inwertorowy 3,3 kW, - wykrywacz metalu, podnośnik, zestawy kluczy i narzędzi naprawczych, olej silnikowy. ## Co jest na zdjęciach - Żołnierze z kartonami celowników Nightforce, przy zieleni na pozycji. - Rozpakowany celownik Nightforce i termowizor Hikmicro Lynx na stole. - Krótkofalówki Motorola z instrukcjami, jeszcze w kartonach. - Olej silnikowy do techniki brygady. - Odbiór transportu, jeszcze po polskiej stronie. ## Dlaczego twarze są zasłonięte Wizerunki zakrywamy naklejkami. Oryginały zostają w archiwum fundacji i wracają do publikacji dopiero po wojnie. Na zdjęciu z odbioru zamazaliśmy też etykiety na kartonach, bo był na nich numer jednostki. > [!INFO] Po co brygadzie pancernej optyka i termowizja > Czołg widzi tyle, ile zobaczy załoga i zwiad przed nim. Celowniki termowizyjne i noktowizory pozwalają pracować nocą, a dalmierze i stacje pogodowe to podstawa celnego ognia na dystansie. --- ### 190 Batalion Obrony Terytorialnej „Romaly”. Sprzęt przekazany w latach 2023-2024 URL: https://u-work.pl/galeria/190-batalion-romaly-przekazania Data: 2023-04-25 | Miejsce: Ukraina Drony, łączność i zasilanie przekazane **190 Samodzielnemu Batalionowi Obrony Terytorialnej „Romaly”** z Basztanki w obwodzie mikołajowskim, wchodzącemu w skład 123 Brygady Obrony Terytorialnej. ## Co przekazaliśmy Pięć aktów przekazania od kwietnia 2023 do lutego 2024 roku: - drony DJI Mavic 3T oraz DJI Mavic 3 Fly More Combo, - baterie do dronów i zestaw akumulatorów z ładowarką DJI Mavic 3 Enterprise, - anteny do dronów 4Hawks Raptor XR i ExpressLRS 868/915 MHz, - nadajnik RadioMaster TX12 Mark II i akumulator BetaFPV 550 mAh, - krótkofalówki Motorola DP4601e i DP4600E oraz radiostacja samochodowa Motorola DM4600 z bateriami, - tablet Samsung Galaxy Tab A7 Lite, - stacje zasilania EcoFlow River 2, River 2 Max i Delta Max, - ładowarka Toolkit m6d. ## Co jest na zdjęciach - Dwóch żołnierzy z dronem i torbą, przy zamaskowanym samochodzie. - Dron z akumulatorem oklejonym naklejką fundacji. - Kartony z nabojami gazowymi do palników. - Żołnierz z kartonem i walizką sprzętową z logo fundacji. ## Dlaczego twarze są zasłonięte Wizerunki zakrywamy naklejkami. Na części zdjęć twarze zasłonili sami żołnierze, jeszcze przed wysłaniem ich do nas. Oryginały zostają w archiwum fundacji i wracają do publikacji dopiero po wojnie. > [!INFO] Skąd nazwa „Romaly” > Szewron, który dostaliśmy od jednostki, to okrągły znak z portretem i napisem ROMALY. Samego przydomka nie potwierdzają dostępne nam źródła, więc zapisujemy go tak, jak widnieje na szewronie. --- ### 126 Brygada Obrony Terytorialnej. Sprzęt i samochody przekazane w latach 2023-2024 URL: https://u-work.pl/galeria/126-brygada-przekazania-2023-2024 Data: 2023-03-27 | Miejsce: Ukraina Drony, zasilanie, optyka i dwa samochody przekazane **126 Samodzielnej Brygadzie Obrony Terytorialnej** z Odessy. ## Co przekazaliśmy Sześć przekazań między marcem 2023 a sierpniem 2024 roku: - drony DJI Mavic 3, Mavic 3T i Matrice 30RTK z bateriami, - generatory inwertorowe 2 kW i Fogo F3001is, - stacja zasilania EcoFlow River Pro 720, - termowizory Hikmicro Lynx LH25, - noktowizor AGM PVS NL1, - dalmierz laserowy Vortex 5000 HD, - stacja pogodowa Kestrel 3500NV, - krótkofalówki Motorola DM4600e, - wzmacniacz sygnału Alientech Duo II, - tablet Samsung Galaxy Tab A8, karta pamięci, tusz do drukarki, - Nissan Terrano (maj 2023) i Toyota Hilux (sierpień 2024). Część sprzętu trafiła do 5 batalionu brygady. ## Co jest na zdjęciach - Żołnierze z dronem DJI Mavic 3 i dwoma generatorami Kraft&Dele, w drewnianym schronie. Na kartonie drona widać naklejkę fundacji. ## Dlaczego jest tu tylko jedno zdjęcie Cały materiał zdjęciowy tej brygady w naszym archiwum to jeden kadr. Reszta plików to skany pism z pieczęcią i podpisem dowódcy oraz dokumenty pojazdów, których nie publikujemy. Jeśli brygada przyśle więcej zdjęć, galeria się rozrośnie. ## Dlaczego twarze są zasłonięte Wizerunki zakrywamy naklejkami. Oryginały zostają w archiwum fundacji i wracają do publikacji dopiero po wojnie. --- ### 105 Brygada Obrony Terytorialnej. Sprzęt przekazany w 2023 roku URL: https://u-work.pl/galeria/105-brygada-przekazania-2023 Data: 2023-03-04 | Miejsce: Ukraina Sprzęt obserwacyjny, komputery i narzędzia przekazane w 2023 roku **105 Samodzielnej Brygadzie Obrony Terytorialnej** z Tarnopola. ## Co przekazaliśmy Zgodnie z aktem przekazania z marca 2023 roku: - dron Autel EVO II Dual 640T Enterprise, - trzy monokulary termowizyjne HIKMICRO Lynx Pro LH25, - trzy tablety Samsung Galaxy Tab A8, - dwie anteny do dronów Raptor XR, - stacja zasilania EcoFlow Delta 2. W kolejnych miesiącach doszły termowizory HIKMICRO Falcon FH25, ploter wielkoformatowy Epson SureColor z papierem i farbami oraz trzy komplety narzędzi do naprawy samochodów ciężarowych. ## Co jest na zdjęciach - Odbiór skrzyni z narzędziami, nocą na stacji paliw po drodze. - Laptopy z naklejką fundacji, już w użyciu w sztabie. - Przekazanie kartonów ze sprzętem. ## Dlaczego twarze są zasłonięte Wizerunki zakrywamy naklejkami. Oryginały zostają w archiwum fundacji i wracają do publikacji dopiero po wojnie. > [!INFO] Po co brygadzie ploter i narzędzia > Ploter wielkoformatowy drukuje mapy, których nie da się kupić w potrzebnej skali. Komplety narzędzi służą do naprawy ciężarówek, bo warsztat na miejscu bywa jedyną szansą, żeby pojazd wrócił do jazdy. --- ### Kraken. Sprzęt i samochody przekazane w 2023 roku URL: https://u-work.pl/galeria/kraken-przekazania-2023 Data: 2023-01-13 | Miejsce: Ukraina Drony, sprzęt medyczny, wyposażenie zimowe, narzędzia i cztery pojazdy przekazane specpododdziałowi **„Kraken"** z Charkowa. To jedna z jednostek, z którymi współpracowaliśmy najdłużej i najczęściej. ## Co przekazaliśmy Siedem przekazań między styczniem a lipcem 2023 roku: - drony Autel EVO II Dual 640T, DJI Mavic 3, Mavic 3 Cine, DJI Avata i DJI Matrice 30T z bateriami, - gogle DJI Goggles 2 i Skyzone, aparatury RadioMaster TX16S, moduły TBS Crossfire, kontrolery i odbiorniki do dronów FPV, - termowizory, lornetki z dalmierzem, kolimator Spitfire HD, nawigacja taktyczna Garmin Montana 750i, stacja pogodowa Kestrel, - stacje zasilania Jackery Explorer 500 i EcoFlow, agregat prądotwórczy, zasilacz, powerbanki, - laptop Lenovo ThinkPad, tablety Samsung Galaxy Tab, dyski SSD i karty pamięci, - apteczki IFAK, opatrunki hemostatyczne, bandaże izraelskie, turnikety, nożyczki atraumatyczne, - bielizna termoaktywna, rękawice i skarpetki zimowe, ogrzewacze do rąk, karimaty, podgrzewacze do jedzenia, kuchenki i butle gazowe, latarki czołowe, multitoole, linki paracord, kompas, - zestawy kluczy, piły, podnośniki, dźwigniki hydrauliczne, booster. Do tego cztery pojazdy i przyczepa: Volkswagen Transporter, Volkswagen Caravelle, Volkswagen T5, Mitsubishi L200, Nissan Terrano oraz laweta WIOLA. ## Co jest na zdjęciach - Flaga Krakena, podpisana przez żołnierzy. Przed nią nagrzewnica. - Odbiór ładunku przy busie fundacji. - Rozładunek kartonów pod magazynem z napisem „Допомога Україні". - Zespół fundacji przy przyczepie pełnej pomocy, widać karton Starlinka. - Laptopy i tablety już w użyciu. - Walizka narzędziowa, skrzynie, lornetka. ## Dlaczego twarze są zasłonięte Wizerunki żołnierzy zakrywamy naklejkami. Wolontariuszy fundacji na zdjęciu przy przyczepie zostawiamy odkrytych, bo zgodzili się na to sami. Oryginały zostają w archiwum fundacji i wracają do publikacji dopiero po wojnie. > [!INFO] Dlaczego zimowe skarpetki liczą się tak samo jak dron > W jednym transporcie do Krakena jechał dron za dziesiątki tysięcy złotych i pudło skarpetek. Jedno i drugie było na liście, bo jedno i drugie zamawiała jednostka. Nie my decydujemy, co jest ważniejsze. --- ### Podziękowania ze Szpitala nr 27 w Charkowie URL: https://u-work.pl/galeria/szpital-27-charkow-podziekowania Data: 2022-11-07 | Miejsce: Charków W listopadzie 2022 roku Miejski Szpital Kliniczny nr 27 w Charkowie zwrócił się do Fundacji U-WORK z prośbą o generator dużej mocy. Ostrzały niszczyły sieć energetyczną, a szpital potrzebował prądu dla oddziału stacjonarnego, pomieszczeń zabiegowych i reanimacji. Generator trafił do Charkowa. Szpital odpowiedział dwoma podziękowaniami: dla fundacji i dla jej prezesa. Oba wiszą dziś w biurze fundacji w Krakowie, a nad nimi stoi kolekcja szewronów od jednostek, którym pomagaliśmy. W galerii pokazujemy też samo pismo z prośbą, z 1 listopada 2022 roku. Widać na nim, jak to naprawdę działa: placówka pisze, czego potrzebuje, a my kupujemy dokładnie to, a nie cokolwiek. Zasłoniliśmy numer jednostki wojskowej, kod rejestrowy szpitala oraz nazwisko i telefon urzędnika, który pismo przygotował. To jedyny przypadek w naszym archiwum udokumentowany w całości: prośba, przekazanie i podziękowanie. --- ### Punkt wydawania darów, marzec i kwiecień 2022 URL: https://u-work.pl/galeria/punkt-darow-2022 Data: 2022-03-25 | Miejsce: Kraków Punkt wydawania pomocy dla uchodźców z Ukrainy działał od drugiego dnia wojny, czyli od 25 lutego 2022 roku, do sierpnia 2022 roku. Powstał przypadkiem. Pierwszego dnia wojny zespół Fundacji zszedł dwa piętra niżej, do biura PSL Małopolska, żeby pożyczyć kilka krzeseł. Drugiego dnia, gdy krzeseł potrzeba było więcej, okazało się, że sąsiedzi także zbierają rzeczy dla uchodźców. Na pytanie, czy Fundacja może wydawać w tym biurze pomoc, zgoda była od razu. Po zamknięciu punktu praca się nie kończyła. Wieczorami i nocami wolontariusze uzupełniali zapasy: dostawy przychodziły także nocą, czasami od 2 do 4 ton towaru, który trzeba było wnieść rękami na wysokie pierwsze piętro. Po godzinach wydawania pomocy zaczynała się druga część pracy, czyli przyjęcie towaru i ułożenie go tak, żeby następnego dnia wszystko było gotowe. W zespole pracowali wolontariusze z Polski, Ukrainy i z zagranicy, w tym wolontariusz z Hiszpanii, a także wolontariuszki, które same były uchodźczyniami. Zdjęcia pokazują ostatni tydzień marca i początek kwietnia 2022 roku. Dziękujemy PSL Małopolska za udostępnienie biura i za wspólną pomoc uchodźcom w pierwszych dniach wojny. --- ### Pierogi vs pielmieni. Warsztaty kulinarne 2018 URL: https://u-work.pl/galeria/pierogi-vs-pielmieni-2018 Data: 2018-10-28 | Miejsce: Kraków, ul. Batorego 2/28 Polsko-ukraińskie warsztaty kulinarne w biurze Fundacji przy ul. Batorego 2/28. Uczestnicy lepili razem pierogi i pielmieni, porównując przepisy i tradycje obu kuchni. Część cyklu „Przez żołądek do serca". --- ### Świąteczne warsztaty kulinarno-edukacyjne 2017 URL: https://u-work.pl/galeria/swiateczne-warsztaty-2017 Data: 2017-12-16 | Miejsce: Kraków, ul. Batorego 2/28 Polsko-ukraińsko-białoruskie warsztaty w biurze Fundacji przy ul. Batorego 2/28, grudzień 2017. Wspólne pieczenie kruchych świątecznych ciasteczek, kolędowanie i opowieści o tradycjach Bożego Narodzenia w obu krajach. Z tego projektu wyszła pierwsza edycja Kolędnika Polsko-Ukraińskiego. --- ### Remont lokalu przy Batorego 2017 URL: https://u-work.pl/galeria/remont-batorego-2017 Data: 2017-10-07 | Miejsce: Kraków, ul. Batorego 2/28 Wrzesień i październik 2017. Przygotowanie pierwszego biura Fundacji przy ul. Batorego 2/28 w Krakowie. Zdjęcia z prac remontowych. --- ## Aktualności (30 najnowszych) - [Witamy na nowej stronie U-Work!](https://u-work.pl/aktualnosci/witamy-na-nowej-stronie) | 2026-03-08 | Nowa strona fundacji U-Work jest już dostępna. ## Wydarzenia (30 najnowszych) - [Szachtar (Ukraina) - Crystal Palace (UK) - Zapraszamy na kolejny mecz Ligi Konferencji](https://u-work.pl/bilety/szachtar-ukraina-crystal-palace-uk-zapraszamy-na-kolejny-mecz-ligi-konferencji) | 2026-04-30 - [Szachtar (Ukraina) - AZ Alkmaar (Holandia) - Zapraszamy na kolejny mecz Ligi Konferencji](https://u-work.pl/bilety/szachtar-az-alkmaar-krakow-bilety-liga-konferencji) | 2026-04-09 - [🎨Dziewczyńskie Niedziele U-WORK: SheBuilds on Lovable ](https://luma.com/czh5ungx?locale=pl) | 2026-03-07